5.2 Sundarakanda - Dvitiya Sargah

ॐ

5.2 ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡ - ದ್ವಿತೀಯ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ದ್ವಿತೀಯಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಸ ಸಾಗರಮನಾದೃಷ್ಯಮತಿಕ್ರಮ್ಯ ಮಹಾಬಲಃ ।

ತ್ರಿಕೂಟಶಿಖರೇ ಲಙ್ಕಾಂ ಸ್ಥಿತಾಂ ಸ್ವಸ್ಥೋ ದದರ್ಶ ಹ ॥ 1 ॥

ತತಃ ಪಾದಪಮುಕ್ತೇನ ಪುಷ್ಪವರ್ಷೇಣ ವೀರ್ಯವಾನ್ ।

ಅಭಿವೃಷ್ಟಃ ಸ್ಥಿತಸ್ತತ್ರ ಬಭೌ ಪುಷ್ಪಮಯೋ ಯಥಾ ॥ 2 ॥

ಯೋಜನಾನಾಂ ಶತಂ ಶ್ರೀಮಾಂಸ್ತೀರ್ತ್ವಾಪ್ಯುತ್ತಮವಿಕ್ರಮಃ ।

ಅನಿಃಶ್ವಸನ್ ಕಪಿಸ್ತತ್ರ ನ ಗ್ಲಾನಿಮಧಿಗಚ್ಛತಿ ॥ 3 ॥

ಶತಾನ್ಯಹಂ ಯೋಜನಾನಾಂ ಕ್ರಮೇಯಂ ಸುಬಹೂನ್ಯಪಿ ।

ಕಿಂ ಪುನಃ ಸಾಗರಸ್ಯಾನ್ತಂ ಸಙ್ಖ್ಯಾತಂ ಶತಯೋಜನಮ್ ॥ 4 ॥

ಸ ತು ವೀರ್ಯವತಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಃ ಪ್ಲವತಾಮಪಿ ಚೋತ್ತಮಃ ।

ಜಗಾಮ ವೇಗವಾನ್ ಲಙ್ಕಾಂ ಲಙ್ಘಯಿತ್ವಾ ಮಹೋದಧಿಮ್ ॥ 5 ॥

ಶಾದ್ವಲಾನಿ ಚ ನೀಲಾನಿ ಗನ್ಧವನ್ತಿ ವನಾನಿ ಚ ।

ಗಣ್ಡವನ್ತಿ ಚ ಮಧ್ಯೇನ ಜಗಾಮ ನಗವನ್ತಿ ಚ ॥ 6 ॥

ಶೈಲಾಂಶ್ಚ ತರುಸಞ್ಛನ್ನಾನ್ ವನಾರಾಜೀಶ್ಚ ಪುಷ್ಪಿತಾಃ ।

ಅಭಿಚಕ್ರಾಮ ತೇಜಸ್ವೀ ಹನುಮಾನ್ ಪ್ಲವಗರ್ಷಭಃ ॥ 7 ॥

ಸ ತಸ್ಮಿನ್ನಚಲೇ ತಿಷ್ಠನ್ವನಾನ್ಯುಪವನಾನಿ ಚ ।

ಸ ನಗಾಗ್ರೇ ಚ ತಾಂ ಲಙ್ಕಾಂ ದದರ್ಶ ಪವನಾತ್ಮಜಃ ॥ 8 ॥

ಸರಲಾನ್ ಕರ್ಣಿಕಾರಾಂಶ್ಚ ಖರ್ಜೂರಾಂಶ್ಚ ಸುಪುಷ್ಪಿತಾನ್ ।

ಪ್ರಿಯಾಲೂನ್ಮುಚುಲಿನ್ದಾಂಶ್ಚ ಕುಟಜಾನ್ ಕೇತಕಾನಪಿ ॥ 9 ॥

ಪ್ರಿಯಂಙ್ಗೂನ್ ಗನ್ಧಪೂರ್ಣಾಂಶ್ಚ ನೀಪಾನ್ ಸಪ್ತಚ್ಛದಾಂಸ್ತಥಾ ।

ಆಸನಾನ್ ಕೋವಿದಾರಾಂಶ್ಚ ಕರವೀರಾಂಶ್ಚ ಪುಷ್ಪಿತಾನ್ ॥ 10 ॥

ಪುಷ್ಪಭಾರನಿಬದ್ಧಾಂಶ್ಚ ತಥಾ ಮುಕುಲಿತಾನಪಿ ।

ಪಾದಪಾನ್ ವಿಹಗಾಕೀರ್ಣಾನ್ ಪವನಾಧೂತಮಸ್ತಕಾನ್ ॥ 11 ॥

ಹಂಸಕಾರಣ್ಡವಾಕೀರ್ಣಾ ವಾಪೀಃ ಪದ್ಮೋತ್ಮಲಾಯುತಾಃ ।

ಆಕ್ರೀಡಾನ್ ವಿವಿಧಾನ್ ರಮ್ಯಾವನ್ ವಿವಿಧಾಂಶ್ಚ ಜಲಾಶಯಾನ್ ॥ 12 ॥

ಸನ್ತತಾನ್ ವಿವಿಧೈರ್ವೃಕ್ಷೈಃ ಸರ್ವರ್ತುಫಲಪುಷ್ಪಿತೈಃ ।

ಉದ್ಯಾನಾನಿ ಚ ರಮ್ಯಾಣಿ ದದರ್ಶ ಕಪಿಕುಞ್ಜರಃ ॥ 13 ॥

ಸಮಾಸಾದ್ಯ ಚ ಲಕ್ಷ್ಮೀವಾನ್ ಲಙ್ಕಾಂ ರಾವಣಪಾಲಿತಾಮ್ ।

ಪರಿಖಾಭಿಃ ಸಪದ್ಮಾಭಿಃ ಸೋತ್ಪಲಾಭಿರಲಙ್ಕೃತಾಮ್ ॥ 14 ॥

ಸೀತಾಪಹರಣಾರ್ಥೇನ ರಾವಣೇನ ಸುರಕ್ಷಿತಾಮ್ ।

ಸಮನ್ತಾದ್ವಿಚರದ್ಭಿಶ್ಚ ರಾಕ್ಷಸೈರುಗ್ರಧನ್ವಿಭಿಃ ॥ 15 ॥

ಕಾಞ್ಚನೇನಾವೃತಾಂ ರಮ್ಯಾಂ ಪ್ರಾಕಾರೇಣ ಮಹಾಪುರೀಮ್ ।

ಗೃಹೈಶ್ಚ ಗ್ರಹಸಙ್ಕಾಶೈಃ ಶಾರದಾಮ್ಬುದಸನ್ನಿಭೈಃ ॥ 16 ॥

ಪಾಣ್ಡುರಾಭಿಃ ಪ್ರತೋಲೀಭಿರುಚ್ಚಾಭಿರಭಿಸಂವೃತಾಮ್ ।

ಅಟ್ಟಾಲಕಶತಾಕೀರ್ಣಾಂ ಪತಾಕಾಧ್ವಜಮಾಲಿನೀಮ್ ॥ 17 ॥

ತೋರಣೈಃ ಕಾಞ್ಚನೈರ್ದಿವ್ಯೈರ್ಲತಾಪಙ್ತ್ಕಿವಿಚಿತ್ರಿತೈಃ ।

ದದರ್ಶ ಹನುಮಾನ್ ಲಙ್ಕಾಂ ದಿವಿ ದೇವಪುರೀಂ ಯಥಾ ॥ 18 ॥

ಗಿರಿಮೂರ್ಧ್ನಿಂ ಸ್ಥಿತಾಂ ಲಙ್ಕಾಂ ಪಾಣ್ಡುರೈರ್ಭವನೈಃ ಶುಭೈಃ ।

ದದರ್ಶ ಸ ಕಪಿಶ್ರೇಷ್ಠಃ ಪುರಮಾಕಾಶಗಂ ಯಥಾ ॥ 19 ॥

ಪಾಲಿತಾಂ ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರೇಣ ನಿರ್ಮಿತಾಂ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಣಾ ।

ಪ್ಲವಮಾನಮಿವಾಕಾಶೇ ದದರ್ಶ ಹನುಮಾನ್ ಪುರೀಮ್ ॥ 20 ॥

ವಪ್ರಪ್ರಾಕಾರಜಘನಾಂ ವಿಪುಲಾಮ್ಬುನವಾಮ್ಬರಾಮ್ ।

ಶತಘ್ನೀಶೂಲಕೇಶಾನ್ತಾಮಟ್ಟಾಲಕವತಂಸಕಾಮ್ ॥ 21 ॥

ಮನಸೇವ ಕೃತಾಂ ಲಙ್ಕಾಂ ನಿರ್ಮಿತಾಂ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಣಾ ।

ದ್ವಾರಮುತ್ತರಮಾಸಾದ್ಯ ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ವಾನರಃ ॥ 22 ॥

ಕೈಲಾಸಶಿಖರಪ್ರಖ್ಯಾಮಾಲಿಖನ್ತೀಮಿವಾಮ್ಬರಮ್ ।

ಡೀಯಮಾನಾಮಿವಾಕಾಶಮುಚ್ಛ್ರಿತೈರ್ಭವನೋತ್ತಮೈಃ ॥ 23 ॥

ಸಮ್ಪೂರ್ಣಾಂ ರಾಕ್ಷಸೈರ್ಘೋರೈರ್ನಾಗೈರ್ಭೋಗವತೀಮಿವ ।

ಅಚಿನ್ತ್ಯಾಂ ಸುಕೃತಾಂ ಸ್ಪಷ್ಟಾಂ ಕುಬೇರಾಧ್ಯುಷಿತಾಂ ಪುರಾ ॥ 24 ॥

ದಂಷ್ಟ್ರಿಭಿರ್ಬಹುಭಿಃ ಶೂರೈಃ ಶೂಲಪಟ್ಟಸಪಾಣಿಭಿಃ ।

ರಕ್ಷಿತಾಂ ರಾಕ್ಷಸೈರ್ಘೋರೈರ್ಗುಹಾಮಾಶೀವಿಷೈರಿವ ॥ 25 ॥

ತಸ್ಯಾಶ್ಚ ಮಹತೀಂ ಗುಪ್ತಿಂ ಸಾಗರಂ ಚ ನಿರೀಕ್ಷ್ಯ ಸಃ ।

ರಾವಣಂ ಚ ರಿಪುಂ ಘೋರಂ ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ವಾನರಃ ॥ 26 ॥

ಆಗತ್ಯಾಪೀಹ ಹರಯೋ ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ನಿರರ್ಥಕಾಃ ।

ನ ಹಿ ಯುದ್ಧೇನ ವೈ ಲಙ್ಕಾ ಶಕ್ಯಾ ಜೇತುಂ ಸುರೈರಪಿ ॥ 27 ॥

ಇಮಾಂ ತು ವಿಷಮಾಂ ದುರ್ಗಾಂ ಲಙ್ಕಾಂ ರಾವಣಪಾಲಿತಾಮ್ ।

ಪ್ರಾಪ್ಯಾಪಿ ಸ ಮಹಾಬಾಹುಃ ಕಿಂ ಕರಿಷ್ಯತಿ ರಾಘವಃ ॥ 28 ॥

ಅವಕಾಶೋ ನಸಾನ್ತ್ವಸ್ಯ ರಾಕ್ಷಸೇಷ್ವಭಿಗಮ್ಯತೇ ।

ನ ದಾನಸ್ಯ ನ ಭೇದಸ್ಯ ನೈವ ಯುದ್ಧಸ್ಯ ದೃಶ್ಯತೇ ॥ 29 ॥

ಚತುರ್ಣಾಮೇವ ಹಿ ಗತಿರ್ವಾನರಾಣಾಂ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ ।

ವಾಲಿಪುತ್ರಸ್ಯ ನೀಲಸ್ಯ ಮಮ ರಾಜ್ಞಶ್ಚ ಧೀಮತಃ ॥ 30 ॥

ಯಾವಜ್ಜಾನಾಮಿ ವೈದೇಹೀಂ ಯದಿ ಜೀವತಿ ವಾ ನ ವಾ ।

ತತ್ರೈವ ಚಿನ್ತಯಿಷ್ಯಾಮಿ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತಾಂ ಜನಕಾತ್ಮಜಾಮ್ ॥ 31 ॥

ತತಃ ಸ ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ಮುಹೂರ್ತಂ ಕಪಿಕುಞ್ಜರಃ ।

ಗಿರಿಶೃಙ್ಗೇ ಸ್ಥಿತಸ್ತಸ್ಮಿನ್ ರಾಮಸ್ಯಾಭ್ಯುದಯೇ ರತಃ ॥ 32 ॥

ಅನೇನ ರೂಪೇಣ ಮಯಾ ನ ಶಕ್ಯಾ ರಕ್ಷಸಾಂ ಪುರೀ ।

ಪ್ರವೇಷ್ಟುಂ ರಾಕ್ಷಸೈರ್ಗುಪ್ತಾ ಕ್ರೂರೈರ್ಬಲಸಮನ್ವಿತೈಃ ॥ 33 ॥

ಉಗ್ರೌಜಸೋ ಮಹಾವೀರ್ಯಾ ಬಲವನ್ತಶ್ಚ ರಾಕ್ಷಸಾಃ ।

ವಞ್ಚನೀಯಾ ಮಯಾ ಸರ್ವೇ ಜಾನಕೀಂ ಪರಿಮಾರ್ಗತಾ ॥ 34 ॥

ಲಕ್ಷ್ಯಾಲಕ್ಷ್ಯೇಣ ರೂಪೇಣ ರಾತ್ರೌ ಲಙ್ಕಾ ಪುರೀ ಮಯಾ ।

ಪ್ರವೇಷ್ಟುಂ ಪ್ರಾಪ್ತಕಾಲಂ ಮೇ ಕೃತ್ಯಂ ಸಾಧಯಿತುಂ ಮಹತ್ ॥ 35 ॥

ತಾಂ ಪುರೀಂ ತಾದೃಶೀಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ದುರಾಧರ್ಷಾಂ ಸುರಾಸುರೈಃ ।

ಹನುಮಾನ್ ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ವಿನಿಶ್ಚಿತ್ಯ ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ ॥ 36 ॥

ಕೇನೋಪಾಯೇನ ಪಶ್ಯೇಯಂ ಮೈಥಿಲೀಂ ಜನಕಾತ್ಮಜಾಮ್ ।

ಅದೃಷ್ಟೋ ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರೇಣ ರಾವಣೇನ ದುರಾತ್ಮನಾ ॥ 37 ॥

ನ ವಿನಶ್ಯೇತ್ಕಥಂ ಕಾರ್ಯಂ ರಾಮಸ್ಯ ವಿದಿತಾತ್ಮನಃ ।

ಏಕಾಮೇಕಶ್ಚ ವಶ್ಯೇಯಂ ರಹಿತೇ ಜನಕಾತ್ಮಜಾಮ್ ॥ 38 ॥

ಭೂತಾಶ್ಚಾರ್ಥಾ ವಿಪದ್ಯನ್ತೇ ದೇಶಕಾಲವಿರೋಧಿತಾಃ ।

ವಿಕ್ಲಬಂ ದೂತಮಾಸಾದ್ಯ ತಮಃ ಸೂರ್ಯೋದಯೇ ಯಥಾ ॥ 39 ॥

ಅರ್ಥಾನರ್ಥಾನ್ತರೇ ಬುದ್ಧಿರ್ನಿಶ್ಚಿತಾಪಿ ನ ಶೋಭತೇ ।

ಘಾತಯನ್ತಿ ಹಿ ಕಾರ್ಯಾಣಿ ದೂತಾಃ ಪಣ್ಡಿತಮಾನಿನಃ ॥ 40 ॥

ನ ವಿನಶ್ಯೇತ್ಕಥಂ ಕಾರ್ಯಂ ವೈಕ್ಲಬ್ಯಂ ನ ಕಥಂ ಭವೇತ್ ।

ಲಙ್ಘನಂ ಚ ಸಮುದ್ರಸ್ಯ ಕಥಂ ನು ನ ವೃಥಾ ಭವೇತ್ ॥ 41 ॥

ಮಯಿ ದೃಷ್ಟೇ ತು ರಕ್ಷೋಭೀ ರಾಮಸ್ಯ ವಿದಿತಾತ್ಮನಃ ।

ಭವೇದ್ವ್ಯರ್ಥಮಿದಂ ಕಾರ್ಯಂ ರಾವಣಾನರ್ಥಮಿಚ್ಛತಃ ॥ 42 ॥

ನ ಹಿ ಶಕ್ಯಂ ಕ್ವಚಿತ್ ಸ್ಥಾತುಮವಿಜ್ಞಾತೇನ ರಾಕ್ಷಸೈಃ ।

ಅಪಿ ರಾಕ್ಷಸರೂಪೇಣ ಕಿಮುತಾನ್ಯೇನ ಕೇನಚಿತ್ ॥ 43 ॥

ವಾಯುರಪ್ಯತ್ರ ನಾಜ್ಞಾತಶ್ಚರೇದಿತಿ ಮತಿರ್ಮಮ ।

ನ ಹ್ಯ ಸ್ತ್ಯವಿದಿತಂ ಕಿಞ್ಚಿದ್ರಾಕ್ಷಸಾನಾಂ ಬಲೀಯಸಾಮ್ ॥ 44 ॥

ಇಹಾಹಂ ಯದಿ ತಿಷ್ಠಾಮಿ ಸ್ವೇನ ರೂಪೇಣ ಸಂವೃತಃ ।

ವಿನಾಶಮುಪಯಾಸ್ಯಾಮಿ ಭರ್ತುರರ್ಥಶ್ಚ ಹೀಯತೇ ॥ 45 ॥

ತದಹಂ ಸ್ವೇನ ರೂಪೇಣ ರಜನ್ಯಾಂ ಹ್ರಸ್ವತಾಂ ಗತಃ ।

ಲಙ್ಕಾಮಭಿಪತಿಷ್ಯಾಮಿ ರಾಘವಸ್ಯಾರ್ಥಸಿದ್ಧಯೇ ॥ 46 ॥

ರಾವಣಸ್ಯ ಪುರೀಂ ರಾತ್ರೌ ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಸುದುರಾಸದಾಮ್ ।

ವಿಚಿನ್ವನ್ ಭವನಂ ಸರ್ವಂ ದ್ರಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಜನಕಾತ್ಮಜಾಮ್ ॥ 47 ॥

ಇತಿ ಸಞ್ಚಿನ್ತ್ಯ ಹನುಮಾನ್ ಸೂರ್ಯಸ್ಯಾಸ್ತಮಯಂ ಕಪಿಃ ।

ಆಚಕಾಙ್ಕ್ಷೇ ತದಾ ವೀರೋ ವೈದೇಹ್ಯಾ ದರ್ಶನೋತ್ಸುಕಃ ॥ 48 ॥

ಸೂರ್ಯೇ ಚಾಸ್ತಂ ಗತೇ ರಾತ್ರೌ ದೇಹಂ ಸಙ್ಕ್ಷಿಪ್ಯ ಮಾರುತಿಃ ।

ಪೃಷದಂಶಕಮಾತ್ರಃ ಸನ್ ಬಭೂವಾದ್ಭುತದರ್ಶನಃ ॥ 49 ॥

ಪ್ರದೋಷಕಾಲೇ ಹನುಮಾಂಸ್ತೂರ್ಣಮುತ್ಪ್ಲುತ್ಯ ವೀರ್ಯವಾನ್ ।

ಪ್ರವಿವೇಶ ಪುರೀಂ ರಮ್ಯಾಂ ಸುವಿಭಕ್ತಮಹಾಪಥಾಮ್ ॥ 50 ॥

ಪ್ರಾಸಾದಮಾಲಾವಿತತಾಂ ಸ್ತಮ್ಭೈಃ ಕಾಞ್ಚನರಾಜತೈಃ ।

ಶಾತಕುಮ್ಭಮಯೈರ್ಜಾಲೈರ್ಗನ್ಥರ್ವನಗರೋಪಮಾಮ್ ॥ 51 ॥

ಸಪ್ತಭೌಮಾಷ್ಟಭೌಮೈಶ್ಚ ಸ ದದರ್ಶ ಮಹಾಪುರೀಮ್ ।

ತಲೈಃ ಸ್ಫಾಟಿಕಸಙ್ಕೀರ್ಣೈಃ ಕಾರ್ತಸ್ವರವಿಭೂಷಿತೈಃ ॥ 52 ॥

ವೈಡೂರ್ಯಮಣಿಚಿತ್ರೈಶ್ಚ ಮುಕ್ತಾಜಾಲವಿಭೂಷಿತೈಃ ।

ತಲೈಃ ಶುಶುಭಿರೇ ತಾನಿ ಭವನಾನ್ಯತ್ರ ರಕ್ಷಸಾಮ್ ॥ 53 ॥

ಕಾಞ್ಚನಾನಿ ಚ ಚಿತ್ರಾಣಿ ತೋರಣಾನಿ ಚ ರಕ್ಷಸಾಮ್ ।

ಲಙ್ಕಾಮುದ್ಯೋತಯಾಮಾಸುಃ ಸರ್ವತಃ ಸಮಲಙ್ಕೃತಾಮ್ ॥ 54 ॥

ಅಚಿನ್ತ್ಯಾಮದ್ಭುತಾಕಾರಾಂ ದೃಷ್ಟವಾ ಲಙ್ಕಾಂ ಮಹಾಕಪಿಃ ।

ಆಸೀದ್ವಿಷಣ್ಣೋ ಹೃಷ್ಟಶ್ಚ ವೈದೇಹ್ಯಾ ದರ್ಶನೋತ್ಸುಕಃ ॥ 55 ॥

ಸ ಪಾಣ್ಡುರಾವಿದ್ಧವಿಮಾನಮಾಲಿನೀಂ ಮಹಾರ್ಹಜಾಮ್ಬೂನದಜಾಲತೋರಣಾಮ್ ।

ಯಶಸ್ವಿನೀಂ ರಾವಣಬಾಹುಪಾಲಿತಾಂ ಕ್ಷಪಾಚರೈರ್ಭೀಮಬಲೈಃ ಸಮಾವೃತಾಮ್ ॥ 56 ॥

ಚನ್ದ್ರೋಽಪಿ ಸಾಚಿವ್ಯಮಿವಾಸ್ಯ ಕುರ್ವಂಸ್ತಾರಾಗಣೈರ್ಮಧ್ಯಗತೋ ವಿರಾಜನ್ ।

ಜ್ಯೋತ್ಸ್ನಾವಿತಾನೇನ ವಿತತ್ಯ ಲೋಕ ಮುತ್ತಿಷ್ಠತೇ ನೈಕಸಹಸ್ರರಶ್ಮಿಃ ॥ 57 ॥

ಶಙ್ಖಪ್ರಭಂ ಕ್ಷೀರಮೃಣಾಲವರ್ಣ ಮುದ್ಗಚ್ಛಮಾನಂ ವ್ಯವಭಾಸಮಾನಮ್ ।

ದದರ್ಶ ಚನ್ದ್ರಂ ಸ ಹರಿಪ್ರವೀರಃ ಪೋಪ್ಲೂಯಮಾನಂ ಸರಸೀವ ಹಂಸಮ್ ॥ 58 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡೇ ದ್ವಿತೀಯಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |

atha dvitīyassargaḥ |

sa sāgaramanādṛṣyamatikramya mahābalaḥ |

trikūṭaśikhare laṅkāṃ sthitāṃ svastho dadarśa ha || 1 ||

tataḥ pādapamuktena puṣpavarṣeṇa vīryavān |

abhivṛṣṭaḥ sthitastatra babhau puṣpamayo yathā || 2 ||

yojanānāṃ śataṃ śrīmāṃstīrtvāpyuttamavikramaḥ |

aniḥśvasan kapistatra na glānimadhigacchati || 3 ||

śatānyahaṃ yojanānāṃ krameyaṃ subahūnyapi |

kiṃ punaḥ sāgarasyāntaṃ saṅkhyātaṃ śatayojanam || 4 ||

sa tu vīryavatāṃ śreṣṭhaḥ plavatāmapi cottamaḥ |

jagāma vegavān laṅkāṃ laṅghayitvā mahodadhim || 5 ||

śādvalāni ca nīlāni gandhavanti vanāni ca |

gaṇḍavanti ca madhyena jagāma nagavanti ca || 6 ||

śailāṃśca tarusañchannān vanārājīśca puṣpitāḥ |

abhicakrāma tejasvī hanumān plavagarṣabhaḥ || 7 ||

sa tasminnacale tiṣṭhanvanānyupavanāni ca |

sa nagāgre ca tāṃ laṅkāṃ dadarśa pavanātmajaḥ || 8 ||

saralān karṇikārāṃśca kharjūrāṃśca supuṣpitān |

priyālūnmuculindāṃśca kuṭajān ketakānapi || 9 ||

priyaṃṅgūn gandhapūrṇāṃśca nīpān saptacchadāṃstathā |

āsanān kovidārāṃśca karavīrāṃśca puṣpitān || 10 ||

puṣpabhāranibaddhāṃśca tathā mukulitānapi |

pādapān vihagākīrṇān pavanādhūtamastakān || 11 ||

haṃsakāraṇḍavākīrṇā vāpīḥ padmotmalāyutāḥ |

ākrīḍān vividhān ramyāvan vividhāṃśca jalāśayān || 12 ||

santatān vividhairvṛkṣaiḥ sarvartuphalapuṣpitaiḥ |

udyānāni ca ramyāṇi dadarśa kapikuñjaraḥ || 13 ||

samāsādya ca lakṣmīvān laṅkāṃ rāvaṇapālitām |

parikhābhiḥ sapadmābhiḥ sotpalābhiralaṅkṛtām || 14 ||

sītāpaharaṇārthena rāvaṇena surakṣitām |

samantādvicaradbhiśca rākṣasairugradhanvibhiḥ || 15 ||

kāñcanenāvṛtāṃ ramyāṃ prākāreṇa mahāpurīm |

gṛhaiśca grahasaṅkāśaiḥ śāradāmbudasannibhaiḥ || 16 ||

pāṇḍurābhiḥ pratolībhiruccābhirabhisaṃvṛtām |

aṭṭālakaśatākīrṇāṃ patākādhvajamālinīm || 17 ||

toraṇaiḥ kāñcanairdivyairlatāpaṅtkivicitritaiḥ |

dadarśa hanumān laṅkāṃ divi devapurīṃ yathā || 18 ||

girimūrdhniṃ sthitāṃ laṅkāṃ pāṇḍurairbhavanaiḥ śubhaiḥ |

dadarśa sa kapiśreṣṭhaḥ puramākāśagaṃ yathā || 19 ||

pālitāṃ rākṣasendreṇa nirmitāṃ viśvakarmaṇā |

plavamānamivākāśe dadarśa hanumān purīm || 20 ||

vapraprākārajaghanāṃ vipulāmbunavāmbarām |

śataghnīśūlakeśāntāmaṭṭālakavataṃsakām || 21 ||

manaseva kṛtāṃ laṅkāṃ nirmitāṃ viśvakarmaṇā |

dvāramuttaramāsādya cintayāmāsa vānaraḥ || 22 ||

kailāsaśikharaprakhyāmālikhantīmivāmbaram |

ḍīyamānāmivākāśamucchritairbhavanottamaiḥ || 23 ||

sampūrṇāṃ rākṣasairghorairnāgairbhogavatīmiva |

acintyāṃ sukṛtāṃ spaṣṭāṃ kuberādhyuṣitāṃ purā || 24 ||

daṃṣṭribhirbahubhiḥ śūraiḥ śūlapaṭṭasapāṇibhiḥ |

rakṣitāṃ rākṣasairghorairguhāmāśīviṣairiva || 25 ||

tasyāśca mahatīṃ guptiṃ sāgaraṃ ca nirīkṣya saḥ |

rāvaṇaṃ ca ripuṃ ghoraṃ cintayāmāsa vānaraḥ || 26 ||

āgatyāpīha harayo bhaviṣyanti nirarthakāḥ |

na hi yuddhena vai laṅkā śakyā jetuṃ surairapi || 27 ||

imāṃ tu viṣamāṃ durgāṃ laṅkāṃ rāvaṇapālitām |

prāpyāpi sa mahābāhuḥ kiṃ kariṣyati rāghavaḥ || 28 ||

avakāśo nasāntvasya rākṣaseṣvabhigamyate |

na dānasya na bhedasya naiva yuddhasya dṛśyate || 29 ||

caturṇāmeva hi gatirvānarāṇāṃ mahātmanām |

vāliputrasya nīlasya mama rājñaśca dhīmataḥ || 30 ||

yāvajjānāmi vaidehīṃ yadi jīvati vā na vā |

tatraiva cintayiṣyāmi dṛṣṭvā tāṃ janakātmajām || 31 ||

tataḥ sa cintayāmāsa muhūrtaṃ kapikuñjaraḥ |

giriśṛṅge sthitastasmin rāmasyābhyudaye rataḥ || 32 ||

anena rūpeṇa mayā na śakyā rakṣasāṃ purī |

praveṣṭuṃ rākṣasairguptā krūrairbalasamanvitaiḥ || 33 ||

ugraujaso mahāvīryā balavantaśca rākṣasāḥ |

vañcanīyā mayā sarve jānakīṃ parimārgatā || 34 ||

lakṣyālakṣyeṇa rūpeṇa rātrau laṅkā purī mayā |

praveṣṭuṃ prāptakālaṃ me kṛtyaṃ sādhayituṃ mahat || 35 ||

tāṃ purīṃ tādṛśīṃ dṛṣṭvā durādharṣāṃ surāsuraiḥ |

hanumān cintayāmāsa viniścitya muhurmuhuḥ || 36 ||

kenopāyena paśyeyaṃ maithilīṃ janakātmajām |

adṛṣṭo rākṣasendreṇa rāvaṇena durātmanā || 37 ||

na vinaśyetkathaṃ kāryaṃ rāmasya viditātmanaḥ |

ekāmekaśca vaśyeyaṃ rahite janakātmajām || 38 ||

bhūtāścārthā vipadyante deśakālavirodhitāḥ |

viklabaṃ dūtamāsādya tamaḥ sūryodaye yathā || 39 ||

arthānarthāntare buddhirniścitāpi na śobhate |

ghātayanti hi kāryāṇi dūtāḥ paṇḍitamāninaḥ || 40 ||

na vinaśyetkathaṃ kāryaṃ vaiklabyaṃ na kathaṃ bhavet |

laṅghanaṃ ca samudrasya kathaṃ nu na vṛthā bhavet || 41 ||

mayi dṛṣṭe tu rakṣobhī rāmasya viditātmanaḥ |

bhavedvyarthamidaṃ kāryaṃ rāvaṇānarthamicchataḥ || 42 ||

na hi śakyaṃ kvacit sthātumavijñātena rākṣasaiḥ |

api rākṣasarūpeṇa kimutānyena kenacit || 43 ||

vāyurapyatra nājñātaścarediti matirmama |

na hya styaviditaṃ kiñcidrākṣasānāṃ balīyasām || 44 ||

ihāhaṃ yadi tiṣṭhāmi svena rūpeṇa saṃvṛtaḥ |

vināśamupayāsyāmi bharturarthaśca hīyate || 45 ||

tadahaṃ svena rūpeṇa rajanyāṃ hrasvatāṃ gataḥ |

laṅkāmabhipatiṣyāmi rāghavasyārthasiddhaye || 46 ||

rāvaṇasya purīṃ rātrau praviśya sudurāsadām |

vicinvan bhavanaṃ sarvaṃ drakṣyāmi janakātmajām || 47 ||

iti sañcintya hanumān sūryasyāstamayaṃ kapiḥ |

ācakāṅkṣe tadā vīro vaidehyā darśanotsukaḥ || 48 ||

sūrye cāstaṃ gate rātrau dehaṃ saṅkṣipya mārutiḥ |

pṛṣadaṃśakamātraḥ san babhūvādbhutadarśanaḥ || 49 ||

pradoṣakāle hanumāṃstūrṇamutplutya vīryavān |

praviveśa purīṃ ramyāṃ suvibhaktamahāpathām || 50 ||

prāsādamālāvitatāṃ stambhaiḥ kāñcanarājataiḥ |

śātakumbhamayairjālairgantharvanagaropamām || 51 ||

saptabhaumāṣṭabhaumaiśca sa dadarśa mahāpurīm |

talaiḥ sphāṭikasaṅkīrṇaiḥ kārtasvaravibhūṣitaiḥ || 52 ||

vaiḍūryamaṇicitraiśca muktājālavibhūṣitaiḥ |

talaiḥ śuśubhire tāni bhavanānyatra rakṣasām || 53 ||

kāñcanāni ca citrāṇi toraṇāni ca rakṣasām |

laṅkāmudyotayāmāsuḥ sarvataḥ samalaṅkṛtām || 54 ||

acintyāmadbhutākārāṃ dṛṣṭavā laṅkāṃ mahākapiḥ |

āsīdviṣaṇṇo hṛṣṭaśca vaidehyā darśanotsukaḥ || 55 ||

sa pāṇḍurāviddhavimānamālinīṃ mahārhajāmbūnadajālatoraṇām |

yaśasvinīṃ rāvaṇabāhupālitāṃ kṣapācarairbhīmabalaiḥ samāvṛtām || 56 ||

candro'pi sācivyamivāsya kurvaṃstārāgaṇairmadhyagato virājan |

jyotsnāvitānena vitatya loka muttiṣṭhate naikasahasraraśmiḥ || 57 ||

śaṅkhaprabhaṃ kṣīramṛṇālavarṇa mudgacchamānaṃ vyavabhāsamānam |

dadarśa candraṃ sa haripravīraḥ poplūyamānaṃ sarasīva haṃsam || 58 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe dvitīyassargaḥ ||