6.58 Yuddhakanda - Ashtapanchasha Sargah

ॐ

6.58 ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡ - ಅಷ್ಟಪಞ್ಚಾಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಅಷ್ಟಪಞ್ಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ತತಃಪ್ರಹಸ್ತನ್ನಿರ್ಯಾನ್ತನ್ದೃಷ್ಟವಾಭೀಮಪರಾಕ್ರಮಮ್ ।

ಉವಾಚಸಸ್ಮಿತಂರಾಮೋವಿಭೀಷಣಮರಿನ್ದಮಃ ॥ 1 ॥

ಕಏಷಸ್ಸುಮಹಾಕಾಯೋಬಲೇನಮಹತಾವೃತಃ ।

ಆಚಕ್ಷ್ವಮೇಮಹಾಬಾಹೋ ವೀರ್ಯವನ್ತನ್ನಿಶಾಚರಮ್ ॥ 2 ॥

ರಾಘವಸ್ಯವಚಶ್ಶ್ರುತ್ವಾಪ್ರತ್ಯುವಾಚವಿಭೀಷಣಃ ॥ 3 ॥

ಏಷಸೇನಾಪತಿಸ್ತಸ್ಯಪ್ರಹಸ್ತೋನಾಮರಾಕ್ಷಸಃ ।

ಲಙ್ಕಾಯಾಂರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಸ್ಯತ್ರಿಭಾಗಬಲಸಮ್ವೃತಃ ॥ 4 ॥

