5.28 Sundarakanda - Ashtavimsha Sargah

ॐ

5.28 ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡ - ಅಷ್ಟಾವಿಂಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಅಷ್ಟಾವಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಸಾ ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ವಚೋ ನಿಶಮ್ಯ ತದ್ರಾವಣಸ್ಯಾಪ್ರಿಯಮಪ್ರಿಯಾರ್ತಾ ।

ಸೀತಾ ವಿತತ್ರಾಸ ಯಥಾ ವನಾನ್ತೇ ಸಿಂಹಾಭಿಪನ್ನಾ ಗಜರಾಜಕನ್ಯಾ ॥ 1 ॥

ಸಾ ರಾಕ್ಷಸೀಮಧ್ಯಗತಾ ಚ ಭೀರು ರ್ವಾಗ್ಭಿರ್ಭೃಶಂ ರಾವಣತರ್ಜಿತಾ ಚ ।

ಕಾನ್ತಾರಮಧ್ಯೇ ವಿಜನೇ ವಿಸೃಷ್ಟಾ ಬಾಲೇವ ಕನ್ಯಾ ವಿಲಲಾಪ ಸೀತಾ ॥ 2 ॥

ಸತ್ಯಂ ಬತೇದಂ ಪ್ರವದನ್ತಿ ಲೋಕೇ ನಾಕಾಲಮೃತ್ಯುರ್ಭವತೀತಿ ಸನ್ತಃ ।

ಯತ್ರಾಹಮೇವಂ ಪರಿಭರ್ತ್ಸ್ಯಮಾನಾ ಜೀವಾಮಿ ದೀನಾ ಕ್ಷಣಮಪ್ಯಪುಣ್ಯಾ ॥ 3 ॥

ಸುಖಾದ್ವಿಹೀನಂ ಬಹುದುಃಖಪೂರ್ಣ ಮಿದಂ ತು ನೂನಂ ಹೃದಯಂ ಸ್ಥಿರಂ ಮೇ ।

ವಿಶೀರ್ಯತೇ ಯನ್ನ ಸಹಸ್ರಧಾಽದ್ಯ ವಜ್ರಾಹತಂ ಶೃಙ್ಗಮಿವಾಚಲಸ್ಯ ॥ 4 ॥

ನೈವಾಸ್ತಿ ದೋಷೋ ಮಮ ನೂನಮತ್ರ ವಧ್ಯಾಹಮಸ್ಯಾಪ್ರಿಯದರ್ಶನಸ್ಯ ।

ಭಾವಂ ನ ಚಾಸ್ಯಾಹಮನುಪ್ರದಾತು ಮಲಂ ದ್ವಿಜೋ ಮನ್ತ್ರಮಿವಾದ್ವಿಜಾಯ ॥ 5 ॥

ನೂನಂ ಮಮಾಙ್ಗಾನ್ಯಚಿರಾದನಾರ್ಯಃ ಶಸ್ತ್ರೈಶ್ಶಿತೈಶ್ಛೇತ್ಸ್ಯತಿ ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಃ ।

ತಸ್ಮಿನನಾಗಚ್ಛತಿ ಲೋಕನಾಥೇ ಗರ್ಭಸ್ಥಜನ್ತೋರಿವ ಶಲ್ಯಕೃನ್ತಃ ॥ 6 ॥

ದುಃಖಂ ಬತೇದಂ ಮಮ ದುಃಖಿತಾಯಾ ಮಾಸೌ ಚಿರಾಯಾಧಿಗಮಿಷ್ಯತೋ ದ್ವೌ ।

ಬದ್ಧಸ್ಯ ವಧ್ಯಸ್ಯ ತಥಾ ನಿಶಾನ್ತೇ ರಾಜಾಪರಾಧಾದಿವ ತಸ್ಕರಸ್ಯ ॥ 7 ॥

ಹಾ ರಾಮ ಹಾ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಹಾ ಸುಮಿತ್ರೇ ಹಾ ರಾಮಮಾತಃ ಸಹ ಮೇ ಜನನ್ಯಾ ।

