5.3 Sundarakanda - Tritiya Sargah

ॐ

5.3 ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡ - ತೃತೀಯ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ತೃತೀಯಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಸ ಲಮ್ಬಶಿಖರೇ ಲಮ್ಬೇ ಲಮ್ಬತೋಯದಸನ್ನಿಭೇ ।

ಸತ್ತ್ವಮಾಸ್ಥಾಯ ಮೇಧಾವೀ ಹನುಮಾನ್ ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ ॥ 1 ॥

ನಿಶಿ ಲಙ್ಕಾಂ ಮಹಾಸತ್ತ್ವೋ ವಿವೇಶ ಕಪಿಕುಞ್ಜರಃ ।

ರಮ್ಯಕಾನನತೋಯಾಢ್ಯಾಂ ಪುರೀಂ ರಾವಣಪಾಲಿತಾಮ್ ॥ 2 ॥

ಶಾರದಾಮ್ಬುಧರಪ್ರಖ್ಯೈರ್ಭವನೈರುಪಶೋಭಿತಾಮ್ ।

ಸಾಗರೋಪಮನಿರ್ಘೋಷಾಂ ಸಾಗರಾನಿಲಸೇವಿತಾಮ್ ॥ 3 ॥

ಸುಪುಷ್ಟಬಲಸಮ್ಪುಷ್ಟಾಂ ಯಥೈವ ವಿಟಪಾವತೀಮ್ ।

ಚಾರುತೋರಣನಿರ್ಯೂಹಾಂ ಪಾಣ್ಡುರದ್ವಾರತೋರಣಾಮ್ ॥ 4 ॥

ಭುಜಗಾಚರಿತಾಂ ಗುಪ್ತಾಂ ಶುಭಾಂ ಭೋಗವತೀಮಿವ ।

ತಾಂ ಸ ವಿದ್ಯುದ್ಘನಾಕೀರ್ಣಾಂ ಜ್ಯೋತಿರ್ಮಾರ್ಗನಿಷೇವಿತಾಮ್ ॥ 5 ॥

ಮನ್ದಮಾರುತಸಞ್ಚಾರಾಂ ಯಥೇನ್ದ್ರಸ್ಯಾಮರಾವತೀಮ್ ।

ಶಾತಕುಮ್ಭೇನ ಮಹತಾ ಪ್ರಾಕಾರೇಣಾಭಿಸಂವೃತಾಮ್ ॥ 6 ॥

ಕಿಙ್ಕಿಣೀಜಾಲಘೋಷಾಭಿಃ ಪತಾಕಾಭಿರಲಙ್ಕೃತಾಮ್ ।

ಆಸಾದ್ಯ ಸಹಸಾ ಹೃಷ್ಟಃ ಪ್ರಾಕಾರಮಭಿಪೇದಿವಾನ್ ॥ 7 ॥

ವಿಸ್ಮಯಾವಿಷ್ಟಹೃದಯಃ ಪುರೀಮಾಲೋಕ್ಯ ಸರ್ವತಃ ।

ಜಾಮ್ಬೂನದಮಯೈರ್ದ್ವಾರೈರ್ವೈಡೂರ್ಯಕೃತವೇದಿಕೈಃ ॥ 8 ॥

ವಜ್ರಸ್ಫಟಿಕಮುಕ್ತಾಭಿರ್ಮಣಿಕುಟ್ಟಿಮಭೂಷಿತೈಃ ।

ತಪ್ತಹಾಟಕನಿರ್ಯೂಹೈ ರಾಜತಾಮಲಪಾಣ್ಡುರೈಃ ॥ 9 ॥

ವೈಢೂರ್ಯಕೃತಸೋಪಾನೈಃ ಸ್ಫಾಟಿಕಾನ್ತರಪಾಂಸುಭಿಃ ।

ಚಾರುಸಞ್ಜವನೋಪೇತೈಃ ಖಮಿವೋತ್ಪತಿತೈಃ ಶುಭೈಃ ॥ 10 ॥

ಕ್ರೌಞ್ಚಬರ್ಹಿಣಸಙ್ಘುಷ್ಟೈಃ ರಾಜಹಂಸ ನಿಷೇವಿತೈಃ ।

ತೂರ್ಯಾಭರಣನಿರ್ಘೋಷೈಃ ಸರ್ವತಃ ಪ್ರತಿನಾದಿತಾಮ್ ॥ 11 ॥

ವಸ್ವೌಕಸಾರಾಪ್ರತಿಮಾಂ ತಾಂ ವೀಕ್ಷ್ಯ ನಗರೀಂ ತತಃ ।

ಖಮಿವೋತ್ಪತಿತುಂ ಕಾಮಾಂ ಜಹರ್ಷ ಹನುಮಾನ್ ಕಪಿಃ ॥ 12 ॥

ತಾಂ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ಪುರೀಂ ರಮ್ಯಾಂ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತೇಃ ಶುಭಾಮ್ ।

ಅನುತ್ತಮಾಮೃದ್ಧಿಯುತಾಂ ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ವೀರ್ಯವಾನ್ ॥ 13 ॥

ನೇಯಮನ್ಯೇನ ನಗರೀ ಶಕ್ಯಾ ಧರ್ಷಯಿತುಂ ಬಲಾತ್ ।

ರಕ್ಷಿತಾ ರಾವಣಬಲೈರುದ್ಯತಾಯುಧಧಾರಿಭಿಃ ॥ 14 ॥

ಕುಮುದಾಙ್ಗದಯೋರ್ವಾಪಿ ಸುಷೇಣಸ್ಯ ಮಹಾಕಪೇಃ ।

ಪ್ರಸಿದ್ಧೇಯಂ ಭವೇದ್ಭೂಮಿರ್ಮೈನ್ದದ್ವಿವಿದಯೋರಪಿ ॥ 15 ॥

ವಿವಸ್ವತಸ್ತನೂಜಸ್ಯ ಹರೇಶ್ಚ ಕುಶಪರ್ವಣಃ ।

ಋಕ್ಷಸ್ಯ ಕೇತುಮಾಲಸ್ಯ ಮಮ ಚೈವ ಗತಿರ್ಭವೇತ್ ॥ 16 ॥

ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ತು ಮಹಾಬಾಹೂ ರಾಘವಸ್ಯ ಪರಾಕ್ರಮಮ್ ।

ಲಕ್ಷ್ಮಣಸ್ಯ ಚ ವಿಕ್ರಾನ್ತಮಭವತ್ ಪ್ರೀತಿಮಾನ್ ಕಪಿಃ ॥ 17 ॥

ತಾಂ ರತ್ನವಸನೋಪೇತಾಂ ಕೋಷ್ಠಾಗಾರಾವತಂಸಕಾಮ್ ।

ಯನ್ತ್ರಾಗಾರಸ್ತನೀಮೃದ್ಧಾಂ ಪ್ರಮದಾಮಿವ ಭೂಷಿತಾಮ್ ॥ 18 ॥

ತಾಂ ನಷ್ಟತಿಮಿರಾಂ ದೀಪ್ತೈರ್ಭಾಸ್ವರೈಶ್ಚ ಮಹಾಗೃಹೈಃ ।

ನಗರೀಂ ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಸ ದದರ್ಶ ಮಹಾಕಪಿಃ ॥ 19 ॥

ಥ ಸಾ ಹರಿಶಾರ್ದೂಲಂ ಪ್ರವಿಶನ್ತಂ ಮಹಾಬಲಮ್ ।

ನಗರೀ ಸ್ವೇನ ರೂಪೇಣ ದದರ್ಶ ಪವನಾತ್ಮಜಮ್ ॥ 20 ॥

ಸಾ ತಂ ಹರಿವರಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಲಙ್ಕಾ ರಾವಣಪಾಲಿತಾ ।

ಸ್ವಯಮೇವೋತ್ಥಿತಾ ತತ್ರ ವಿಕೃತಾನನದರ್ಶನಾ ॥ 21 ॥

ಪುರಸ್ತಾತ್ಕಪಿವರ್ಯಸ್ಯ ವಾಯುಸೂನೋರತಿಷ್ಠತ ।

ಮುಞ್ಚಮಾನಾ ಮಹಾನಾದಮಬ್ರವೀತ್ಪವನಾತ್ಮಜಮ್ ॥ 22 ॥

ಕಸ್ತ್ವಂ ಕೇನ ಚ ಕಾರ್ಯೇಣ ಇಹ ಪ್ರಾಪ್ತೋ ವನಾಲಯ ।

ಕಥಯಸ್ವೇಹ ಯತ್ತತ್ತ್ವಂ ಯಾವತ್ಪ್ರಾಣಾ ಧರನ್ತಿ ತೇ ॥ 23 ॥

ನ ಶಕ್ಯಂ ಖಲ್ವಿಯಂ ಲಙ್ಕಾ ಪ್ರವೇಷ್ಟುಂ ವಾನರ ತ್ವಯಾ ।

ರಕ್ಷಿತಾ ರಾವಣಬಲೈರಭಿಗುಪ್ತಾ ಸಮನ್ತತಃ ॥ 24 ॥

ಅಥ ತಾಮಬ್ರವೀದ್ವೀರೋ ಹನುಮಾನಗ್ರತಃ ಸ್ಥಿತಾಮ್ ।

ಕಥಯಿಷ್ಯಾಮಿ ತೇ ತತ್ತ್ವಂ ಯನ್ಮಾಂ ತ್ವಂ ಪರಿಪೃಚ್ಛಸಿ ॥ 25 ॥

ಕಾ ತ್ವಂ ವಿರೂಪನಯನಾ ಪುರದ್ವಾರೇಽವತಿಷ್ಠಸಿ ।

ಕಿಮರ್ಥಂ ಚಾಪಿ ಮಾಂ ರುದ್ಧ್ವಾ ನಿರ್ಭರ್ತ್ಸಯಸಿ ದಾರುಣಾ ॥ 26 ॥

ಹನುಮದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಲಙ್ಕಾ ಸಾ ಕಾಮರೂಪಿಣೀ ।

ಉವಾಚ ವಚನಂ ಕ್ರುದ್ಧಾ ಪರುಷಂ ಪವನಾತ್ಮಜಮ್ ॥ 27 ॥

ಅಹಂ ರಾಕ್ಷಸರಾಜಸ್ಯ ರಾವಣಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ ।

ಆಜ್ಞಾಪ್ರತೀಕ್ಷಾ ದುರ್ಧರ್ಷಾ ರಕ್ಷಾಮಿ ನಗರೀಮಿಮಾಮ್ ॥ 28 ॥

ನ ಶಕ್ಯಾ ಮಾಮವಜ್ಞಾಯ ಪ್ರವೇಷ್ಟುಂ ನಗರೀ ತ್ವಯಾ ।

ಅದ್ಯ ಪ್ರಾಣೈಃ ಪರಿತ್ಯಕ್ತಃ ಸ್ವಪ್ಸ್ಯಸೇ ನಿಹತೋ ಮಯಾ ॥ 29 ॥

ಅಹಂ ಹಿ ನಗರೀ ಲಙ್ಕಾ ಸ್ವಯಮೇವ ಪ್ಲವಙ್ಗಮ ।

ಸರ್ವತಃ ಪರಿರಕ್ಷಾಮಿ ಹ್ಯೇತತ್ತೇ ಕಥಿತಂ ಮಯಾ ॥ 30 ॥

ಲಙ್ಕಾಯಾ ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಹನುಮಾನ್ ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ ।

ಯತ್ನವಾನ್ಸ ಹರಿಶ್ರೇಷ್ಠಃ ಸ್ಥಿತಶ್ಶೈಲ ಇವಾಪರಃ ॥ 31 ॥

ಸ ತಾಂ ಸ್ತ್ರೀರೂಪವಿಕೃತಾಂ ದೃಷ್ಟವಾ ವಾನರಪುಙ್ಗವಃ ।

ಆಬಭಾಷೇಽಥ ಮೇಧಾವೀ ಸತ್ತ್ವವಾನ್ ಪ್ಲವಗರ್ಷಭಃ ॥ 32 ॥

ದ್ರಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ನಗರೀಂ ಲಙ್ಕಾಂ ಸಾಟ್ಟಪ್ರಾಕಾರತೋರಣಾಮ್ ।

ನಿರ್ವಿಶಙ್ಕಮಿಮಂಲೋಕಂ ಪಶ್ಯನ್ತ್ಯಾಸ್ತವಸಾಮ್ಪ್ರತಮ್ ।

ಇತ್ಯರ್ಥಮಿಹ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಃ ಪರಂ ಕೌತೂಹಲಂ ಹಿ ಮೇ ॥ 33 ॥

ವನಾನ್ಯುಪವನಾನೀಹ ಲಙ್ಕಾಯಾಃ ಕಾನನಾನಿ ಚ ।

ಸರ್ವತೋ ಗೃಹಮುಖ್ಯಾನಿ ದ್ರಷ್ಟುಮಾಗಮನಂ ಹಿ ಮೇ ॥ 34 ॥

ತಸ್ಯ ತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಲಙ್ಕಾ ಸಾ ಕಾಮರೂಪಿಣೀ ।

ಭೂಯ ಏವ ಪುನರ್ವಾಕ್ಯಂ ಬಭಾಷೇ ಪರುಷಾಕ್ಷರಮ್ ॥ 35 ॥

ಮಾಮನಿರ್ಜಿತ್ಯ ದುರ್ಬುದ್ಧೇ ರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರಪಾಲಿತಾಮ್ ।

ನ ಶಕ್ಯಮದ್ಯ ತೇ ದ್ರಷ್ಟುಂ ಪುರೀಯಂ ವಾನರಾಧಮ ॥ 36 ॥

ತತಃ ಸ ಕಪಿಶಾರ್ದೂಲಸ್ತಾಮುವಾಚ ನಿಶಾಚರೀಮ್ ।

ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪುರೀಮಿಮಾಂ ಭದ್ರೇ ಪುನರ್ಯಾಸ್ಯೇ ಯಥಾಗತಮ್ ॥ 37 ॥

ತತಃ ಕೃತ್ವಾ ಮಹಾನಾದಂ ಸಾ ವೈ ಲಙ್ಕಾ ಭಯಾವಹಮ್ ।

ತಲೇನ ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠಂ ತಾಡಯಾಮಾಸ ವೇಗಿತಾ ॥ 38 ॥

ತತಃ ಸ ಕಪಿಶಾರ್ದೂಲೋ ಲಙ್ಕಯಾ ತಾಡಿತೋ ಭೃಶಮ್ ।

ನನಾದ ಸುಮಹಾನಾದಂ ವೀರ್ಯವಾನ್ ಪವನಾತ್ಮಜಃ ॥ 39 ॥

ತತಃ ಸಂವರ್ತಯಾಮಾಸ ವಾಮಹಸ್ತಸ್ಯ ಸೋಽಙ್ಗುಲೀಃ ।

ಮುಷ್ಟಿನಾಽಽಭಿಜಘಾನೈನಾಂ ಹನುಮಾನ್ ಕ್ರೋಧಮೂರ್ಛಿತಃ ॥ 40 ॥

ಸ್ತ್ರೀ ಚೇತಿ ಮನ್ಯಮಾನೇನ ನಾತಿಕ್ರೋಧಃ ಸ್ವಯಂ ಕೃತಃ ।

ಸಾ ತು ತೇನ ಪ್ರಹಾರೇಣ ವಿಹ್ವಲಾಙ್ಗೀ ನಿಶಾಚರೀ ॥ 41 ॥

ಪಪಾತ ಸಹಸಾ ಭೂಮೌ ವಿಕೃತಾನನದರ್ಶನಾ ।

ತತಸ್ತು ಹನುಮಾನ್ ಪ್ರಾಜ್ಞಸ್ತಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವಿನಿಪಾತಿತಾಮ್ ॥ 42 ॥

ಕೃಪಾಂ ಚಕಾರ ತೇಜಸ್ವೀ ಮನ್ಯಮಾನಃ ಸ್ತ್ರಿಯಂ ತು ತಾಮ್ ।

ತತೋ ವೈ ಭೃಶಸಂವಿಗ್ನಾ ಲಙ್ಕಾ ಸಾ ಗದ್ಗದಾಕ್ಷರಮ್ ॥ 43 ॥

ಉವಾಚಾಗರ್ವಿತಂ ವಾಕ್ಯಂ ಹನೂಮನ್ತಂ ಪ್ಲವಙ್ಗಮಮ್ ।

ಪ್ರಸೀದ ಸುಮಹಾಬಾಹೋ ತ್ರಾಯಸ್ವ ಹರಿಸತ್ತಮ ॥ 44 ॥

ಸಮಯೇ ಸೌಮ್ಯ ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ಸತ್ತ್ವವನ್ತೋ ಮಹಾಬಲಾಃ ।

ಅಹಂ ತು ನಗರೀ ಲಙ್ಕಾ ಸ್ವಯಮೇವ ಪ್ಲವಙ್ಗಮ ॥ 45 ॥

ನಿರ್ಜಿತಾಹಂ ತ್ವಯಾ ವೀರ ವಿಕ್ರಮೇಣ ಮಹಾಬಲ ।

ಇದಂ ತು ತಥ್ಯಂ ಶೃಣು ವೈ ಬ್ರುವನ್ತ್ಯಾ ಮೇ ಹರೀಶ್ವರ ॥ 46 ॥

ಸ್ವಯಮ್ಭುವಾ ಪುರಾ ದತ್ತಂ ವರದಾನಂ ಯಥಾ ಮಮ ।

ಯದಾ ತ್ವಾಂ ವಾನರಃ ಕಶ್ಚಿದ್ವಿಕ್ರಮಾದ್ವಶಮಾನಯೇತ್ ॥ 47 ॥

ತದಾ ತ್ವಯಾ ಹಿ ವಿಜ್ಞೇಯಂ ರಕ್ಷಸಾಂ ಭಯಮಾಗತಮ್ ।

ಸ ಹಿ ಮೇ ಸಮಯಃ ಸೌಮ್ಯ ಪ್ರಾಪ್ತೋಽದ್ಯ ತವ ದರ್ಶನಾತ್ ॥ 48 ॥

ಸ್ವಯಮ್ಭೂ ವಿಹಿತಃ ಸತ್ಯೋ ನ ತಸ್ಯಾಸ್ತಿ ವ್ಯತಿಕ್ರಮಃ ।

ಸೀತಾನಿಮಿತ್ತಂ ರಾಜ್ಞಸ್ತು ರಾವಣಸ್ಯ ದುರಾತ್ಮನಃ ॥ 49 ॥

ರಕ್ಷಸಾಂ ಚೈವ ಸರ್ವೇಷಾಂ ವಿನಾಶಃ ಸಮುಪಾಗತಃ ।

ತತ್ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಹರಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುರೀಂ ರಾವಣಪಾಲಿತಾಮ್ ॥ 50 ॥

ವಿಧತ್ಸ್ವ ಸರ್ವಕಾರ್ಯಾಣಿ ಯಾನಿ ಯಾನೀಹ ವಾಞ್ಛಸಿ ।

ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಶಾಪೋಪಹತಾಂ ಹರೀಶ್ವರ ಶುಭಾಂ ಪುರೀಂ ರಾಕ್ಷಸಮುಖ್ಯಪಾಲಿತಾಮ್ ।

ಯದೃಚ್ಛಯಾ ತ್ವಂ ಜನಕಾತ್ಮಜಾಂ ಸತೀಂ ವಿಮಾರ್ಗ ಸರ್ವತ್ರ ಗತೋ ಯಥಾಸುಖಮ್ ॥ 51 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡೇ ತೃತೀಯಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |

atha tṛtīyassargaḥ |

sa lambaśikhare lambe lambatoyadasannibhe |

sattvamāsthāya medhāvī hanumān mārutātmajaḥ || 1 ||

niśi laṅkāṃ mahāsattvo viveśa kapikuñjaraḥ |

ramyakānanatoyāḍhyāṃ purīṃ rāvaṇapālitām || 2 ||

śāradāmbudharaprakhyairbhavanairupaśobhitām |

sāgaropamanirghoṣāṃ sāgarānilasevitām || 3 ||

supuṣṭabalasampuṣṭāṃ yathaiva viṭapāvatīm |

cārutoraṇaniryūhāṃ pāṇḍuradvāratoraṇām || 4 ||

bhujagācaritāṃ guptāṃ śubhāṃ bhogavatīmiva |

tāṃ sa vidyudghanākīrṇāṃ jyotirmārganiṣevitām || 5 ||

mandamārutasañcārāṃ yathendrasyāmarāvatīm |

śātakumbhena mahatā prākāreṇābhisaṃvṛtām || 6 ||

kiṅkiṇījālaghoṣābhiḥ patākābhiralaṅkṛtām |

āsādya sahasā hṛṣṭaḥ prākāramabhipedivān || 7 ||

vismayāviṣṭahṛdayaḥ purīmālokya sarvataḥ |

jāmbūnadamayairdvārairvaiḍūryakṛtavedikaiḥ || 8 ||

vajrasphaṭikamuktābhirmaṇikuṭṭimabhūṣitaiḥ |

taptahāṭakaniryūhai rājatāmalapāṇḍuraiḥ || 9 ||

vaiḍhūryakṛtasopānaiḥ sphāṭikāntarapāṃsubhiḥ |

cārusañjavanopetaiḥ khamivotpatitaiḥ śubhaiḥ || 10 ||

krauñcabarhiṇasaṅghuṣṭaiḥ rājahaṃsa niṣevitaiḥ |

tūryābharaṇanirghoṣaiḥ sarvataḥ pratināditām || 11 ||

vasvaukasārāpratimāṃ tāṃ vīkṣya nagarīṃ tataḥ |

khamivotpatituṃ kāmāṃ jaharṣa hanumān kapiḥ || 12 ||

tāṃ samīkṣya purīṃ ramyāṃ rākṣasādhipateḥ śubhām |

anuttamāmṛddhiyutāṃ cintayāmāsa vīryavān || 13 ||

neyamanyena nagarī śakyā dharṣayituṃ balāt |

rakṣitā rāvaṇabalairudyatāyudhadhāribhiḥ || 14 ||

kumudāṅgadayorvāpi suṣeṇasya mahākapeḥ |

prasiddheyaṃ bhavedbhūmirmaindadvividayorapi || 15 ||

vivasvatastanūjasya hareśca kuśaparvaṇaḥ |

ṛkṣasya ketumālasya mama caiva gatirbhavet || 16 ||

samīkṣya tu mahābāhū rāghavasya parākramam |

lakṣmaṇasya ca vikrāntamabhavat prītimān kapiḥ || 17 ||

tāṃ ratnavasanopetāṃ koṣṭhāgārāvataṃsakām |

yantrāgārastanīmṛddhāṃ pramadāmiva bhūṣitām || 18 ||

tāṃ naṣṭatimirāṃ dīptairbhāsvaraiśca mahāgṛhaiḥ |

nagarīṃ rākṣasendrasya sa dadarśa mahākapiḥ || 19 ||

tha sā hariśārdūlaṃ praviśantaṃ mahābalam |

nagarī svena rūpeṇa dadarśa pavanātmajam || 20 ||

sā taṃ harivaraṃ dṛṣṭvā laṅkā rāvaṇapālitā |

svayamevotthitā tatra vikṛtānanadarśanā || 21 ||

purastātkapivaryasya vāyusūnoratiṣṭhata |

muñcamānā mahānādamabravītpavanātmajam || 22 ||

kastvaṃ kena ca kāryeṇa iha prāpto vanālaya |

kathayasveha yattattvaṃ yāvatprāṇā dharanti te || 23 ||

na śakyaṃ khalviyaṃ laṅkā praveṣṭuṃ vānara tvayā |

rakṣitā rāvaṇabalairabhiguptā samantataḥ || 24 ||

atha tāmabravīdvīro hanumānagrataḥ sthitām |

kathayiṣyāmi te tattvaṃ yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi || 25 ||

kā tvaṃ virūpanayanā puradvāre'vatiṣṭhasi |

kimarthaṃ cāpi māṃ ruddhvā nirbhartsayasi dāruṇā || 26 ||

hanumadvacanaṃ śrutvā laṅkā sā kāmarūpiṇī |

uvāca vacanaṃ kruddhā paruṣaṃ pavanātmajam || 27 ||

ahaṃ rākṣasarājasya rāvaṇasya mahātmanaḥ |

ājñāpratīkṣā durdharṣā rakṣāmi nagarīmimām || 28 ||

na śakyā māmavajñāya praveṣṭuṃ nagarī tvayā |

adya prāṇaiḥ parityaktaḥ svapsyase nihato mayā || 29 ||

ahaṃ hi nagarī laṅkā svayameva plavaṅgama |

sarvataḥ parirakṣāmi hyetatte kathitaṃ mayā || 30 ||

laṅkāyā vacanaṃ śrutvā hanumān mārutātmajaḥ |

yatnavānsa hariśreṣṭhaḥ sthitaśśaila ivāparaḥ || 31 ||

sa tāṃ strīrūpavikṛtāṃ dṛṣṭavā vānarapuṅgavaḥ |

ābabhāṣe'tha medhāvī sattvavān plavagarṣabhaḥ || 32 ||

drakṣyāmi nagarīṃ laṅkāṃ sāṭṭaprākāratoraṇām |

nirviśaṅkamimaṃlokaṃ paśyantyāstavasāmpratam |

ityarthamiha samprāptaḥ paraṃ kautūhalaṃ hi me || 33 ||

vanānyupavanānīha laṅkāyāḥ kānanāni ca |

sarvato gṛhamukhyāni draṣṭumāgamanaṃ hi me || 34 ||

tasya tadvacanaṃ śrutvā laṅkā sā kāmarūpiṇī |

bhūya eva punarvākyaṃ babhāṣe paruṣākṣaram || 35 ||

māmanirjitya durbuddhe rākṣaseśvarapālitām |

na śakyamadya te draṣṭuṃ purīyaṃ vānarādhama || 36 ||

tataḥ sa kapiśārdūlastāmuvāca niśācarīm |

dṛṣṭvā purīmimāṃ bhadre punaryāsye yathāgatam || 37 ||

tataḥ kṛtvā mahānādaṃ sā vai laṅkā bhayāvaham |

talena vānaraśreṣṭhaṃ tāḍayāmāsa vegitā || 38 ||

tataḥ sa kapiśārdūlo laṅkayā tāḍito bhṛśam |

nanāda sumahānādaṃ vīryavān pavanātmajaḥ || 39 ||

tataḥ saṃvartayāmāsa vāmahastasya so'ṅgulīḥ |

muṣṭinā''bhijaghānaināṃ hanumān krodhamūrchitaḥ || 40 ||

strī ceti manyamānena nātikrodhaḥ svayaṃ kṛtaḥ |

sā tu tena prahāreṇa vihvalāṅgī niśācarī || 41 ||

papāta sahasā bhūmau vikṛtānanadarśanā |

tatastu hanumān prājñastāṃ dṛṣṭvā vinipātitām || 42 ||

kṛpāṃ cakāra tejasvī manyamānaḥ striyaṃ tu tām |

tato vai bhṛśasaṃvignā laṅkā sā gadgadākṣaram || 43 ||

uvācāgarvitaṃ vākyaṃ hanūmantaṃ plavaṅgamam |

prasīda sumahābāho trāyasva harisattama || 44 ||

samaye saumya tiṣṭhanti sattvavanto mahābalāḥ |

ahaṃ tu nagarī laṅkā svayameva plavaṅgama || 45 ||

nirjitāhaṃ tvayā vīra vikrameṇa mahābala |

idaṃ tu tathyaṃ śṛṇu vai bruvantyā me harīśvara || 46 ||

svayambhuvā purā dattaṃ varadānaṃ yathā mama |

yadā tvāṃ vānaraḥ kaścidvikramādvaśamānayet || 47 ||

tadā tvayā hi vijñeyaṃ rakṣasāṃ bhayamāgatam |

sa hi me samayaḥ saumya prāpto'dya tava darśanāt || 48 ||

svayambhū vihitaḥ satyo na tasyāsti vyatikramaḥ |

sītānimittaṃ rājñastu rāvaṇasya durātmanaḥ || 49 ||

rakṣasāṃ caiva sarveṣāṃ vināśaḥ samupāgataḥ |

tatpraviśya hariśreṣṭha purīṃ rāvaṇapālitām || 50 ||

vidhatsva sarvakāryāṇi yāni yānīha vāñchasi |

praviśya śāpopahatāṃ harīśvara śubhāṃ purīṃ rākṣasamukhyapālitām |

yadṛcchayā tvaṃ janakātmajāṃ satīṃ vimārga sarvatra gato yathāsukham || 51 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe tṛtīyassargaḥ ||