ವೀರ್ಯವಾನಸ್ತ್ರವಿಚ್ಛೂರಃಸುಪ್ರಖ್ಯಾಶ್ಚಪರಾಕ್ರಮೇ ।

ತತಃಪ್ರಹಸ್ತನ್ನಿರ್ಯಾನ್ತಮ್ಭೀಮಮ್ಭೀಮಪರಾಕ್ರಮಮ್ ॥ 5 ॥

ಗರ್ಜನ್ತಂಸುಮಹಾಕಾಯಂರಾಕ್ಷಸೈರಭಿಸಮ್ವೃತಮ್ ।

ದದರ್ಶಮಹತೀಸೇನಾವಾನರಾಣಾಮ್ಬಲೀಯಸಾಮ್ ॥ 6 ॥

ಅಭಿಸಞ್ಜಾತರೋಷಾಣಾಮ್ಪ್ರಹಸ್ತಮಭಿಗರ್ಜತಾಮ್ ।

ಖಡಗಶಕ್ತ್ಯೃಷ್ಣಿಬಾಣಾಶ್ಚಶೂಲಾನಿಮುಸಲಾನಿಚ ॥ 7 ॥

ಗದಾಶ್ಚಪರಿಘಾಃಪ್ರಾಸಾವಿವಿಧಾಶ್ಚಪರಿಶ್ವಧಾಃ ।

ನೂಂಷಿಚವಿಚಿತ್ರಾಣಿರಾಕ್ಷಸಾನಾಞ್ಜಯೈಷಿಣಾಮ್ ॥ 8 ॥

ಪ್ರಗೃಹೀತಾನ್ಯಶೋಭನ್ತವಾನರಾನಭಿಧಾವತಾಮ್ ।

ಜಗೃಹುಃಪಾದಪಾಂಶ್ಚಾಪಿಪುಷ್ಪಿತಾನ್ವಾನರರ್ಷಭಾಃ ॥ 9 ॥

ಶಿಲಾಶ್ಚವಿಪುಲಾದೀರ್ಘಾಯೋದ್ಧುಕಾಮಾಃಪ್ಲವಙ್ಗಮಾಃ ।

ತೇಷಾಮನ್ಯೋನ್ಯಮಾಸಾದ್ಯಸಙ್ಗ್ರಾಮಃಸುಮಹಾನಭೂತ್ ॥ 10 ॥

ಬಹೂನಾಮಶ್ಮವೃಷ್ಟಿಞ್ಚಶರವರ್ಷಞ್ಚವರ್ಷತಾಮ್ ।

ಬಹವೋರಾಕ್ಷಸಾಯುದ್ಧೇಬಹೂನ್ವಾನರಯೂಧಪಾನ್ ॥ 11 ॥

ವಾನರಾರಾಕ್ಷಸಾಂಶ್ಚಾಪಿನಿಜಘ್ನುರ್ಬಹವೋಬಹೂನ್ ।

ಶೂಲೈಃಪ್ರಮಥಿತಾಃಕೇಚಿತ್ಕೇಚಿಚ್ಚಪರಮಾಯುಧೈಃ ॥ 12 ॥

ಪರಿಘೈರಾಹತಾಃಕೇಚಿತ್ಕೇಚಿಚ್ಛಿನ್ನಾಃಪರಶ್ವಧೈಃ ।

ನಿರುಚ್ಛವಾಸಾಃಕೃತಾಃ ಕೇಚಿತ್ಪತಿತಾಧರಣೀತಲೇ ॥ 13 ॥

ವಿಭಿನ್ನಹೃದಯಾಃಕೇಚಿದಿಷುಸನ್ಧಾನಸನ್ದಿತಾಃ ।

ಕೇಚಿವ್ದಿಧಾಕೃತಾಃಖಡಗೈಃಸ್ಫುರನ್ತಃಪತಿತಾಭುವಿ ॥ 14 ॥

ವಾನರಾರಾಕ್ಷಸೈಶ್ಶೂಲೈಪಾರ್ಶ್ವತಶ್ಚಾವದಾರಿತಾಃ ।

ವಾನರೈಶ್ಚಾಪಿಸಙ್ಕ್ರುದ್ಧೈರಾಕ್ಷಸೌಘಾಃಸಮನ್ತತಃ ॥ 15 ॥

ಪಾದಪೈರ್ಗಿರಿಶೃಙ್ಗೈಶ್ಚಸಮ್ಪಿಷ್ಟಾವಸುಧಾತಲೇ ।

ವಜ್ರಸ್ಪರ್ಶತಲೈರ್ಹಸ್ಸ್ಸೈರ್ಮುಷ್ಟಿಭಿಶ್ಚಹತಾಭೃಶಮ್ ॥ 16 ॥

