6.29 Yuddhakanda - Ekonatrimsha Sargah

ॐ

6.29 ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡ - ಏಕೋನತ್ರಿಂಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಏಕೋನತ್ರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಶುಕೇನತುಸಮಾಖ್ಯಾತಾನ್ದೃಷ್ಟ್ವಾಸಹರಿಯೂಥಪಾನ್ ।

ಸಮೀಪಸ್ಥಞ್ಚರಾಮಸ್ಯಭ್ರಾತರಂಸ್ವಂವಿಭೀಷಣಮ್ ॥ 1 ॥

ಲಕ್ಷ್ಮಣಞ್ಚಮಹಾವೀರ್ಯಮ್ಭುಜಂರಾಮಸ್ಯದಕ್ಷಿಣಮ್ ।

ಸರ್ವವಾನರರಾಜಞ್ಚಸುಗ್ರೀವಮ್ಭೀಮವಿಕ್ರಮಮ್ ॥ 2 ॥

ಅಙ್ಗದಞ್ಚಾಪಿಬಲಿನಂವಜ್ರಹಸ್ತಾತ್ಮಜಾತ್ಮಜಮ್ ।

ಹನೂಮನ್ತಞ್ಚವಿಕ್ರಾನ್ತಞ್ಜಾಮ್ಬವನ್ತಞ್ಚದುರ್ಜಯಮ್ ॥ 3 ॥

ಸುಷೇಣಙ್ಕುಮುದನ್ನೀಲನ್ನಲಞ್ಚಪ್ಲವಗರ್ಷಭಮ್ ।

ಗಜಙ್ಗವಾಕ್ಷಂಶರಭಮ್ಮೈನ್ದಞ್ಚದ್ವಿವಿದನ್ತಥಾ ॥ 4 ॥

ಕಿಞ್ಚಿದಾವಿಗ್ನಹೃದಯೋಜಾತಕ್ರೋಧಶ್ಚರಾವಣಃ ।

ಭರ್ತ್ಸಯಾಮಾಸತೌವೀರೌಕಥಾನ್ತೇಶುಕಸಾರಣೌ ॥ 5 ॥

ಅಧೋಮುಖೌತೌಪ್ರಣತಾವಬ್ರವೀಚ್ಛುಕಸಾರಣೌ ।

ರೋಷಗದ್ಗದಯಾವಾಚಾಸಂರಬ್ಧಮ್ಪರುಷಂವಚಃ ॥ 6 ॥

ನತಾವತ್ಸದೃಶನ್ನಾಮಸಚಿವೈರುಪಜೀವಿಭಿಃ ।

ವಿಪ್ರಿಯನ್ನೃಪತೇರ್ವಕ್ತುನ್ನಿಗ್ರಹೇಪ್ರಗ್ರಹೇಪ್ರಭೋಃ ॥ 7 ॥

ರಿಪೂಣಾಮ್ಪ್ರತಿಕೂಲಾನಾಂಯುದ್ಧಾರ್ಥಮಭಿವರ್ತತಾಮ್ ।

ಉಭಾಭ್ಯಾಂಸದೃಶನ್ನಾಮವಕ್ತುಮಪ್ರಸ್ತವೇಸ್ತವಮ್ ॥ 8 ॥

ಆಚಾರ್ಯಾಗುರವೋವೃದ್ಧಾವೃಥಾವಾಮ್ಪರ್ಯುಪಾಸಿತಾಃ ।

ಸಾರಂಯದ್ರಾಜಶಾಸ್ತ್ರಾಣಾಮನುಜೀವ್ಯನ್ನಗೃಹ್ಯತೇ ॥ 9 ॥

ಗೃಹೀತೋವಾನವಿಜ್ಞಾತೋಭಾರೋಽಜ್ಞಾನಸ್ಯವಾಹ್ಯತೇ ।

ಈದೃಶೈಃ ಸಚಿವೈರ್ಯುಕ್ತೋಮೂರ್ಖೈರ್ದಿಷ್ಟ್ಯಧರಾಮ್ಯಹಮ್ ॥ 10 ॥

ಕಿನ್ನುಮೃತ್ಯೋರ್ಭಯನ್ನಾಸ್ತಿವಕ್ತುಮ್ಮಾಮ್ಪರುಷಂವಚಃ ।

ಯಸ್ಯಮೇಶಾಸತೋಜಿಹ್ವಾಪ್ರಯಚ್ಛತಿಶುಭಾಶುಭಮ್ ॥ 11 ॥

ಅಪ್ಯೇವದಹನಂಸ್ಪೃಷ್ಟವಾವನೇತಿಷ್ಠನ್ತಿಪಾದಪಾಃ ।

ರಾಜದೋಷಪರಾಮೃಷ್ಟಾಸ್ತಿಷ್ಠನ್ತೇನಾಪರಾಧಿನಃ ॥ 12 ॥

ಹನ್ಯಾಮಹನ್ತ್ವಿಮೌಪಾಪೌಶತ್ರುಪಕ್ಷಪ್ರಶಂಸಕೌ ।

ಯದಿಪೂರ್ವೋಪಕಾರೈಸ್ತುನಕ್ರೋಧೋಮೃದುತಾಂವ್ರಜೇತ್ ॥ 13 ॥

ಅಪಧ್ವಂಸತ ಗಚ್ಚಧ್ವಂ ಸಮ್ನಿಕರ್ಷಾದ್ ಇತೋ ಮಮ ।

ನ ಹಿ ವಾಂ ಹನ್ತುಂ ಇಚ್ಚಾಮಿ ಸ್ಮರನ್ನ್ ಉಪಕೃತಾನಿ ವಾಮ್ ॥ 14 ॥

ಹತಾವ್ ಏವ ಕೃತಘ್ನೌ ತೌ ಮಯಿ ಸ್ನೇಹ ಪರಾನ್ ಮುಖೌ ।

ಏವಂ ಉಕ್ತೌ ತು ಸವ್ರೀಡೌ ತಾವ್ ಉಭೌ ಶುಕ ಸಾರಣೌ ॥ 15 ॥

ಅಬ್ರವೀತ್ಸದಶಗ್ರೀವಃ ಸಮೀಪಸ್ಥಮ್ಮಹೋದರಮ್ ।

ಉಪಸ್ತಾಪಯಮೇಶೀಘ್ರಞ್ಚಾರಾನ್ನೀತಿವಿಶಾರದಾನ್ ॥ 16 ॥

ಮಹೋದರಸ್ತಥೋಕ್ತಸ್ತುಶೀಘ್ರಮಾಜ್ಞಾಪಯಚ್ಚರಾನ್ ॥ 17 ॥

ತತಶ್ಚಾರಾಸ್ಸನ್ತ್ವರಿತಾಃಪ್ರಾಪ್ತಾಃಪಾರ್ಥಿವಶಾಸನಾತ್ ।

ಉಪಸ್ಥಿತಾಃಪ್ರಾಞ್ಜಲಯೋವರ್ಧಯಿತ್ವಾಜಯಶಿಷಾಃ ॥ 18 ॥

ತಾನಬ್ರವೀತ್ತತೋವಾಕ್ಯಂರಾವಣೋರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪಃ ।

ಚಾರಾನ್ಪ್ರತ್ಯಾಯಿತಾನ್ ಶೂರಾನ್ಭಕ್ತಾನ್ವಿಗತಸಾಧ್ವಸಾನ್ ॥ 19 ॥

ಇತೋಗಚ್ಛತರಾಮಸ್ಯವ್ಯವಸಾಯಮ್ಪರೀಕ್ಷಥ ।

ಮನ್ತ್ರಿಷ್ವಭ್ಯನ್ತರಾಯೇಽಸ್ಯಪ್ರೀತ್ಯಾತೇನಸಮಾಗತಾಃ ॥ 20 ॥

ಕಥಂಸ್ವಪಿತಿಜಾಗರ್ತಿಕಿಮನ್ಯಚ್ಚಕರಿಷ್ಯತಿ ।

ವಿಜ್ಞಾಯನಿಪುಣಂಸರ್ವಮಾಗನ್ತವ್ಯಮಶೇಷತಃ ॥ 21 ॥

ಚಾರೇಣವಿದಿತಶ್ಶತ್ರುಃಪಣ್ಡಿತೈರ್ವಸುಧಾಧಿಪೈಃ ।

ಯುದ್ಧೇಸ್ವಲ್ಪೇನಯತ್ನೇನಸಮಾಸಾದ್ಯನಿರಸ್ಯತೇ ॥ 22 ॥

ಚಾರಾಸ್ತುತೇತಥೇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾಪ್ರಹೃಷ್ಟಾರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರಮ್ ।

ಶಾರ್ದೂಲಮಗ್ರತಃಕೃತ್ವಾತತಶ್ಚಕ್ರುಃಪ್ರದಕ್ಷಿಣಮ್ ॥ 23 ॥

ತತಸ್ತೇತಮ್ಮಹಾತ್ಮಾನಞ್ಚಾರಾರಾಕ್ಷಸಸತ್ತಮಮ್ ।

ಕೃತ್ವಾಪ್ರದಕ್ಷಿಣಞ್ಜಗ್ಮುರ್ಯತ್ರರಾಮಸ್ಸಲಕ್ಷ್ಮಣಃ ॥ 24 ॥

ತೇಸುವೇಲಸ್ಯಶೈಲಸ್ಯಸಮೀಪೇರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣೌ ।

ಪ್ರಚ್ಛನ್ನಾದದೃಶುರ್ಗತ್ವಾಸಸುಗ್ರೀವವಿಭೀಷಣೌ ॥ 25 ॥

ಪ್ರೇಕ್ಷಮಾಣಾಶ್ಚಮೂನ್ತಾನ್ತುಬಭೂವುರ್ಭಯವಿಕ್ಲಬಾಃ ।

ತೇತುಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದೃಷ್ಟಾರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರೇಣರಾಕ್ಷಸಾ ॥ 26 ॥

ವಿಭೀಷಣೇನತತ್ರಸ್ಥಾನಿಗೃಹೀತಾಯದೃಚ್ಛಯಾ ।

ಶಾರ್ದೂಲೋಗ್ರಾಹಿತಸ್ತ್ವೇಕಃಪಾಪೋಽಯಮಿತಿರಾಕ್ಷಸಃ ॥ 27 ॥

ಮೋಚಿತಸ್ಸೋಽಪಿರಾಮೇಣವಧ್ಯಮಾನಃಪ್ಲವಙ್ಗಮೈಃ ।

ಅನೃಶಂಸ್ಯೇನರಾಮೇಣಮೋಚಿತಾರಾಕ್ಷಸಾಃಪರೇ ॥ 28 ॥

ವಾನರೈರರ್ದಿತಾಸ್ತೇತುವಿಕ್ರಾನ್ತೈರ್ಲಘುವಿಕ್ರಮೈಃ ।

ಪುನರ್ಲಙ್ಕಾಮನುಪ್ರಾಪ್ತಾಶ್ವಸನ್ತೋನಷ್ಟಚೇತಸಃ ॥ 29 ॥

ತತೋದಶಗ್ರೀವಮುಪಸ್ಥಿತಾಸ್ತೇಚಾರಾಬಹಿರ್ನಿತ್ಯಚರಾನಿಶಾಚರಾಃ ।

ಗಿರೇಸ್ಸುವೇಲಸ್ಯಸಮೀಪವಾಸಿನನ್ನ್ಯವೇದಯನ್ಭೀಮಬಲಮ್ಮಹಾಬಲಾಃ ॥ 30 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡೇ ಏಕೋನತ್ರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha ekonatriṃśassargaḥ |

śukenatusamākhyātāndṛṣṭvāsahariyūthapān |

samīpasthañcarāmasyabhrātaraṃsvaṃvibhīṣaṇam || 1 ||

lakṣmaṇañcamahāvīryambhujaṃrāmasyadakṣiṇam |

sarvavānararājañcasugrīvambhīmavikramam || 2 ||

aṅgadañcāpibalinaṃvajrahastātmajātmajam |

hanūmantañcavikrāntañjāmbavantañcadurjayam || 3 ||

suṣeṇaṅkumudannīlannalañcaplavagarṣabham |

gajaṅgavākṣaṃśarabhammaindañcadvividantathā || 4 ||

kiñcidāvignahṛdayojātakrodhaścarāvaṇaḥ |

bhartsayāmāsatauvīraukathānteśukasāraṇau || 5 ||

adhomukhautaupraṇatāvabravīcchukasāraṇau |

roṣagadgadayāvācāsaṃrabdhamparuṣaṃvacaḥ || 6 ||

natāvatsadṛśannāmasacivairupajīvibhiḥ |

vipriyannṛpatervaktunnigrahepragraheprabhoḥ || 7 ||

ripūṇāmpratikūlānāṃyuddhārthamabhivartatām |

ubhābhyāṃsadṛśannāmavaktumaprastavestavam || 8 ||

ācāryāguravovṛddhāvṛthāvāmparyupāsitāḥ |

sāraṃyadrājaśāstrāṇāmanujīvyannagṛhyate || 9 ||

gṛhītovānavijñātobhāro'jñānasyavāhyate |

īdṛśaiḥ sacivairyuktomūrkhairdiṣṭyadharāmyaham || 10 ||

kinnumṛtyorbhayannāstivaktummāmparuṣaṃvacaḥ |

yasyameśāsatojihvāprayacchatiśubhāśubham || 11 ||

apyevadahanaṃspṛṣṭavāvanetiṣṭhantipādapāḥ |

rājadoṣaparāmṛṣṭāstiṣṭhantenāparādhinaḥ || 12 ||

hanyāmahantvimaupāpauśatrupakṣapraśaṃsakau |

yadipūrvopakāraistunakrodhomṛdutāṃvrajet || 13 ||

apadhvaṃsata gaccadhvaṃ samnikarṣād ito mama |

na hi vāṃ hantuṃ iccāmi smarann upakṛtāni vām || 14 ||

hatāv eva kṛtaghnau tau mayi sneha parān mukhau |

evaṃ uktau tu savrīḍau tāv ubhau śuka sāraṇau || 15 ||

abravītsadaśagrīvaḥ samīpasthammahodaram |

upastāpayameśīghrañcārānnītiviśāradān || 16 ||

mahodarastathoktastuśīghramājñāpayaccarān || 17 ||

tataścārāssantvaritāḥprāptāḥpārthivaśāsanāt |

upasthitāḥprāñjalayovardhayitvājayaśiṣāḥ || 18 ||

tānabravīttatovākyaṃrāvaṇorākṣasādhipaḥ |

cārānpratyāyitān śūrānbhaktānvigatasādhvasān || 19 ||

itogacchatarāmasyavyavasāyamparīkṣatha |

mantriṣvabhyantarāye'syaprītyātenasamāgatāḥ || 20 ||

kathaṃsvapitijāgartikimanyaccakariṣyati |

vijñāyanipuṇaṃsarvamāgantavyamaśeṣataḥ || 21 ||

cāreṇaviditaśśatruḥpaṇḍitairvasudhādhipaiḥ |

yuddhesvalpenayatnenasamāsādyanirasyate || 22 ||

cārāstutetathetyuktvāprahṛṣṭārākṣaseśvaram |

śārdūlamagrataḥkṛtvātataścakruḥpradakṣiṇam || 23 ||

tatastetammahātmānañcārārākṣasasattamam |

kṛtvāpradakṣiṇañjagmuryatrarāmassalakṣmaṇaḥ || 24 ||

tesuvelasyaśailasyasamīperāmalakṣmaṇau |

pracchannādadṛśurgatvāsasugrīvavibhīṣaṇau || 25 ||

prekṣamāṇāścamūntāntubabhūvurbhayaviklabāḥ |

tetudharmātmanādṛṣṭārākṣasendreṇarākṣasā || 26 ||

vibhīṣaṇenatatrasthānigṛhītāyadṛcchayā |

śārdūlogrāhitastvekaḥpāpo'yamitirākṣasaḥ || 27 ||

mocitasso'pirāmeṇavadhyamānaḥplavaṅgamaiḥ |

anṛśaṃsyenarāmeṇamocitārākṣasāḥpare || 28 ||

vānarairarditāstetuvikrāntairlaghuvikramaiḥ |

punarlaṅkāmanuprāptāśvasantonaṣṭacetasaḥ || 29 ||

tatodaśagrīvamupasthitāstecārābahirnityacarāniśācarāḥ |

giressuvelasyasamīpavāsinannyavedayanbhīmabalammahābalāḥ || 30 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekonatriṃśassargaḥ ||