6.14 Yuddhakanda - Chaturdasha Sargah

ॐ

6.14 ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡ - ಚತುರ್ದಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಚತುರ್ದಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ನಿಶಾಚರೇನ್ದ್ರಸ್ಯನಿಶಮ್ಯವಾಕ್ಯಂಸಕುಮ್ಭಕರ್ಣಸ್ಯಚಗರ್ಜಿತಾನಿ ।

ವಿಭೀಷಣೋರಾಕ್ಷಸರಾಜಮುಖ್ಯಮುವಾಚವಾಕ್ಯಂಹಿತಮರ್ಥಯುಕ್ತಮ್ ॥ 1 ॥

ನ್ತರಭೋಗರಾಶಿಶ್ಚಿನ್ತಾವಿಷಸ್ಸುಸ್ಮಿತತೀಕ್ಷ್ಣದಂಷ್ಟ್ರಃ ।

ಪಞ್ಚಾಙ್ಗುಲೀಪಞ್ಚಶಿರೋಽತಿಕಾಯಸ್ಸೀತಾಮಹಾಹಿಸ್ತವಕೇನರಾಜನ್ ॥ 2 ॥

ಯಾವನ್ನಲಙ್ಕಾಂಸಮಭಿದ್ರವನ್ತಿವಲೀಮುಖಾಃಪರ್ವತಕೂಟಮಾತ್ರಾಃ ।

ದಷ್ಟ್ರಾಯುಧಾಶ್ಚೈವನಖಾಯುಧಾಶ್ಚಪ್ರದೀಯತಾನ್ದಾಶರಥಾಯಮೈಥಿಲೀ ॥ 3 ॥

ಯಾವನ್ನಗೃಹ್ಣನ್ತಿಶಿರಾಂಸಿಬಾಣಾರಾಮೇರಿತಾರಾಕ್ಷಸಪುಙ್ಗವಾನಾಮ್ ।

ವಜ್ರೋಪಮಾವಾಯುಸಮಾನವೇಗಾಃಪ್ರದೀಯತಾನ್ದಾಶರಥಾಯಮೈಥಿಲೀ ॥ 4 ॥

ನಕುಮ್ಭಕರ್ಣೇನ್ದ್ರಜಿತೌಚರಾಜಂಸ್ತಥಾಮಹಾಪಾರ್ಶ್ವಮಹೋದರೌವಾ ।

ನಿಕುಮ್ಭಕುಮ್ಭೌಚತಥಾಽತಿಕಾಯಃಸ್ಥಾತುನ್ನಶಕ್ತಾಯುಧಿರಾಘವಸ್ಯ ॥ 5 ॥

ಜೀವಂಸ್ತು ರಾಮಸ್ಯ ನ ಮೋಕ್ಸ್ಯಸೇ ತ್ವಮ್ ।

ಗುಪ್ತಃ ಸವಿತ್ರಾಪ್ಯಥವಾ ಮರುದ್ಭಿಃ ।

ನ ವಾಸವಸ್ಯಾಙ್ಕಗತೋ ನ ಮೃತ್ಯೋ ।

ರ್ನಭೋ ನ ಪಾತಾಲಮನುಪ್ರವಿಷ್ಟಃ ॥ 6 ॥

ನಿಶಮ್ಯವಾಕ್ಯನ್ತುವಿಭೀಷಣಸ್ಯತತಃಪ್ರಹಸ್ತೋವಚನಮ್ಬಭಾಷೇ ।

ನನೋಭಯಂವಿದ್ಮನದೈವತೇಭ್ಯೋನದಾನವೇಭ್ಯೋಽಪ್ಯಥವಾಕುತಶ್ಚಿತ್ ॥ 7 ॥

ನಯಕ್ಷಗನ್ಧರ್ವಮಹೋರಗೇಭ್ಯೋಭಯನ್ನಸಙ್ಖ್ಯೇಪತಗೋರಗೇಭ್ಯಃ ।

ಕಥನ್ನುರಾಮಾದ್ಭವಿತಾಭಯನ್ನೋನರೇನ್ದ್ರಪುತ್ರಾತ್ಸಮರೇಕದಾಚಿತ್ ॥ 8 ॥

ಪ್ರಹಸ್ತವಾಕ್ಯನ್ತ್ವಹಿತನ್ನಿಶಮ್ಯವಿಭೀಷಣೋರಾಜಹಿತಾನುಕಾಙ್ಕ್ಷೀ ।

ತತೋಮಹಾರ್ಥಂವಚನಮ್ಬಭಾಷೇಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮೇಷುನಿವಿಷ್ಟಬುದ್ಧಿಃ ॥ 9 ॥

ಪ್ರಹಸ್ತಃ ರಾಜಾಚಮಹೋದರಶ್ಚತ್ವಙ್ಕುಮ್ಭಕರ್ಣಶ್ಚಯಥಾಽರ್ಥಜಾತಮ್ ।

ಬ್ರವೀತರಾಮಮ್ಪ್ರತಿತನ್ನಶಕ್ಯಂಯಥಾಗತಿಸ್ಸ್ವರ್ಗಮಧರ್ಮಬುದ್ಧೇಃ ॥ 10 ॥

ವಧಸ್ತುರಾಮಸ್ಯಮಯಾತ್ವಯಾಚಪ್ರಹಸ್ತಸರ್ವೈರಪಿರಾಕ್ಷಸೈರ್ವಾ ।

ಕಥಮ್ಭವೇದರ್ಥವಿಶಾರದಸ್ಯಮಹಾರ್ಣವನ್ತರ್ತುಮಿವಾಪ್ಲವಸ್ಯ ॥ 11 ॥

ಧರ್ಮಪ್ರಧಾನಸ್ಯ ಮಹಾರಥಸ್ಯ ।

ಇಕ್ಸ್ವಾಕುವಂಶಪ್ರಭವಸ್ಯ ರಾಜ್ಞಃ ।

ಪುರೋಽಸ್ಯ ದೇವಾಶ್ಚ ತಥಾವಿಧಸ್ಯ ।

ಕೃತ್ಯೇಷು ಶಕ್ತಸ್ಯ ಭವನ್ತಿ ಮೂಢಾಃ ॥ 12 ॥

ತೀಕ್ಷ್ಣಾನತಾಯತ್ತವಕಙ್ಕಪತ್ರಾದುರಾಸದಾರಾಘವವಿಪ್ರಮುಕ್ತಾಃ ।

ಭಿತ್ವಾಶರೀರಮ್ಪ್ರವಿಶನ್ತಿಬಾಣಾಃಪ್ರಹಸ್ತತೇನೈವವಿಕತ್ಥಸೇತ್ವಮ್ ॥ 13 ॥

ಭಿತ್ತ್ವಾನತಾವತ್ಪ್ರವಿಶನ್ತಿಕಾಯಮ್ಪ್ರಾಣಾನ್ತಿಕಾಸ್ತೇಽಶನಿತುಲ್ಯವೇಗಾಃ ।

ಶಿತಾಶ್ಶರಾರಾಘವವಿಪ್ರಮುಕ್ತಾಃಪ್ರಹಸ್ತತೇನೈವವಿಕತ್ಥಸೇತ್ವಮ್ ॥ 14 ॥

ನರಾವಣೋನಾತಿಬಲಸ್ತ್ರಿಶೀರ್ಷೋನಕುಮ್ಭಕರ್ಣೋಽಸ್ಯಸುತೋನಿಕುಮ್ಭಃ ।

ನಚೇನ್ದ್ರಜಿದ್ದಾಶರಧಿಮ್ಪ್ರಸೋಢುನ್ತ್ವಂವಾರಣೇಶಕ್ರಸಮಂಸಮರ್ಥಃ ॥ 15 ॥

ದೇವಾನ್ತಕೋವಾಪಿನರಾನ್ತಕೋವಾತಥಾತಿಕಾಯೋಽತಿರಥೋಮಹಾತ್ಮಾ ।

ಆಕಮ್ಪನಶ್ಚಾದ್ರಿಸಮಾನಸಾರಃಸ್ಥಾತುನ್ನಶಕ್ತಾಯುಧಿರಾಘವಸ್ಯ ॥ 16 ॥

ಅಯಞ್ಚರಾಜಾವ್ಯಸನಾಭಿಭೂತೋಮಿತ್ರೈರಮಿತ್ರಪ್ರತಿಮೈರ್ಭವದ್ಭಿಃ ।

ಅನ್ವಾಸ್ಯತೇರಾಕ್ಷಸನಾಶನಾರ್ಥೇತೀಕ್ಷ್ಣಃಪ್ರಕೃತ್ಯಾಹ್ಯಸೀಕ್ಷಯಕಾರೀ ॥ 17 ॥

ಅನನ್ತಭೋಗೇನಸಹಸ್ರಮೂರ್ಥ್ನಾನಾಗೇನಭೀಮೇನಮಹಾಬಲೇವ ।

ಬಲಾತ್ಪರಿಕ್ಷಿಪ್ತಮಿಮಮ್ಭವನ್ತೋರಾಜಾನಮುತ್ಕ್ಷಿಪ್ಯವಿಮೋಚಯನ್ತು ॥ 18 ॥

ಯಾವದ್ಧಿಕೇಶಗ್ರಹಣಾತಸುಹೃದ್ಭಿಃ ಸಮೇತ್ಯಸರ್ವೈಃಪರಿಪೂರ್ಣಕಾಮೈಃ ।

ನಿಗೃಹ್ಯರಾಜಾಪರಿರಕ್ಷಿತವ್ಯೋಭೂತೈರ್ಯಥಾಭೀಮಬಲೈರ್ಗೃಹೀತಃ ॥ 19 ॥

ಸುವಾರಿಣಾರಾಘವಸಾಗರೇಣಪ್ರಚ್ಛಾದ್ಯಮಾನಸ್ತರಸಾಭವದ್ಭಿಃ ।

ಯುಕ್ತಸ್ತ್ವಯನ್ತಾರಯಿತುಂಸಮೇತ್ಯಕಾಕುತ್ಸ್ಥಪಾತಾಲಮುಖೇಪತನ್ಸಃ ॥ 20 ॥

ಇದಮ್ಪುರಸ್ಯಾಸ್ಯಸರಾಕ್ಷಸಸ್ಯರಾಜ್ಞಶ್ಚಪಥ್ಯಂಸಸುಹೃಜ್ಜನಸ್ಯ ।

ಸಮ್ಯಗ್ಘಿವಾಕ್ಯಂಸ್ವಮತಮ್ಬ್ರವೀಮಿನರೇನ್ದ್ರಪುತ್ರಾಯದದಾಮಪತ್ನೀಮ್ ॥ 21 ॥

ಪರಸ್ಯವೀರ್ಯಂಸ್ವಬಲಞ್ಚಬುಧ್ವಾಸ್ಥಾನಙ್ಕ್ಷಯಞ್ಚೈವತಥೈವವೃದ್ಧಿಮ್ ।

ತಥಾಸ್ವಪಕ್ಷೇಪ್ಯನುಮೃಶ್ಯಬುಧ್ವಾವದೇತ್ ಕ್ಷಮಂಸ್ವಾಮಿಹಿತಂಸಮನ್ತ್ರೀ ॥ 22 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡೇ ಚತುರ್ದಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha caturdaśassargaḥ |

niśācarendrasyaniśamyavākyaṃsakumbhakarṇasyacagarjitāni |

vibhīṣaṇorākṣasarājamukhyamuvācavākyaṃhitamarthayuktam || 1 ||

ntarabhogarāśiścintāviṣassusmitatīkṣṇadaṃṣṭraḥ |

pañcāṅgulīpañcaśiro'tikāyassītāmahāhistavakenarājan || 2 ||

yāvannalaṅkāṃsamabhidravantivalīmukhāḥparvatakūṭamātrāḥ |

daṣṭrāyudhāścaivanakhāyudhāścapradīyatāndāśarathāyamaithilī || 3 ||

yāvannagṛhṇantiśirāṃsibāṇārāmeritārākṣasapuṅgavānām |

vajropamāvāyusamānavegāḥpradīyatāndāśarathāyamaithilī || 4 ||

nakumbhakarṇendrajitaucarājaṃstathāmahāpārśvamahodarauvā |

nikumbhakumbhaucatathā'tikāyaḥsthātunnaśaktāyudhirāghavasya || 5 ||

jīvaṃstu rāmasya na moksyase tvam |

guptaḥ savitrāpyathavā marudbhiḥ |

na vāsavasyāṅkagato na mṛtyo |

rnabho na pātālamanupraviṣṭaḥ || 6 ||

niśamyavākyantuvibhīṣaṇasyatataḥprahastovacanambabhāṣe |

nanobhayaṃvidmanadaivatebhyonadānavebhyo'pyathavākutaścit || 7 ||

nayakṣagandharvamahoragebhyobhayannasaṅkhyepatagoragebhyaḥ |

kathannurāmādbhavitābhayannonarendraputrātsamarekadācit || 8 ||

prahastavākyantvahitanniśamyavibhīṣaṇorājahitānukāṅkṣī |

tatomahārthaṃvacanambabhāṣedharmārthakāmeṣuniviṣṭabuddhiḥ || 9 ||

prahastaḥ rājācamahodaraścatvaṅkumbhakarṇaścayathā'rthajātam |

bravītarāmampratitannaśakyaṃyathāgatissvargamadharmabuddheḥ || 10 ||

vadhasturāmasyamayātvayācaprahastasarvairapirākṣasairvā |

kathambhavedarthaviśāradasyamahārṇavantartumivāplavasya || 11 ||

dharmapradhānasya mahārathasya |

iksvākuvaṃśaprabhavasya rājñaḥ |

puro'sya devāśca tathāvidhasya |

kṛtyeṣu śaktasya bhavanti mūḍhāḥ || 12 ||

tīkṣṇānatāyattavakaṅkapatrādurāsadārāghavavipramuktāḥ |

bhitvāśarīrampraviśantibāṇāḥprahastatenaivavikatthasetvam || 13 ||

bhittvānatāvatpraviśantikāyamprāṇāntikāste'śanitulyavegāḥ |

śitāśśarārāghavavipramuktāḥprahastatenaivavikatthasetvam || 14 ||

narāvaṇonātibalastriśīrṣonakumbhakarṇo'syasutonikumbhaḥ |

nacendrajiddāśaradhimprasoḍhuntvaṃvāraṇeśakrasamaṃsamarthaḥ || 15 ||

devāntakovāpinarāntakovātathātikāyo'tirathomahātmā |

ākampanaścādrisamānasāraḥsthātunnaśaktāyudhirāghavasya || 16 ||

ayañcarājāvyasanābhibhūtomitrairamitrapratimairbhavadbhiḥ |

anvāsyaterākṣasanāśanārthetīkṣṇaḥprakṛtyāhyasīkṣayakārī || 17 ||

anantabhogenasahasramūrthnānāgenabhīmenamahābaleva |

balātparikṣiptamimambhavantorājānamutkṣipyavimocayantu || 18 ||

yāvaddhikeśagrahaṇātasuhṛdbhiḥ sametyasarvaiḥparipūrṇakāmaiḥ |

nigṛhyarājāparirakṣitavyobhūtairyathābhīmabalairgṛhītaḥ || 19 ||

suvāriṇārāghavasāgareṇapracchādyamānastarasābhavadbhiḥ |

yuktastvayantārayituṃsametyakākutsthapātālamukhepatansaḥ || 20 ||

idampurasyāsyasarākṣasasyarājñaścapathyaṃsasuhṛjjanasya |

samyagghivākyaṃsvamatambravīminarendraputrāyadadāmapatnīm || 21 ||

parasyavīryaṃsvabalañcabudhvāsthānaṅkṣayañcaivatathaivavṛddhim |

tathāsvapakṣepyanumṛśyabudhvāvadet kṣamaṃsvāmihitaṃsamantrī || 22 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe caturdaśassargaḥ ||