ವೇಮುಶ್ಶೋಣಿತಮಾಸ್ಯೇಭ್ಯೋವಿಶೀರ್ಣದಶನೇಕ್ಷಣಾಃ ।

ಆರ್ತಸ್ವನಞ್ಚಸ್ವನತಾಂಸಿಂಹನಾದಞ್ಚನರ್ದತಾಮ್ ॥ 17 ॥

ಬಭೂವತುಮುಲಶ್ಶಬ್ದೋಹರೀಣಾಂರಕ್ಷಸಾಂಯುಧಿ ।

ವಾನರಾರಾಕ್ಷಸಾಃಕ್ರುದ್ಧಾವೀರಮಾರ್ಗಮನುವ್ರತಾಃ ॥ 18 ॥

ವಿವೃತ್ತನಯನಾಃಕ್ರೂರಾಶ್ಚಕ್ರುಃಕರ್ಮಾಣ್ಯಭೀತವತ್ ।

ನರಾನ್ತಕಃಕುಮ್ಭಹನುರ್ಮಹಾನಾದಸ್ಸಮುನ್ನತಃ ॥ 19 ॥

ಏತೇಪ್ರಹಸ್ತಸಚಿವಾಸ್ಸರ್ವೇಜಘ್ನುರ್ವನೌಕಸಃ ।

ತೇಷಾಮಾಪತತಾಂಶೀಘ್ರನ್ನಿಘ್ನತಾಞ್ಚಾಪಿವಾನರಾನ್ ॥ 20 ॥

ದ್ವಿವಿದೋಗಿರಿಶೃಙ್ಗೇಣಜಘಾನೈಕನ್ನರಾನ್ತಕಮ್ ।

ದುರ್ಮುಖಃಪುನರುತ್ಥಾಯಕಪಿಸ್ಸವಿಪುಲದ್ರುಮಮ್ ॥ 21 ॥

ರಾಕ್ಷಸಙ್ಕ್ಷಿಪ್ರಹಸ್ತಸ್ತುಸಮುನ್ನತಮಪೋಥಯತ್ ।

ಜಾಮ್ಬವಾಂಸ್ತುಸುಸಙ್ಕ್ರುದ್ಧಃಪ್ರಗೃಹ್ಯಮಹತೀಂಶಿಲಾಮ್ ॥ 22 ॥

ಪಾತಯಾಮಾಸತೇಜಸ್ವೀಮಹಾನಾದಸ್ಯವಕ್ಷಸಿ ।

ಅಥಕುಮ್ಭಹನುಸ್ತತ್ರತಾರೇಣಾಸಾದ್ಯವೀರ್ಯವಾನ್ ॥ 23 ॥

ವೃಕ್ಷೇಣಾಭಿಹತೋಮೂರ್ಧ್ನಿಪ್ರಾಣಾನ್ಸನ್ತ್ಯಾಜಯದ್ರಣೇ ।

ಅಮೃಷ್ಯಮಾಣಸ್ತತ್ಕರ್ಮಪ್ರಹಸ್ತೋರಥಮಾಶ್ರಿತಃ ॥ 24 ॥

ಚಕಾರ ಕದನಂ ಘೋರಂ ಧನುಷ್ ಪಾಣಿರ್ ವನ ಓಕಸಾಮ್ ।

ಆವರ್ತ;ಇವ ಸಮ್ಜಜ್ನೇ;ಉಭಯೋಹ್ ಸೇನಯೋಸ್ ತದಾ ॥ 25 ॥

ಕ್ಷುಭಿತಸ್ಯಾಪ್ರಮೇಯಸ್ಯಸಾಗರಸ್ಯೇವನಿಸ್ಸ್ವನಃ ।

ಮಹತಾಹಿಶರೌಘೇಣಪ್ರಹಸ್ತೋಯುದ್ಧಕೋವಿದಃ ॥ 26 ॥

ಅರ್ದಯಾಮಾಸಸಙ್ಕ್ರುದ್ಧೋವಾನರಾನ್ ಪರಮಾಹವೇ ।

ವಾನರಾಣಾಂಶರೀರೈಶ್ಚರಾಕ್ಷಸಾನಾಞ್ಚಮೇದಿನೀ ॥ 27 ॥

ಬಭೂನ್ವಿಚಿತಾಘೋರಾಃಪತಿತೈರಿವಪರ್ವತೈ ।

ಸಾಮಹೀರುಧಿರೌಘೇಣಪ್ರಚ್ಛನ್ನಾಸಮ್ಪ್ರಕಾಶತೇ ॥ 28 ॥

ಸಞ್ಛನ್ನಾಮಾಧವೇಮಾಸಿಪಲಾಶೈರಿವಪುಷ್ಪಿತೈಃ ।

ಹತವೀರೌಘವಸ್ರಾನ್ತುಭಗ್ನಾಯುಧಮಹಾದ್ರುಮಾಮ್ ॥ 29 ॥

ಶೋಣಿತ ಓಘ ಮಹಾ ತೋಯಾಂ ಯಮ ಸಾಗರ ಗಾಮಿನೀಮ್ ।

ಯಕೃತ್ ಪ್ಲೀಹ ಮಹಾ ಪನ್ಕಾಂ ವಿನಿಕೀರ್ಣ ಅನ್ತ್ರ ಶೈಬಲಾಮ್ ॥ 30 ॥

ಭಿನ್ನಕಾಯಶಿರೋಮೀನಾಮಙ್ಗಾವಯವಶಾದ್ವಲಾಮ್ ।

ಗೃಧ್ರಹಂಸಗಣಾಕೀರ್ಣಾಙ್ಕಙ್ಕಸಾರಸಸೇವಿತಾಮ್ ॥ 31 ॥

ಮೇದಃಫೇನಸಮಾಕೀರ್ಣಾಮಾರ್ತಸ್ನ್ತಿತಸ್ವನಾಮ್ ।

ತಾಙ್ಕಾಪುರಷುದುಸ್ತಾರಾಂಯುದ್ಧಭೂಮಿಮಯೀನ್ನದೀಮ್ ॥ 32 ॥

ನದೀಮಿವಘನಾಪಾಯೇಹಂಸಸಾರಸಸೇವಿತಾಮ್ ।

ರಾಕ್ಷಸಾಃಕಪಿಮುಖ್ಯಾಶ್ಚತೇರುಸ್ತಾನ್ದುಸ್ತರಾನ್ನದೀಮ್ ॥ 33 ॥

ಯಥಾ ಪದ್ಮ ರಜೋ ಧ್ವಸ್ತಾಂ ನಲಿನೀಂ ಗಜ ಯೂಥಪಾಃ ।

ತತಃ ಸೃಜನ್ತಂ ಬಾಣ ಓಘಾನ್ ಪ್ರಹಸ್ತಂ ಸ್ಯನ್ದನೇ ಸ್ಥಿತಮ್ ॥ 34 ॥

ದದರ್ಶ ತರಸಾ ನೀಲೋ ವಿನಿಘ್ನನ್ತಂ ಪ್ಲವಂ ಗಮಾನ್ ।

ಉದ್ಧೂತ ಇವ ವಾಯುಃ ಖೇ ಮಹಾದಭ್ರಬಲಂ ಬಲಾತ್ ॥ 35 ॥

ಸಮೀಕ್ಷ್ಯಾಭಿದ್ರುತಂಯುದ್ಧೇಪ್ರಹಸ್ತೋವಾಹಿನೀಪತಿಃ ।

ರಥೇನಾದಿತ್ಯವರ್ಣೇನನೀಲಮೇವಾಭಿದುದ್ರುವೇ ॥ 36 ॥

ಸಧನುರ್ಧನ್ವಿನಾಂಶ್ರೇಷ್ಠೋವಿಕೃಷ್ಯಪರಮಾಹವೇ ॥ 37 ॥

ನೀಲಾಯವ್ಯಸೃಜದ್ಬಾಣಾನ್ಪ್ರಹಸ್ತೋವಾಹಿನೀಪತಿಃ ।

ತೇಪ್ರಾಪ್ಯವಿಶಿಖಾನೀಲಂವಿನಿರ್ಭಿದ್ಯಸಮಾಹಿತಾಃ ॥ 38 ॥

ಮಹೀಞ್ಜಗ್ಮುರ್ಮಹಾವೇಗಾರುಷಿತಾಇವಪನ್ನಗಾಃ ।

ನೀಲಃಶರೈರಭಿಹತೋನಿಶಿತೈರ್ಜ್ವಲನೋಪಮೈಃ ॥ 39 ॥

ಸತಮ್ಪರಮದುರ್ಧರ್ಷಮಾಪತನ್ತಮ್ಮಹಾಕಪಿಃ ।

ಪ್ರಹಸ್ತನ್ತಾಡಯಾಮಾಸವೃಕ್ಷಮುತ್ಪಾಟ್ಯವೀರ್ಯವಾನ್ ॥ 40 ॥

ಸತೇನಾಭಿಹತಃಕ್ರುದ್ಧೋನದನ್ರಾಕ್ಷಸಪುಙ್ಗವಃ ।

ವವರ್ಷಶರವರ್ಷಾಣಿಪ್ಲವಙ್ಗಾನಾಞ್ಚಮೂಪತೌ ॥ 41 ॥

