5.65 Sundarakanda - Panchashashtitama Sargah

ॐ

5.65 ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡ - ಪಞ್ಚಷಷ್ಟಿತಮ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಪಞ್ಚಷಷ್ಟಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ತತಃ ಪ್ರಸ್ರವಣಂ ಶೈಲಂ ತೇ ಗತ್ವಾ ಚಿತ್ರಕಾನನಮ್ ।

ಪ್ರಣಮ್ಯ ಶಿರಸಾ ರಾಮಂ ಲಕ್ಷ್ಮಣಂ ಚ ಮಹಾಬಲಮ್ ॥ 1 ॥

ಯುವರಾಜಂ ಪುರಸ್ಕೃತ್ಯ ಸುಗ್ರೀವಮಭಿವಾದ್ಯ ಚ ।

ಪ್ರವೃತ್ತಿಮಥ ಸೀತಾಯಾಃ ಪ್ರವಕ್ತುಮುಪಚಕ್ರಮುಃ ॥ 2 ॥

ರಾವಣಾನ್ತಃ ಪುರೇ ರೋಧಂ ರಾಕ್ಷಸೀಭಿಶ್ಚ ತರ್ಜನಮ್ ।

ರಾಮೇ ಸಮನುರಾಗಂ ಚ ಯಶ್ಚಾಯಂ ಸಮಯಃ ಕೃತಃ ॥ 3 ॥

ಏತದಾಖ್ಯಾನ್ತಿ ತೇ ಸರ್ವೇ ಹರಯೋ ರಾಮಸನ್ನಿಧೌ ।

ವೈದೇಹೀಮಕ್ಷತಾಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ರಾಮಸ್ತೂತ್ತರಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 4 ॥

ಕ್ವ ಸೀತಾ ವರ್ತತೇ ದೇವೀ ಕಥಂ ಚ ಮಯಿ ವರ್ತತೇ ।

ಏತನ್ಮೇ ಸರ್ವಮಾಖ್ಯಾತ ವೈದೇಹೀಂ ಪ್ರತಿ ವಾನರಾಃ ॥ 5 ॥

ರಾಮಸ್ಯ ಗದಿತಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಹರಯೋ ರಾಮಸನ್ನಿಧೌ ।

ಚೋದಯನ್ತಿ ಹನೂಮನ್ತಂ ಸೀತಾವೃತ್ತಾನ್ತಕೋವಿದಮ್ ॥ 6 ॥

ಶ್ರುತ್ವಾ ತು ವಚನಂ ತೇಷಾಂ ಹನುಮಾನ್ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ ।

ಪ್ರಣಮ್ಯ ಶಿರಸಾ ದೇವ್ಯೈ ಸೀತಾಯೈ ತಾಂ ದಿಶಂ ಪ್ರತಿ ॥ 7 ॥

ಉವಾಚ ವಾಕ್ಯಂ ವಾಕ್ಯಜ್ಞಸ್ಸೀತಾಯಾ ದರ್ಶನಂ ಯಥಾ ।

ಸಮುದ್ರಂ ಲಙ್ಘಯಿತ್ವಾಹಂ ಶತಯೋಜನಮಾಯತಮ್ ॥ 8 ॥

ಅಗಚ್ಛಂ ಜಾನಕೀಂ ಸೀತಾಂ ಮಾರ್ಗಮಾಣೋ ದಿದೃಕ್ಷಯಾ ।

ತತ್ರ ಲಙ್ಕೇತಿ ನಗರೀ ರಾವಣಸ್ಯ ದುರಾತ್ಮನಃ ॥ 9 ॥

ದಕ್ಷಿಣಸ್ಯ ಸಮುದ್ರಸ್ಯ ತೀರೇ ವಸತಿ ದಕ್ಷಿಣೇ ।

ತತ್ರ ದೃಷ್ಟಾ ಮಯಾ ಸೀತಾ ರಾವಣಾನ್ತಃ ಪುರೇ ಸತೀ ॥ 10 ॥

ಸನ್ನ್ಯಸ್ಯ ತ್ವಯಿ ಜೀವನ್ತೀ ರಾಮಾ ರಾಮ ಮನೋರಥಮ್ ।

ದೃಷ್ಟಾ ಮೇ ರಾಕ್ಷಸೀಮಧ್ಯೇ ತರ್ಜ್ಯಮಾನಾ ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ ॥ 11 ॥

ರಾಕ್ಷಸೀಭಿರ್ವಿರೂಪಾಭೀ ರಕ್ಷಿತಾ ಪ್ರಮದಾವನೇ ।

ದುಃಖ ಮಾಸಾದ್ಯತೇ ದೇವೀ ತಥಾಽದುಃಖೋಚಿತಾ ಸತೀ ॥ 12 ॥

ರಾವಣಾನ್ತಃ ಪುರೇ ರುದ್ಧಾ ರಾಕ್ಷಸೀಭಿ ಸ್ಸುರಕ್ಷಿತಾ ।

ಏಕವೇಣೀಧರಾ ದೀನಾ ತ್ವಯಿ ಚಿನ್ತಾಪರಾಯಣಾ ॥ 13 ॥

ಅಧಃಶಯ್ಯಾ ವಿವರ್ಣಾಙ್ಗೀ ಪದ್ಮಿನೀವ ಹಿಮಾಗಮೇ ।

ರಾವಣಾದ್ವಿನಿವೃತ್ತಾರ್ಥಾ ಮರ್ತವ್ಯಕೃತನಿಶ್ಚಯಾ ॥ 14 ॥

ದೇವೀ ಕಥಞ್ಚಿತ್ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ತ್ವನ್ಮನಾ ಮಾರ್ಗಿತಾ ಮಯಾ ।

ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಂಶವಿಖ್ಯಾತಿಂ ಶನೈಃ ಕೀರ್ತಯತಾನಘ ॥ 15 ॥

ಸಾ ಮಯಾ ನರಶಾರ್ದೂಲ ವಿಶ್ವಾಸಮುಪಪಾದಿತಾ ।

ತತ ಸ್ಸಮ್ಭಾಷಿತಾ ದೇವೀ ಸರ್ವಮರ್ಥಂ ಚ ದರ್ಶಿತಾ ॥ 16 ॥

ರಾಮಸುಗ್ರೀವಸಖ್ಯಂ ಚ ಶ್ರುತ್ವಾ ಪ್ರೀತಿಮುಪಾಗತಾ ।

ನಿಯತ ಸ್ಸಮುದಾಚಾರೋ ಭಕ್ತಿಶ್ಚಾಸ್ಯಾಸ್ತಥಾ ತ್ವಯಿ ॥ 17 ॥

ಏವಂ ಮಯಾ ಮಹಾಭಾಗಾ ದೃಷ್ಟಾ ಜನಕನನ್ದಿನೀ ।

ಉಗ್ರೇಣ ತಪಸಾ ಯುಕ್ತಾ ತ್ವದ್ಭಕ್ತ್ಯಾ ಪುರುಷರ್ಷಭ ॥ 18 ॥

ಅಭಿಜ್ಞಾನಂ ಚ ಮೇ ದತ್ತಂ ಯಥಾ ವೃತ್ತಂ ತವಾನ್ತಿಕೇ ।

ಚಿತ್ರಕೂಟೇ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ ವಾಯಸಂ ಪ್ರತಿ ರಾಘವ ॥ 19 ॥

ವಿಜ್ಞಾಪ್ಯಶ್ಚ ನರವ್ಯಾಘ್ರೋ ರಾಮೋ ವಾಯುಸುತ ತ್ವಯಾ ।

ಅಖಿಲೇನೇಹ ಯದ್ಧೃಷ್ಟಮಿತಿ ಮಾಮಾಹ ಜಾನಕೀ ॥ 20 ॥

ಅಯಂ ಚಾಸ್ಮೈ ಪ್ರದಾತವ್ಯೋ ಯತ್ನಾತ್ಸುಪರಿರಕ್ಷಿತಃ ।

ಬ್ರುವತಾ ವಚನಾನ್ಯೇವಂ ಸುಗ್ರೀವಸ್ಯೋಪಶೃಣ್ವತಃ ॥ 21 ॥

ಏಷ ಚೂಡಾಮಣಿಶ್ಶ್ರೀಮಾನ್ ಮಯಾ ಸುಪರಿರಕ್ಷಿತಃ ।

ಮನಶ್ಶಿಲಾಯಾಸ್ತಿಲಕೋ ಗಣ್ಡಪಾರ್ಶ್ವೇ ನಿವೇಶಿತಃ ॥ 22 ॥

ತ್ವಯಾ ಪ್ರಣಷ್ಠೇ ತಿಲಕೇ ತಂ ಕಿಲ ಸ್ಮರ್ತುಮರ್ಹಸಿ ।

ಏಷ ನಿರ್ಯಾತಿತಶ್ಶ್ರೀಮಾನ್ಮಯಾ ತೇ ವಾರಿ ಸಮ್ಭವಃ ।

ಏತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪ್ರಹೃಷ್ಯಾಮಿ ವ್ಯಸನೇ ತ್ವಾಮಿವಾನಘ ॥ 23 ॥

ಜೀವಿತಂ ಧಾರಯಿಷ್ಯಾಮಿ ಮಾಸಂ ದಶರಥಾತ್ಮಜ ॥ 24 ॥

ಊರ್ಧ್ವಂ ಮಾಸಾನ್ನ ಜೀವೇಯಂ ರಕ್ಷಸಾಂ ವಶಮಾಗತಾ ।

ಇತಿ ಮಾಮಬ್ರವೀತ್ಸೀತಾ ಕೃಶಾಙ್ಗೀ ಧರ್ಮಚಾರಿಣೀ ॥ 25 ॥

ರಾವಣಾನ್ತಃ ಪುರೇ ರುದ್ಧಾ ಮೃಗೀವೋತ್ಫುಲ್ಲಲೋಚನಾ ।

ಏತದೇವ ಮಯಾಖ್ಯಾತಂ ಸರ್ವಂ ರಾಘವ ಯದ್ಯಥಾ ॥ 26 ॥

ಸರ್ವಥಾ ಸಾಗರಜಲೇ ಸನ್ತಾರಃ ಪ್ರವಿಧೀಯತಾಮ್ ।

ತೌ ಜಾತಾಶ್ವಾಸೌ ರಾಜಪುತ್ರೌ ವಿದಿತ್ವಾ ತಚ್ಚಾಭಿಜ್ಞಾನಂ ರಾಘವಾಯ ಪ್ರದಾಯ ।

ದೇವ್ಯಾ ಚಾಖ್ಯಾತಂ ಸರ್ವಮೇವಾನುಪೂರ್ವ್ಯಾದ್ವಾಚಾ ಸಮ್ಪೂರ್ಣಂ ವಾಯುಪುತ್ತ್ರ ಶ್ಶಶಂಸ ॥ 27 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡೇ ಪಞ್ಚಷಷ್ಟಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |

atha pañcaṣaṣṭitamassargaḥ |

tataḥ prasravaṇaṃ śailaṃ te gatvā citrakānanam |

praṇamya śirasā rāmaṃ lakṣmaṇaṃ ca mahābalam || 1 ||

yuvarājaṃ puraskṛtya sugrīvamabhivādya ca |

pravṛttimatha sītāyāḥ pravaktumupacakramuḥ || 2 ||

rāvaṇāntaḥ pure rodhaṃ rākṣasībhiśca tarjanam |

rāme samanurāgaṃ ca yaścāyaṃ samayaḥ kṛtaḥ || 3 ||

etadākhyānti te sarve harayo rāmasannidhau |

vaidehīmakṣatāṃ śrutvā rāmastūttaramabravīt || 4 ||

kva sītā vartate devī kathaṃ ca mayi vartate |

etanme sarvamākhyāta vaidehīṃ prati vānarāḥ || 5 ||

rāmasya gaditaṃ śrutvā harayo rāmasannidhau |

codayanti hanūmantaṃ sītāvṛttāntakovidam || 6 ||

śrutvā tu vacanaṃ teṣāṃ hanumānmārutātmajaḥ |

praṇamya śirasā devyai sītāyai tāṃ diśaṃ prati || 7 ||

uvāca vākyaṃ vākyajñassītāyā darśanaṃ yathā |

samudraṃ laṅghayitvāhaṃ śatayojanamāyatam || 8 ||

agacchaṃ jānakīṃ sītāṃ mārgamāṇo didṛkṣayā |

tatra laṅketi nagarī rāvaṇasya durātmanaḥ || 9 ||

dakṣiṇasya samudrasya tīre vasati dakṣiṇe |

tatra dṛṣṭā mayā sītā rāvaṇāntaḥ pure satī || 10 ||

sannyasya tvayi jīvantī rāmā rāma manoratham |

dṛṣṭā me rākṣasīmadhye tarjyamānā muhurmuhuḥ || 11 ||

rākṣasībhirvirūpābhī rakṣitā pramadāvane |

duḥkha māsādyate devī tathā'duḥkhocitā satī || 12 ||

rāvaṇāntaḥ pure ruddhā rākṣasībhi ssurakṣitā |

ekaveṇīdharā dīnā tvayi cintāparāyaṇā || 13 ||

adhaḥśayyā vivarṇāṅgī padminīva himāgame |

rāvaṇādvinivṛttārthā martavyakṛtaniścayā || 14 ||

devī kathañcitkākutstha tvanmanā mārgitā mayā |

ikṣvākuvaṃśavikhyātiṃ śanaiḥ kīrtayatānagha || 15 ||

sā mayā naraśārdūla viśvāsamupapāditā |

tata ssambhāṣitā devī sarvamarthaṃ ca darśitā || 16 ||

rāmasugrīvasakhyaṃ ca śrutvā prītimupāgatā |

niyata ssamudācāro bhaktiścāsyāstathā tvayi || 17 ||

evaṃ mayā mahābhāgā dṛṣṭā janakanandinī |

ugreṇa tapasā yuktā tvadbhaktyā puruṣarṣabha || 18 ||

abhijñānaṃ ca me dattaṃ yathā vṛttaṃ tavāntike |

citrakūṭe mahāprājña vāyasaṃ prati rāghava || 19 ||

vijñāpyaśca naravyāghro rāmo vāyusuta tvayā |

akhileneha yaddhṛṣṭamiti māmāha jānakī || 20 ||

ayaṃ cāsmai pradātavyo yatnātsuparirakṣitaḥ |

bruvatā vacanānyevaṃ sugrīvasyopaśṛṇvataḥ || 21 ||

eṣa cūḍāmaṇiśśrīmān mayā suparirakṣitaḥ |

manaśśilāyāstilako gaṇḍapārśve niveśitaḥ || 22 ||

tvayā praṇaṣṭhe tilake taṃ kila smartumarhasi |

eṣa niryātitaśśrīmānmayā te vāri sambhavaḥ |

etaṃ dṛṣṭvā prahṛṣyāmi vyasane tvāmivānagha || 23 ||

jīvitaṃ dhārayiṣyāmi māsaṃ daśarathātmaja || 24 ||

ūrdhvaṃ māsānna jīveyaṃ rakṣasāṃ vaśamāgatā |

iti māmabravītsītā kṛśāṅgī dharmacāriṇī || 25 ||

rāvaṇāntaḥ pure ruddhā mṛgīvotphullalocanā |

etadeva mayākhyātaṃ sarvaṃ rāghava yadyathā || 26 ||

sarvathā sāgarajale santāraḥ pravidhīyatām |

tau jātāśvāsau rājaputrau viditvā taccābhijñānaṃ rāghavāya pradāya |

devyā cākhyātaṃ sarvamevānupūrvyādvācā sampūrṇaṃ vāyuputtra śśaśaṃsa || 27 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe pañcaṣaṣṭitamassargaḥ ||