6.2 Yuddhakanda - Dvitiya Sargah

ॐ

6.2 ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡ - ದ್ವಿತೀಯ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ದ್ವಿತೀಯಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ತನ್ತುಶೋಕಪರಿದ್ಯೂನಂರಾಮನ್ದಶರಥಾತ್ಮಜಮ್ ।

ಉವಾಚವಚನಂಶ್ರೀಮಾನ್ ಸುಗ್ರೀವಶ್ಶೋಕನಾಶನಮ್ ॥ 1 ॥

ಕಿಂ ತ್ವಯಾ ತಪ್ಯತೇ ವೀರ ಯಥಾನ್ಯಃ ಪ್ರಾಕೃತಸ್ತಥಾ ।

ಮೈವಂ ಭೂಸ್ತ್ಯಜ ಸತಾಪಂ ಕೃತಘ್ನ ಇವ ಸೌಹೃದಮ್ ॥ 2 ॥

ಸನ್ತಾಪಸ್ಯಚತೇಸ್ಥಾನನ್ನಹಿಪಶ್ಯಾಮಿರಾಘವ ।

ಪ್ರವೃತ್ತಾವುಪಲಬ್ಧಾಯಾಞ್ಜ್ಞಾತೇಚನಿಲಯೇರಿಪೋಃ ॥ 3 ॥

ಮತಿಮಾನ್ಶಾಸ್ತ್ರವಿತ್ಪ್ರಾಜ್ಞಃಪಣ್ಡಿತಶ್ಚಾಸಿರಾಘವ ।

ತ್ಯಜೇಮಾಮ್ಪಾಪಿಕಾಮ್ಬುದ್ಧಿಙ್ಕೃತಾತ್ಮೇವಾರ್ಥದೂಷಣೀಮ್ ॥ 4 ॥

ಸಮುದ್ರಂಲಙ್ಘಯಿತ್ವಾತುಮಹಾನಕ್ರಸಮಾಕುಲಮ್ ।

ಲಙ್ಕಾಮಾರೋಹಯಿಷ್ಯಾಮೋಹನಿಷ್ಯಾಮಶ್ಚತೇರಿಪುಮ್ ॥ 5 ॥

ನಿರುತ್ಸಾಹಸ್ಯದೀನಸ್ಯಶೋಕಪರ್ಯಾಕುಲಾತ್ಮನಃ ।

ಸರ್ವಾರ್ಥಾವ್ಯವಸೀದನ್ತಿವ್ಯಸನಞ್ಚಾಧಿಗಚ್ಛತಿ ॥ 6 ॥

ಇಮೇಶೂರಾಸ್ಸಮರ್ಥಾಶ್ಚಸರ್ವನೋಹರಿಯೂಥಪಾಃ ।

ತ್ವತ್ಪ್ರಿಯಾರ್ಥಙ್ಕೃತೋತ್ಸಾಹಾಃಪ್ರವೇಷ್ಟುಮಪಿಪಾವಕಮ್ ।

ಏಷಾಂಹರ್ಷೇಣಜಾನಾಮಿತರ್ಕಶ್ಚಾಸ್ಮಿನ್ ದೃಢೋಮಮ ॥ 7 ॥

ವಿಕ್ರಮೇಣಸಮಾನೇಷ್ಯೇಸೀತಾಂಹತ್ವಾಯಥಾರಿಪುಮ್ ।

ರಾವಣಮ್ಪಾಪಕರ್ಮಾಣನ್ತಥಾತ್ವಙ್ಕರ್ತುಮರ್ಹಸಿ ॥ 8 ॥

ಸೇತುರತ್ರಯಥಾಬಧ್ಯೇದ್ಯಥಾಪಶ್ಯೇಮತಾಮ್ಪುರೀಮ್ ।

ತಸ್ಯರಾಕ್ಷಸರಾಜಸ್ಯತಥಾತ್ವಙ್ಕುರುರಾಘವ ॥ 9 ॥

ದೃಷ್ಟವಾತಾನ್ತುಪುರೀಂಲಙ್ಕಾನ್ತ್ರಿಕೂಟಶಿಖರೇಸ್ಥಿತಾಮ್ ।

ಹತಞ್ಚರಾವಣಂಯುದ್ಧೇದರ್ಶನಾವಧಾರಯ ॥ 10 ॥

ಅಬಧ್ವಾಸಾಗರೇಸೇತುಙ್ಘೋರೇಚತುವರುಣಾಲಯೇ ।

ಲಙ್ಕಾನ್ನಮರ್ದಿತುಂಶಕ್ಯಾಸೇನ್ದ್ರೈರಪಿಸುರಾಸುರೈಃ ॥ 11 ॥

ಸೇತುರ್ಬದ್ಧಸ್ಸಮುದ್ರೇಚಯಾವಲ್ಲಙ್ಕಾಸ್ಸಮೀಪತಃ ॥ 12 ॥

ಸರ್ವನ್ತೀರ್ಣಞ್ಚಮೇಸೈನ್ಯಞ್ಜಿತಮಿತ್ಯುಪಧಾರಯ ।

ಇಮೇಹಿಸಮರೇವೀರಾಹರಯಃಕಾಮರೂಪಿಣ ॥ 13 ॥

ತದಲಂವಿಕ್ಲಬಾಮ್ಬುದ್ಧಿಂ ರಾಜನ ಸರ್ವಾರ್ಥನಾಶನೀಮ್ ।

ಪುರುಷಸ್ಯಹಿಲೋಕೇಽಸ್ಮಿನ್ ಶೋಕಶ್ಶೌರ್ಯಾಪಕರ್ಷಣಃ ॥ 14 ॥

ಯತ್ತುಕಾರ್ಯಮ್ಮನುಷ್ಯೇಣಶೌಣ್ಡೀರ್ಯಮವಲಮ್ಬತಾ ।

ಅಸ್ಮಿನ್ ಕಾಲೇಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞಸತ್ತ್ವಮಾತಿಷ್ಠತೇಜಸಾ ॥ 15 ॥

ಶೂರಾಣಾಂಹಿಮನುಷ್ಯಾಣಾನ್ತ್ವದ್ವಿಧಾನಾಮ್ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ ।

ವಿನಷ್ಟೇವಾಪ್ರಣಷ್ಟೇವಾಶೋಕಸ್ಸರ್ವಾರ್ಥನಾಶನಃ ॥ 16 ॥

ತತ್ತ್ವಮ್ಬುದ್ಧಿಮತಾಂಶ್ರೇಷ್ಠಸ್ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥಕೋವಿದಃ ।

ಮದ್ವಿಧೈಸ್ಸಚಿವೈಸ್ಸಾರ್ಥಮರಿಞ್ಜೇತುಮಿಹಾರ್ಹಸಿ ॥ 17 ॥

ನಹಿಪಶ್ಯಾಮ್ಯಹಙ್ಕಞ್ಚಿತ್ ತ್ರಿಷುಲೋಕೇಷುರಾಘವ ।

ಗೃಹೀತಧನುಷೇಯಸ್ತೇತಿಷ್ಠೇದಭಿಮುಖೋರಣೇ ॥ 18 ॥

ವಾನರೇಷುಸಮಾಸಕ್ತನ್ನತೇಕಾರ್ಯಂವಿಪತ್ಸ್ಯತೇ ।

ಅಚಿರಾದ್ದ್ರಕ್ಷ್ಯಸೇಸೀತಾನ್ತೀರ್ತ್ವಾಸಾಗರಮಕ್ಷ್ಯಮ್ ॥ 19 ॥

ತದಲಂಶೋಕಮಾಲಮ್ಬ್ಯಕ್ರೋಧಮಾಲಮ್ಬಭೂಪತೇ ।

ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟಾಃಕ್ಷತ್ರಿಯಾಮನ್ದಾಸ್ಸರ್ವೇಚಣ್ಡಸ್ಯಬಿಭ್ಯತಿ ॥ 20 ॥

ಲಙ್ಘನಾರ್ಥಞ್ಚಘೋರಸ್ಯಸಮುದ್ರಸ್ಯನದೀಮ್ಪತೇಃ ।

ಸಹಾಸ್ಮಾಭಿರಿಹೋಪೇತಸ್ಸೂಕ್ಷ್ಮಬುದ್ಧಿರ್ವಿಚಾರಯ ॥ 21 ॥

ಲಙ್ಘಿತೇತಸ್ಯತೈಸ್ಸೈನ್ಯಞ್ಜಿತಮಿತ್ಯುಪಧಾರಯ ।

ಸರ್ವನ್ತೀರ್ಣಞ್ಚಮೇಸೈನ್ಯಞ್ಜಿತಮಿತ್ಯವಧಾರ್ಯತಾಮ್ ॥ 22 ॥

ಇಮೇಹಿಹರಯಶ್ಶೂರಾಸ್ಸಮರೇಕಾಮರೂಪಿಣಃ ।

ತಾನರೀನ್ವಿಧಮಿಷ್ಯನ್ತಿಶಿಲಾಪಾದಪವೃಷ್ಟಿಭಿಃ ॥ 23 ॥

ಕಥಞ್ಚಿತ್ಸನ್ತರಿಷ್ಯಾಮಸ್ತೇವಯಂವರುಣಾಲಯಮ್ ।

ಹತಮಿತ್ಯೇವತಮ್ಮನ್ಯೇಯುದ್ಧೇಶತ್ರುನಿಬರ್ಹಣ ॥ 24 ॥

ಕಿಮುಕ್ತ್ವಾಬಹುಧಾಚಾಪಿಸರ್ವಥಾವಿಜಯೀಭವಾನ್ ।

ನಿಮಿತ್ತಾನಿಚಪಶ್ಯಾಮಿಮನೋಮೇಸಮ್ಪ್ರಹೃಷ್ಯತಿ ॥ 25 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡೇ ದ್ವಿತೀಯಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha dvitīyassargaḥ |

tantuśokaparidyūnaṃrāmandaśarathātmajam |

uvācavacanaṃśrīmān sugrīvaśśokanāśanam || 1 ||

kiṃ tvayā tapyate vīra yathānyaḥ prākṛtastathā |

maivaṃ bhūstyaja satāpaṃ kṛtaghna iva sauhṛdam || 2 ||

santāpasyacatesthānannahipaśyāmirāghava |

pravṛttāvupalabdhāyāñjñātecanilayeripoḥ || 3 ||

matimānśāstravitprājñaḥpaṇḍitaścāsirāghava |

tyajemāmpāpikāmbuddhiṅkṛtātmevārthadūṣaṇīm || 4 ||

samudraṃlaṅghayitvātumahānakrasamākulam |

laṅkāmārohayiṣyāmohaniṣyāmaścateripum || 5 ||

nirutsāhasyadīnasyaśokaparyākulātmanaḥ |

sarvārthāvyavasīdantivyasanañcādhigacchati || 6 ||

imeśūrāssamarthāścasarvanohariyūthapāḥ |

tvatpriyārthaṅkṛtotsāhāḥpraveṣṭumapipāvakam |

eṣāṃharṣeṇajānāmitarkaścāsmin dṛḍhomama || 7 ||

vikrameṇasamāneṣyesītāṃhatvāyathāripum |

rāvaṇampāpakarmāṇantathātvaṅkartumarhasi || 8 ||

seturatrayathābadhyedyathāpaśyematāmpurīm |

tasyarākṣasarājasyatathātvaṅkururāghava || 9 ||

dṛṣṭavātāntupurīṃlaṅkāntrikūṭaśikharesthitām |

hatañcarāvaṇaṃyuddhedarśanāvadhāraya || 10 ||

abadhvāsāgaresetuṅghorecatuvaruṇālaye |

laṅkānnamardituṃśakyāsendrairapisurāsuraiḥ || 11 ||

seturbaddhassamudrecayāvallaṅkāssamīpataḥ || 12 ||

sarvantīrṇañcamesainyañjitamityupadhāraya |

imehisamarevīrāharayaḥkāmarūpiṇa || 13 ||

tadalaṃviklabāmbuddhiṃ rājana sarvārthanāśanīm |

puruṣasyahiloke'smin śokaśśauryāpakarṣaṇaḥ || 14 ||

yattukāryammanuṣyeṇaśauṇḍīryamavalambatā |

asmin kālemahāprājñasattvamātiṣṭhatejasā || 15 ||

śūrāṇāṃhimanuṣyāṇāntvadvidhānāmmahātmanām |

vinaṣṭevāpraṇaṣṭevāśokassarvārthanāśanaḥ || 16 ||

tattvambuddhimatāṃśreṣṭhassarvaśāstrārthakovidaḥ |

madvidhaissacivaissārthamariñjetumihārhasi || 17 ||

nahipaśyāmyahaṅkañcit triṣulokeṣurāghava |

gṛhītadhanuṣeyastetiṣṭhedabhimukhoraṇe || 18 ||

vānareṣusamāsaktannatekāryaṃvipatsyate |

acirāddrakṣyasesītāntīrtvāsāgaramakṣyam || 19 ||

tadalaṃśokamālambyakrodhamālambabhūpate |

niśceṣṭāḥkṣatriyāmandāssarvecaṇḍasyabibhyati || 20 ||

laṅghanārthañcaghorasyasamudrasyanadīmpateḥ |

sahāsmābhirihopetassūkṣmabuddhirvicāraya || 21 ||

laṅghitetasyataissainyañjitamityupadhāraya |

sarvantīrṇañcamesainyañjitamityavadhāryatām || 22 ||

imehiharayaśśūrāssamarekāmarūpiṇaḥ |

tānarīnvidhamiṣyantiśilāpādapavṛṣṭibhiḥ || 23 ||

kathañcitsantariṣyāmastevayaṃvaruṇālayam |

hatamityevatammanyeyuddheśatrunibarhaṇa || 24 ||

kimuktvābahudhācāpisarvathāvijayībhavān |

nimittānicapaśyāmimanomesamprahṛṣyati || 25 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe dvitīyassargaḥ ||