ತಸ್ಯಬಾಣಗಣಾನ್ಘಾರಾನ್ರಾಕ್ಷಸಸ್ಯಮಹಾಬಲಃ ।

ಅಪಾರಯನ್ವಾರಯಿತುಮ್ಪ್ರತ್ಯಗೃಹ್ಣಾನ್ನಿಮೀಲಿತಃ ॥ 42 ॥

ಯಥೈವಗೋವೃಷೋವರ್ಷಂಶಾರದಂಶೀಘ್ರಮಾಗತಮ್ ।

ಏವಮೇವಪ್ರಹಸ್ತಸ್ಯಶರವರ್ಷನ್ದುರಾಸದಮ್ ॥ 43 ॥

ನಿಮೀಲಿತಾಕ್ಷಸ್ಸಹಸಾನೀಲಸ್ಸೇಹೇದುರಾಸದಾನ್ ।

ರೋಷಿತಶ್ಶರವರ್ಷೇಣಸಾಲೇನಮಹತಾಮಹಾನ್ ।

ಪ್ರಜಘಾನಹಯಾನನೀಲಃಪ್ರಹಸ್ತಸ್ಯಮಹಾಬಲಃ ॥ 44 ॥

ತತನ್ಸಚಾಪಮುದ್ಗೃಹ್ಯಪ್ರಹಸ್ತಸ್ಯಮಹಾಬಲಃ ।

ಬಭಞ್ಜತರಸಾನೀಲೋನನಾದಚಪುನಃಪುನಃ ॥ 45 ॥

ವಿಧನುಸ್ತುಕೃತಸ್ತೇನಪ್ರಹಸ್ತೋವಾಹಿನೀಪತಿಃ ।

ಪ್ರಗೃಹ್ಯಮುಸಲಙ್ಘೋರಂಸ್ಯನ್ದನಾದವಪುಪ್ಲುವೇ ॥ 46 ॥

ತಾವುಭೌವಾಹಿನೀಮುಖ್ಯೌಜಾತವೈರೌತರಸ್ವಿನೌ ।

ಸ್ಥಿತೌಕ್ಷತಜಗದಿಗ್ಧಾಙ್ಗೌಪ್ರಭಿನ್ನಾವಿವಕುಞ್ಜರೌ ॥ 47 ॥

ಉಲ್ಲಿಖನ್ತೌಸುತೀಕ್ಷ್ಣಾಭಿರ್ದಂಷ್ಟ್ರಾಭಿರಿತರೇತರಮ್ ।

ಸಿಂಹಶಾರ್ದೂಲಸದೃಶೌಸಿಂಹಶಾರ್ದೂಲಚೇಷ್ಟಿತೌ ॥ 48 ॥

ವಿಕ್ರಾನ್ತವಿಜಯೌವೀರೌಸಮರೇಷ್ನ್ವಿವರ್ತಿನೌ ।

ಕಾಙ್ಕ್ಷಮಾಣೌಯಶಃಪ್ರಾಪ್ತುಂವೃತ್ರವಾಸವಯೋಸ್ಸಹ ॥ 49 ॥

ಆಜಘಾನತದಾನೀಲಂಲಲಾಟೇಮುಸಲೇನಸಃ ।

ಪ್ರಹಸ್ತಃಪರಮಾಯತ್ತಸ್ತತಸ್ಸುಸ್ರಾವಶೋಣಿತಮ್ ॥ 50 ॥

ತತಃಶೋಣಿತದಿಗ್ಧಾಙ್ಗಃಪ್ರಗೃಹ್ಯಸುಮಹಾತರುಮ್ ।

ಪ್ರಹಸ್ತಸ್ಯೋರಸಿಕ್ರುದ್ಧೋವಿಸಸರ್ಜಮಹಾಕಪಿಃ ॥ 51 ॥

ತಮಚಿನ್ತ್ಯಪ್ರಹಾರಂಸಪ್ರಗೃಹ್ಯಮುಸಲಮ್ಮಹತ್ ।

ಅಭಿದುದ್ರಾವಬಲಿನಮ್ಬಲಾನನೀಲಮ್ಪ್ಲವಙ್ಗಮಮ್ ॥ 52 ॥

ತಮುಗ್ರವೇಗಂಸಂರಬ್ಧಮಾಪತನ್ತಮ್ಮಹಾಕಪಿಃ ।

ತತಸ್ಸಮ್ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯಜಗ್ರಾಹಮಹಾವೇಗೋಮಹಾಶಿಲಾಮ್ ॥ 53 ॥

ತಸ್ಯಯುದ್ಧಾಭಿಕಾಮಸ್ಯಮೃಥೇಮುಸಲಯೋಧಿನ ।

ಪ್ರಹಸ್ತಸ್ಯಶಿಲಾನ್ನೀಲೋಮೂರ್ಧ್ನಿತೂರ್ಣಮಪಾತಯತ್ ॥ 54 ॥

ಸಾತೇನಕಪಿಮುಖ್ಯೇನವಿಮುಕ್ತಾಮಹತೀಶಿಲಾ ।

ಬಿಭೇದಬಹುಧಾಘೋರಾಪ್ರಹಸ್ತಸ್ಯಶಿರಸ್ತದಾ ॥ 55 ॥

ವಿಭಿನ್ನ ಶಿರಸಸ್ ತಸ್ಯ ಬಹು ಸುಸ್ರಾವ ಶೋಣಿತಮ್ ।

ಶರೀರಾದ್ ಅಪಿ ಸುಸ್ರಾವ ಗಿರೇಹ್ ಪ್ರಸ್ರವಣಂ ಯಥಾ ॥ 56 ॥

ವಿಭಿನ್ನಶಿರಸಸ್ತಸ್ಯಬಹುಸುಸ್ರಾವಶೋಣಿತಮ್ ।

ಶರೀರಾದಪಿಸುಸ್ರಾವಗಿರೇಃಪ್ರಸ್ರವಣಂಯಥಾ ॥ 57 ॥

ಹತೇಪ್ರಹಸ್ತೇನೀಲೇನತದಕಮ್ಪ್ಯಮ್ಮಹಾಬಲಮ್ ।

ರಾಕ್ಷಸಾನಾಮಹೃಷ್ಟಾನಾಂಲಙ್ಕಾಮಭಿಜಗಾಮಹ ॥ 58 ॥

ನಶೇಕುಸ್ಸಮವಸ್ಥಾತುನ್ನಿಹತೇವಾಹಿನೀಪತೌ ।

ಸೇತುಬನ್ಧಂಸಮಾಸಾದ್ಯವಿಶೀರ್ಣಂಸಲಿಲಂಯಥಾ ॥ 59 ॥

ಹತೇತಸ್ಮಿಂಶ್ಚಮೂಮುಖ್ಯೇರಾಕ್ಷಸಾಸ್ತೇನಿರುದ್ಯಮಾಃ ।

ರಕ್ಷಃಪತಿಗೃಹಙ್ಗತ್ವಾಧ್ಯಾನಮೂಕತ್ವಮಾಸ್ಥಿತಾಃ ॥ 60 ॥

ಪ್ರಾಪ್ತಾಶ್ಶೋಕಾರ್ಣವನ್ತೀವ್ರನ್ನಿಸ್ಸಜ್ಞೌಇವತೇಽಭವನ್ ।

ತತಸ್ತುನೀಲೋವಿಜಯೀಮಹಾಬಲಃಪ್ರಶಸ್ಯಮಾನಃಸುಕೃತೇನಕರ್ಮಣಾ ।

ಸಮೇತ್ಯರಾಮೇಣಸಲಕ್ಷ್ಮಣೇನಪ್ರಹೃಷ್ಟರೂಪಸ್ತುಬಭೂವಯೂಥಪಃ ॥ 61 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡೇ ಅಷ್ಟಪಞ್ಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha aṣṭapañcāśassargaḥ |

tataḥprahastanniryāntandṛṣṭavābhīmaparākramam |

uvācasasmitaṃrāmovibhīṣaṇamarindamaḥ || 1 ||

kaeṣassumahākāyobalenamahatāvṛtaḥ |

ācakṣvamemahābāho vīryavantanniśācaram || 2 ||

rāghavasyavacaśśrutvāpratyuvācavibhīṣaṇaḥ || 3 ||

eṣasenāpatistasyaprahastonāmarākṣasaḥ |

laṅkāyāṃrākṣasendrasyatribhāgabalasamvṛtaḥ || 4 ||

vīryavānastravicchūraḥsuprakhyāścaparākrame |

tataḥprahastanniryāntambhīmambhīmaparākramam || 5 ||

garjantaṃsumahākāyaṃrākṣasairabhisamvṛtam |

dadarśamahatīsenāvānarāṇāmbalīyasām || 6 ||

abhisañjātaroṣāṇāmprahastamabhigarjatām |

khaḍagaśaktyṛṣṇibāṇāścaśūlānimusalānica || 7 ||

gadāścaparighāḥprāsāvividhāścapariśvadhāḥ |

nūṃṣicavicitrāṇirākṣasānāñjayaiṣiṇām || 8 ||

pragṛhītānyaśobhantavānarānabhidhāvatām |

jagṛhuḥpādapāṃścāpipuṣpitānvānararṣabhāḥ || 9 ||

śilāścavipulādīrghāyoddhukāmāḥplavaṅgamāḥ |

teṣāmanyonyamāsādyasaṅgrāmaḥsumahānabhūt || 10 ||

bahūnāmaśmavṛṣṭiñcaśaravarṣañcavarṣatām |

bahavorākṣasāyuddhebahūnvānarayūdhapān || 11 ||

vānarārākṣasāṃścāpinijaghnurbahavobahūn |

śūlaiḥpramathitāḥkecitkeciccaparamāyudhaiḥ || 12 ||

parighairāhatāḥkecitkecicchinnāḥparaśvadhaiḥ |

nirucchavāsāḥkṛtāḥ kecitpatitādharaṇītale || 13 ||

vibhinnahṛdayāḥkecidiṣusandhānasanditāḥ |

kecivdidhākṛtāḥkhaḍagaiḥsphurantaḥpatitābhuvi || 14 ||

vānarārākṣasaiśśūlaipārśvataścāvadāritāḥ |

vānaraiścāpisaṅkruddhairākṣasaughāḥsamantataḥ || 15 ||

pādapairgiriśṛṅgaiścasampiṣṭāvasudhātale |

vajrasparśatalairhasssairmuṣṭibhiścahatābhṛśam || 16 ||

vemuśśoṇitamāsyebhyoviśīrṇadaśanekṣaṇāḥ |

ārtasvanañcasvanatāṃsiṃhanādañcanardatām || 17 ||

babhūvatumulaśśabdoharīṇāṃrakṣasāṃyudhi |

vānarārākṣasāḥkruddhāvīramārgamanuvratāḥ || 18 ||

vivṛttanayanāḥkrūrāścakruḥkarmāṇyabhītavat |

narāntakaḥkumbhahanurmahānādassamunnataḥ || 19 ||

eteprahastasacivāssarvejaghnurvanaukasaḥ |

teṣāmāpatatāṃśīghrannighnatāñcāpivānarān || 20 ||

dvividogiriśṛṅgeṇajaghānaikannarāntakam |

durmukhaḥpunarutthāyakapissavipuladrumam || 21 ||

rākṣasaṅkṣiprahastastusamunnatamapothayat |

jāmbavāṃstususaṅkruddhaḥpragṛhyamahatīṃśilām || 22 ||

pātayāmāsatejasvīmahānādasyavakṣasi |

athakumbhahanustatratāreṇāsādyavīryavān || 23 ||

vṛkṣeṇābhihatomūrdhniprāṇānsantyājayadraṇe |

amṛṣyamāṇastatkarmaprahastorathamāśritaḥ || 24 ||

cakāra kadanaṃ ghoraṃ dhanuṣ pāṇir vana okasām |

āvarta;iva samjajne;ubhayoh senayos tadā || 25 ||

kṣubhitasyāprameyasyasāgarasyevanissvanaḥ |

mahatāhiśaraugheṇaprahastoyuddhakovidaḥ || 26 ||

ardayāmāsasaṅkruddhovānarān paramāhave |

vānarāṇāṃśarīraiścarākṣasānāñcamedinī || 27 ||

babhūnvicitāghorāḥpatitairivaparvatai |

sāmahīrudhiraugheṇapracchannāsamprakāśate || 28 ||

sañchannāmādhavemāsipalāśairivapuṣpitaiḥ |

hatavīraughavasrāntubhagnāyudhamahādrumām || 29 ||

śoṇita ogha mahā toyāṃ yama sāgara gāminīm |

yakṛt plīha mahā pankāṃ vinikīrṇa antra śaibalām || 30 ||

bhinnakāyaśiromīnāmaṅgāvayavaśādvalām |

gṛdhrahaṃsagaṇākīrṇāṅkaṅkasārasasevitām || 31 ||

medaḥphenasamākīrṇāmārtasntitasvanām |