ಏಷಾ ವಿಪದ್ಯಾಮ್ಯಹಮಲ್ಪಭಾಗ್ಯಾ ಮಹಾರ್ಣವೇ ನೌರಿವ ಮೂಢವಾತಾ ॥ 8 ॥

ತರಸ್ವಿನೌ ಧಾರಯತಾ ಮೃಗಸ್ಯ ಸತ್ತ್ವೇನ ರೂಪಂ ಮನುಜೇನ್ದ್ರಪುತ್ರೌ ।

ನೂನಂ ವಿಶಸ್ತೌ ಮಮ ಕಾರಣಾತ್ತೌ ಸಿಂಹರ್ಷಭೌ ದ್ವಾವಿವ ವೈದ್ಯುತೇನ ॥ 9 ॥

ನೂನಂ ಸ ಕಾಲೋ ಮೃಗರೂಪಧಾರೀ ಮಾಮಲ್ಪಭಾಗ್ಯಾಂ ಲುಲುಭೇ ತದಾನೀಮ್ ।

ಯತ್ರಾರ್ಯಪುತ್ರಂ ವಿಸಸರ್ಜ ಮೂಢಾ ರಾಮಾನುಜಂ ಲಕ್ಷ್ಮಣಪೂರ್ವಜಂ ಚ ॥ 10 ॥

ಹಾ ರಾಮ ಸತ್ಯವ್ರತ ದೀರ್ಘಬಾಹೋ ಹಾ ಪೂರ್ಣಚನ್ದ್ರಪ್ರತಿಮಾನವಕ್ತ್ರ ।

ಹಾ ಜೀವಲೋಕಸ್ಯ ಹಿತಃ ಪ್ರಿಯಶ್ಚ ವಧ್ಯಾಂ ನ ಮಾಂ ವೇತ್ಸಿ ಹಿ ರಾಕ್ಷಸಾನಾಮ್ ॥ 11 ॥

ಅನನ್ಯ ದೈವತ್ವಮಿಯಂ ಕ್ಷಮಾ ಚ ಭೂಮೌ ಚ ಶಯ್ಯಾ ನಿಯಮಶ್ಚ ಧರ್ಮೇ ।

ಪತಿವ್ರತಾತ್ವಂ ವಿಫಲಂ ಮಮೇದಂ ಕೃತಂ ಕೃತಘ್ನೇಷ್ವಿವ ಮಾನುಷಾಣಾಮ್ ॥ 12 ॥

ಮೋಘೋ ಹಿ ಧರ್ಮಶ್ಚರಿತೋ ಮಯಾಯಂ ತಥೈಕಪತ್ನೀತ್ವಾಮಿದಂ ನಿರರ್ಥಮ್ ।

ಯಾ ತ್ವಾಂ ನ ಪಶ್ಯಾಮಿ ಕೃಶಾ ವಿವರ್ಣಾ ಹೀನಾ ತ್ವಯಾ ಸಙ್ಗಮನೇ ನಿರಾಶಾ ॥ 13 ॥

ಪಿತುರ್ನಿದೇಶಂ ನಿಯಮೇನ ಕೃತ್ವಾ ವನಾನ್ನಿವೃತ್ತಶ್ಚರಿತವ್ರತಶ್ಚ ।

ಸ್ತ್ರೀಭಿಸ್ತು ಮನ್ಯೇ ವಿಪುಲೇಕ್ಷಣಾಭಿಸ್ತ್ವಂ ರಂಸ್ಯಸೇ ವೀತಭಯಃ ಕೃತಾರ್ಥಃ ॥ 14 ॥

ಅಹಂ ತು ರಾಮ ತ್ವಯಿ ಜಾತಕಾಮಾ ಚಿರಂ ವಿನಾಶಾಯ ನಿಬದ್ಧಭಾವಾ ।

ಮೋಘಂ ಚರಿತ್ವಾಥ ತಪೋ ವ್ರತಞ್ಚ ತ್ಯಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಧಿಗ್ಜೀವಿತಮಲ್ಪಭಾಗ್ಯಾಮ್ ॥ 15 ॥

ಸಾ ಜೀವಿತಂ ಕ್ಷಿಪ್ರಮಹಂ ತ್ಯಜೇಯಂ ವಿಷೇಣ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ಶಿತೇನ ವಾಪಿ ।

ವಿಷಸ್ಯ ದಾತಾ ನ ಹಿ ಮೇಽಸ್ತಿ ಕಶ್ಚಿ ಚ್ಛಸ್ತ್ರಸ್ಯ ವಾ ವೇಶ್ಮನಿ ರಾಕ್ಷಸಸ್ಯ ॥ 16 ॥

ಇತೀವ ದೇವೀ ಬಹುಧಾ ವಿಲಪ್ಯ ಸರ್ವಾತ್ಮನಾ ರಾಮಮನುಸ್ಮರನ್ತೀ ।

ಪ್ರವೇಪಮಾನಾ ಪರಿಶುಷ್ಕವಕ್ತ್ರಾ ನಗೋತ್ತಮಂ ಪುಷ್ಪಿತಮಾಸಸಾದ ॥ 17 ॥

ಸಾ ಶೋಕತಪ್ತಾ ಬಹುಧಾ ವಿಚಿನ್ತ್ಯ ಸೀತಾಽಥ ವೇಣ್ಯುದ್ಗ್ರಥನಂ ಗೃಹೀತ್ವಾ ।

ಉದ್ಬುಧ್ಯ ವೇಣ್ಯುದ್ಗ್ರಥನೇನ ಶೀಘ್ರಮಹಂ ಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ಯಮಸ್ಯ ಮೂಲಮ್ ॥ 18 ॥

ಉಪಸ್ಥಿತಾ ಸಾ ಮೃದುಸರ್ವಗಾತ್ರೀ ಶಾಖಾಂ ಗೃಹತ್ವಾಽಧ ನಗಸ್ಯ ತಸ್ಯ ।

ತಸ್ಯಾಸ್ತು ರಾಮಂ ಪ್ರವಿಚಿನ್ತಯನ್ತ್ಯಾ ರಾಮಾನುಜಂ ಸ್ವಂ ಚ ಕುಲಂ ಶುಭಾಙ್ಗ್ಯಾಃ ॥ 19 ॥

ಶೇಕಾನಿಮಿತ್ತಾನಿ ತಥಾ ಬಹೂನಿ ಧೈರ್ಯಾರ್ಜಿತಾನಿ ಪ್ರವರಾಣಿ ಲೋಕೇ ।

ಪ್ರಾದುರ್ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ತದಾ ಬಭೂವುಃ ಪುರಾಪಿ ಸಿದ್ಧಾನ್ಯುಪಲಕ್ಷಿತಾನಿ ॥ 20 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡೇ ಅಷ್ಟಾವಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |

atha aṣṭāviṃśassargaḥ |

sā rākṣasendrasya vaco niśamya tadrāvaṇasyāpriyamapriyārtā |

sītā vitatrāsa yathā vanānte siṃhābhipannā gajarājakanyā || 1 ||

sā rākṣasīmadhyagatā ca bhīru rvāgbhirbhṛśaṃ rāvaṇatarjitā ca |

kāntāramadhye vijane visṛṣṭā bāleva kanyā vilalāpa sītā || 2 ||

satyaṃ batedaṃ pravadanti loke nākālamṛtyurbhavatīti santaḥ |

yatrāhamevaṃ paribhartsyamānā jīvāmi dīnā kṣaṇamapyapuṇyā || 3 ||

sukhādvihīnaṃ bahuduḥkhapūrṇa midaṃ tu nūnaṃ hṛdayaṃ sthiraṃ me |

viśīryate yanna sahasradhā'dya vajrāhataṃ śṛṅgamivācalasya || 4 ||

naivāsti doṣo mama nūnamatra vadhyāhamasyāpriyadarśanasya |

bhāvaṃ na cāsyāhamanupradātu malaṃ dvijo mantramivādvijāya || 5 ||

nūnaṃ mamāṅgānyacirādanāryaḥ śastraiśśitaiśchetsyati rākṣasendraḥ |

tasminanāgacchati lokanāthe garbhasthajantoriva śalyakṛntaḥ || 6 ||

duḥkhaṃ batedaṃ mama duḥkhitāyā māsau cirāyādhigamiṣyato dvau |

baddhasya vadhyasya tathā niśānte rājāparādhādiva taskarasya || 7 ||

hā rāma hā lakṣmaṇa hā sumitre hā rāmamātaḥ saha me jananyā |

eṣā vipadyāmyahamalpabhāgyā mahārṇave nauriva mūḍhavātā || 8 ||

tarasvinau dhārayatā mṛgasya sattvena rūpaṃ manujendraputrau |

nūnaṃ viśastau mama kāraṇāttau siṃharṣabhau dvāviva vaidyutena || 9 ||

nūnaṃ sa kālo mṛgarūpadhārī māmalpabhāgyāṃ lulubhe tadānīm |

yatrāryaputraṃ visasarja mūḍhā rāmānujaṃ lakṣmaṇapūrvajaṃ ca || 10 ||

hā rāma satyavrata dīrghabāho hā pūrṇacandrapratimānavaktra |

hā jīvalokasya hitaḥ priyaśca vadhyāṃ na māṃ vetsi hi rākṣasānām || 11 ||

ananya daivatvamiyaṃ kṣamā ca bhūmau ca śayyā niyamaśca dharme |

pativratātvaṃ viphalaṃ mamedaṃ kṛtaṃ kṛtaghneṣviva mānuṣāṇām || 12 ||

mogho hi dharmaścarito mayāyaṃ tathaikapatnītvāmidaṃ nirartham |

yā tvāṃ na paśyāmi kṛśā vivarṇā hīnā tvayā saṅgamane nirāśā || 13 ||

piturnideśaṃ niyamena kṛtvā vanānnivṛttaścaritavrataśca |

strībhistu manye vipulekṣaṇābhistvaṃ raṃsyase vītabhayaḥ kṛtārthaḥ || 14 ||

ahaṃ tu rāma tvayi jātakāmā ciraṃ vināśāya nibaddhabhāvā |

moghaṃ caritvātha tapo vratañca tyakṣyāmi dhigjīvitamalpabhāgyām || 15 ||

sā jīvitaṃ kṣipramahaṃ tyajeyaṃ viṣeṇa śastreṇa śitena vāpi |

viṣasya dātā na hi me'sti kaści cchastrasya vā veśmani rākṣasasya || 16 ||

itīva devī bahudhā vilapya sarvātmanā rāmamanusmarantī |

pravepamānā pariśuṣkavaktrā nagottamaṃ puṣpitamāsasāda || 17 ||

sā śokataptā bahudhā vicintya sītā'tha veṇyudgrathanaṃ gṛhītvā |

udbudhya veṇyudgrathanena śīghramahaṃ gamiṣyāmi yamasya mūlam || 18 ||

upasthitā sā mṛdusarvagātrī śākhāṃ gṛhatvā'dha nagasya tasya |

tasyāstu rāmaṃ pravicintayantyā rāmānujaṃ svaṃ ca kulaṃ śubhāṅgyāḥ || 19 ||

śekānimittāni tathā bahūni dhairyārjitāni pravarāṇi loke |

prādurnimittāni tadā babhūvuḥ purāpi siddhānyupalakṣitāni || 20 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe aṣṭāviṃśassargaḥ ||