5.47 Sundarakanda - Saptachatvarimsha Sargah

ॐ

5.47 ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡ - ಸಪ್ತಚತ್ವಾರಿಂಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಸಪ್ತಚತ್ವಾರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಸೇನಾಪತೀನ್ಪಞ್ಚ ಸ ತು ಪ್ರಮಾಪಿತಾನ್ ಹನೂಮತಾ ಸಾನುಚರಾನ್ಸವಾಹನಾನ್ ।

ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ರಾಜಾ ಸಮರೋದ್ಧತೋನ್ಮುಖಂ ಕುಮಾರಮಕ್ಷಂ ಪ್ರಸಮೈಕ್ಷತಾಗ್ರತಃ ॥ 1 ॥

ಸ ತಸ್ಯ ದೃಷ್ಟ್ಯರ್ಪಣಸಮ್ಪ್ರಚೋದಿತಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್ಕಾಞ್ಚನಚಿತ್ರಕಾರ್ಮುಕಃ ।

ಸಮುತ್ಪಪಾತಾಥ ಸದಸ್ಯುದೀರಿತೋ ದ್ವಿಜಾತಿಮುಖ್ಯೈರ್ಹವಿಷೇವ ಪಾವಕಃ ॥ 2 ॥

ತತೋ ಮಹದ್ಬಾಲದಿವಾಕರಪ್ರಭಂ ಪ್ರತಪ್ತಜಾಮ್ಬೂನದಜಾಲಸನ್ತತಮ್ ।

ರಥಂ ಸಮಾಸ್ಥಾಯ ಯಯೌ ಸ ವೀರ್ಯವಾನ್ಮಹಾಹರಿಂ ತಂ ಪ್ರತಿ ನೈರೃತರ್ಷಭಃ ॥ 3 ॥

ತತಸ್ತಪಸ್ಸಙ್ಗ್ರಹಸಞ್ಚಯಾರ್ಜಿತಂ ಪ್ರತಪ್ತಜಾಮ್ಬೂನದಜಾಲಶೋಭಿತಮ್ ।

ಪತಾಕಿನಂ ರತ್ನವಿಭೂಷಿತಧ್ವಜಂ ಮನೋಜವಾಷ್ಟಾಶ್ವವರೈಃ ಸುಯೋಜಿತಮ್ ॥ 4 ॥

ಸುರಾಸುರಾಧೃಷ್ಯಮಸಙ್ಗಚಾರಿಣಂ ರವಿಪ್ರಭಂ ವ್ಯೋಮಚರಂ ಸಮಾಹಿತಮ್ ।

ಸತೂಣಮಷ್ಟಾಸಿನಿಬದ್ಧಬನ್ಧುರಂ ಯಥಾಕ್ರಮಾವೇಶಿತಶಕ್ತಿತೋಮರಮ್ ॥ 5 ॥

ವಿರಾಜಮಾನಂ ಪ್ರತಿಪೂರ್ಣವಸ್ತುನಾ ಸಹೇಮದಾಮ್ನಾ ಶಶಿಸೂರ್ಯವರ್ಚಸಾ ।

ದಿವಾಕರಾಭಂ ರಥಮಾಸ್ಥಿತಸ್ತತಸ್ಸ ನಿರ್ಜಗಾಮಾಮರತುಲ್ಯವಿಕ್ರಮಃ ॥ 6 ॥

ಸ ಪೂರಯನ್ಖಂ ಚ ಮಹೀಂ ಚ ಸಾಚಲಾಂ ತುರಙ್ಗಮಾತಙ್ಗಮಹಾರಥಸ್ವನೈಃ ।

ಬಲೈಸ್ಸಮೇತೈಸ್ಸಹಿ ತೋರಣಸ್ಥಿತಂ ಸಮರ್ಥಮಾಸೀನಮುಪಾಗಮತ್ಕಪಿಮ್ ॥ 7 ॥

ಸ ತಂ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ಹರಿಂ ಹರೀಕ್ಷಣೋ ಯುಗಾನ್ತಕಾಲಾಗ್ನಿಮಿವ ಪ್ರಜಾಕ್ಷಯೇ ।

ಅವಸ್ಥಿತಂ ವಿಸ್ಮಿತಜಾತಸಮ್ಭ್ರಮ ಸ್ಸಮೈಕ್ಷತಾಕ್ಷೋ ಬಹುಮಾನಚಕ್ಷುಷಾ ॥ 8 ॥

ಸ ತಸ್ಯ ವೇಗಂ ಚ ಕಪೇರ್ಮಹಾತ್ಮನಃ ಪರಾಕ್ರಮಂ ಚಾರಿಷು ಪಾರ್ಥಿವಾತ್ಮಜಃ ।

ವಿಚಾರಯನ್ಸ್ವಂ ಚ ಬಲಂ ಮಹಾಬಲೋ ಹಿಮಕ್ಷಯೇ ಸೂರ್ಯ ಇವಾಭಿವರ್ಧತೇ ॥ 9 ॥

ಸ ಜಾತಮನ್ಯುಃ ಪ್ರಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ವಿಕ್ರಮಂ ಸ್ಥಿರಂ ಸ್ಥಿರಸ್ಸಮ್ಯತಿ ದುರ್ನಿವಾರಣಮ್ ।

ಸಮಾಹಿತಾತ್ಮಾ ಹನುಮನ್ತಮಾಹವೇ ಪ್ರಚೋದಯಾಮಾಸ ಶರೈಸ್ತ್ರಿಭಿ ಶ್ಶಿತೈಃ ॥ 10 ॥

ತತಃ ಕಪಿಂ ತಂ ಪ್ರಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ಗರ್ವಿತಂ ಜಿತಶ್ರಮಂ ಶತ್ರುಪರಾಜಯೋರ್ಜಿತಮ್ ।

ಅವೈಕ್ಷತಾಕ್ಷಸ್ಸಮುದೀರ್ಣಮಾನಸಸ್ಸಬಾಣಪಾಣಿಃ ಪ್ರಗೃಹೀತಕಾರ್ಮುಕಃ ॥ 11 ॥

ಸ ಹೇಮನಿಷ್ಕಾಙ್ಗದಚಾರುಕುಣ್ಡಲ ಸ್ಸಮಾಸಸಾದಾಽಶುಪರಾಕ್ರಮಃ ಕಪಿಮ್ ।

ತಯೋರ್ಬಭೂವಾಪ್ರತಿಮಸ್ಸಮಾಗಮ ಸ್ಸುರಾಸುರಾಣಾಮಪಿ ಸಮ್ಭ್ರಮಪ್ರದಃ ॥ 12 ॥

ರರಾಸ ಭೂಮಿರ್ನ ತತಾಪ ಭಾನುಮಾ ನ್ವನೌ ನ ವಾಯುಃ ಪ್ರಚಾಚಲ ಚಾಚಲಃ ।

ಕಪೇಃ ಕುಮಾರಸ್ಯ ಚ ವೀಕ್ಷ್ಯ ಸಂಯುಗಂ ನನಾದ ಚ ದ್ಯೌರುದಧಿಶ್ಚ ಚುಕ್ಷುಭೇ ॥ 13 ॥

ತತಸ್ಸ ವೀರಸ್ಸುಮುಖಾನ್ ಪತತ್ರಿಣಸ್ಸುವರ್ಣಪುಙ್ಖಾನ್ಸವಿಷಾನಿವೋರಗಾನ್ ।

ಸಮಾಧಿಸಮ್ಯೋಗವಿಮೋಕ್ಷತತ್ತ್ವವಿಚ್ಛರಾನಥ ತ್ರೀನ್ಕಪಿಮೂರ್ಧ್ನ್ಯಪಾತಯತ್ ॥ 14 ॥

ಸ ತೈ ಶ್ಶರೈರ್ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಸಮಂ ನಿಪಾತಿತೈಃ ಕ್ಷರನ್ನಸೃಗ್ದಿಗ್ಧವಿವೃತ್ತಲೋಚನಃ ।

ನವೋದಿತಾದಿತ್ಯನಿಭ ಶ್ಶರಾಂಶುಮಾನ್ ವ್ಯರಾಜತಾದಿತ್ಯ ಇವಾಂಶುಮಾಲಿಕಃ ॥ 15 ॥

ತತಸ್ಸ ಪಿಙ್ಗಾಧಿಪಮನ್ತ್ರಿಸತ್ತಮಃ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ತಂ ರಾಜವರಾತ್ಮಜಂ ರಣೇ ।

ಉದಗ್ರಚಿತ್ರಾಯುಧಚಿತ್ರಕಾರ್ಮುಕಂ ಜಹರ್ಷ ಚಾಪೂರ್ಯತ ಚಾಹವೋನ್ಮುಖಃ ॥ 16 ॥

ಸ ಮನ್ದರಾಗ್ರಸ್ಥ ಇವಾಂಶುಮಾಲಿಕೋ ವಿವೃದ್ಧಕೋಪೋ ಬಲವೀರ್ಯಸಂಯುತಃ ।

ಕುಮಾರಮಕ್ಷಂ ಸಬಲಂ ಸವಾಹನಂ ದದಾಹ ನೇತ್ರಾಗ್ನಿಮರೀಚಿಭಿಸ್ತದಾ ॥ 17 ॥

ತತಸ್ಸ ಬಾಣಾಸನಚಿತ್ರಕಾರ್ಮುಕ ಶ್ಶರಪ್ರವರ್ಷೋ ಯುಧಿ ರಾಕ್ಷಸಾಮ್ಬುದಃ ।

ಶರಾನ್ಮುಮೋಚಾಶು ಹರೀಶ್ವರಾಚಲೇ ವಲಾಹಕೋ ವೃಷ್ಟಿಮಿವಾಚಲೋತ್ತಮೇ ॥ 18 ॥

ತತಃ ಕಪಿಸ್ತಂ ರಣಚಣ್ಡವಿಕ್ರಮಂ ವಿವೃದ್ಧತೇಜೋಬಲವೀರ್ಯಸಂಯುತಮ್ ।

ಕುಮಾರಮಕ್ಷಂ ಪ್ರಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ಸಂಯುಗೇ ನನಾದ ಹರ್ಷಾದ್ ಘನತುಲ್ಯವಿಕ್ರಮಮ್ ॥ 19 ॥

ಸ ಬಾಲಭಾವಾದ್ಯುಧಿ ವೀರ್ಯದರ್ಪಿತಃ ಪ್ರವೃದ್ಧಮನ್ಯುಃ ಕ್ಷತಜೋಪಮೇಕ್ಷಣಃ ।

ಸಮಾಸಸಾದಾಪ್ರತಿಮಂ ಕಪಿಂ ರಣೇ ಗಜೋ ಮಹಾಕೂಪಮಿವಾವೃತಂ ತೃಣೈಃ ॥ 20 ॥

ಸ ತೇನ ಬಾಣೈಃ ಪ್ರಸಭಂ ನಿಪಾತಿತೈಶ್ಚಕಾರ ನಾದಂ ಘನನಾದನಿಸ್ಸ್ವನಃ ।

ಸಮುತ್ಪಪಾತಾಶು ನಭಸ್ಸ ಮಾರುತಿರ್ಭುಜೋರುವಿಕ್ಷೇಪಣಘೋರದರ್ಶನಃ ॥ 21 ॥

ಸಮುತ್ಪತನ್ತಂ ಸಮಭಿದ್ರವದ್ಬಲೀ ಸ ರಾಕ್ಷಸಾನಾಂ ಪ್ರವರಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್ ।

ರಥೀ ರಥಿಶ್ರೇಷ್ಠತಮಃ ಕಿರನ್ಶರೈಃ ಪಯೋಧರಶ್ಶೈಲಮಿವಾಶ್ಮವೃಷ್ಟಿಭಿಃ ॥ 22 ॥

ಸ ತಾನ್ಶರಾಂಸ್ತಸ್ಯ ಹರಿರ್ವಿಮೋಕ್ಷಯಂಶ್ಚಚಾರ ವೀರಃ ಪಥಿ ವಾಯುಸೇವಿತೇ ।

ಶರಾನ್ತರೇ ಮಾರುತವದ್ವಿನಿಷ್ಪತನ್ಮನೋಜವಸ್ಸಂಯತಿ ಚಣ್ಡವಿಕ್ರಮಃ ॥ 23 ॥

ತಮಾತ್ತಬಾಣಾಸನಮಾಹವೋನ್ಮುಖಂ ಖಮಾಸ್ತೃಣನ್ತಂ ವಿಶಿಖೈಶ್ಶರೋತ್ತಮೈಃ ।

ಅವೈಕ್ಷತಾಕ್ಷಂ ಬಹುಮಾನಚಕ್ಷುಷಾ ಜಗಾಮ ಚಿನ್ತಾಂ ಚ ಸ ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ ॥ 24 ॥

ತತಶ್ಶರೈರ್ಭಿನ್ನಭುಜಾನ್ತರಃ ಕಪಿಃ ಕುಮಾರವೀರೇಣ ಮಹಾತ್ಮನಾ ನದನ್ ।

ಮಹಾಭುಜಃ ಕರ್ಮವಿಶೇಷತತ್ತ್ವವಿ ದ್ವಿಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ರಣೇ ಪರಾಕ್ರಮಮ್ ॥ 25 ॥

ಅಬಾಲವದ್ಬಾಲದಿವಾಕರಪ್ರಭಃ ಕರೋತ್ಯಯಂ ಕರ್ಮ ಮಹನ್ಮಹಾಬಲಃ ।

ನ ಚಾಸ್ಯ ಸರ್ವಾಹವಕರ್ಮಶೋಭಿನಃ ಪ್ರಮಾಪಣೇ ಮೇ ಮತಿರತ್ರ ಜಾಯತೇ ॥ 26 ॥

ಅಯಂ ಮಹಾತ್ಮಾ ಚ ಮಹಾಂಶ್ಚ ವೀರ್ಯತ ಸ್ಸಮಾಹಿತಶ್ಚಾತಿಸಹಶ್ಚ ಸಂಯುಗೇ ।

ಅಸಂಶಯಂ ಕರ್ಮಗುಣೋದಯಾದಯಂ ಸನಾಗಯಕ್ಷೈರ್ಮುನಿಭಿಶ್ಚ ಪೂಜಿತಃ ॥ 27 ॥

ಪರಾಕ್ರಮೋತ್ಸಾಹವಿವೃದ್ಧಮಾನಸ ಸ್ಸಮೀಕ್ಷತೇ ಮಾಂ ಪ್ರಮುಖಾಗ್ರತಃಸ್ಥಿತಃ ।

ಪರಾಕ್ರಮೋ ಹ್ಯಸ್ಯ ಮನಾಂಸಿ ಕಮ್ಪಯೇತ್ಸುರಾಸುರಾಣಾಮಪಿ ಶೀಘ್ರಗಾಮಿನಃ ॥ 28 ॥

ನ ಖಲ್ವಯಂ ನಾಭಿಭವೇದುಪೇಕ್ಷಿತಃ ಪರಾಕ್ರಮೋ ಹ್ಯಸ್ಯ ರಣೇ ವಿವರ್ಧತೇ ।

ಪ್ರಮಾಪಣಂ ತ್ವೇವ ಮಮಾದ್ಯ ರೋಚತೇ ನ ವರ್ಧಮಾನೋಽಗ್ನಿರುಪೇಕ್ಷಿತುಂ ಕ್ಷಮಃ ॥ 29 ॥

ಇತಿ ಪ್ರವೇಗಂ ತು ಪರಸ್ಯ ಚಿನ್ತಯನ್ಸ್ವಕರ್ಮಯೋಗಂ ಚ ವಿಧಾಯ ವೀರ್ಯವಾನ್ ।

ಚಕಾರ ವೇಗಂ ತು ಮಹಾಬಲಸ್ತದಾ ಮತಿಂ ಚ ಚಕ್ರೇಽಸ್ಯ ವಧೇ ಮಹಾಕಪಿಃ ॥ 30 ॥

ಸ ತಸ್ಯ ತಾನಷ್ಟಹಯಾನ್ಮಹಾಜವಾನ್ ಸಮಾಹಿತಾನ್ಭಾರಸಹಾನ್ವಿವರ್ತನೇ ।

ಜಘಾನ ವೀರಃ ಪಥಿ ವಾಯುಸೇವಿತೇ ತಲಪ್ರಹಾರೈಃ ಪವನಾತ್ಮಜಃ ಕಪಿಃ ॥ 31 ॥

ತತಸ್ತಲೇನಾಭಿಹತೋ ಮಹಾರಥ ಸ್ಸ ತಸ್ಯ ಪಿಙ್ಗಾಧಿಪಮನ್ತ್ರಿನಿರ್ಜಿತಃ ।

ಪ್ರಭಗ್ನನೀಡಃ ಪರಿಮುಕ್ತಕೂಬರಃ ಪಪಾತ ಭೂಮೌ ಹತವಾಜಿರಮ್ಬರಾತ್ ॥ 32 ॥

ಸ ತಂ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಮಹಾರಥೋ ರಥಂ ಸಕಾರ್ಮುಕಃ ಖಙ್ಗಧರಃ ಖಮುತ್ಪತನ್ ।

ತಪೋಽಭಿಯೋಗಾದೃಷಿರುಗ್ರವೀರ್ಯವಾನ್ವಿಹಾಯ ದೇಹಂ ಮರುತಾಮಿವಾಲಯಮ್ ॥ 33 ॥

ತತಃ ಕಪಿಸ್ತಂ ವಿಚರನ್ತಮಮ್ಬರೇ ಪತತ್ರಿರಾಜಾನಿಲಸಿದ್ಧಸೇವಿತೇ ।

ಸಮೇತ್ಯ ತಂ ಮಾರುತತುಲ್ಯವಿಕ್ರಮಃ ಕ್ರಮೇಣ ಜಗ್ರಾಹ ಸ ಪಾದಯೋರ್ದೃಢಮ್ ॥ 34 ॥

ಸ ತಂ ಸಮಾವಿಧ್ಯ ಸಹಸ್ರಶಃ ಕಪಿರ್ಮಹೋರಗಂ ಗೃಹ್ಯ ಇವಾಣ್ಡಜೇಶ್ವರಃ ।

ಮುಮೋಚ ವೇಗಾತ್ಪಿತೃತುಲ್ಯವಿಕ್ರಮೋ ಮಹೀತಲೇ ಸಂಯತಿ ವಾನರೋತ್ತಮಃ ॥ 35 ॥

ಸ ಭಗ್ನಬಾಹೂರುಕಟೀಶಿರೋಧರಃ ಕ್ಷರನ್ನಸೃಙಿನರ್ಮಥಿತಾಸ್ಥಿಲೋಚನಃ ।

ಸಮ್ಭಗ್ನಸನ್ಧಿಃ ಪ್ರವಿಕೀರ್ಣಬನ್ಧನೋ ಹತಃ ಕ್ಷಿತೌ ವಾಯುಸುತೇನ ರಾಕ್ಷಸಃ ॥ 36 ॥

ಮಹಾಕಪಿರ್ಭೂಮಿತಲೇ ನಿಪೀಡ್ಯ ತಂ ಚಕಾರ ರಕ್ಷೋಧಿಪತೇರ್ಮಹದ್ಭಯಮ್ ।

ಮಹರ್ಷಿಭಿಶ್ಚಕ್ರಚರೈರ್ಮಹಾವ್ರತೈ ಸ್ಸಮೇತ್ಯ ಭೂತೈಶ್ಚ ಸಯಕ್ಷಪನ್ನಗೈಃ ॥ 37 ॥

ಸುರೈಶ್ಚ ಸೇನ್ದ್ರೈರ್ಭೃಶಜಾತವಿಸ್ಮಯೈ ರ್ಹತೇ ಕುಮಾರೇ ಸ ಕಪಿರ್ನಿರೀಕ್ಷಿತಃ ।

ನಿಹತ್ಯ ತಂ ವಜ್ರಿಸುತೋಪಮಪ್ರಭಂ ಕುಮಾರಮಕ್ಷಂ ಕ್ಷತಜೋಪಮೇಕ್ಷಣಮ್ ।

ತಮೇವ ವೀರೋಽಭಿಜಗಾಮ ತೋರಣಂ ಕೃತಕ್ಷಣಃ ಕಾಲ ಇವ ಪ್ರಜಾಕ್ಷಯೇ ॥ 38 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡೇ ಸಪ್ತಚತ್ವಾರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |

atha saptacatvāriṃśassargaḥ |

senāpatīnpañca sa tu pramāpitān hanūmatā sānucarānsavāhanān |

samīkṣya rājā samaroddhatonmukhaṃ kumāramakṣaṃ prasamaikṣatāgrataḥ || 1 ||

sa tasya dṛṣṭyarpaṇasampracoditaḥ pratāpavānkāñcanacitrakārmukaḥ |

samutpapātātha sadasyudīrito dvijātimukhyairhaviṣeva pāvakaḥ || 2 ||

tato mahadbāladivākaraprabhaṃ prataptajāmbūnadajālasantatam |

rathaṃ samāsthāya yayau sa vīryavānmahāhariṃ taṃ prati nairṛtarṣabhaḥ || 3 ||

tatastapassaṅgrahasañcayārjitaṃ prataptajāmbūnadajālaśobhitam |

patākinaṃ ratnavibhūṣitadhvajaṃ manojavāṣṭāśvavaraiḥ suyojitam || 4 ||

surāsurādhṛṣyamasaṅgacāriṇaṃ raviprabhaṃ vyomacaraṃ samāhitam |

satūṇamaṣṭāsinibaddhabandhuraṃ yathākramāveśitaśaktitomaram || 5 ||

virājamānaṃ pratipūrṇavastunā sahemadāmnā śaśisūryavarcasā |

divākarābhaṃ rathamāsthitastatassa nirjagāmāmaratulyavikramaḥ || 6 ||

sa pūrayankhaṃ ca mahīṃ ca sācalāṃ turaṅgamātaṅgamahārathasvanaiḥ |

balaissametaissahi toraṇasthitaṃ samarthamāsīnamupāgamatkapim || 7 ||

sa taṃ samāsādya hariṃ harīkṣaṇo yugāntakālāgnimiva prajākṣaye |

avasthitaṃ vismitajātasambhrama ssamaikṣatākṣo bahumānacakṣuṣā || 8 ||

sa tasya vegaṃ ca kapermahātmanaḥ parākramaṃ cāriṣu pārthivātmajaḥ |

vicārayansvaṃ ca balaṃ mahābalo himakṣaye sūrya ivābhivardhate || 9 ||

sa jātamanyuḥ prasamīkṣya vikramaṃ sthiraṃ sthirassamyati durnivāraṇam |

samāhitātmā hanumantamāhave pracodayāmāsa śaraistribhi śśitaiḥ || 10 ||

tataḥ kapiṃ taṃ prasamīkṣya garvitaṃ jitaśramaṃ śatruparājayorjitam |

avaikṣatākṣassamudīrṇamānasassabāṇapāṇiḥ pragṛhītakārmukaḥ || 11 ||

sa hemaniṣkāṅgadacārukuṇḍala ssamāsasādā'śuparākramaḥ kapim |

tayorbabhūvāpratimassamāgama ssurāsurāṇāmapi sambhramapradaḥ || 12 ||

rarāsa bhūmirna tatāpa bhānumā nvanau na vāyuḥ pracācala cācalaḥ |

kapeḥ kumārasya ca vīkṣya saṃyugaṃ nanāda ca dyaurudadhiśca cukṣubhe || 13 ||

tatassa vīrassumukhān patatriṇassuvarṇapuṅkhānsaviṣānivoragān |

samādhisamyogavimokṣatattvaviccharānatha trīnkapimūrdhnyapātayat || 14 ||

sa tai śśarairmūrdhni samaṃ nipātitaiḥ kṣarannasṛgdigdhavivṛttalocanaḥ |

navoditādityanibha śśarāṃśumān vyarājatāditya ivāṃśumālikaḥ || 15 ||

tatassa piṅgādhipamantrisattamaḥ samīkṣya taṃ rājavarātmajaṃ raṇe |

udagracitrāyudhacitrakārmukaṃ jaharṣa cāpūryata cāhavonmukhaḥ || 16 ||

sa mandarāgrastha ivāṃśumāliko vivṛddhakopo balavīryasaṃyutaḥ |

kumāramakṣaṃ sabalaṃ savāhanaṃ dadāha netrāgnimarīcibhistadā || 17 ||

tatassa bāṇāsanacitrakārmuka śśarapravarṣo yudhi rākṣasāmbudaḥ |

śarānmumocāśu harīśvarācale valāhako vṛṣṭimivācalottame || 18 ||

tataḥ kapistaṃ raṇacaṇḍavikramaṃ vivṛddhatejobalavīryasaṃyutam |

kumāramakṣaṃ prasamīkṣya saṃyuge nanāda harṣād ghanatulyavikramam || 19 ||

sa bālabhāvādyudhi vīryadarpitaḥ pravṛddhamanyuḥ kṣatajopamekṣaṇaḥ |

samāsasādāpratimaṃ kapiṃ raṇe gajo mahākūpamivāvṛtaṃ tṛṇaiḥ || 20 ||

sa tena bāṇaiḥ prasabhaṃ nipātitaiścakāra nādaṃ ghananādanissvanaḥ |

samutpapātāśu nabhassa mārutirbhujoruvikṣepaṇaghoradarśanaḥ || 21 ||

samutpatantaṃ samabhidravadbalī sa rākṣasānāṃ pravaraḥ pratāpavān |

rathī rathiśreṣṭhatamaḥ kiranśaraiḥ payodharaśśailamivāśmavṛṣṭibhiḥ || 22 ||

sa tānśarāṃstasya harirvimokṣayaṃścacāra vīraḥ pathi vāyusevite |

śarāntare mārutavadviniṣpatanmanojavassaṃyati caṇḍavikramaḥ || 23 ||

tamāttabāṇāsanamāhavonmukhaṃ khamāstṛṇantaṃ viśikhaiśśarottamaiḥ |

avaikṣatākṣaṃ bahumānacakṣuṣā jagāma cintāṃ ca sa mārutātmajaḥ || 24 ||

tataśśarairbhinnabhujāntaraḥ kapiḥ kumāravīreṇa mahātmanā nadan |

mahābhujaḥ karmaviśeṣatattvavi dvicintayāmāsa raṇe parākramam || 25 ||

abālavadbāladivākaraprabhaḥ karotyayaṃ karma mahanmahābalaḥ |

na cāsya sarvāhavakarmaśobhinaḥ pramāpaṇe me matiratra jāyate || 26 ||

ayaṃ mahātmā ca mahāṃśca vīryata ssamāhitaścātisahaśca saṃyuge |

asaṃśayaṃ karmaguṇodayādayaṃ sanāgayakṣairmunibhiśca pūjitaḥ || 27 ||

parākramotsāhavivṛddhamānasa ssamīkṣate māṃ pramukhāgrataḥsthitaḥ |

parākramo hyasya manāṃsi kampayetsurāsurāṇāmapi śīghragāminaḥ || 28 ||

na khalvayaṃ nābhibhavedupekṣitaḥ parākramo hyasya raṇe vivardhate |

pramāpaṇaṃ tveva mamādya rocate na vardhamāno'gnirupekṣituṃ kṣamaḥ || 29 ||

iti pravegaṃ tu parasya cintayansvakarmayogaṃ ca vidhāya vīryavān |

cakāra vegaṃ tu mahābalastadā matiṃ ca cakre'sya vadhe mahākapiḥ || 30 ||

sa tasya tānaṣṭahayānmahājavān samāhitānbhārasahānvivartane |

jaghāna vīraḥ pathi vāyusevite talaprahāraiḥ pavanātmajaḥ kapiḥ || 31 ||

tatastalenābhihato mahāratha ssa tasya piṅgādhipamantrinirjitaḥ |

prabhagnanīḍaḥ parimuktakūbaraḥ papāta bhūmau hatavājirambarāt || 32 ||

sa taṃ parityajya mahāratho rathaṃ sakārmukaḥ khaṅgadharaḥ khamutpatan |

tapo'bhiyogādṛṣirugravīryavānvihāya dehaṃ marutāmivālayam || 33 ||

tataḥ kapistaṃ vicarantamambare patatrirājānilasiddhasevite |

sametya taṃ mārutatulyavikramaḥ krameṇa jagrāha sa pādayordṛḍham || 34 ||

sa taṃ samāvidhya sahasraśaḥ kapirmahoragaṃ gṛhya ivāṇḍajeśvaraḥ |

mumoca vegātpitṛtulyavikramo mahītale saṃyati vānarottamaḥ || 35 ||

sa bhagnabāhūrukaṭīśirodharaḥ kṣarannasṛṅinarmathitāsthilocanaḥ |

sambhagnasandhiḥ pravikīrṇabandhano hataḥ kṣitau vāyusutena rākṣasaḥ || 36 ||

mahākapirbhūmitale nipīḍya taṃ cakāra rakṣodhipatermahadbhayam |

maharṣibhiścakracarairmahāvratai ssametya bhūtaiśca sayakṣapannagaiḥ || 37 ||

suraiśca sendrairbhṛśajātavismayai rhate kumāre sa kapirnirīkṣitaḥ |

nihatya taṃ vajrisutopamaprabhaṃ kumāramakṣaṃ kṣatajopamekṣaṇam |

tameva vīro'bhijagāma toraṇaṃ kṛtakṣaṇaḥ kāla iva prajākṣaye || 38 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe saptacatvāriṃśassargaḥ ||