5.53 Sundarakanda - Tripanchasha Sargah

ॐ

5.53 ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡ - ತ್ರಿಪಞ್ಚಾಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ತ್ರಿಪಞ್ಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ತಸ್ಯ ತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ದಶಗ್ರೀವೋ ಮಹಾತ್ಮನಃ ।

ದೇಶಕಾಲಹಿತಂ ವಾಕ್ಯಂ ಭ್ರಾತುರುತ್ತರಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 1 ॥

ಸಮ್ಯಗುಕ್ತಂ ಹಿ ಭವತಾ ದೂತವಧ್ಯಾ ವಿಗರ್ಹಿತಾ ।

ಅವಶ್ಯಂ ತು ವಧಾದನ್ಯಃ ಕ್ರಿಯತಾಮಸ್ಯ ನಿಗ್ರಹಃ ॥ 2 ॥

ಕಪೀನಾಂ ಕಿಲ ಲಾಙ್ಗೂಲಮಿಷ್ಟಂ ಭವತಿ ಭೂಷಣಮ್ ।

ತದಸ್ಯ ದೀಪ್ಯತಾಂ ಶೀಘ್ರಂ ತೇನ ದಗ್ಧೇನ ಗಚ್ಛತು ॥ 3 ॥

ತತಃ ಪಶ್ಯನ್ತ್ವಿಮಂ ದೀನಮಙ್ಗವೈರೂಪ್ಯಕರ್ಶಿತಮ್ ।

ಸಮಿತ್ರಜ್ಞಾತಯಸ್ಸರ್ವೇ ಬಾನ್ಧವಾಃ ಸಸುಹೃಜ್ಜನಾಃ ॥ 4 ॥

ಆಜ್ಞಾಪಯದ್ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಃ ಪುರಂ ಸರ್ವಂ ಸಚತ್ವರಮ್ ।

ಲಾಙ್ಗೂಲೇನ ಪ್ರದೀಪ್ತೇನ ರಕ್ಷೋಭಿಃ ಪರಿಣೀಯತಾಮ್ ॥ 5 ॥

ತಸ್ಯ ತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ರಾಕ್ಷಸಾಃ ಕೋಪಕರ್ಶಿತಾಃ ।

ವೇಷ್ಟಯನ್ತಿ ಸ್ಮ ಲಾಙ್ಗೂಲಂ ಜೀರ್ಣೈಃ ಕಾರ್ಪಾಸಕೈಃ ಪಟೈಃ ॥ 6 ॥

ಸಂವೇಷ್ಟ್ಯಮಾನೇ ಲಾಙ್ಗೂಲೇ ವ್ಯವರ್ಧತ ಮಹಾಕಪಿಃ ।

ಶುಷ್ಕಮಿನ್ಧನಮಾಸಾದ್ಯ ವನೇಷ್ವಿವ ಹುತಾಶನಃ ॥ 7 ॥

ತೈಲೇನ ಪರಿಷಿಚ್ಯಾಥ ತೇಽಗ್ನಿಂ ತತ್ರಾಭ್ಯಪಾತಯನ್ ।

ಲಾಙ್ಗೂಲೇನ ಪ್ರದೀಪ್ತೇನ ರಾಕ್ಷಸಾಂಸ್ತಾನಪಾತಯತ್ ॥ 8 ॥

ರೋಷಾಮರ್ಷಪರೀತಾತ್ಮಾ ಬಾಲಸೂರ್ಯಸಮಾನನಃ ।

ಲಾಙ್ಗೂಲಂ ಸಮ್ಪ್ರದೀಪ್ತಂ ತು ದ್ರಷ್ಟುಂ ತಸ್ಯ ಹನೂಮತಃ ॥ 9 ॥

ಸಹಸ್ತ್ರೀಬಾಲವೃದ್ಧಾಶ್ಚ ಜಗ್ಮುಃ ಪ್ರೀತಾ ನಿಶಾಚರಾಃ ।

ಸ ಭೂಯಃ ಸಙ್ಗತೈಃ ಕ್ರೂರೈರ್ರಾಕ್ಷಸೈರ್ಹರಿಸತ್ತಮಃ ॥ 10 ॥

ನಿಬದ್ಧಃ ಕೃತವಾನ್ವೀರಸ್ತತ್ಕಾಲಸದೃಶೀಂ ಮತಿಮ್ ।

ಕಾಮಂ ಖಲು ನ ಮೇ ಶಕ್ತಾ ನಿಬದ್ಧಸ್ಯಾಪಿ ರಾಕ್ಷಸಾಃ ॥ 11 ॥

ಛಿತ್ತ್ವಾ ಪಾಶಾನ್ ಸಮುತ್ಪತ್ಯ ಹನ್ಯಾಮಹಮಿಮಾನ್ಪುನಃ ।

ಯದಿ ಭರ್ತುರ್ಹಿತಾರ್ಥಾಯ ಚರನ್ತಂ ಭರ್ತೃಶಾಸನಾತ್ ॥ 12 ॥

ಬಧ್ನನ್ತ್ಯೇತೇ ದುರಾತ್ಮನೋ ನ ತು ಮೇ ನಿಷ್ಕೃತಿಃ ಕೃತಾ ।

ಸರ್ವೇಷಾಮೇವ ಪರ್ಯಾಪ್ತೋ ರಾಕ್ಷಸಾನಾಮಹಂ ಯುಧಿ ॥ 13 ॥

ಕಿನ್ತು ರಾಮಸ್ಯ ಪ್ರೀತ್ಯರ್ಥಂ ವಿಷಹಿಷ್ಯೇಽಹಮೀದೃಶಮ್ ।

ಲಙ್ಕಾ ಚಾರಯಿತವ್ಯಾ ವೈ ಪುನರೇವ ಭವೇದಿತಿ ॥ 14 ॥

ರಾತ್ರೌ ನ ಹಿ ಸುದೃಷ್ಟಾ ಮೇ ದುರ್ಗಕರ್ಮವಿಧಾನತಃ ।

ಅವಶ್ಯಮೇವ ದ್ರಷ್ಟವ್ಯಾ ಮಯಾ ಲಙ್ಕಾ ನಿಶಾಕ್ಷಯೇ ॥ 15 ॥

ಕಾಮಂ ಬದ್ಧಸ್ಯ ಮೇ ಭೂಯಃ ಪುಚ್ಛಸ್ಯೋದ್ದೀಪನೇನ ಚ ।

ಪೀಡಾಂ ಕುರ್ವನ್ತು ರಕ್ಷಾಂಸಿ ನ ಮೇಽಸ್ತಿ ಮನಸಶ್ಶ್ರಮಃ ॥ 16 ॥

ತತಸ್ತೇ ಸಂವೃತಾಕಾರಂ ಸತ್ತ್ವವನ್ತಂ ಮಹಾಕಪಿಮ್ ।

ಪರಿಗೃಹ್ಯ ಯಯುರ್ಹೃಷ್ಟಾ ರಾಕ್ಷಸಾಃ ಕಪಿಕುಞ್ಜರಮ್ ॥ 17 ॥

ಶಙ್ಖಭೇರೀನಿನಾದೈಸ್ತಂ ಘೋಷಯನ್ತಃ ಸ್ವಕರ್ಮಭಿಃ ।

ರಾಕ್ಷಸಾಃ ಕ್ರೂರಕರ್ಮಾಣಶ್ಚಾರಯನ್ತಿ ಸ್ಮ ತಾಂ ಪುರೀಮ್ ॥ 18 ॥

ಅನ್ವೀಯಮಾನೋ ರಕ್ಷೋಭಿರ್ಯಯೌ ಸುಖಮರಿನ್ದಮಃ ।

ಹನುಮಾಂಶ್ಚಾರಯಾಮಾಸ ರಾಕ್ಷಸಾನಾಂ ಮಹಾಪುರೀಮ್ ॥ 19 ॥

ಅಥಾಪಶ್ಯದ್ವಿಮಾನಾನಿ ವಿಚಿತ್ರಾಣಿ ಮಹಾಕಪಿಃ ।

ಸಂವೃತಾನ್ ಭೂಮಿಭಾಗಾಂಶ್ಚ ಸುವಿಭಕ್ತಾಂಶ್ಚ ಚತ್ವರಾನ್ ॥ 20 ॥

ವೀಥೀಶ್ಚ ಗೃಹಸಮ್ಬಾಧಾಃ ಕಪಿಶ್ಶೃಙ್ಗಾಟಕಾನಿ ಚ ।

ತಥಾ ರಥ್ಯೋಪರಥ್ಯಾಶ್ಚ ತಥೈವ ಗೃಹಕಾನ್ತರಾನ್ ॥ 21 ॥

ಗೃಹಾಂಶ್ಚ ಮೇಘಸಙ್ಕಾಶಾನ್ ದದರ್ಶ ಪವನಾತ್ಮಜಃ ।

ಚತ್ವರೇಷು ಚತುಷ್ಕೇಷು ರಾಜಮಾರ್ಗೇ ತಥೈವ ಚ ॥ 22 ॥

ಘೋಷಯನ್ತಿ ಕಪಿಂ ಸರ್ವೇ ಚಾರೀಕ ಇತಿ ರಾಕ್ಷಸಾಃ ।

ಸ್ತ್ರೀಬಾಲವೃದ್ಧಾಃ ನಿರ್ಜಗ್ಮುಸ್ತತ್ರ ತತ್ರ ಕುತೂಹಲಾತ್ ॥ 23 ॥

ತಂ ಪ್ರದೀಪಿತಲಾಙ್ಗೂಲಂ ಹನುಮನ್ತಂ ದಿದೃಕ್ಷವಃ ।

ದೀಪ್ಯಮಾನೇ ತತಸ್ತತ್ರ ಲಾಙ್ಗೂಲಾಗ್ರೇ ಹನೂಮತಃ ॥ 24 ॥

ರಾಕ್ಷಸ್ಯಸ್ತಾ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ್ಯ ಶ್ಶಂಸುರ್ದೇವ್ಯಾಸ್ತದಪ್ರಿಯಮ್ ।

ಯಸ್ತ್ವಯಾ ಕೃತಸಂವಾದ ಸ್ಸೀತೇ ತಾಮ್ರಮುಖಃ ಕಪಿಃ ॥ 25 ॥

ಲಾಙ್ಗೂಲೇನ ಪ್ರದೀಪ್ತೇನ ಸ ಏಷ ಪರಿಣೀಯತೇ ।

ಶ್ರುತ್ವಾ ತದ್ವಚನಂ ಕ್ರೂರಮಾತ್ಮಾಪಹರಣೋಪಮಮ್ ॥ 26 ॥

ವೈದೇಹೀ ಶೋಕಸನ್ತಪ್ತಾ ಹುತಾಶನಮುಪಾಗಮತ್ ।

ಮಙ್ಗಲಾಭಿಮುಖೀ ತಸ್ಯ ಸಾ ತದಾಽಸೀನ್ಮಹಾಕಪೇಃ ॥ 27 ॥

ಉಪತಸ್ಥೇ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷೀ ಪ್ರಯತಾ ಹವ್ಯವಾಹನಮ್ ।

ಯದ್ಯಸ್ತಿ ಪತಿಶುಶ್ರೂಷಾ ಯದ್ಯಸ್ತಿ ಚರಿತಂ ತಪಃ ।

ಯದಿ ಚಾಸ್ತ್ಯೇಕಪತ್ನೀತ್ವಂ ಶೀತೋ ಭವ ಹನೂಮತಃ ॥ 28 ॥

ಯದಿ ಕಿಞ್ಚಿದನುಕ್ರೋಶಸ್ತಸ್ಯ ಮಯ್ಯಸ್ತಿ ಧೀಮತಃ ॥ 29 ॥

ಯದಿ ವಾ ಭಾಗ್ಯಶೇಷೋ ಮೇ ಶೀತೋ ಭವ ಹನೂಮತಃ ।

ಯದಿ ಮಾಂ ವೃತ್ತಸಮ್ಪನ್ನಾಂ ತತ್ಸಮಾಗಮಲಾಲಸಾಮ್ ॥ 30 ॥

ಸ ವಿಜಾನಾತಿ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಶೀತೋ ಭವ ಹನೂಮತಃ ।

ಯದಿ ಮಾಂ ತಾರಯೇದಾರ್ಯಸ್ಸುಗ್ರೀವಃ ಸತ್ಯಸಙ್ಗರಃ ॥ 31 ॥

ಅಸ್ಮಾದ್ಧುಃಖಾಮ್ಬುಸಂರೋಧಾಚ್ಛೀತೋ ಭವ ಹನೂಮತಃ ।

ತತಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣಾರ್ಚಿರವ್ಯಗ್ರಃ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಶಿಖೋಽನಲಃ ॥ 32 ॥

ಜಜ್ವಾಲ ಮೃಗಶಾಬಾಕ್ಷ್ಯಾ ಶ್ಶಂಸನ್ನಿವ ಶಿವಂ ಕಪೇಃ ।

ಹನುಮಜ್ಜನಕಶ್ಚಾಪಿ ಪುಚ್ಛಾನಲಯುತೋಽನಿಲಃ ॥ 33 ॥

ವವೌ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಕರೋ ದೇವ್ಯಾಃ ಪ್ರಾಲೇಯಾನಿಲಶೀತಲಃ ।

ದಹ್ಯಮಾನೇ ಚ ಲಾಙ್ಗೂಲೇ ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ವಾನರಃ ॥ 34 ॥

ಪ್ರದೀಪ್ತೋಽಗ್ನಿರಯಂ ಕಸ್ಮಾನ್ನ ಮಾಂ ದಹತಿ ಸರ್ವತಃ ।

ದೃಶ್ಯತೇ ಚ ಮಹಾಜ್ವಾಲಃ ಕರೋತಿ ನ ಚ ಮೇ ರುಜಮ್ ॥ 35 ॥

ಶಿಶಿರಸ್ಯೇವ ಸಙ್ಘಾತೋ ಲಾಙ್ಗೂಲಾಗ್ರೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಃ ।

ಅಥವಾ ತದಿದಂ ವ್ಯಕ್ತಂ ಯದ್ದೃಷ್ಟಂ ಪ್ಲವತಾ ಮಯಾ ॥ 36 ॥

ರಾಮಪ್ರಭಾವಾದಾಶ್ಚರ್ಯಂ ಪರ್ವತ ಸ್ಸರಿತಾಂ ಪತೌ ।

ಯದಿ ತಾವತ್ಸಮುದ್ರಸ್ಯ ಮೈನಾಕಸ್ಯ ಚ ಧೀಮತಃ ॥ 37 ॥

ರಾಮಾರ್ಥಂ ಸಮ್ಭ್ರಮಸ್ತಾದೃಕ್ಕಿಮಗ್ನಿರ್ನ ಕರಿಷ್ಯತಿ ।

ಸೀತಾಯಾಶ್ಚಾನೃಶಂಸ್ಯೇನ ತೇಜಸಾ ರಾಘವಸ್ಯ ಚ ॥ 38 ॥

ಪಿತುಶ್ಚ ಮಮ ಸಖ್ಯೇನ ನ ಮಾಂ ದಹತಿ ಪಾವಕಃ ।

ಭೂಯಸ್ಸ ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ಮುಹೂರ್ತಂ ಕಪಿಕುಞ್ಜರಃ ॥ 39 ॥

ಉತ್ಪಪಾತಾಥ ವೇಗೇನ ನನಾದ ಚ ಮಹಾಕಪಿಃ ।

ಪುರದ್ವಾರಂ ತತಶ್ಶ್ರೀಮಾನ್ ಶೈಲಶೃಙ್ಗಮಿವೋನ್ನತಮ್ ॥ 40 ॥

ವಿಭಕ್ತರಕ್ಷಸ್ಸಮ್ಬಾಧಮಾಸಸಾದಾನಿಲಾತ್ಮಜಃ ।

ಸ ಭೂತ್ವಾ ಶೈಲಸಙ್ಕಾಶಃ ಕ್ಷಣೇನ ಪುನರಾತ್ಮವಾನ್ ॥ 41 ॥

ಹ್ರಸ್ವತಾಂ ಪರಮಾಂ ಪ್ರಾಪ್ತೋ ಬನ್ಧನಾನ್ಯವಶಾತಯತ್ ।

ವಿಮುಕ್ತಶ್ಚಾಭವಛ್ರಚೀಮಾನ್ ಪುನಃ ಪರ್ವತಸನ್ನಿಭಃ ॥ 42 ॥

ವೀಕ್ಷಮಾಣಶ್ಚ ದದೃಶೇ ಪರಿಘಂ ತೋರಣಾಶ್ರಿತಮ್ ।

ಸ ತಂ ಗೃಹ್ಯ ಮಹಾಬಾಹುಃ ಕಾಲಾಯಸಪರಿಷ್ಕೃತಮ್ ॥ 43 ॥

ರಕ್ಷಿಣಸ್ತಾನ್ ಪುನಸ್ಸರ್ವಾನ್ಸೂದಯಾಮಾಸ ಮಾರುತಿಃ ।

ಸ ತಾನ್ನಿಹತ್ತ್ವಾ ರಣಚಣ್ಡವಿಕ್ರಮ ಸ್ಸಮೀಕ್ಷಮಾಣಃ ಪುನರೇವ ಲಙ್ಕಾಮ್ ।

ಪ್ರದೀಪ್ತಲಾಙ್ಗೂಲಕೃತಾರ್ಚಿಮಾಲೀ ಪ್ರಕಾಶತಾದಿತ್ಯ ಇವಾರ್ಚಿಮಾಲೀ ॥ 44 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡೇ ತ್ರಿಪಞ್ಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |

atha tripañcāśassargaḥ |

tasya tadvacanaṃ śrutvā daśagrīvo mahātmanaḥ |

deśakālahitaṃ vākyaṃ bhrāturuttaramabravīt || 1 ||

samyaguktaṃ hi bhavatā dūtavadhyā vigarhitā |

avaśyaṃ tu vadhādanyaḥ kriyatāmasya nigrahaḥ || 2 ||

kapīnāṃ kila lāṅgūlamiṣṭaṃ bhavati bhūṣaṇam |

tadasya dīpyatāṃ śīghraṃ tena dagdhena gacchatu || 3 ||

tataḥ paśyantvimaṃ dīnamaṅgavairūpyakarśitam |

samitrajñātayassarve bāndhavāḥ sasuhṛjjanāḥ || 4 ||

ājñāpayadrākṣasendraḥ puraṃ sarvaṃ sacatvaram |

lāṅgūlena pradīptena rakṣobhiḥ pariṇīyatām || 5 ||

tasya tadvacanaṃ śrutvā rākṣasāḥ kopakarśitāḥ |

veṣṭayanti sma lāṅgūlaṃ jīrṇaiḥ kārpāsakaiḥ paṭaiḥ || 6 ||

saṃveṣṭyamāne lāṅgūle vyavardhata mahākapiḥ |

śuṣkamindhanamāsādya vaneṣviva hutāśanaḥ || 7 ||

tailena pariṣicyātha te'gniṃ tatrābhyapātayan |

lāṅgūlena pradīptena rākṣasāṃstānapātayat || 8 ||

roṣāmarṣaparītātmā bālasūryasamānanaḥ |

lāṅgūlaṃ sampradīptaṃ tu draṣṭuṃ tasya hanūmataḥ || 9 ||

sahastrībālavṛddhāśca jagmuḥ prītā niśācarāḥ |

sa bhūyaḥ saṅgataiḥ krūrairrākṣasairharisattamaḥ || 10 ||

nibaddhaḥ kṛtavānvīrastatkālasadṛśīṃ matim |

kāmaṃ khalu na me śaktā nibaddhasyāpi rākṣasāḥ || 11 ||

chittvā pāśān samutpatya hanyāmahamimānpunaḥ |

yadi bharturhitārthāya carantaṃ bhartṛśāsanāt || 12 ||

badhnantyete durātmano na tu me niṣkṛtiḥ kṛtā |

sarveṣāmeva paryāpto rākṣasānāmahaṃ yudhi || 13 ||

kintu rāmasya prītyarthaṃ viṣahiṣye'hamīdṛśam |

laṅkā cārayitavyā vai punareva bhavediti || 14 ||

rātrau na hi sudṛṣṭā me durgakarmavidhānataḥ |

avaśyameva draṣṭavyā mayā laṅkā niśākṣaye || 15 ||

kāmaṃ baddhasya me bhūyaḥ pucchasyoddīpanena ca |

pīḍāṃ kurvantu rakṣāṃsi na me'sti manasaśśramaḥ || 16 ||

tataste saṃvṛtākāraṃ sattvavantaṃ mahākapim |

parigṛhya yayurhṛṣṭā rākṣasāḥ kapikuñjaram || 17 ||

śaṅkhabherīninādaistaṃ ghoṣayantaḥ svakarmabhiḥ |

rākṣasāḥ krūrakarmāṇaścārayanti sma tāṃ purīm || 18 ||

anvīyamāno rakṣobhiryayau sukhamarindamaḥ |

hanumāṃścārayāmāsa rākṣasānāṃ mahāpurīm || 19 ||

athāpaśyadvimānāni vicitrāṇi mahākapiḥ |

saṃvṛtān bhūmibhāgāṃśca suvibhaktāṃśca catvarān || 20 ||

vīthīśca gṛhasambādhāḥ kapiśśṛṅgāṭakāni ca |

tathā rathyoparathyāśca tathaiva gṛhakāntarān || 21 ||

gṛhāṃśca meghasaṅkāśān dadarśa pavanātmajaḥ |

catvareṣu catuṣkeṣu rājamārge tathaiva ca || 22 ||

ghoṣayanti kapiṃ sarve cārīka iti rākṣasāḥ |

strībālavṛddhāḥ nirjagmustatra tatra kutūhalāt || 23 ||

taṃ pradīpitalāṅgūlaṃ hanumantaṃ didṛkṣavaḥ |

dīpyamāne tatastatra lāṅgūlāgre hanūmataḥ || 24 ||

rākṣasyastā virūpākṣya śśaṃsurdevyāstadapriyam |

yastvayā kṛtasaṃvāda ssīte tāmramukhaḥ kapiḥ || 25 ||

lāṅgūlena pradīptena sa eṣa pariṇīyate |

śrutvā tadvacanaṃ krūramātmāpaharaṇopamam || 26 ||

vaidehī śokasantaptā hutāśanamupāgamat |

maṅgalābhimukhī tasya sā tadā'sīnmahākapeḥ || 27 ||

upatasthe viśālākṣī prayatā havyavāhanam |

yadyasti patiśuśrūṣā yadyasti caritaṃ tapaḥ |

yadi cāstyekapatnītvaṃ śīto bhava hanūmataḥ || 28 ||

yadi kiñcidanukrośastasya mayyasti dhīmataḥ || 29 ||

yadi vā bhāgyaśeṣo me śīto bhava hanūmataḥ |

yadi māṃ vṛttasampannāṃ tatsamāgamalālasām || 30 ||

sa vijānāti dharmātmā śīto bhava hanūmataḥ |

yadi māṃ tārayedāryassugrīvaḥ satyasaṅgaraḥ || 31 ||

asmāddhuḥkhāmbusaṃrodhācchīto bhava hanūmataḥ |

tatastīkṣṇārciravyagraḥ pradakṣiṇaśikho'nalaḥ || 32 ||

jajvāla mṛgaśābākṣyā śśaṃsanniva śivaṃ kapeḥ |

hanumajjanakaścāpi pucchānalayuto'nilaḥ || 33 ||

vavau svāsthyakaro devyāḥ prāleyānilaśītalaḥ |

dahyamāne ca lāṅgūle cintayāmāsa vānaraḥ || 34 ||

pradīpto'gnirayaṃ kasmānna māṃ dahati sarvataḥ |

dṛśyate ca mahājvālaḥ karoti na ca me rujam || 35 ||

śiśirasyeva saṅghāto lāṅgūlāgre pratiṣṭhitaḥ |

athavā tadidaṃ vyaktaṃ yaddṛṣṭaṃ plavatā mayā || 36 ||

rāmaprabhāvādāścaryaṃ parvata ssaritāṃ patau |

yadi tāvatsamudrasya mainākasya ca dhīmataḥ || 37 ||

rāmārthaṃ sambhramastādṛkkimagnirna kariṣyati |

sītāyāścānṛśaṃsyena tejasā rāghavasya ca || 38 ||

pituśca mama sakhyena na māṃ dahati pāvakaḥ |

bhūyassa cintayāmāsa muhūrtaṃ kapikuñjaraḥ || 39 ||

utpapātātha vegena nanāda ca mahākapiḥ |

puradvāraṃ tataśśrīmān śailaśṛṅgamivonnatam || 40 ||

vibhaktarakṣassambādhamāsasādānilātmajaḥ |

sa bhūtvā śailasaṅkāśaḥ kṣaṇena punarātmavān || 41 ||

hrasvatāṃ paramāṃ prāpto bandhanānyavaśātayat |

vimuktaścābhavachracīmān punaḥ parvatasannibhaḥ || 42 ||

vīkṣamāṇaśca dadṛśe parighaṃ toraṇāśritam |

sa taṃ gṛhya mahābāhuḥ kālāyasapariṣkṛtam || 43 ||

rakṣiṇastān punassarvānsūdayāmāsa mārutiḥ |

sa tānnihattvā raṇacaṇḍavikrama ssamīkṣamāṇaḥ punareva laṅkām |

pradīptalāṅgūlakṛtārcimālī prakāśatāditya ivārcimālī || 44 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe tripañcāśassargaḥ ||