6.52 Yuddhakanda - Dvipanchasha Sargah

ॐ

6.52 ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡ - ದ್ವಿಪಞ್ಚಾಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ದ್ವಿಪಞ್ಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಧೂಮ್ರಾಕ್ಷಮ್ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯನಿರ್ಯಾನ್ತಂರಾಕ್ಷಸಮ್ಭೀಮವಿಕ್ರಮಮ್ ।

ವಿನೇದುರ್ವಾನರಾಸ್ಸರ್ವೇಪ್ರಹೃಷ್ಟಾಯುದ್ಧಕಾಙ್ ಕ್ಷಿಣಃ ॥ 1 ॥

ತೇಷಾಂಸುತುಮುಲಂಯುದ್ಧಂಸಞ್ಜಜ್ಞೇಕಪಿರಕ್ಷಸಾಮ್ ।

ಅನ್ಯೋನ್ಯಮ್ಪಾದಪೈರ್ಘೋರನ್ನಿಘ್ನತಾಂಶೂಲಮುದ್ಗರೈಃ ॥ 2 ॥

ರಾಕ್ಷಸೈರ್ವಾನರಾಘೋರಾವಿನಿಕೃತ್ತಸ್ಸಮನ್ತತಃ ।

ವಾನರೈರಾಕ್ಷಸಾಶ್ಚಾಪಿದ್ರುಮೈರ್ಭೂಮಿಸಮೀಕೃತಾಃ ॥ 3 ॥

ರಾಕ್ಷಸಾಸ್ತ್ವಭಿಸಙ್ಕ್ರುದ್ಧಾವಾನರಾನ್ನಿಶಿತೈಶ್ಶರೈಃ ।

ವಿವ್ಯಥುರ್ಘೋರಸಙ್ಕಾಶೈಃಕಙ್ಕಪತ್ರೈರಜಿಹ್ಮಗೈಃ ॥ 4 ॥

ತೇಗದಾಭಿಶ್ಚಭೀಮಾಭಿಃಪಟ್ಟಸೈಃ ಕೂಟಮುದ್ಗರೈಃ ।

ಘೋರೈಶ್ಚಪರಿಘೈಶ್ಚಿತ್ರೈಸ್ತ್ರಿಶೂಲೈಶ್ಚಾಪಿಸಂಶ್ರಿತೈಃ ॥ 5 ॥

ವಿದಾರ್ಯಮಾಣಾರಕ್ಷೋಭಿರ್ವಾನರಾಸ್ತೇಮಹಾಬಲಾಃ ।

ಅಮರ್ಷಾಜ್ಜನಿತೋದ್ಧರ್ಷಾಶ್ಚಕ್ರುಃಕರ್ಮಾಣ್ಯಭೀತವತ್ ॥ 6 ॥

ಶರನಿರ್ಭಿನ್ನಗಾತ್ರಾಸ್ತೇಶೂಲನಿರ್ಭಿನ್ನದೇಹಿನಃ ।

ಜಗೃಹುಸ್ತೇದ್ರುಮಾಂಸ್ತತ್ರಶಿಲಾಶ್ಚಹರಿಯೂಥಪಾಃ ॥ 7 ॥

ತೇಭೀಮವೇಗಾಹರಯೋನರ್ದಮಾನಾಸ್ತತಸ್ತತಃ ।

ಮಮನ್ಥೂರಾಕ್ಷಸಾನ್ವೀರಾನ್ನಾಮಾನಿಚಬಭಾಷಿರೇ ॥ 8 ॥

ತದ್ಭಭೂವಾದ್ಭುತಙ್ಘೋರಂಯುದ್ಧಂವಾನರರಕ್ಷಸಾಮ್ ।

ಶಿಲಾಭಿರ್ವಿವಿಧಾಭಿಶ್ಚಬಹುಭಿಶ್ಚೈವಪಾದಪೈಃ ॥ 9 ॥

ರಾಕ್ಷಸಾಮಥಿತಾಃಕೇಚಿದ್ವಾನರೈರ್ಜಿತಕಾಶಿಭಿಃ ।

ವವಮೂರುಧಿರಙ್ಕೇಚಿನ್ಮುಖೈರುಧಿರಭೋಜನಾಃ ॥ 10 ॥

ಪಾರ್ಶ್ವೇಷುದಾರಿತಾಃಕೇಚಿತ್ಕೇಚಿದ್ರಾಶೀಕೃತಾದ್ರುಮೈಃ ।

ಶಿಲಾಭಿಶ್ಚೂರ್ಣಿತಾಃಕೇಚಿತ್ಕೇಚಿದ್ಧನ್ತೈರ್ವಿದಾರಿತಾಃ ॥ 11 ॥

ಧ್ವಜೈರ್ವಿಮಥಿತೈರ್ಭಗ್ನೈಃಖಙ್ಗೈಶ್ಚವಿನಿಪಾತಿತೈಃ ।

ರಥೈರ್ವಿಧ್ವಂಸಿತೈಶ್ಚಾಪಿಪತಿತೈಃರಜನೀಚರೈಃ ॥ 12 ॥

ಗಜೇನ್ದ್ರೈಃಪರ್ವತಾಕಾರೈಃಪರ್ವತಾಗ್ರೈರ್ವನೌಕಸಾಮ್ ।

ಮಥಿತೈರ್ವಾಜಿಭಿಃಕೀರ್ಣಂಸಾರೋಹೈರ್ವಸುಧಾತಲಮ್ ॥ 13 ॥

ವಾನರೈರ್ಭೀಮವಿಕ್ರಾನ್ಸ್ಸೈರಾಪ್ಲುತ್ಯಾಽಪ್ಲುತ್ಯವೇಗಿತೈಃ ।

ರಾಕ್ಷಸಾಃಕರಜೈಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೈರ್ಮುಖೇಷುವಿನಿರ್ತಿತಾಃ ॥ 14 ॥

ವಿಷಣ್ಣವದನಾಭೂಯೋವಿಪ್ರಕೀರ್ಣಶಿರೋರುಹಾಃ ।

ಮೂಢಾಶ್ಶೋಣಿತಗನ್ಧೇನನಿಪೇತುರ್ಧರಣೀತಲೇ ॥ 15 ॥

ಅನ್ಯೇತುಪರಮಸಙ್ಕೃಕ್ರುದ್ಧಾರಾಕ್ಷಸಾಭೀಮನಿಶ್ವನಾಃ ।

ತಲೈರೇವಾಭಿಧಾವನ್ತಿವಜ್ರಸ್ಪರ್ಶಸಮೈರ್ಹರೀನ್ ॥ 16 ॥

ವಾನರೈರಾಪತನ್ತಸ್ತೇವೇಗಿತಾವೇಗವತ್ತರೈಃ ।

ಮುಷ್ಟಿಭಿಶ್ಚರಣೈರ್ದನ್ಸ್ಸೈಃಪಾದಪೈಶ್ಚಾವಪೋಥಿತಾ ॥ 17 ॥

ಸೈನ್ಯನ್ತುವಿದ್ರುತನ್ದೃಷ್ಟವಾಧೂಮ್ರಾಕ್ಷೋರಾಕ್ಷಸರ್ಷಭಃ ।

ರೋಷೇಣಕದನಞ್ಚಕ್ರೇವಾನರಾಣಾಂಯುಯುತ್ಸತಾಮ್ ॥ 18 ॥

ಪ್ತಾಸೈಃಪ್ರಮಥಿತಾಃಕೇಚಿದ್ವಾನರಾಶ್ಶೋಣಿತಸ್ರವಾಃ ।

ಮುದ್ಗರೈರಾಹತಾಃಕೇಚಿತ್ಪಾತಿತಾಧರಣೀತಲೇ ॥ 19 ॥

ಪರಿಘೈರ್ಮಥಿತಾಃಕೇಚಿದ್ಭಿಣ್ಡಿವಾಲೈರ್ವಿದಾರಿತಾಃ ।

ಪಟ್ಟಸೈರಾಹತಾಃ ಕೇಚಿದ್ವಿಹ್ವಲನ್ತೋಗತಾಸವಃ ॥ 20 ॥

ಕೇಚಿದ್ವಿನಿಹತಾಶ್ಶೂಲೈರುಧಿರಾರ್ದ್ರಾವನೌಕಸಃ ।

ಕೇಚಿದ್ವಿದ್ರಾವಿತಾನಷ್ಟಾಃಸಙ್ಕ್ರುದ್ಧೈರಾಕ್ಷಸೈರ್ಯುಧಿ ॥ 21 ॥

ವಿಭಿನ್ನಹೃದಯಾಃಕೇಚಿದೇಕಪಾರ್ಶ್ವೇನದಾರಿತಾಃ ।

ವಿದಾರಿತಾಸ್ತ್ರಿಶೂಲೈಶ್ಚಕೇಚಿದಾನ್ಸ್ರೈರ್ವಿನಿಃಸೃತಾಃ ॥ 22 ॥

ತತ್ಸುಭೀಮಮ್ಮಹಾಯುದ್ಧಂಹರಿರಾಕ್ಷಸಸಙ್ಕುಲಮ್ ।

ಪ್ರಬಭೌಶಬ್ದಬಹುಲಂಶಿಲಾಪಾದಪಸಙ್ಕುಲಮ್ ॥ 23 ॥

ಧನುರ್ಜ್ಯಾತನ್ತ್ರಿಮಧುರಂಹಿಕ್ಕಾತಾಲಸಮನ್ವಿತಮ್ ।

ಮನ್ಧಸ್ನ್ತಿತಸಙ್ಗೀತನ್ತದ್ಯುದ್ಧಗಾನ್ಧರ್ವಮಾಬಭೌ ॥ 24 ॥

ಧೂಮ್ರಾಕ್ಷಸ್ತುಧನುಷ್ಪಾಣಿರ್ವಾನರಾನ್ರಣಮೂರ್ಧನಿ ।

ಹಸನ್ವಿದ್ರಾವಯಾಮಾಸದಿಶಸ್ತುಶರವೃಷ್ಟಿಭಿಃ ॥ 25 ॥

ಧೂಮ್ರಾಕ್ಷೇಣಾರ್ದಿತಂಸೈನ್ಯಂವ್ಯಥಿತಮ್ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯಮಾರುತಿಃ ।

ಅಭ್ಯವರ್ತತಸಙ್ಕ್ರುದ್ಧಃಪ್ರಗೃಹ್ಯವಿಪುಲಾಂಶಿಲಾಮ್ ॥ 26 ॥

ಕ್ರೋಧಾದ್ ದ್ವಿದ್ದ್ವಿಗುಣತಾಮ್ರಾಕ್ಷಃಪಿತೃಸ್ತುಲ್ಯಪರಾಕ್ರಮಃ ।

ಶಿಲಾನ್ತಾಮ್ಪಾತಯಾಮಾಸಧೂಮ್ರಾಕ್ಷಸ್ಯರಥಮ್ಪ್ರತಿ ॥ 27 ॥

ಆಪತತನೀಂಶಿಲಾನ್ದೃಷ್ಟವಾಗದಾಮುದ್ಯಮ್ಯಸಮ್ಭ್ರಮಾತ್ ।

ರಥಾದಾಪ್ಲುತ್ಯವೇಗೇನವಸುಧಾಯಾಂವ್ಯತಿಷ್ಠತ ॥ 28 ॥

ಸಾಪ್ರಮಥ್ಯರಥನ್ತಸ್ಯನಿಪಪಾತಶಿಲಾಭುವಿ ।

ಸಚಕ್ರಕೂಬರಸಾಶ್ವಂಸಧ್ವಜಂಸಶರಾಸನಮ್ ॥ 29 ॥

ಸಭಙ್ ಕ್ತ್ವಾತುರಥನ್ತಸ್ಯಹನುಮಾನ್ ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ ।

ರಕ್ಷಸಾಙ್ಕದನಞ್ಚಕ್ರೇಸಸ್ಕನ್ಧವಿಟಪೈರ್ದ್ರುಮೈಃ ॥ 30 ॥

ವಿಭಿನ್ನಶಿರಸೋಭೂತ್ವಾರಾಕ್ಷಸಾಶ್ಶೋಣಿತೋಕ್ಷಿತಾಃ ।

ದ್ರುಮೈಃಪ್ರಮಥಿತಾಶ್ಚಾನ್ಯೇನಿಪೇತುರ್ಧರಣೀತಲೇ ॥ 31 ॥

ವಿದ್ರಾವ್ಯರಾಕ್ಷಸಂಸೈನ್ಯಂಹನುಮಾನ್ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ ।

ಗಿರಿಶಶಿಖರಮಾದಾಯಧೂಮ್ರಾಕ್ಷಮಭಿದುದ್ರುವೇ ॥ 32 ॥

ತಮಾಪತನ್ತನ್ಧೂಮ್ರಾಕ್ಷೋಗದಾಮುದ್ಯಮ್ಯವೀರ್ಯವಾನ್ ।

ವಿನರ್ದಮಾನಃಸಹಸಾಹನೂಮನ್ತಮಭಿದ್ರವತ್ ॥ 33 ॥

ತಸ್ಯಕ್ರುದ್ಧಸ್ಯರೋಷೇಣಗದಾನ್ತಾಮ್ಬಹುಕಣ್ಟಕಾಮ್ ।

ಪಾತಯಾಮಾಸಧೂಮ್ರಾಕ್ಷೋಮಸ್ತಕೇಽಥಹನೂಮತಃ ॥ 34 ॥

ತಾಡಿತಃಸತಯಾತತ್ರಗದಯಾಭೀಮರೂಪಯಾ ।

ಸಕಪಿರ್ಮಾರುತಬಲಸ್ತಮ್ಪ್ರಹಾರಮಚಿನ್ತಯನ್ ॥ 35 ॥

ಪಪಾತ ಸಹಸಾ ಭೂಮೌ ವಿಕೀರ್ಣ;ಇವ ಪರ್ವತಃ ।

ಧೂಮ್ರ ಅಕ್ಷಂ ನಿಹತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಹತ ಶೇಷಾ ನಿಶಾ ಚರಾಃ ॥ 36 ॥

ಧೂಮ್ರಾಕ್ಷನ್ನಿಹತನ್ದೃಷ್ಟವಾಹತಶೇಷಾನಿಶಾಚರಾಃ ॥ 37 ॥

ತ್ರಸ್ತಾಃಪ್ರವಿವಿಶುರ್ಲಙ್ಕಾಂವಧ್ಯಮಾನಾಃಪ್ಲವಙ್ಗಮೈಃ ।

ಸತುಪವನಸುತೋನಿಹತ್ಯಶತ್ರೂನ್ಕ್ಷತಜವಹರಿಸ್ಸರಿತಶ್ಚಸನ್ನಿಕೀರ್ಯ ।

ರಿಪುವಧಜನಿತಶ್ರಮೋಮಹಾತ್ಮಾಮುದಮಗಮತ್ಕಪಿಭಿಃಸುಪೂಜ್ಯಮಾನಃ ॥ 38 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡೇ ದ್ವಿಪಞ್ಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha dvipañcāśassargaḥ |

dhūmrākṣamprekṣyaniryāntaṃrākṣasambhīmavikramam |

vinedurvānarāssarveprahṛṣṭāyuddhakāṅ kṣiṇaḥ || 1 ||

teṣāṃsutumulaṃyuddhaṃsañjajñekapirakṣasām |

anyonyampādapairghorannighnatāṃśūlamudgaraiḥ || 2 ||

rākṣasairvānarāghorāvinikṛttassamantataḥ |

vānarairākṣasāścāpidrumairbhūmisamīkṛtāḥ || 3 ||

rākṣasāstvabhisaṅkruddhāvānarānniśitaiśśaraiḥ |

vivyathurghorasaṅkāśaiḥkaṅkapatrairajihmagaiḥ || 4 ||

tegadābhiścabhīmābhiḥpaṭṭasaiḥ kūṭamudgaraiḥ |

ghoraiścaparighaiścitraistriśūlaiścāpisaṃśritaiḥ || 5 ||

vidāryamāṇārakṣobhirvānarāstemahābalāḥ |

amarṣājjanitoddharṣāścakruḥkarmāṇyabhītavat || 6 ||

śaranirbhinnagātrāsteśūlanirbhinnadehinaḥ |

jagṛhustedrumāṃstatraśilāścahariyūthapāḥ || 7 ||

tebhīmavegāharayonardamānāstatastataḥ |

mamanthūrākṣasānvīrānnāmānicababhāṣire || 8 ||

tadbhabhūvādbhutaṅghoraṃyuddhaṃvānararakṣasām |

śilābhirvividhābhiścabahubhiścaivapādapaiḥ || 9 ||

rākṣasāmathitāḥkecidvānarairjitakāśibhiḥ |

vavamūrudhiraṅkecinmukhairudhirabhojanāḥ || 10 ||

pārśveṣudāritāḥkecitkecidrāśīkṛtādrumaiḥ |

śilābhiścūrṇitāḥkecitkeciddhantairvidāritāḥ || 11 ||

dhvajairvimathitairbhagnaiḥkhaṅgaiścavinipātitaiḥ |

rathairvidhvaṃsitaiścāpipatitaiḥrajanīcaraiḥ || 12 ||

gajendraiḥparvatākāraiḥparvatāgrairvanaukasām |

mathitairvājibhiḥkīrṇaṃsārohairvasudhātalam || 13 ||

vānarairbhīmavikrānssairāplutyā'plutyavegitaiḥ |

rākṣasāḥkarajaistīkṣṇairmukheṣuvinirtitāḥ || 14 ||

viṣaṇṇavadanābhūyoviprakīrṇaśiroruhāḥ |

mūḍhāśśoṇitagandhenanipeturdharaṇītale || 15 ||

anyetuparamasaṅkṛkruddhārākṣasābhīmaniśvanāḥ |

talairevābhidhāvantivajrasparśasamairharīn || 16 ||

vānarairāpatantastevegitāvegavattaraiḥ |

muṣṭibhiścaraṇairdanssaiḥpādapaiścāvapothitā || 17 ||

sainyantuvidrutandṛṣṭavādhūmrākṣorākṣasarṣabhaḥ |

roṣeṇakadanañcakrevānarāṇāṃyuyutsatām || 18 ||

ptāsaiḥpramathitāḥkecidvānarāśśoṇitasravāḥ |

mudgarairāhatāḥkecitpātitādharaṇītale || 19 ||

parighairmathitāḥkecidbhiṇḍivālairvidāritāḥ |

paṭṭasairāhatāḥ kecidvihvalantogatāsavaḥ || 20 ||

kecidvinihatāśśūlairudhirārdrāvanaukasaḥ |

kecidvidrāvitānaṣṭāḥsaṅkruddhairākṣasairyudhi || 21 ||

vibhinnahṛdayāḥkecidekapārśvenadāritāḥ |

vidāritāstriśūlaiścakecidānsrairviniḥsṛtāḥ || 22 ||

tatsubhīmammahāyuddhaṃharirākṣasasaṅkulam |

prababhauśabdabahulaṃśilāpādapasaṅkulam || 23 ||

dhanurjyātantrimadhuraṃhikkātālasamanvitam |

mandhasntitasaṅgītantadyuddhagāndharvamābabhau || 24 ||

dhūmrākṣastudhanuṣpāṇirvānarānraṇamūrdhani |

hasanvidrāvayāmāsadiśastuśaravṛṣṭibhiḥ || 25 ||

dhūmrākṣeṇārditaṃsainyaṃvyathitamprekṣyamārutiḥ |

abhyavartatasaṅkruddhaḥpragṛhyavipulāṃśilām || 26 ||

krodhād dviddviguṇatāmrākṣaḥpitṛstulyaparākramaḥ |

śilāntāmpātayāmāsadhūmrākṣasyarathamprati || 27 ||

āpatatanīṃśilāndṛṣṭavāgadāmudyamyasambhramāt |

rathādāplutyavegenavasudhāyāṃvyatiṣṭhata || 28 ||

sāpramathyarathantasyanipapātaśilābhuvi |

sacakrakūbarasāśvaṃsadhvajaṃsaśarāsanam || 29 ||

sabhaṅ ktvāturathantasyahanumān mārutātmajaḥ |

rakṣasāṅkadanañcakresaskandhaviṭapairdrumaiḥ || 30 ||

vibhinnaśirasobhūtvārākṣasāśśoṇitokṣitāḥ |

drumaiḥpramathitāścānyenipeturdharaṇītale || 31 ||

vidrāvyarākṣasaṃsainyaṃhanumānmārutātmajaḥ |

giriśaśikharamādāyadhūmrākṣamabhidudruve || 32 ||

tamāpatantandhūmrākṣogadāmudyamyavīryavān |

vinardamānaḥsahasāhanūmantamabhidravat || 33 ||

tasyakruddhasyaroṣeṇagadāntāmbahukaṇṭakām |

pātayāmāsadhūmrākṣomastake'thahanūmataḥ || 34 ||

tāḍitaḥsatayātatragadayābhīmarūpayā |

sakapirmārutabalastamprahāramacintayan || 35 ||

papāta sahasā bhūmau vikīrṇa;iva parvataḥ |

dhūmra akṣaṃ nihataṃ dṛṣṭvā hata śeṣā niśā carāḥ || 36 ||

dhūmrākṣannihatandṛṣṭavāhataśeṣāniśācarāḥ || 37 ||

trastāḥpraviviśurlaṅkāṃvadhyamānāḥplavaṅgamaiḥ |

satupavanasutonihatyaśatrūnkṣatajavaharissaritaścasannikīrya |

ripuvadhajanitaśramomahātmāmudamagamatkapibhiḥsupūjyamānaḥ || 38 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe dvipañcāśassargaḥ ||