5.19 Sundarakanda - Ekonavimsha Sargah

ॐ

5.19 ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡ - ಏಕೋನವಿಂಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಏಕೋನವಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ತಸ್ಮಿನ್ನೇವ ತತಃ ಕಾಲೇ ರಾಜಪುತ್ರೀ ತ್ವನಿನ್ದಿತಾ ।

ರೂಪಯೌವನಸಮ್ಪನ್ನಂ ಭೂಷಣೋತ್ತಮಭೂಷಿತಮ್ ॥ 1 ॥

ತತೋ ದೃಷ್ಟ್ವೈವ ವೈದೇಹೀ ರಾವಣಂ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪಮ್ ।

ಪ್ರಾವೇಪತ ವರಾರೋಹಾ ಪ್ರವಾತೇ ಕದಲೀ ಯಥಾ ॥ 2 ॥

ಆಚ್ಛಾದ್ಯೋದರಮೂರುಭ್ಯಾಂ ಬಾಹುಭ್ಯಾಂ ಚ ಪಯೋಧರೌ ।

ಉಪವಿಷ್ಟಾ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷೀ ರುದನ್ತೀ ವರವರ್ಣಿನೀ ॥ 3 ॥

ದಶಗ್ರೀವಸ್ತು ವೈದೇಹೀಂ ರಕ್ಷಿತಾಂ ರಾಕ್ಷಸೀಗಣೈಃ ।

ದದರ್ಶ ಸೀತಾಂ ದುಃಖಾರ್ತಾಂ ನಾವಂ ಸನ್ನಾಮಿವಾರ್ಣವೇ ॥ 4 ॥

ಅಸಂವೃತಾಯಾಮಾಸೀನಾಂ ಧರಣ್ಯಾಂ ಸಂಶಿತವ್ರತಾಮ್ ।

ಛಿನ್ನಾಂ ಪ್ರಪತಿತಾಂ ಭೂಮೌ ಶಾಖಾಮಿವ ವನಸ್ಪತೇಃ ॥ 5 ॥

ಮಲಮಣ್ಡನಚಿತ್ರಾಙ್ಗೀಂ ಮಣ್ಡನಾರ್ಹಾಮಮಣ್ಡಿತಾಮ್ ।

ಮೃಣಾಲೀ ಪಙ್ಕದಿಗ್ಧೇವ ವಿಭಾತಿ ನ ವಿಭಾತಿ ಚ ॥ 6 ॥

ಸಮೀಪಂ ರಾಜಸಿಂಹಸ್ಯ ರಾಮಸ್ಯ ವಿದಿತಾತ್ಮನಃ ।

ಸಙ್ಕಲ್ಪಹಯಸಂಯುಕ್ಸೈರ್ಯಾನ್ತೀಮಿವ ಮನೋರಥೈಃ ॥ 7 ॥

ಶುಷ್ಯನ್ತೀಂ ರುದತೀಮೇಕಾಂ ಧ್ಯಾನಶೋಕಪರಾಯಣಾಮ್ ।

ದುಃಖಸ್ಯಾನ್ತಮಪಶ್ಯನ್ತೀಂ ರಾಮಾಂ ರಾಮಮನುವ್ರತಾಮ್ ॥ 8 ॥

ವೇಷ್ಟಮಾನಾಂ ತಥಾಽವಿಷ್ಟಾಂ ಪನ್ನಗೇನ್ದ್ರವಧೂಮಿವ ।

ಧೂಪ್ಯಮಾನಾಂ ಗ್ರಹೇಣೇವ ರೋಹಿಣೀಂ ಧೂಮಕೇತುನಾ ॥ 9 ॥

ವೃತ್ತಶೀಲಕುಲೇ ಜಾತಾಮಾಚಾರವತಿ ಧಾರ್ಮಿಕೇ ।

ಪುನಃಸಂಸ್ಕಾರಮಾಪನ್ನಾಂ ಜಾತಾಮಿವ ಚ ದುಷ್ಕುಲೇ ॥ 10 ॥

ಅಭೂತೇನಾಪವಾದೇನ ಕೀರ್ತಿಂ ನಿಪತಿತಾಮಿವ ।

ಆಮ್ನಾಯಾನಾಮಯೋಗೇನ ವಿದ್ಯಾಂ ಪ್ರಶಿಥಿಲಾಮಿವ ॥ 11 ॥

ಸನ್ನಾಮಿವ ಮಹಾಕೀರ್ತಿಂ ಶ್ರದ್ಧಾಮಿವ ವಿಮಾನಿತಾಮ್ ।

ಪೂಜಾಮಿವ ಪರಿಕ್ಷೀಣಾಮಾಶಾಂ ಪ್ರತಿಹತಾಮಿವ ॥ 12 ॥

ಆಯತೀಮಿವ ವಿಧ್ವಸ್ತಾಮಾಜ್ಞಾಂ ಪ್ರತಿಹತಾಮಿವ ।

ದೀಪ್ತಾಮಿವ ದಿಶಂ ಕಾಲೇ ಪೂಜಾಮಪಹೃತಾಮಿವ ॥ 13 ॥

ಪದ್ಮಿನೀಮಿವ ವಿಧ್ವಸ್ತಾಂ ಹತಶೂರಾಂ ಚಮೂಮಿವ ।

ಪ್ರಭಾಮಿವ ತಮೋಧ್ವಸ್ತಾಮುಪಕ್ಷೀಣಾಮಿವಾಪಗಾಮ್ ॥ 14 ॥

ವೇದೀಮಿವ ಪರಾಮೃಷ್ಟಾಂ ಶಾನ್ತಾಮಗ್ನಿಶಿಖಾಮಿವ ।

ಪೌರ್ಣಮಾಸೀಮಿವ ನಿಶಾಂ ರಾಹುಗ್ರಸ್ತೇನ್ದುಮಣ್ಡಲಾಮ್ ॥ 15 ॥

ಉತ್ಕೃಷ್ಟಪರ್ಣಕಮಲಾಂ ವಿತ್ರಾಸಿತವಿಹಙ್ಗಮಾಮ್ ।

ಹಸ್ತಿಹಸ್ತಪರಾಮೃಷ್ಟಾಮಾಕುಲಾಂ ಪದ್ಮಿನೀಮಿವ ॥ 16 ॥

ಪತಿಶೋಕಾತುರಾಂ ಶುಷ್ಕಾಂ ನದೀಂ ವಿಸ್ರಾವಿತಾಮಿವ ।

ಪರಯಾ ಮೃಜಯಾ ಹೀನಾಂ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷನಿಶಾಮಿವ ॥ 17 ॥

ಸುಕುಮಾರೀಂ ಸುಜಾತಾಙ್ಗೀಂ ರತ್ನಗರ್ಭಗೃಹೋಚಿತಾಮ್ ।

ತಪ್ಯಮಾನಾಮಿವೋಷ್ಣೇನ ಮೃಣಾಲೀಮಚಿರೋದ್ಧೃತಾಮ್ ॥ 18 ॥

ಗೃಹೀತಾಮಾಲಿತಾಂ ಸ್ತಮ್ಭೇ ಯೂಥಪೇನ ವಿನಾಕೃತಾಮ್ ।

ನಿಃಶ್ವಸನ್ತೀಂ ಸುದುಃಖಾರ್ತಾಂ ಗಜರಾಜವಧೂಮಿವ ॥ 19 ॥

ಏಕಯಾ ದೀರ್ಘಯಾ ವೇಣ್ಯಾ ಶೋಭಮಾನಾಮಯತ್ನತಃ ।

ನೀಲಯಾ ನೀರದಾಪಾಯೇ ವನರಾಜ್ಯಾ ಮಹೀಮಿವ ॥ 20 ॥

ಉಪವಾಸೇನ ಶೋಕೇನ ಧ್ಯಾನೇನ ಚ ಭಯೇನ ಚ ।

ಪರಿಕ್ಷೀಣಾಂ ಕೃಶಾಂ ದೀನಾಮಲ್ಪಾಹಾರಾಂ ತಪೋಧನಾಮ್ ॥ 21 ॥

ಆಯಾಚಮಾನಾಂ ದುಃಖಾರ್ತಾಂ ಪ್ರಾಞ್ಜಲಿಂ ದೇವತಾಮಿವ ।

ಭಾವೇನ ರಘುಮುಖ್ಯಸ್ಯ ದಶಗ್ರೀವಪರಾಭವಮ್ ॥ 22 ॥

ಸಮೀಕ್ಷಮಾಣಾಂ ರುದತೀಮನಿನ್ದಿತಾಂ ಸುಪಕ್ಷ್ಮತಾಮ್ರಾಯತಶುಕ್ಲಲೋಚನಾಮ್ ।

ಅನುವ್ರತಾಂ ರಾಮಮತೀವ ಮೈಥಿಲೀಂ ಪ್ರಲೋಭಯಾಮಾಸ ವಧಾಯ ರಾವಣಃ ॥ 23 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡೇ ಏಕೋನವಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |

atha ekonaviṃśassargaḥ |

tasminneva tataḥ kāle rājaputrī tvaninditā |

rūpayauvanasampannaṃ bhūṣaṇottamabhūṣitam || 1 ||

tato dṛṣṭvaiva vaidehī rāvaṇaṃ rākṣasādhipam |

prāvepata varārohā pravāte kadalī yathā || 2 ||

ācchādyodaramūrubhyāṃ bāhubhyāṃ ca payodharau |

upaviṣṭā viśālākṣī rudantī varavarṇinī || 3 ||

daśagrīvastu vaidehīṃ rakṣitāṃ rākṣasīgaṇaiḥ |

dadarśa sītāṃ duḥkhārtāṃ nāvaṃ sannāmivārṇave || 4 ||

asaṃvṛtāyāmāsīnāṃ dharaṇyāṃ saṃśitavratām |

chinnāṃ prapatitāṃ bhūmau śākhāmiva vanaspateḥ || 5 ||

malamaṇḍanacitrāṅgīṃ maṇḍanārhāmamaṇḍitām |

mṛṇālī paṅkadigdheva vibhāti na vibhāti ca || 6 ||

samīpaṃ rājasiṃhasya rāmasya viditātmanaḥ |

saṅkalpahayasaṃyuksairyāntīmiva manorathaiḥ || 7 ||

śuṣyantīṃ rudatīmekāṃ dhyānaśokaparāyaṇām |

duḥkhasyāntamapaśyantīṃ rāmāṃ rāmamanuvratām || 8 ||

veṣṭamānāṃ tathā'viṣṭāṃ pannagendravadhūmiva |

dhūpyamānāṃ graheṇeva rohiṇīṃ dhūmaketunā || 9 ||

vṛttaśīlakule jātāmācāravati dhārmike |

punaḥsaṃskāramāpannāṃ jātāmiva ca duṣkule || 10 ||

abhūtenāpavādena kīrtiṃ nipatitāmiva |

āmnāyānāmayogena vidyāