6.43 Yuddhakanda - Trichatvarimsha Sargah

ॐ

6.43 ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡ - ತ್ರಿಚತ್ವಾರಿಂಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ತ್ರಿಚತ್ವಾರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಯುಧ್ಯತಾನ್ತುತತಸ್ತೇಷಾಂವಾನರಾಣಾಮ್ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ ।

ರಕ್ಷಸಾಂಸಮ್ಬಭೂವಾಥಬಲಕೋಪಸ್ಸುದಾರುಣಃ ॥ 1 ॥

ತೇಹಯೈಃಕಾಞ್ಚನಾಪೀಡೈರ್ಧ್ವಶ್ಚಾಗ್ನಿಶಿಖೋಪಮೈಃ ।

ರಥೈಶ್ಚಾದಿತ್ಯಸಙ್ಕಾಶೈಃಕವಚೈಶ್ಚಮನೋರಮೈಃ ॥ 2 ॥

ನಿರ್ಯಯೂರಾಕ್ಷಸವ್ಯಾಘ್ರಾನಾದಯನ್ತೋದಿಶೋದಶ ।

ರಾಕ್ಷಸಾಭೀಮಕರ್ಮಾಣೋರಾವಣಸ್ಯಜಯೈಷಿಣಃ ॥ 3 ॥

ವಾನರಾಣಾಮಪಿಚಮೂರ್ಬೃಹತೀಜಯಮಿಚ್ಛತಾಮ್ ।

ಅಭ್ಯಧಾವತತಾಂಸೇನಾಂರಕ್ಷಸಾಙ್ಕಾಮರೂಪಿಣಮ್ ॥ 4 ॥

ಏತಸ್ಮಿನ್ನನ್ತರೇತೇಷಾಮನ್ಯೋನ್ಯಮಭಿಧಾವತಾಮ್ ।

ರಕ್ಷಸಾಂವಾನರಾಣಾಞ್ಚದ್ವನ್ದ್ವಯುದ್ಧಮವರ್ತತ ॥ 5 ॥

ಅಙ್ಗದೇನ್ದ್ರಜಿತ್ಸಾರ್ಧಂವಾಲಿಪುತ್ರೇಣರಾಕ್ಷಸಃ ।

ಆಯುಧ್ಯತಮಹಾತೇಜಾಸ್ತ್ಱ್ಯಮ್ಬಕೇಣಯಥಾಽನ್ತಕಃ ॥ 6 ॥

ಪ್ರಜಙ್ಘೇನಚಸಮ್ಪಾತಿರ್ನಿತ್ಯನ್ದುರ್ಮರ್ಷಣೋರಣೇ ।

ಜಮ್ಬುಮಾಲಿನಮಾರಬ್ಧೋಹನುಮಾನಪಿವಾನರಃ ॥ 7 ॥

ಸಙ್ಗತಸ್ತುಮಹಾಕ್ರೋಧೋರಾಕ್ಷಸೋರಾವಣಾನುಜಃ ।

ಸಮರೇತೀಕ್ಷ್ಣವೇಗೇನಮಿತ್ರಘ್ನೇನವಿಭೀಷಣಃ ॥ 8 ॥

ತಪನೇನಗಜಸ್ಸಾರ್ಧಂರಾಕ್ಷಸೇನಮಹಾಬಲಃ ।

ನಿಕುಮ್ಭೇನಮಹಾತೇಜಾನೀಲೋಽಪಿಸಮಯುಧ್ಯತ ॥ 9 ॥

ವಾನರೇನ್ದ್ರಸ್ತುಸುಗ್ರೀವಃಪ್ರಘಸೇನಸಮಾಗತಃ ।

ಸಙ್ಗತಃಸಮರೇಶ್ರೀಮಾನ್ವಿರೂಪಾಕ್ಷೇಣಲಕ್ಷ್ಮಣಃ ॥ 10 ॥

ಅಗ್ನಿಕೇತುಶ್ಚಸುದುರ್ಧರ್ಷೋರಶ್ಮಿಕೇತುಶ್ಚರಾಕ್ಷಸಃ ।

ಸುಪ್ತಘ್ನೋಯಜ್ಞಕೋಪಶ್ಚರಾಮೇಣಸಹಸಙ್ಗತಾಃ ॥ 11 ॥

ವಜ್ರಮುಷ್ಟಿಸ್ತುಮೈನ್ದೇನದ್ವಿವಿದೇನಾಶನಿಪ್ರಭಃ ।

ರಾಕ್ಷಸಾಭ್ಯಾಂಸುಘೋರಾಭ್ಯಾಙ್ಕಪಿಮುಖ್ಯೌಸಮಾಗತೌ ॥ 12 ॥

ವೀರಹ್ ಪ್ರತಪನೋ ಘೋರೋ ರಾಕ್ಷಸೋ ರಣ ದುರ್ಧರಃ ।

ಸಮರೇ ತೀಕ್ಷ್ಣ ವೇಗೇನ ನಲೇನ ಸಮಯುಧ್ಯತ ॥ 13 ॥

ಧರ್ಮಸ್ಯ ಪುತ್ರೋ ಬಲವಾನ್ ಸುಷೇಣ;ಇತಿ ವಿಶರುತಃ ।

ಸ ವಿದ್ಯುನ್ ಮಾಲಿನಾ ಸಾರ್ಧಂ ಅಯುಧ್ಯತ ಮಹಾ ಕಪಿಃ ॥ 14 ॥

ವಾನರಾಶ್ಚಾಪರೇಭೀಮಾರಾಕ್ಷಸೈರಪರೈಸ್ಸಹ ।

ದ್ವನ್ದ್ವಂಸಮೀಯುಸ್ಸಹಸಾಯುದ್ಧಾಯಬಹುಭಿಸ್ಸಹ ॥ 15 ॥

ತತ್ರಾಸೀತ್ಸುಮಹದ್ಯುದ್ಧನ್ತುಮುಲಂರೋಮಹರ್ಷಣಮ್ ।

ರಕ್ಷಸಾಂವಾನರಾಣಾಞ್ಚವೀರಾಣಾಞ್ಜಯಮಿಚ್ಛತಾಮ್ ॥ 16 ॥

ಹರಿರಾಕ್ಷಸದೇಹೇಭ್ಯಃಪ್ರಭೂತಾಃಕೇಶಶಾದ್ವಲಾಃ ।

ಶರೀರಸಙ್ಘಾಟಾವಹಾಃಪ್ರಸುಸ್ರುಶ್ಶೋಣಿತಾಪಗಾಃ ॥ 17 ॥

ಅಜಘಾನೇನ್ದ್ರಜಿತ್ಕ್ರುದ್ಧೋವಜ್ರೇಣೇವಶತಕ್ರತುಃ ।

ಅಙ್ಗದಙ್ಗದಯಾವೀರಂಶತ್ರುಸೈನ್ಯವಿದಾರಣಮ್ ॥ 18 ॥

ತಸ್ಯಕಾಞ್ಚನಚಿತ್ರಾಙ್ಗಂರಥಂಸಾಶ್ವಂಸಸಾರಥಿಮ್ ।

ಜಘಾನಸಮರೇಶ್ರೀಮಾನಙ್ಗದೋವೇಗವಾನ್ಕಪಿಃ ॥ 19 ॥

ಸಮ್ಪಾತಿಸ್ತುತ್ರಿಭಿರ್ಭಾಣೈಃಪ್ರಜಙ್ಘೇನಸಮಾಹತಃ ।

ನಿಜಘಾನಶ್ವಕರ್ಣೇನಪ್ರಜಙ್ಘಂರಣಮೂರ್ಧನಿ ॥ 20 ॥

ಜಮ್ಬುಮಾಲೀರಥಸ್ಥಸ್ತುರಥಶಕ್ತ್ಯಾಮಹಾಬಲಃ ।

ಬಿಬೇದಸಮರೇಕ್ರುದ್ಧೋಹನೂಮನ್ತಂಸ್ತನಾನ್ತರೇ ॥ 21 ॥

ತಸ್ಯತಂರಥಮಾಸ್ಥಾಯಹನೂಮಾನ್ ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ ।

ಪ್ರಮಮಾಥತಲೇನಾಶುಸಹತೇನೈವರಕ್ಷಸಾ ॥ 22 ॥

ನದನ್ ಪ್ರತಪನೋಘೋರೋನಲಂಸೋಪ್ಯನ್ವಧಾವತ ।

ನಲಃಪ್ರತಪನಸ್ಯಾಶುಪಾತಯಾಮಾಸಚಕ್ಷುಷೀ ॥ 23 ॥

ಭಿನ್ನಗಾತ್ರಶ್ಶರೈಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೈಃಕ್ಷಿಪ್ರಹಸ್ತೇನರಕ್ಷಸಾ ।

ಗ್ರಸನ್ತಮಿವಸೈನ್ಯಾನಿಪ್ರಘಸಂವಾನರಾಧಿಪಃ ॥ 24 ॥

ಸುಗ್ರೀವಸ್ಸಪ್ತಪರ್ಣೇನನಿರ್ಭಿಭೇದಜಘಾನಚ ।

ಅಗ್ನಿಕೇತುಶ್ಚದುರ್ಧರ್ಷೋರಶ್ಮಿಕೇತುಶ್ಚರಾಕ್ಷಸಃ ॥ 25 ॥

ಸುಪ್ತಘ್ನೋಯಜ್ಞಕೋಪಶ್ಚರಾಮನ್ನಿರ್ಭಿಭಿದುಶ್ಶರೈಃ ।

ತೇಷಾಞ್ಚತುರ್ಣಾಂರಾಮಸ್ತುಶಿರಾಂಸಿನಿಶಿತೈಶ್ಶರೈಃ ।

ಕ್ರುದ್ಧಶ್ಚತುರ್ಭಿಶ್ಚಿಚ್ಛೇದಘೋರೈರಗ್ನಿಶಿಖೋಪಮೈಃ ॥ 26 ॥

ವಜ್ರ ಮುಷ್ಟಿಸ್ ತು ಮೈನ್ದೇನ ಮುಷ್ಟಿನಾ ನಿಹತೋ ರಣೇ ।

ಪಪಾತ ಸರಥಹ್ ಸಾಶವಹ್ ಪುರಾಟ್ಟ ಇವ ಭೂ ತಲೇ ॥ 27 ॥

ನಿಕುಮ್ಬಸ್ತುರಣೇನೀಲನ್ನೀಲಾಞ್ಜನಚಯಪ್ರಭಮ್ ।

ನಿರ್ಬಿಭೇದಶರೈಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೈಃಕರೈರ್ಮೇಘಮಿವಾಂಶುಮಾನ್ ॥ 28 ॥

ಪುನಶ್ಶರಶತೇನಾಥಕ್ಷಿಪ್ರಹಸ್ತೋನಿಶಾಚರಃ ।

ಬಿಭೇದಸಮರೇನೀಲನ್ನಿಕುಮ್ಭಃಪ್ರಜಹಾಸಚ ॥ 29 ॥

ತಸ್ಯೈವರಥಚಕ್ರೇಣನೀಲೋವಿಷ್ಣುರಿವಾಹವೇ ।

ಶಿರಶ್ಚಿಚ್ಛೇದಸಮರೇನಿಕುಮ್ಭಸ್ಯಚಸಾರಥೇಃ ॥ 30 ॥

ವಜ್ರಾಶನಿಸಮಸ್ಪರ್ಶೋದ್ವಿವಿದೋಽಪ್ಯಶನಿಪ್ರಭಮ್ ।

ಜಘಾನಗಿರಿಶೃಙ್ಗೇಣಮಿಷತಾಂಸರ್ವರಕ್ಷಸಾಮ್ ॥ 31 ॥

ದ್ವಿದಿಧಂವಾನರೇನ್ದ್ರನ್ತುನಗಯೋಧಿನಮಾಹವೇ ।

ಶರೈರಶನಿಸಙ್ಕಾಶೈಸ್ಸವಿವ್ಯಾಧಾಶನಿಪ್ರಭಃ ॥ 32 ॥

ಸಶರೈರಭಿವಿದ್ಧಾಙ್ಗೋದ್ವಿವಿದಃಕ್ರೋಧಮೂರ್ಛಿತಃ ।

ಸಾಲೇನಸರಥಂಸಾಶ್ವನ್ನಿಜಘಾನಾಶನಿಪ್ರಭಮ್ ॥ 33 ॥

ವಿದ್ಯುನ್ಮಾಲೀರಥಸ್ಥಸ್ತುಶರೈಃಕಾಞ್ಚನಭೂಷಣೈಃ ।

ಸುಷೇಣನ್ತಾಡಯಾಮಾಸನನಾದಚಮುಹುರ್ಮುಹುಃ ॥ 34 ॥

ತಂರಥಸ್ಥಮಥೋದೃಷ್ಟವಾಸುಷೇಣೋವಾನರೋತ್ತಮಃ ।

ಗಿರಿಶೃಙ್ಗೇಣಮಹತಾರಥಮಾಶುನ್ಯಪಾತಯತ್ ॥ 35 ॥

ಲಾಘವೇನತುಸಂಯುಕ್ತೋವಿದ್ಯುನ್ಮಾಲೀನಿಶಾಚರಃ ।

ಅಪಕ್ರಮ್ಯರಥಾತ್ತೂರ್ಣಙ್ಗದಾಪಾಣಿಃಕ್ಷಿತೌಸ್ಥಿತಃ ॥ 36 ॥

ತತಃಕ್ರೋಧಸಮಾವಿಷ್ಟಃಸುಷೇಣೋಹರಿಪುಙ್ಗವಃ ।

ಶಿಲಾಂಸುಮಹತೀಙ್ಗೃಹ್ಯನಿಶಾಚರಮಭಿದ್ರವತ್ ॥ 37 ॥

ತಮಾಪತನ್ತಙ್ಗದಯಾವಿದ್ಯುನ್ಮಾಲೀನಿಶಾಚರಃ ।

ವಕ್ಷಸ್ಯಭಿಜಘಾನಾಶುಸುಷೇಣಂಹರಿಪುಙ್ಗವಃ ॥ 38 ॥

ಗದಾಪ್ರಹಾರನ್ತಙ್ಘೋರಮಚ್ನಿತ್ಯಪ್ಲವಗೋತ್ತಮಃ ।

ತಾಂಶಿಲಾಮ್ಪಾತಯಾಮಾಸತಸ್ಯೋರಸಿಮಹಾಮೃಧೇ ॥ 39 ॥

ಶಿಲಾಪ್ರಹಾರಭಿಹತೋವಿದ್ಯುನ್ಮಾಲೀನಿಶಾಚರಃ ।

ನಿಷ್ಪಿಷ್ಟಹೃದಯೋಭೂಮೌಗತಾಸುರ್ನಿಪಪಾತಹ ॥ 40 ॥

ಏವನ್ತೈರ್ವಾನರೈಶ್ಶೂರೈಶ್ಶೂರಾಸ್ತೇರಜನೀಚರಾಃ ।

ದ್ವನ್ದ್ವೇವಿಮೃದಿತಾಸ್ತತ್ರದೈತ್ಯಾಇವದಿವೌಕಸೈಃ ॥ 41 ॥

ಭಗ್ನೈಖಡಗೈರ್ಗದಾಭಿಶ್ಚಶಕ್ತಿತೋಮರಪಟ್ಟಸೈಃ ।

ಅಪವಿದ್ಧೈಶ್ಚಾಭಿನ್ನೈಶ್ಚರಥೈಸ್ಸಾಙ್ಗ್ರಾಮಿಕೈರ್ಹಯೈಃ ॥ 42 ॥

ನಿಹತೈಃಕುಞ್ಜರೈರ್ಮತ್ಸ್ಸೈಸ್ತಥಾವಾನರರಾಕ್ಷಸೈಃ ।

ಚಕ್ರಾಕ್ಷಯುಗದಣ್ಡೈಶ್ಚಭಗ್ನೈರ್ಧರಣಿಸಂಶ್ರಿತೈಃ ॥ 43 ॥

ಬಭೂವಾಯೋಧನಙ್ಘೋರಙ್ಗೋಮಾಯುಗಣಸೇವಿತಮ್ ।

ಕಬನ್ಧಾನಿಸಮುತ್ಪೇತುರ್ದಿಕ್ಷುವಾನರರಕ್ಷಸಾಮ್ ॥ 44 ॥

ವಿಮರ್ದೇತುಮುಲೇತಸ್ಮಿನ್ದೇವಾಸುರರಣೋಪಮೇ ।

ವಿದಾರ್ಯಮಾಣಾಹರಿಪುಙ್ಗವೈಸ್ತದಾನಿಶಾಚರಾಶ್ಶೋಣಿತದಿಗ್ಧಗಾತ್ರಾಃ ।

ಪುನಃಸುಯುದ್ಧನ್ತರಸಾಸಮಾಸ್ಥಿತಾದಿವಾಕರಸ್ಯಾಸ್ತಮಯಾಭಿಕಾಙ್ಕ್ಷಿಣಃ ॥ 45 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡೇ ತ್ರಿಚತ್ವಾರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha tricatvāriṃśassargaḥ |

yudhyatāntutatasteṣāṃvānarāṇāmmahātmanām |

rakṣasāṃsambabhūvāthabalakopassudāruṇaḥ || 1 ||

tehayaiḥkāñcanāpīḍairdhvaścāgniśikhopamaiḥ |

rathaiścādityasaṅkāśaiḥkavacaiścamanoramaiḥ || 2 ||

niryayūrākṣasavyāghrānādayantodiśodaśa |

rākṣasābhīmakarmāṇorāvaṇasyajayaiṣiṇaḥ || 3 ||

vānarāṇāmapicamūrbṛhatījayamicchatām |

abhyadhāvatatāṃsenāṃrakṣasāṅkāmarūpiṇam || 4 ||

etasminnantareteṣāmanyonyamabhidhāvatām |

rakṣasāṃvānarāṇāñcadvandvayuddhamavartata || 5 ||

aṅgadendrajitsārdhaṃvāliputreṇarākṣasaḥ |

āyudhyatamahātejāstṟyambakeṇayathā'ntakaḥ || 6 ||

prajaṅghenacasampātirnityandurmarṣaṇoraṇe |

jambumālinamārabdhohanumānapivānaraḥ || 7 ||

saṅgatastumahākrodhorākṣasorāvaṇānujaḥ |

samaretīkṣṇavegenamitraghnenavibhīṣaṇaḥ || 8 ||

tapanenagajassārdhaṃrākṣasenamahābalaḥ |

nikumbhenamahātejānīlo'pisamayudhyata || 9 ||

vānarendrastusugrīvaḥpraghasenasamāgataḥ |

saṅgataḥsamareśrīmānvirūpākṣeṇalakṣmaṇaḥ || 10 ||

agniketuścasudurdharṣoraśmiketuścarākṣasaḥ |

suptaghnoyajñakopaścarāmeṇasahasaṅgatāḥ || 11 ||

vajramuṣṭistumaindenadvividenāśaniprabhaḥ |

rākṣasābhyāṃsughorābhyāṅkapimukhyausamāgatau || 12 ||

vīrah pratapano ghoro rākṣaso raṇa durdharaḥ |

samare tīkṣṇa vegena nalena samayudhyata || 13 ||

dharmasya putro balavān suṣeṇa;iti viśarutaḥ |

sa vidyun mālinā sārdhaṃ ayudhyata mahā kapiḥ || 14 ||

vānarāścāparebhīmārākṣasairaparaissaha |

dvandvaṃsamīyussahasāyuddhāyabahubhissaha || 15 ||

tatrāsītsumahadyuddhantumulaṃromaharṣaṇam |

rakṣasāṃvānarāṇāñcavīrāṇāñjayamicchatām || 16 ||

harirākṣasadehebhyaḥprabhūtāḥkeśaśādvalāḥ |

śarīrasaṅghāṭāvahāḥprasusruśśoṇitāpagāḥ || 17 ||

ajaghānendrajitkruddhovajreṇevaśatakratuḥ |

aṅgadaṅgadayāvīraṃśatrusainyavidāraṇam || 18 ||

tasyakāñcanacitrāṅgaṃrathaṃsāśvaṃsasārathim |

jaghānasamareśrīmānaṅgadovegavānkapiḥ || 19 ||

sampātistutribhirbhāṇaiḥprajaṅghenasamāhataḥ |

nijaghānaśvakarṇenaprajaṅghaṃraṇamūrdhani || 20 ||

jambumālīrathasthasturathaśaktyāmahābalaḥ |

bibedasamarekruddhohanūmantaṃstanāntare || 21 ||

tasyataṃrathamāsthāyahanūmān mārutātmajaḥ |

pramamāthatalenāśusahatenaivarakṣasā || 22 ||

nadan pratapanoghoronalaṃsopyanvadhāvata |

nalaḥpratapanasyāśupātayāmāsacakṣuṣī || 23 ||

bhinnagātraśśaraistīkṣṇaiḥkṣiprahastenarakṣasā |

grasantamivasainyānipraghasaṃvānarādhipaḥ || 24 ||

sugrīvassaptaparṇenanirbhibhedajaghānaca |

agniketuścadurdharṣoraśmiketuścarākṣasaḥ || 25 ||

suptaghnoyajñakopaścarāmannirbhibhiduśśaraiḥ |

teṣāñcaturṇāṃrāmastuśirāṃsiniśitaiśśaraiḥ |

kruddhaścaturbhiścicchedaghorairagniśikhopamaiḥ || 26 ||

vajra muṣṭis tu maindena muṣṭinā nihato raṇe |

papāta sarathah sāśavah purāṭṭa iva bhū tale || 27 ||

nikumbasturaṇenīlannīlāñjanacayaprabham |

nirbibhedaśaraistīkṣṇaiḥkarairmeghamivāṃśumān || 28 ||

punaśśaraśatenāthakṣiprahastoniśācaraḥ |

bibhedasamarenīlannikumbhaḥprajahāsaca || 29 ||

tasyaivarathacakreṇanīloviṣṇurivāhave |

śiraścicchedasamarenikumbhasyacasāratheḥ || 30 ||

vajrāśanisamasparśodvivido'pyaśaniprabham |

jaghānagiriśṛṅgeṇamiṣatāṃsarvarakṣasām || 31 ||

dvididhaṃvānarendrantunagayodhinamāhave |

śarairaśanisaṅkāśaissavivyādhāśaniprabhaḥ || 32 ||

saśarairabhividdhāṅgodvividaḥkrodhamūrchitaḥ |

sālenasarathaṃsāśvannijaghānāśaniprabham || 33 ||

vidyunmālīrathasthastuśaraiḥkāñcanabhūṣaṇaiḥ |

suṣeṇantāḍayāmāsananādacamuhurmuhuḥ || 34 ||

taṃrathasthamathodṛṣṭavāsuṣeṇovānarottamaḥ |

giriśṛṅgeṇamahatārathamāśunyapātayat || 35 ||

lāghavenatusaṃyuktovidyunmālīniśācaraḥ |

apakramyarathāttūrṇaṅgadāpāṇiḥkṣitausthitaḥ || 36 ||

tataḥkrodhasamāviṣṭaḥsuṣeṇoharipuṅgavaḥ |

śilāṃsumahatīṅgṛhyaniśācaramabhidravat || 37 ||

tamāpatantaṅgadayāvidyunmālīniśācaraḥ |

vakṣasyabhijaghānāśusuṣeṇaṃharipuṅgavaḥ || 38 ||

gadāprahārantaṅghoramacnityaplavagottamaḥ |

tāṃśilāmpātayāmāsatasyorasimahāmṛdhe || 39 ||

śilāprahārabhihatovidyunmālīniśācaraḥ |

niṣpiṣṭahṛdayobhūmaugatāsurnipapātaha || 40 ||

evantairvānaraiśśūraiśśūrāsterajanīcarāḥ |

dvandvevimṛditāstatradaityāivadivaukasaiḥ || 41 ||

bhagnaikhaḍagairgadābhiścaśaktitomarapaṭṭasaiḥ |

apaviddhaiścābhinnaiścarathaissāṅgrāmikairhayaiḥ || 42 ||

nihataiḥkuñjarairmatssaistathāvānararākṣasaiḥ |

cakrākṣayugadaṇḍaiścabhagnairdharaṇisaṃśritaiḥ || 43 ||

babhūvāyodhanaṅghoraṅgomāyugaṇasevitam |

kabandhānisamutpeturdikṣuvānararakṣasām || 44 ||

vimardetumuletasmindevāsuraraṇopame |

vidāryamāṇāharipuṅgavaistadāniśācarāśśoṇitadigdhagātrāḥ |

punaḥsuyuddhantarasāsamāsthitādivākarasyāstamayābhikāṅkṣiṇaḥ || 45 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe tricatvāriṃśassargaḥ ||