5.21 Sundarakanda - Ekavimsha Sargah

ॐ

5.21 ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡ - ಏಕವಿಂಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಏಕವಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ತಸ್ಯ ತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಸೀತಾ ರೌದ್ರಸ್ಯ ರಕ್ಷಸಃ ।

ಆರ್ತಾ ದೀನಸ್ವರಾ ದೀನಂ ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಶನೈರ್ವಚಃ ॥ 1 ॥

ದುಃಖಾರ್ತಾ ರುದತೀ ಸೀತಾ ವೇಪಮಾನಾ ತಪಸ್ವಿನೀ ।

ಚಿನ್ತಯನ್ತೀ ವರಾರೋಹಾ ಪತಿಮೇವ ಪತಿವ್ರತಾ ॥ 2 ॥

ತೃಣಮನ್ತರತಃ ಕೃತ್ವಾ ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಶುಚಿಸ್ಮಿತಾ ।

ನಿವರ್ತಯ ಮನೋ ಮತ್ತಃ ಸ್ವಜನೇ ಕ್ರಿಯತಾಂ ಮನಃ ॥ 3 ॥

ನ ಮಾಂ ಪ್ರಾರ್ಥಯಿತುಂ ಯುಕ್ತಂ ಸುಸಿದ್ಧಿಮಿವ ಪಾಪಕೃತ್ ।

ಅಕಾರ್ಯಂ ನ ಮಯಾ ಕಾರ್ಯಮೇಕಪತ್ನ್ಯಾ ವಿಗರ್ಹಿತಮ್ ॥ 4 ॥

ಕುಲಂ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಯಾ ಪುಣ್ಯಂ ಕುಲೇ ಮಹತಿ ಜಾತಯಾ ।

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ತು ವೈದೇಹೀ ರಾವಣಂ ತಂ ಯಶಸ್ವಿನೀ ॥ 5 ॥

ರಾಕ್ಷಸಂ ಪೃಷ್ಠತಃ ಕೃತ್ವಾ ಭೂಯೋ ವಚನಮಬ್ರವೀತ್ ।

ನಾಹಮೌಪಯಿಕೀ ಭಾರ್ಯಾ ಪರಭಾರ್ಯಾ ಸತೀ ತವ ॥ 6 ॥

ಸಾಧು ಧರ್ಮಮವೇಕ್ಷಸ್ವ ಸಾಧು ಸಾಧುವ್ರತಂ ಚರ ।

ಯಥಾ ತವ ತಥಾನ್ಯೇಷಾಂ ದಾರಾ ರಕ್ಷ್ಯಾ ನಿಶಾಚರ ॥ 7 ॥

ಆತ್ಮಾನಮುಪಮಾಂ ಕೃತ್ವಾ ಸ್ವೇಷು ದಾರೇಷು ರಮ್ಯತಾಮ್ ।

ಅತುಷ್ಟಂ ಸ್ವೇಷು ದಾರೇಷು ಚಪಲಂ ಚಲಿತೇನ್ದ್ರಿಯಮ್ ॥ 8 ॥

ನಯನ್ತಿ ನಿಕೃತಿಪ್ರಜ್ಞಂ ಪರದಾರಾಃ ಪರಾಭವಮ್ ।

ಇಹ ಸನ್ತೋ ನ ವಾ ಸನ್ತಿ ಸತೋ ವಾ ನಾನುವರ್ತಸೇ ॥ 9 ॥

ತಥಾಹಿ ವಿಪರೀತಾ ತೇ ಬುದ್ಧಿರಾಚಾರವರ್ಜಿತಾ ।

ವಚೋ ಮಿಥ್ಯಾಪ್ರಣೀತಾತ್ಮಾ ಪಥ್ಯಮುಕ್ತಂ ವಿಚಕ್ಷಣೈಃ ॥ 10 ॥

ರಾಕ್ಷಸಾನಾಮಭಾವಾಯ ತ್ವಂ ವಾ ನ ಪ್ರತಿಪದ್ಯಸೇ ।

ಅಕೃತಾತ್ಮಾನಮಾಸಾದ್ಯ ರಾಜಾನಮನಯೇ ರತಮ್ ॥ 11 ॥

ಸಮೃದ್ಧಾನಿ ವಿನಶ್ಯನ್ತಿ ರಾಷ್ಟ್ರಾಣಿ ನಗರಾಣಿ ಚ ।

ತಥೇಯಂ ತ್ವಾಂ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ಲಙ್ಕಾ ರತ್ನೌಘಸಙ್ಕುಲಾ ॥ 12 ॥

ಅಪರಾಧಾತ್ತವೈಕಸ್ಯ ನಚಿರಾದ್ವಿನಶಿಷ್ಯತಿ ।

ಸ್ವಕೃತೈರ್ಹನ್ಯಮಾನಸ್ಯ ರಾವಣಾದೀರ್ಘದರ್ಶಿನಃ ॥ 13 ॥

ಅಭಿನನ್ದನ್ತಿ ಭೂತಾನಿ ವಿನಾಶೇ ಪಾಪಕರ್ಮಣಃ ।

ಏವಂ ತ್ವಾಂ ಪಾಪಕರ್ಮಾಣಂ ವಕ್ಷ್ಯನ್ತಿ ನಿಕೃತಾ ಜನಾಃ ॥ 14 ॥

ದಿಷ್ಟ್ಯೈತದ್ವ್ಯಸನಂ ಪ್ರಾಪ್ತೋ ರೌದ್ರ ಇತ್ಯೇವ ಹರ್ಷಿತಾಃ ।

ಶಕ್ಯಾ ಲೋಭಯಿತುಂ ನಾಹಮೈಶ್ವರ್ಯೇಣ ಧನೇನ ವಾ ॥ 15 ॥

ಅನನ್ಯಾ ರಾಘವೇಣಾಹಂ ಭಾಸ್ಕರೇಣ ಪ್ರಭಾ ಯಥಾ ।

ಉಪಧಾಯ ಭುಜಂ ತಸ್ಯ ಲೋಕನಾಥಸ್ಯ ಸತ್ಕೃತಮ್ ॥ 16 ॥

ಕಥಂ ನಾಮೋಪಧಾಸ್ಯಾಮಿ ಭುಜಮನ್ಯಸ್ಯ ಕಸ್ಯ ಚಿತ್ ।

ಅಹಮೌಪಯಿಕೀ ಭಾರ್ಯಾ ತಸ್ಯೈವ ವಸುಧಾಪತೇಃ ॥ 17 ॥

ವ್ರತಸ್ನಾತಸ್ಯ ವಿಪ್ರಸ್ಯ ವಿದ್ಯೇವ ವಿದಿತಾತ್ಮನಃ ।

ಸಾಧು ರಾವಣ ರಾಮೇಣ ಮಾಂ ಸಮಾನಯ ದುಃಖಿತಾಮ್ ॥ 18 ॥

ವನೇ ವಾಶಿತಯಾ ಸಾರ್ಧಂ ಕರೇಣ್ವೇವ ಗಜಾಧಿಪಮ್ ।

ಮಿತ್ರಮೌಪಯಿಕಂ ಕರ್ತುಂ ರಾಮಃ ಸ್ಥಾನಂ ಪರೀಪ್ಸತಾ ॥ 19 ॥

ವಧಂ ಚಾನಿಚ್ಛತಾ ಘೋರಂ ತ್ವಯಾಸೌ ಪುರುಷರ್ಷಭಃ ।

ವಿದಿತಃ ಸ ಹಿ ಧರ್ಮಜ್ಞಃ ಶರಣಾಗತವತ್ಸಲಃ ॥ 20 ॥

ತೇನ ಮೈತ್ರೀ ಭವತು ತೇ ಯದಿ ಜೀವಿತುಮಿಚ್ಛಸಿ ।

ಪ್ರಸಾದಯಸ್ವ ತ್ವಂ ಚೈನಂ ಶರಣಾಗತವತ್ಸಲಮ್ ॥ 21 ॥

ಮಾಂ ಚಾಸ್ಮೈ ನಿಯತೋ ಭೂತ್ವಾ ನಿರ್ಯಾತಯಿತುಮರ್ಹಸಿ ।

ಏವಂ ಹಿ ತೇ ಭವೇತ್ಸ್ವಸ್ತಿ ಸಮ್ಪ್ರದಾಯ ರಘೂತ್ತಮೇ ॥ 22 ॥

ಅನ್ಯಥಾ ತ್ವಂ ಹಿ ಕುರ್ವಾಣೋ ವಧಂ ಪ್ರಾಪ್ಸ್ಯಸಿ ರಾವಣ ।

ವರ್ಜಯೇದ್ವಜ್ರಮುತ್ಸೃಷ್ಟಂ ವರ್ಜಯೇದನ್ತಕಶ್ಚಿರಮ್ ॥ 23 ॥

ತ್ವದ್ವಿಧಂ ತು ನ ಸಙ್ಕೃದ್ಧೋ ಲೋಕನಾಥಃ ಸ ರಾಘವಃ ।

ರಾಮಸ್ಯ ಧನುಷಃ ಶಬ್ದಂ ಶ್ರೋಷ್ಯಸಿ ತ್ವಂ ಮಹಾಸ್ವನಮ್ ॥ 24 ॥

ಶತಕ್ರತುವಿಸೃಷ್ಟಸ್ಯ ನಿರ್ಘೋಷಮಶನೇರಿವ ।

ಇಹ ಶೀಘ್ರಂ ಸುಪರ್ವಾಣೋ ಜ್ವಲಿತಾಸ್ಯಾ ಇವೋರಗಾಃ ॥ 25 ॥

ಇಷವೋ ನಿಪತಿಷ್ಯನ್ತಿ ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣಲಕ್ಷಣಾಃ ।

ರಕ್ಷಾಂಸಿ ಪರಿನಿಘ್ನನ್ತಃ ಪುರ್ಯಾಮಸ್ಯಾಂ ಸಮನ್ತತಃ ॥ 26 ॥

ಅಸಮ್ಪಾತಂ ಕರಿಷ್ಯನ್ತಿ ಪತನ್ತಃ ಕಙ್ಕವಾಸಸಃ ।

ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಮಹಾಸರ್ಪಾನ್ ಸ ರಾಮಗರುಡೋ ಮಹಾನ್ ॥ 27 ॥

ಉದ್ಧರಿಷ್ಯತಿ ವೇಗೇನ ವೈನತೇಯ ಇವೋರಗಾನ್ ।

ಅಪನೇಷ್ಯತಿ ಮಾಂ ಭರ್ತಾ ತ್ವತ್ತಃ ಶೀಘ್ರಮರಿನ್ದಮಃ ॥ 28 ॥

ಅಸುರೇಭ್ಯಃ ಶ್ರಿಯಂ ದೀಪ್ತಾಂ ವಿಷ್ಣುಸ್ತ್ರಿಭಿರಿವ ಕ್ರಮೈಃ ।

ಜನಸ್ಥಾನೇ ಹತಸ್ಥಾನೇ ನಿಹತೇ ರಕ್ಷಸಾಂ ಬಲೇ ॥ 29 ॥

ಅಶಕ್ತೇನ ತ್ವಯಾ ರಕ್ಷಃ ಕೃತಮೇತದಸಾಧು ವೈ ।

ಆಶ್ರಮಂ ತು ತಯೋಃ ಶೂನ್ಯಂ ಪ್ರವಿಶ್ಯ ನರಸಿಂಹಯೋಃ ॥ 30 ॥

ಗೋಚರಂ ಗತಯೋರ್ಭ್ರಾತ್ರೋರಪನೀತಾ ತ್ವಯಾಧಮ ।

ನ ಹಿ ಗನ್ಧಮುಪಾಘ್ರಾಯ ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣಯೋಸ್ತ್ವಯಾ ॥ 31 ॥

ಶಕ್ಯಂ ಸನ್ದರ್ಶನೇ ಸ್ಥಾತುಂ ಶುನಾ ಶಾರ್ದೂಲಯೋರಿವ ।

ತಸ್ಯ ತೇ ವಿಗ್ರಹೇ ತಾಭ್ಯಾಂ ಯುಗಗ್ರಹಣಮಸ್ಥಿರಮ್ ॥ 32 ॥

ವೃತ್ರಸ್ಯೇವೇನ್ದ್ರಬಾಹುಭ್ಯಾಂ ಬಾಹೋರೇಕಸ್ಯ ವಿಗ್ರಹೇ ।

ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ತವ ಸ ನಾಥೋ ಮೇ ರಾಮಃ ಸೌಮಿತ್ರಿಣಾ ಸಹ ॥ 33 ॥

ತೋಯಮಲ್ಪಮಿವಾದಿತ್ಯಃ ಪ್ರಾಣಾನಾದಾಸ್ಯತೇ ಶರೈಃ ।

ಗಿರಿಂ ಕುಬೇರಸ್ಯ ಗತೋಽಥ ವಾಲಯಂ ಸಭಾಂ ಗತೋ ವಾ ವರುಣಸ್ಯ ರಾಜ್ಞಃ ।

ಅಸಂಶಯಂ ದಾಶರಥೇರ್ನ ಮೋಕ್ಷ್ಯಸೇ ಮಹಾದ್ರುಮಃ ಕಾಲಹತೋಽಶನೇರಿವ ॥ 34 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡೇ ಏಕವಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |

atha ekaviṃśassargaḥ |

tasya tadvacanaṃ śrutvā sītā raudrasya rakṣasaḥ |

ārtā dīnasvarā dīnaṃ pratyuvāca śanairvacaḥ || 1 ||

duḥkhārtā rudatī sītā vepamānā tapasvinī |

cintayantī varārohā patimeva pativratā || 2 ||

tṛṇamantarataḥ kṛtvā pratyuvāca śucismitā |

nivartaya mano mattaḥ svajane kriyatāṃ manaḥ || 3 ||

na māṃ prārthayituṃ yuktaṃ susiddhimiva pāpakṛt |

akāryaṃ na mayā kāryamekapatnyā vigarhitam || 4 ||

kulaṃ samprāptayā puṇyaṃ kule mahati jātayā |

evamuktvā tu vaidehī rāvaṇaṃ taṃ yaśasvinī || 5 ||

rākṣasaṃ pṛṣṭhataḥ kṛtvā bhūyo vacanamabravīt |

nāhamaupayikī bhāryā parabhāryā satī tava || 6 ||

sādhu dharmamavekṣasva sādhu sādhuvrataṃ cara |

yathā tava tathānyeṣāṃ dārā rakṣyā niśācara || 7 ||

ātmānamupamāṃ kṛtvā sveṣu dāreṣu ramyatām |

atuṣṭaṃ sveṣu dāreṣu capalaṃ calitendriyam || 8 ||

nayanti nikṛtiprajñaṃ paradārāḥ parābhavam |

iha santo na vā santi sato vā nānuvartase || 9 ||

tathāhi viparītā te buddhirācāravarjitā |

vaco mithyāpraṇītātmā pathyamuktaṃ vicakṣaṇaiḥ || 10 ||

rākṣasānāmabhāvāya tvaṃ vā na pratipadyase |

akṛtātmānamāsādya rājānamanaye ratam || 11 ||

samṛddhāni vinaśyanti rāṣṭrāṇi nagarāṇi ca |

tatheyaṃ tvāṃ samāsādya laṅkā ratnaughasaṅkulā || 12 ||

aparādhāttavaikasya nacirādvinaśiṣyati |

svakṛtairhanyamānasya rāvaṇādīrghadarśinaḥ || 13 ||

abhinandanti bhūtāni vināśe pāpakarmaṇaḥ |

evaṃ tvāṃ pāpakarmāṇaṃ vakṣyanti nikṛtā janāḥ || 14 ||

diṣṭyaitadvyasanaṃ prāpto raudra ityeva harṣitāḥ |

śakyā lobhayituṃ nāhamaiśvaryeṇa dhanena vā || 15 ||

ananyā rāghaveṇāhaṃ bhāskareṇa prabhā yathā |

upadhāya bhujaṃ tasya lokanāthasya satkṛtam || 16 ||

kathaṃ nāmopadhāsyāmi bhujamanyasya kasya cit |

ahamaupayikī bhāryā tasyaiva vasudhāpateḥ || 17 ||

vratasnātasya viprasya vidyeva viditātmanaḥ |

sādhu rāvaṇa rāmeṇa māṃ samānaya duḥkhitām || 18 ||

vane vāśitayā sārdhaṃ kareṇveva gajādhipam |

mitramaupayikaṃ kartuṃ rāmaḥ sthānaṃ parīpsatā || 19 ||

vadhaṃ cānicchatā ghoraṃ tvayāsau puruṣarṣabhaḥ |

viditaḥ sa hi dharmajñaḥ śaraṇāgatavatsalaḥ || 20 ||

tena maitrī bhavatu te yadi jīvitumicchasi |

prasādayasva tvaṃ cainaṃ śaraṇāgatavatsalam || 21 ||

māṃ cāsmai niyato bhūtvā niryātayitumarhasi |

evaṃ hi te bhavetsvasti sampradāya raghūttame || 22 ||

anyathā tvaṃ hi kurvāṇo vadhaṃ prāpsyasi rāvaṇa |

varjayedvajramutsṛṣṭaṃ varjayedantakaściram || 23 ||

tvadvidhaṃ tu na saṅkṛddho lokanāthaḥ sa rāghavaḥ |

rāmasya dhanuṣaḥ śabdaṃ śroṣyasi tvaṃ mahāsvanam || 24 ||

śatakratuvisṛṣṭasya nirghoṣamaśaneriva |

iha śīghraṃ suparvāṇo jvalitāsyā ivoragāḥ || 25 ||

iṣavo nipatiṣyanti rāmalakṣmaṇalakṣaṇāḥ |

rakṣāṃsi parinighnantaḥ puryāmasyāṃ samantataḥ || 26 ||

asampātaṃ kariṣyanti patantaḥ kaṅkavāsasaḥ |

rākṣasendramahāsarpān sa rāmagaruḍo mahān || 27 ||

uddhariṣyati vegena vainateya ivoragān |

apaneṣyati māṃ bhartā tvattaḥ śīghramarindamaḥ || 28 ||

asurebhyaḥ śriyaṃ dīptāṃ viṣṇustribhiriva kramaiḥ |

janasthāne hatasthāne nihate rakṣasāṃ bale || 29 ||

aśaktena tvayā rakṣaḥ kṛtametadasādhu vai |

āśramaṃ tu tayoḥ śūnyaṃ praviśya narasiṃhayoḥ || 30 ||

gocaraṃ gatayorbhrātrorapanītā tvayādhama |

na hi gandhamupāghrāya rāmalakṣmaṇayostvayā || 31 ||

śakyaṃ sandarśane sthātuṃ śunā śārdūlayoriva |

tasya te vigrahe tābhyāṃ yugagrahaṇamasthiram || 32 ||

vṛtrasyevendrabāhubhyāṃ bāhorekasya vigrahe |

kṣipraṃ tava sa nātho me rāmaḥ saumitriṇā saha || 33 ||

toyamalpamivādityaḥ prāṇānādāsyate śaraiḥ |

giriṃ kuberasya gato'tha vālayaṃ sabhāṃ gato vā varuṇasya rājñaḥ |

asaṃśayaṃ dāśaratherna mokṣyase mahādrumaḥ kālahato'śaneriva || 34 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe ekaviṃśassargaḥ ||