tāṅkāpuraṣudustārāṃyuddhabhūmimayīnnadīm || 32 ||

nadīmivaghanāpāyehaṃsasārasasevitām |

rākṣasāḥkapimukhyāścaterustāndustarānnadīm || 33 ||

yathā padma rajo dhvastāṃ nalinīṃ gaja yūthapāḥ |

tataḥ sṛjantaṃ bāṇa oghān prahastaṃ syandane sthitam || 34 ||

dadarśa tarasā nīlo vinighnantaṃ plavaṃ gamān |

uddhūta iva vāyuḥ khe mahādabhrabalaṃ balāt || 35 ||

samīkṣyābhidrutaṃyuddheprahastovāhinīpatiḥ |

rathenādityavarṇenanīlamevābhidudruve || 36 ||

sadhanurdhanvināṃśreṣṭhovikṛṣyaparamāhave || 37 ||

nīlāyavyasṛjadbāṇānprahastovāhinīpatiḥ |

teprāpyaviśikhānīlaṃvinirbhidyasamāhitāḥ || 38 ||

mahīñjagmurmahāvegāruṣitāivapannagāḥ |

nīlaḥśarairabhihatoniśitairjvalanopamaiḥ || 39 ||

satamparamadurdharṣamāpatantammahākapiḥ |

prahastantāḍayāmāsavṛkṣamutpāṭyavīryavān || 40 ||

satenābhihataḥkruddhonadanrākṣasapuṅgavaḥ |

vavarṣaśaravarṣāṇiplavaṅgānāñcamūpatau || 41 ||

tasyabāṇagaṇānghārānrākṣasasyamahābalaḥ |

apārayanvārayitumpratyagṛhṇānnimīlitaḥ || 42 ||

yathaivagovṛṣovarṣaṃśāradaṃśīghramāgatam |

evamevaprahastasyaśaravarṣandurāsadam || 43 ||

nimīlitākṣassahasānīlassehedurāsadān |

roṣitaśśaravarṣeṇasālenamahatāmahān |

prajaghānahayānanīlaḥprahastasyamahābalaḥ || 44 ||

tatansacāpamudgṛhyaprahastasyamahābalaḥ |

babhañjatarasānīlonanādacapunaḥpunaḥ || 45 ||

vidhanustukṛtastenaprahastovāhinīpatiḥ |

pragṛhyamusalaṅghoraṃsyandanādavapupluve || 46 ||

tāvubhauvāhinīmukhyaujātavairautarasvinau |

sthitaukṣatajagadigdhāṅgauprabhinnāvivakuñjarau || 47 ||

ullikhantausutīkṣṇābhirdaṃṣṭrābhiritaretaram |

siṃhaśārdūlasadṛśausiṃhaśārdūlaceṣṭitau || 48 ||

vikrāntavijayauvīrausamareṣnvivartinau |

kāṅkṣamāṇauyaśaḥprāptuṃvṛtravāsavayossaha || 49 ||

ājaghānatadānīlaṃlalāṭemusalenasaḥ |

prahastaḥparamāyattastatassusrāvaśoṇitam || 50 ||

tataḥśoṇitadigdhāṅgaḥpragṛhyasumahātarum |

prahastasyorasikruddhovisasarjamahākapiḥ || 51 ||

tamacintyaprahāraṃsapragṛhyamusalammahat |

abhidudrāvabalinambalānanīlamplavaṅgamam || 52 ||

tamugravegaṃsaṃrabdhamāpatantammahākapiḥ |

tatassamprekṣyajagrāhamahāvegomahāśilām || 53 ||

tasyayuddhābhikāmasyamṛthemusalayodhina |

prahastasyaśilānnīlomūrdhnitūrṇamapātayat || 54 ||

sātenakapimukhyenavimuktāmahatīśilā |

bibhedabahudhāghorāprahastasyaśirastadā || 55 ||

vibhinna śirasas tasya bahu susrāva śoṇitam |

śarīrād api susrāva gireh prasravaṇaṃ yathā || 56 ||

vibhinnaśirasastasyabahususrāvaśoṇitam |

śarīrādapisusrāvagireḥprasravaṇaṃyathā || 57 ||

hateprahastenīlenatadakampyammahābalam |

rākṣasānāmahṛṣṭānāṃlaṅkāmabhijagāmaha || 58 ||

naśekussamavasthātunnihatevāhinīpatau |

setubandhaṃsamāsādyaviśīrṇaṃsalilaṃyathā || 59 ||

hatetasmiṃścamūmukhyerākṣasāstenirudyamāḥ |

rakṣaḥpatigṛhaṅgatvādhyānamūkatvamāsthitāḥ || 60 ||

prāptāśśokārṇavantīvrannissajñauivate'bhavan |

tatastunīlovijayīmahābalaḥpraśasyamānaḥsukṛtenakarmaṇā |

sametyarāmeṇasalakṣmaṇenaprahṛṣṭarūpastubabhūvayūthapaḥ || 61 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭapañcāśassargaḥ ||