5.23 Sundarakanda - Trayovimsha Sargah

ॐ

5.23 ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡ - ತ್ರಯೋವಿಂಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ತ್ರಯೋವಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಮೈಥಿಲೀಂ ರಾಜಾ ರಾವಣಃ ಶತ್ರುರಾವಣಃ ।

ಸನ್ದಿಶ್ಯ ಚ ತತಃ ಸರ್ವಾ ರಾಕ್ಷಸೀರ್ನಿರ್ಜಗಾಮ ಹ ॥ 1 ॥

ನಿಷ್ಕ್ರಾನ್ತೇ ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರೇ ತು ಪುನರನ್ತಃಪುರಂ ಗತೇ ।

ರಾಕ್ಷಸ್ಯೋ ಭೀಮರೂಪಾಸ್ತಾಃ ಸೀತಾಂ ಸಮಭಿದುದ್ರುವುಃ ॥ 2 ॥

ತತಃ ಸೀತಾಮುಪಾಗಮ್ಯ ರಾಕ್ಷಸ್ಯಃ ಕ್ರೋಧಮೂರ್ಛಿತಾಃ ।

ಪರಂ ಪರುಷಯಾ ವಾಚಾ ವೈದೇಹೀಮಿದಮಬ್ರುವನ್ ॥ 3 ॥

ಪೌಲಸ್ತ್ಯಸ್ಯ ವರಿಷ್ಠಸ್ಯ ರಾವಣಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ ।

ದಶಗ್ರೀವಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ತ್ವಂ ಸೀತೇ ನ ಬಹುಮನ್ಯಸೇ ॥ 4 ॥

ತತಸ್ತ್ವೇಕಜಟಾ ನಾಮ ರಾಕ್ಷಸೀ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್ ।

ಆಮನ್ತ್ಯ್ರ ಕ್ರೋಧಾತಾಮ್ರಾಕ್ಷೀ ಸೀತಾಂ ಕರತಲೋದರೀಮ್ ॥ 5 ॥

ಪ್ರಜಾಪತೀನಾಂ ಷಣ್ಣಾಂ ತು ಚತುರ್ಥೋ ಯಃ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ ।

ಮಾನಸೋ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಪುತ್ರಃ ಪುಲಸ್ತ್ಯ ಇತಿ ವಿಶ್ರುತಃ ॥ 6 ॥

ಪುಲಸ್ತ್ಯಸ್ಯ ತು ತೇಜಸ್ವೀ ಮಹರ್ಷಿರ್ಮಾನಸಃ ಸುತಃ ।

ನಾಮ್ನಾ ಸ ವಿಶ್ರವಾ ನಾಮ ಪ್ರಜಾಪತಿಸಮಪ್ರಭಃ ॥ 7 ॥

ತಸ್ಯ ಪುತ್ರೋ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿ ರಾವಣಃ ಶತ್ರುರಾವಣಃ ।

ತಸ್ಯ ತ್ವಂ ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ಭವಿತುಮರ್ಹಸಿ ॥ 8 ॥

ಮಯೋಕ್ತಂ ಚಾರುಸರ್ವಾಙ್ಗಿಃ ವಾಕ್ಯಂ ಕಿಂ ನಾನುಮನ್ಯಸೇ ।

ತತೋ ಹರಿಜಟಾ ನಾಮ ರಾಕ್ಷಸೀ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 9 ॥

ವಿವರ್ತ್ಯ ನಯನೇ ಕೋಪಾನ್ಮಾರ್ಜಾರಸದೃಶೇಕ್ಷಣಾ ।

ಯೇನ ದೇವಾಸ್ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಂಶದ್ದೇವರಾಜಶ್ಚ ನಿರ್ಜಿತಾಃ ॥ 10 ॥

ತಸ್ಯ ತ್ವಂ ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ಭವಿತುಮರ್ಹಸಿ ।

ತತಸ್ತು ಪ್ರಘಸಾ ನಾಮ ರಾಕ್ಷಸೀ ಕ್ರೋಧಮೂರ್ಛಿತಾ ॥ 11 ॥

ಭರ್ತ್ಸಯನ್ತೀ ತದಾ ಘೋರಮಿದಂ ವಚನಮಬ್ರವೀತ್ ।

ವೀರ್ಯೋತ್ಸಿಕ್ತಸ್ಯ ಶೂರಸ್ಯ ಸಙ್ಗ್ರಾಮೇಷು ನಿವರ್ತಿನಃ ॥ 12 ॥

ಬಲಿನೋ ವೀರ್ಯಯುಕ್ತಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾತ್ವಂ ಕಿಂ ನ ಲಪ್ಸ್ಯಸೇ ।

ಪ್ರಿಯಾಂ ಬಹುಮತಾಂ ಭಾರ್ಯಾಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ರಾಜಾ ಮಹಾಬಲಃ ॥ 13 ॥

ಸರ್ವಾಸಾಂ ಚ ಮಹಾಭಾಗಾಂ ತ್ವಾಮುಪೈಷ್ಯತಿ ರಾವಣಃ ।

ಸಮೃದ್ಧಂ ಸ್ತ್ರೀಸಹಸ್ರೇಣ ನಾನಾರತ್ನೋಪಶೋಭಿತಮ್ ॥ 14 ॥

ಅನ್ತಃಪುರಂ ಸಮುತ್ಸೃಜ್ಯ ತ್ವಾಮುಪೈಷ್ಯತಿ ರಾವಣಃ ।

ಅನ್ಯಾ ತು ವಿಕಟಾ ನಾಮ ರಾಕ್ಷಸೀ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 15 ॥

ಅಸಕೃದ್ದೇವತಾ ಯುದ್ಧೇ ನಾಗಗನ್ಧರ್ವದಾನವಾಃ ।

ನಿರ್ಜಿತಾಃ ಸಮರೇ ಯೇನ ಸ ತೇ ಪಾರ್ಶ್ವಮುಪಾಗತಃ ॥ 16 ॥

ತಸ್ಯ ಸರ್ವಸಮೃದ್ಧಸ್ಯ ರಾವಣಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ ।

ಕಿಮದ್ಯ ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾತ್ವಂ ನೇಚ್ಛಸೇಽಧಮೇ ॥ 17 ॥

ತತಸ್ತು ದುರ್ಮುಖೀ ನಾಮ ರಾಕ್ಷಸೀ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್ ।

ಯಸ್ಯ ಸೂರ್ಯೋ ನ ತಪತಿ ಭೀತೋ ಯಸ್ಯ ಚ ಮಾರುತಃ ॥ 18 ॥

ನ ವಾತಿ ಸ್ಮಾಯತಾಪಾಙ್ಗೇ ಕಿಂ ತ್ವಂ ತಸ್ಯ ನ ತಿಷ್ಠಸಿ ।

ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿಂ ಚ ತರವೋ ಮುಮುಚುರ್ಯಸ್ಯ ವೈ ಭಯಾತ್ ॥ 19 ॥

ಶೈಲಾಶ್ಚ ಸುಭ್ರು ಪಾನೀಯಂ ಜಲದಾಶ್ಚ ಯದೇಚ್ಛತಿ ।

ತಸ್ಯ ನೈರೃತರಾಜಸ್ಯ ರಾಜರಾಜಸ್ಯ ಭಾಮಿನಿ ॥ 20 ॥

ಕಿಂ ತ್ವಂ ನ ಕುರುಷೇ ಬುದ್ಧಿಂ ಭಾರ್ಯಾರ್ಥೇ ರಾವಣಸ್ಯ ಹಿ ।

ಸಾಧು ತೇ ತತ್ತ್ವತೋ ದೇವಿ ಕಥಿತಂ ಸಾಧು ಭಾಮಿನಿ ॥ 21 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡೇ ತ್ರಯೋವಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |

atha trayoviṃśassargaḥ |

ityuktvā maithilīṃ rājā rāvaṇaḥ śatrurāvaṇaḥ |

sandiśya ca tataḥ sarvā rākṣasīrnirjagāma ha || 1 ||

niṣkrānte rākṣasendre tu punarantaḥpuraṃ gate |

rākṣasyo bhīmarūpāstāḥ sītāṃ samabhidudruvuḥ || 2 ||

tataḥ sītāmupāgamya rākṣasyaḥ krodhamūrchitāḥ |

paraṃ paruṣayā vācā vaidehīmidamabruvan || 3 ||

paulastyasya variṣṭhasya rāvaṇasya mahātmanaḥ |

daśagrīvasya bhāryā tvaṃ sīte na bahumanyase || 4 ||

tatastvekajaṭā nāma rākṣasī vākyamabravīt |

āmantyra krodhātāmrākṣī sītāṃ karatalodarīm || 5 ||

prajāpatīnāṃ ṣaṇṇāṃ tu caturtho yaḥ prajāpatiḥ |

mānaso brahmaṇaḥ putraḥ pulastya iti viśrutaḥ || 6 ||

pulastyasya tu tejasvī maharṣirmānasaḥ sutaḥ |

nāmnā sa viśravā nāma prajāpatisamaprabhaḥ || 7 ||

tasya putro viśālākṣi rāvaṇaḥ śatrurāvaṇaḥ |

tasya tvaṃ rākṣasendrasya bhāryā bhavitumarhasi || 8 ||

mayoktaṃ cārusarvāṅgiḥ vākyaṃ kiṃ nānumanyase |

tato harijaṭā nāma rākṣasī vākyamabravīt || 9 ||

vivartya nayane kopānmārjārasadṛśekṣaṇā |

yena devāstrayastriṃśaddevarājaśca nirjitāḥ || 10 ||

tasya tvaṃ rākṣasendrasya bhāryā bhavitumarhasi |

tatastu praghasā nāma rākṣasī krodhamūrchitā || 11 ||

bhartsayantī tadā ghoramidaṃ vacanamabravīt |

vīryotsiktasya śūrasya saṅgrāmeṣu nivartinaḥ || 12 ||

balino vīryayuktasya bhāryātvaṃ kiṃ na lapsyase |

priyāṃ bahumatāṃ bhāryāṃ tyaktvā rājā mahābalaḥ || 13 ||

sarvāsāṃ ca mahābhāgāṃ tvāmupaiṣyati rāvaṇaḥ |

samṛddhaṃ strīsahasreṇa nānāratnopaśobhitam || 14 ||

antaḥpuraṃ samutsṛjya tvāmupaiṣyati rāvaṇaḥ |

anyā tu vikaṭā nāma rākṣasī vākyamabravīt || 15 ||

asakṛddevatā yuddhe nāgagandharvadānavāḥ |

nirjitāḥ samare yena sa te pārśvamupāgataḥ || 16 ||

tasya sarvasamṛddhasya rāvaṇasya mahātmanaḥ |

kimadya rākṣasendrasya bhāryātvaṃ necchase'dhame || 17 ||

tatastu durmukhī nāma rākṣasī vākyamabravīt |

yasya sūryo na tapati bhīto yasya ca mārutaḥ || 18 ||

na vāti smāyatāpāṅge kiṃ tvaṃ tasya na tiṣṭhasi |

puṣpavṛṣṭiṃ ca taravo mumucuryasya vai bhayāt || 19 ||

śailāśca subhru pānīyaṃ jaladāśca yadecchati |

tasya nairṛtarājasya rājarājasya bhāmini || 20 ||

kiṃ tvaṃ na kuruṣe buddhiṃ bhāryārthe rāvaṇasya hi |

sādhu te tattvato devi kathitaṃ sādhu bhāmini || 21 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe trayoviṃśassargaḥ ||