5.61 Sundarakanda - Ekashashtitama Sargah

ॐ

5.61 ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡ - ಏಕಷಷ್ಟಿತಮ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಏಕಷಷ್ಟಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ತತೋ ಜಾಮ್ಬವತೋ ವಾಕ್ಯಮಗೃಹ್ಣನ್ತ ವನೌಕಸಃ ।

ಅಙ್ಗದಪ್ರಮುಖಾ ವೀರಾ ಹನುಮಾಂಶ್ಚ ಮಹಾಕಪಿಃ ॥ 1 ॥

ಪ್ರೀತಿಮನ್ತಸ್ತತಃ ಸರ್ವೇ ವಾಯುಪುತ್ರಪರಸ್ಪರಾಃ ।

ಮಹೇನ್ದ್ರಾದ್ರಿಂ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಪುಪ್ಲುವುಃ ಪ್ಲವಗರ್ಷಭಾಃ ॥ 2 ॥

ಮೇರುಮನ್ದರಸಙ್ಕಾಶಾ ಮತ್ತಾ ಇವ ಮಹಾಗಜಾಃ ।

ಛಾದಯನ್ತ ಇವಾಕಾಶಂ ಮಹಾಕಾಯಾ ಮಹಾಬಲಾಃ ॥ 3 ॥

ಸಭಾಜ್ಯಮಾನಂ ಭೂತೈಸ್ತಮಾತ್ಮವನ್ತಂ ಮಹಾಬಲಮ್ ।

ಹನೂಮನ್ತಂ ಮಹಾವೇಗಂ ವಹನ್ತ ಇವ ದೃಷ್ಟಿಭಿಃ ॥ 4 ॥

ರಾಘವೇ ಚಾರ್ಥನಿರ್ವವೃತ್ತಿಂ ಕರ್ತುಂ ಚ ಪರಮಂ ಯಶಃ ।

ಸಮಾಧಾಯ ಸಮೃದ್ಧಾರ್ಥಾಃ ಸರ್ವೇಸಿದ್ಧಿಭಿರುನ್ನತಾ ॥ 5 ॥

ಪ್ರಿಯಾಖ್ಯಾನೋನ್ಮುಖಾಃ ಸರ್ವೇ ಸರ್ವೇ ಯುದ್ಧಾಭಿನನ್ದಿನಃ ।

ಸರ್ವೇ ರಾಮಪ್ರತೀಕಾರೇ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಾ ಮನಸ್ಸ್ವಿನಃ ॥ 6 ॥

ಪ್ಲವಮಾನಾಃ ಖಮಾಪ್ಲುತ್ಯ ತತಸ್ತೇ ಕಾನನೌಕಸಃ ।

ನನ್ದನೋಪಮಯಾಸೇದುರ್ವನಂ ದ್ರುಮಲತಾಯುತಮ್ ॥ 7 ॥

ಯತ್ತನ್ಮಧುವನಂ ನಾಮ ಸುಗ್ರೀವಸ್ಯಾಭಿರಕ್ಷಿತಮ್ ।

ಅಧೃಷ್ಯಂ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಸರ್ವಭೂತಮನೋಹರಮ್ ॥ 8 ॥

ಯದ್ರಕ್ಷತಿ ಮಹಾವೀರ್ಯ ಸ್ಸದಾ ದಧಿಮುಖಃ ಕಪಿಃ ।

ಮಾತುಲಃ ಕಪಿಮುಖ್ಯಸ್ಯ ಸುಗ್ರೀವಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ ॥ 9 ॥

ತೇ ತದ್ವನಮುಪಾಗಮ್ಯ ಬಭೂವುಃ ಪರಮೋತ್ಕಟಾಃ ।

ವಾನರಾ ವಾನರೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಮನಃ ಕಾನ್ತತಮಂ ಮಹತ್ ॥ 10 ॥

ತತಸ್ತೇ ವಾನರಾ ಹೃಷ್ಟಾ ದೃಷ್ಟವಾ ಮಧುವನಂ ಮಹತ್ ।

ಕುಮಾರಮಭ್ಯಯಾಚನ್ತ ಮಧೂನಿ ಮಧುಪಿಙ್ಗಲಾಃ ॥ 11 ॥

ತತಃ ಕುಮಾರಸ್ತಾನ್ ವೃದ್ಧಾನ್ ಜಾಮ್ಬವತ್ಪ್ರಮುಖಾನ್ ಕಪೀನ್ ।

ಅನುಮಾನ್ಯ ದದೌ ತೇಷಾಂ ವಿಸರ್ಗಂ ಮಧುಭಿಕ್ಷಣೇ ॥ 12 ॥

ತತಶ್ಚಾನುಮತಾ ಸ್ಸರ್ವೇ ಸಮ್ಪ್ರಹೃಷ್ಟಾ ವನೌಕಸಃ ।

ಮುದಿತಾಃ ಪ್ರೇರಿತಾಶ್ಚಾಪಿ ಪ್ರನೃತ್ಯನ್ತೋಽಭವಂಸ್ತದಾ ॥ 13 ॥

ಗಾಯನ್ತಿ ಕೇಚಿತ್ಪ್ರಣಮನ್ತಿ ಕೇಚಿನ್ನೃತ್ಯನ್ತಿ ಕೇಚಿತ್ಪ್ರಹಸನ್ತಿ ಕೇಚಿತ್ ।

ಪತನ್ತಿ ಕೇಚಿದ್ವಿಚರನ್ತಿ ಕೇಚಿತ್ಲ್ಪವನ್ತಿ ಕೇಚಿತ್ಪ್ರಲಪನ್ತಿ ಕೇಚಿತ್ ॥ 14 ॥

ಪರಸ್ಪರಂ ಕೇಚಿದುಪಾಶ್ರಯನ್ತೇ ಪರಸ್ಪರಂ ಕೇಚಿದುಪಾಕ್ರಮನ್ತೇ ।

ಪರಸ್ಪರಂ ಕೇಚಿದುಪಬ್ರುವನ್ತೇ ಪರಸ್ಪರಂ ಕೇಚಿದುಪಾರಮನ್ತೇ ॥ 15 ॥

ದ್ರುಮಾದ್ದ್ರುಮಂ ಕೇಚಿದಭಿದ್ರವನ್ತೇ ಕ್ಷಿತೌ ನಗಾಗ್ರಾನ್ನಿಪತನ್ತಿ ಕೇಚಿತ್ ।

ಮಹೀತಲಾತ್ಕೇಚಿದುದೀರ್ಣವೇಗಾ ಮಹಾದ್ರುಮಾಗ್ರಾಣ್ಯಭಿಸಮ್ಪತನ್ತಿ ॥ 16 ॥

ಗಾಯನ್ತಮನ್ಯಃ ಪ್ರಹಸನ್ನುಪೈತಿ ಹಸನ್ತಮನ್ಯಃ ಪ್ರರುದನ್ನುಪೈತಿ ।

ರುದನ್ತಮನ್ಯಃ ಪ್ರಣುದನ್ನುಪೈತಿ ನುದನ್ತಮನ್ಯಃ ಪ್ರಣದನ್ನುಪೈತಿ ॥ 17 ॥

ಸಮಾಕುಲಂ ತತ್ಕಪಿಸೈನ್ಯಮಾಸೀನ್ಮಧುಪ್ರಸಾನೋತ್ಕಟಸತ್ತ್ವಚೇಷ್ಟಮ್ ।

ನ ಚಾತ್ರ ಕಶ್ಚಿನ್ನ ಬಭೂವ ಮತ್ತೋ ನ ಚಾತ್ರ ಕಶ್ಚಿನ್ನ ಬಭೂವ ತೃಪ್ತಃ ॥ 18 ॥

ತತೋ ವನಂ ತತ್ಪರಿಭಕ್ಷ್ಯಮಾಣಂ ದ್ರುಮಾಂಶ್ಚ ವಿಧ್ವಂಸಿತಪತ್ರಪುಷ್ಪಾನ್ ।

ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ಕೋಪಾದ್ಧಧಿವಕ್ರನಾಮಾ ನಿವಾರಯಾಮಾಸ ಕಪಿಃ ಕಪೀಂಸ್ತಾನ್ ॥ 19 ॥

ಸ ತೈಃ ಪ್ರವೃದ್ಧೈಃ ಪರಿಭರ್ತ್ಸ್ಯಮಾನೋ ವನಸ್ಯ ಗೋಪ್ತಾ ಹರಿವೀರವೃದ್ಧಃ ।

ಚಕಾರ ಭೂಯೋ ಮತಿಮುಗ್ರತೇಜಾ ವನಸ್ಯ ರಕ್ಷಾಂ ಪ್ರತಿ ವಾನರೇಭ್ಯಃ ॥ 20 ॥

ಉವಾಚ ಕಾಂಶ್ಚಿತ್ಪರುಷಾಣಿ ಧೃಷ್ಟಮಸಕ್ತಮನ್ಯಾಂಶ್ಚ ತಲೈರ್ಜಘಾನ ।

ಸಮೇತ್ಯ ಕೈಶ್ಚಿತ್ಕಲಹಂ ಚಕಾರ ತಥೈವ ಸಾಮ್ನೋಪಜಗಾಮ ಕಾಂಶ್ಚಿತ್ ॥ 21 ॥

ಸ ತೈರ್ಮದಾತ್ಸಮ್ಪರಿವಾರ್ಯ ವಾಕ್ಯೈರ್ಭಲಾಚ್ಛ ತೇನ ಪ್ರತಿವಾರ್ಯಮಾಣೈಃ ।

ಪ್ರಧರ್ಷಿತಸ್ತ್ಯಕ್ತಭಯೈ ಸ್ಸಮೇತ್ಯ ಪ್ರಕೃಷ್ಯತೇ ಚಾಪ್ಯನವೇಕ್ಷ್ಯ ದೋಷಮ್ ॥ 22 ॥

ನಖೈಸ್ತುದನ್ತೋ ದಶನೈರ್ದಶನ್ತ ಸ್ತಲೈಶ್ಚ ಪಾದೈಶ್ಚ ಸಮಾಪಯನ್ತಃ ।

ಮದಾತ್ಕಪಿಂ ತಂ ಕಪಯ ಸ್ಸಮಗ್ರಾ ಮಹಾವನಂ ನಿರ್ವಿಷಯಂ ಚ ಚಕ್ರುಃ ॥ 23 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡೇ ಏಕಷಷ್ಟಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |

atha ekaṣaṣṭitamassargaḥ |

tato jāmbavato vākyamagṛhṇanta vanaukasaḥ |

aṅgadapramukhā vīrā hanumāṃśca mahākapiḥ || 1 ||

prītimantastataḥ sarve vāyuputraparasparāḥ |

mahendrādriṃ parityajya pupluvuḥ plavagarṣabhāḥ || 2 ||

merumandarasaṅkāśā mattā iva mahāgajāḥ |

chādayanta ivākāśaṃ mahākāyā mahābalāḥ || 3 ||

sabhājyamānaṃ bhūtaistamātmavantaṃ mahābalam |

hanūmantaṃ mahāvegaṃ vahanta iva dṛṣṭibhiḥ || 4 ||

rāghave cārthanirvavṛttiṃ kartuṃ ca paramaṃ yaśaḥ |

samādhāya samṛddhārthāḥ sarvesiddhibhirunnatā || 5 ||

priyākhyānonmukhāḥ sarve sarve yuddhābhinandinaḥ |

sarve rāmapratīkāre niścitārthā manassvinaḥ || 6 ||

plavamānāḥ khamāplutya tataste kānanaukasaḥ |

nandanopamayāsedurvanaṃ drumalatāyutam || 7 ||

yattanmadhuvanaṃ nāma sugrīvasyābhirakṣitam |

adhṛṣyaṃ sarvabhūtānāṃ sarvabhūtamanoharam || 8 ||

yadrakṣati mahāvīrya ssadā dadhimukhaḥ kapiḥ |

mātulaḥ kapimukhyasya sugrīvasya mahātmanaḥ || 9 ||

te tadvanamupāgamya babhūvuḥ paramotkaṭāḥ |

vānarā vānarendrasya manaḥ kāntatamaṃ mahat || 10 ||

tataste vānarā hṛṣṭā dṛṣṭavā madhuvanaṃ mahat |

kumāramabhyayācanta madhūni madhupiṅgalāḥ || 11 ||

tataḥ kumārastān vṛddhān jāmbavatpramukhān kapīn |

anumānya dadau teṣāṃ visargaṃ madhubhikṣaṇe || 12 ||

tataścānumatā ssarve samprahṛṣṭā vanaukasaḥ |

muditāḥ preritāścāpi pranṛtyanto'bhavaṃstadā || 13 ||

gāyanti kecitpraṇamanti kecinnṛtyanti kecitprahasanti kecit |

patanti kecidvicaranti kecitlpavanti kecitpralapanti kecit || 14 ||

parasparaṃ kecidupāśrayante parasparaṃ kecidupākramante |

parasparaṃ kecidupabruvante parasparaṃ kecidupāramante || 15 ||

drumāddrumaṃ kecidabhidravante kṣitau nagāgrānnipatanti kecit |

mahītalātkecidudīrṇavegā mahādrumāgrāṇyabhisampatanti || 16 ||

gāyantamanyaḥ prahasannupaiti hasantamanyaḥ prarudannupaiti |

rudantamanyaḥ praṇudannupaiti nudantamanyaḥ praṇadannupaiti || 17 ||

samākulaṃ tatkapisainyamāsīnmadhuprasānotkaṭasattvaceṣṭam |

na cātra kaścinna babhūva matto na cātra kaścinna babhūva tṛptaḥ || 18 ||

tato vanaṃ tatparibhakṣyamāṇaṃ drumāṃśca vidhvaṃsitapatrapuṣpān |

samīkṣya kopāddhadhivakranāmā nivārayāmāsa kapiḥ kapīṃstān || 19 ||

sa taiḥ pravṛddhaiḥ paribhartsyamāno vanasya goptā harivīravṛddhaḥ |

cakāra bhūyo matimugratejā vanasya rakṣāṃ prati vānarebhyaḥ || 20 ||

uvāca kāṃścitparuṣāṇi dhṛṣṭamasaktamanyāṃśca talairjaghāna |

sametya kaiścitkalahaṃ cakāra tathaiva sāmnopajagāma kāṃścit || 21 ||

sa tairmadātsamparivārya vākyairbhalāccha tena prativāryamāṇaiḥ |

pradharṣitastyaktabhayai ssametya prakṛṣyate cāpyanavekṣya doṣam || 22 ||

nakhaistudanto daśanairdaśanta stalaiśca pādaiśca samāpayantaḥ |

madātkapiṃ taṃ kapaya ssamagrā mahāvanaṃ nirviṣayaṃ ca cakruḥ || 23 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe ekaṣaṣṭitamassargaḥ ||