6.124 Yuddhakanda - Chaturvimshatyadhikashatatama Sargah

ॐ

6.124 ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡ - ಚತುರ್ವಿಂಶತ್ಯಧಿಕಶತತಮ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಚತುರ್ವಿಂಶತ್ಯಧಿಕಶತತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ತಾಂರಾತ್ರಿಮುಷಿತಂರಾಮಂಸುಖೋತ್ಥಿಮರಿನ್ದಮಮ್ ।

ಅಬ್ರವೀತ್ಪ್ರಾಞ್ಜಲಿರ್ವಾಕ್ಯಞ್ಜಯಮ್ಪೃಷ್ಟವಾವಿಭೀಷಣಃ ॥ 1 ॥

ಸ್ನಾನಾನಿಚಾಙ್ಗರಾಗಾಣಿವಸ್ತ್ರಾಣ್ಯಾಭರಣಾನಿ ಚ ।

ಚನ್ದನಾನಿ ಚ ದಿವ್ಯಾನಿಮಾಲ್ಯಾನಿವಿವಿಧಾನಿ ಚ ॥ 2 ॥

ಅಲಙ್ಕಾರವಿದಶ್ಚೇಮಾನಾರ್ಯಃಪದ್ಮನಿಭೇಕ್ಷಣಾಃ ।

ಉಪಸ್ಥಿತಾಸ್ತ್ವಾಂವಿಧವತ್ಸ್ನಾಪಯಿಷ್ಯನ್ತಿರಾಘವ ॥ 3 ॥

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತುಕಾಕುತ್ಸ್ಥಃ ಪ್ರತ್ಯುವಾಚವಿಭೀಷಣಮ್ ।

ಹರೀನ್ಸುಗ್ರೀವಮುಖ್ಯಾಂಸ್ತ್ವಂಸ್ನಾನೇನೋಪನಿಮನ್ತ್ರಯ ॥ 4 ॥

ಸ ತುತಾಮ್ಯತಿಧರ್ಮಾತ್ಮಾಮಮಹೇತೋಸ್ಸುಖೋಚಿತಃ ।

ಸುಕುಮಾರೋಮಹಾಬಾಹೋಕುಮಾರಃ ಸತ್ಯಸಂಶ್ರಯಃ ॥ 5 ॥

ತಂವಿನಾಕೈಕಯೀಪುತ್ರಮ್ಭರತನ್ಧರ್ಮಚಾರಿಣಮ್ ।

ನ ಮೇಸ್ನಾನಮ್ಬಹುಮತಂವಸ್ತ್ರಾಣ್ಯಾಭರಣಾನಿ ಚ ॥ 6 ॥

ಏತತ್ಪಶ್ಯಯಥಾಕ್ಷಿಪ್ರಮ್ಪ್ರತಿಗಚ್ಛಾಮತಾಮ್ಪುರೀಮ್ ।

ಅಯೋಧ್ಯಾಙ್ಗಚ್ಛತೋಹ್ಯೇಷಪನ್ಥಾಃಪರಮದುರ್ಗಮಃ ॥ 7 ॥

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತುಕಾಕುತ್ಸ್ಥಮ್ಪ್ರತ್ಯುವಾಚವಿಭೀಷಣಃ ।

ಅಹ್ನಾತ್ವಾಮ್ಪ್ರಾಪಯಿಷ್ಯಾಮಿತಾಮ್ಪುರೀಮ್ಪಾರ್ಥಿವಾತ್ಮಜ ॥ 8 ॥

ಪುಷ್ಪಕನ್ನಾಮಭದ್ರನ್ತೇವಿಮಾನಂಸೂರ್ಯಸನ್ನಿಭಮ್ ।

ಮಮಭ್ರಾತುಃಕುಬೇರಸ್ಯರಾವಣೇನಬಲೀಯಸಾ ॥ 9 ॥

ಹೃತನ್ನಿರ್ಜಿತ್ಯಸಙ್ಗ್ರಾಮೇಕಾಮಗನ್ದಿವ್ಯಮುತ್ತಮಮ್ ।

ತ್ವದರ್ಥಮ್ಪಾಲಿತಞ್ಚೇದನ್ತಿಷ್ಠತ್ಯತುಲವಿಕ್ರಮ ॥ 10 ॥

ತದಿದಮ್ಮೇಘಸಙ್ಕಾಶಂವಿಮಾನಮಿಹತಿಷ್ಠತಿ ।

ತೇನಯಾಸ್ಯಸಿಯಾನೇನತ್ವಮಯೋಧ್ಯಾಙ್ಗತಜ್ವರಃ ॥ 11 ॥

ಅಹನ್ತೇಯುದ್ಯನುಗ್ರಾಹ್ಯೋಯದಿಸ್ಮರಸಿಮೇಗುಣಾನ್ ।

ವಸತಾವದಿಹಪ್ರಾಜ್ಞ ಯದ್ಯಸ್ತಿಮಯಿಸೌಹೃದಮ್ ॥ 12 ॥

ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನಸಹಭ್ರಾತ್ರಾವೈದೇಹ್ಯಾಭಾರ್ಯಯಾಸಹ ।

ಅರ್ಚಿತಸ್ಸರ್ವಕಾಮೈಸ್ತ್ವನ್ತತೋರಾಮ ಗಮಿಷ್ಯಸಿ ॥ 13 ॥

ಪ್ರೀತಿಯುಕ್ತಸ್ಯವಿಹಿತಾಂಸಸೈನ್ಯಃಸಸುಹೃದ್ಗಣಃ ।

ಸಕ್ರತಿಯಾಂರಾಮಮೇತಾವದ್ಗೃಹೇಣತ್ವಮ್ಮಯೋದ್ಯತಾಮ್ ॥ 14 ॥

ಪ್ರಣಯಾದ್ಭಹುಮಾನಾಚ್ಚಸೌಹಾರ್ದೇನ ಚ ರಾಘವ ।

ಪ್ರಸಾದಾಯಾಮಿಪ್ರೇಷ್ಯೋಽಹಂ ನ ಖಲ್ವಾಜ್ಞಾಪಯಾಮಿತೇ ॥ 15 ॥

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತತೋರಾಮಃಪ್ರತ್ಯುವಾಚವಿಭೀಷಣಮ್ ।

ರಕ್ಷಸಾಂವಾನರಾಣಾಂ ಚ ಸರ್ವೇಷಾಮೇವಶೃಣ್ವತಾಮ್ ॥ 16 ॥

ಪೂಜಿತೋಽಸ್ಮಿತ್ವಯಾವೀರ ಸಾಚಿವ್ಯೇನಪರನ್ತಪ ।

ಸರ್ವಾತ್ಮನಾ ಚ ಚೇಷ್ಟಾಭಿಃಸೌಹಾರ್ದೇನಪರೇಣ ಚ ॥ 17 ॥

ನ ಖಲ್ವೇತನ್ನಕುರ್ಯಾನ್ತೇವಚನಂರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರ ।

ತನ್ತುಮೇಭ್ರಾತರನ್ದ್ರಷ್ಟುಮ್ಭರತನ್ತ್ವರತೇಮನಃ ॥ 18 ॥

ಮಾನ್ನಿವರ್ತಯಿತುಂಯೋಽಸೌಚಿತ್ರಕೂಟಮುಪಾಗತಃ ।

ಶಿರಸಾಯಾಚತೋಯಸ್ಯವಚನಂ ನ ಕೃತಮ್ಮಯಾ ॥ 19 ॥

ಕೌಸಲ್ಯಾಂ ಚ ಸುಮಿತ್ರಾಂ ಚ ಕೈಕೇಯೀಂ ಚ ಯಶಸ್ವಿನೀಮ್ ।

ಗುಹಂ ಚ ಸುಹೃದಞ್ಚೈವಪೌರಾನ್ಜನಪದೈಸ್ಸಹ ॥ 20 ॥

ಅನುಜಾನೀಹಮಾಂಸೌಮ್ಯ ಪೂಜಿತೋಽಸ್ಮಿವಿಭೀಷಣ ।

ಮನ್ಯುರ್ನಖಲುಕರ್ತವ್ಯಃಸಖೇತ್ವಾಞ್ಚಾನುಮಾನಯೇ ॥ 21 ॥

ಉಪಸ್ಥಾಪಯಮೇಶೀಘ್ರಂವಿಮಾನಂರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರ ।

ಕೃತಕಾರ್ಯಸ್ಯಮೇವಾಸಃಕಥಂಸ್ಯಾದಿಹಸಮ್ಮತಃ ॥ 22 ॥

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತುರಾಮೇಣರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರೋವಿಭೀಷಣಃ ।

ವಿಮಾನಸೂರ್ಯಸಙ್ಕಾಶಮಾಜುಹಾವತ್ವರಾನ್ವಿತಃ ॥ 23 ॥

ತತಃಕಾಞ್ಚನಚಿತ್ರಾಙ್ಗಂವೈದೂರ್ಯಮಣಿವೇದಿಕಮ್ ।

ಕೂಟಾಗಾರೈಃಪರಿಕ್ಷಿಪ್ತಂಸರ್ವತೋರಜತಪ್ರಭಮ್ ॥ 24 ॥

ಪಾಣ್ಡುರಾಭಿಃಪತಾಕಾಭಿರ್ಧ್ವಜೈಶ್ಚಸಮಲಙ್ಕೃತಮ್ ।

ಶೋಭಿತಙ್ಕಾಞ್ಚನೈರ್ಹರ್ಮ್ಯೈರ್ಹೇಮಪದ್ಮವಿಭೂಷಿತೈಃ ॥ 25 ॥

ಪ್ರಕೀರ್ಣಙ್ಕಿಙ್ಕಿಣೀಜಾಲೈರ್ಮುಕ್ತಾಮಣಿಗವಾಕ್ಷಕಮ್ ।

ಘಣ್ಟಾಜಾಲೈಃಪರಿಕ್ಷಿಪ್ತಂಸರ್ವತೋಮಧುರಸ್ವನಮ್ ॥ 26 ॥

ಯನ್ಮೇರುಶಿಖರಾಕಾರನ್ನಿರ್ಮಿತಂವಿಶ್ವಕರ್ಮಣಾ ।

ಬೃಹಭಿರ್ಭೂಷಿತಂಹರ್ಮ್ಯೈರ್ಮುಕ್ತಾರಜತಶೋಭಿತೈಃ ॥ 27 ॥

ತಲೈಸ್ಸ್ಫಟಿಕಚಿತ್ರಾಙ್ಗೈದೂರ್ಯೈಶ್ಚವರಾಸನೈಃ ।

ಮಹಾರ್ಹಾಸ್ತರಣೋಪೇತೈರುಪಪನ್ನಮ್ಮಹಾಧನೈಃ ॥ 28 ॥

ಉಪಸ್ಥಿತಮನಾಧೃಷ್ಯನ್ತದ್ವಿಮಾನಮ್ಮನೋಜವಮ್ ।

ನಿವೇದಯಿತ್ವಾರಾಮಾಯತಸ್ಥೌತತ್ರವಿಭೀಷಣಃ ॥ 29 ॥

ತತ್ಪುಷ್ಪಕಙ್ಕಾಮಗಮಂವಿಮಾನಮುಪಸ್ಥಿತಮ್ಭೂಧರಸನ್ನಿಕಾಶಮ್ ।

ದೃಷ್ಟವಾತದಾವಿಸ್ಮಯಮಾಜಗಾಮರಾಮಸ್ಸಸೌಮಿತ್ರಿರುದಾರಸತ್ತ್ವಃ ॥ 30 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡೇ ಚತುರ್ವಿಂಶತ್ಯಧಿಕಶತತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha caturviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ |

tāṃrātrimuṣitaṃrāmaṃsukhotthimarindamam |

abravītprāñjalirvākyañjayampṛṣṭavāvibhīṣaṇaḥ || 1 ||

snānānicāṅgarāgāṇivastrāṇyābharaṇāni ca |

candanāni ca divyānimālyānivividhāni ca || 2 ||

alaṅkāravidaścemānāryaḥpadmanibhekṣaṇāḥ |

upasthitāstvāṃvidhavatsnāpayiṣyantirāghava || 3 ||

evamuktastukākutsthaḥ pratyuvācavibhīṣaṇam |

harīnsugrīvamukhyāṃstvaṃsnānenopanimantraya || 4 ||

sa tutāmyatidharmātmāmamahetossukhocitaḥ |

sukumāromahābāhokumāraḥ satyasaṃśrayaḥ || 5 ||

taṃvinākaikayīputrambharatandharmacāriṇam |

na mesnānambahumataṃvastrāṇyābharaṇāni ca || 6 ||

etatpaśyayathākṣiprampratigacchāmatāmpurīm |

ayodhyāṅgacchatohyeṣapanthāḥparamadurgamaḥ || 7 ||

evamuktastukākutsthampratyuvācavibhīṣaṇaḥ |

ahnātvāmprāpayiṣyāmitāmpurīmpārthivātmaja || 8 ||

puṣpakannāmabhadrantevimānaṃsūryasannibham |

mamabhrātuḥkuberasyarāvaṇenabalīyasā || 9 ||

hṛtannirjityasaṅgrāmekāmagandivyamuttamam |

tvadarthampālitañcedantiṣṭhatyatulavikrama || 10 ||

tadidammeghasaṅkāśaṃvimānamihatiṣṭhati |

tenayāsyasiyānenatvamayodhyāṅgatajvaraḥ || 11 ||

ahanteyudyanugrāhyoyadismarasimeguṇān |

vasatāvadihaprājña yadyastimayisauhṛdam || 12 ||

lakṣmaṇenasahabhrātrāvaidehyābhāryayāsaha |

arcitassarvakāmaistvantatorāma gamiṣyasi || 13 ||

prītiyuktasyavihitāṃsasainyaḥsasuhṛdgaṇaḥ |

sakratiyāṃrāmametāvadgṛheṇatvammayodyatām || 14 ||

praṇayādbhahumānāccasauhārdena ca rāghava |

prasādāyāmipreṣyo'haṃ na khalvājñāpayāmite || 15 ||

evamuktastatorāmaḥpratyuvācavibhīṣaṇam |

rakṣasāṃvānarāṇāṃ ca sarveṣāmevaśṛṇvatām || 16 ||

pūjito'smitvayāvīra sācivyenaparantapa |

sarvātmanā ca ceṣṭābhiḥsauhārdenapareṇa ca || 17 ||

na khalvetannakuryāntevacanaṃrākṣaseśvara |

tantumebhrātarandraṣṭumbharatantvaratemanaḥ || 18 ||

mānnivartayituṃyo'saucitrakūṭamupāgataḥ |

śirasāyācatoyasyavacanaṃ na kṛtammayā || 19 ||

kausalyāṃ ca sumitrāṃ ca kaikeyīṃ ca yaśasvinīm |

guhaṃ ca suhṛdañcaivapaurānjanapadaissaha || 20 ||

anujānīhamāṃsaumya pūjito'smivibhīṣaṇa |

manyurnakhalukartavyaḥsakhetvāñcānumānaye || 21 ||

upasthāpayameśīghraṃvimānaṃrākṣaseśvara |

kṛtakāryasyamevāsaḥkathaṃsyādihasammataḥ || 22 ||

evamuktasturāmeṇarākṣasendrovibhīṣaṇaḥ |

vimānasūryasaṅkāśamājuhāvatvarānvitaḥ || 23 ||

tataḥkāñcanacitrāṅgaṃvaidūryamaṇivedikam |

kūṭāgāraiḥparikṣiptaṃsarvatorajataprabham || 24 ||

pāṇḍurābhiḥpatākābhirdhvajaiścasamalaṅkṛtam |

śobhitaṅkāñcanairharmyairhemapadmavibhūṣitaiḥ || 25 ||

prakīrṇaṅkiṅkiṇījālairmuktāmaṇigavākṣakam |

ghaṇṭājālaiḥparikṣiptaṃsarvatomadhurasvanam || 26 ||

yanmeruśikharākārannirmitaṃviśvakarmaṇā |

bṛhabhirbhūṣitaṃharmyairmuktārajataśobhitaiḥ || 27 ||

talaissphaṭikacitrāṅgaidūryaiścavarāsanaiḥ |

mahārhāstaraṇopetairupapannammahādhanaiḥ || 28 ||

upasthitamanādhṛṣyantadvimānammanojavam |

nivedayitvārāmāyatasthautatravibhīṣaṇaḥ || 29 ||

tatpuṣpakaṅkāmagamaṃvimānamupasthitambhūdharasannikāśam |

dṛṣṭavātadāvismayamājagāmarāmassasaumitrirudārasattvaḥ || 30 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe caturviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ ||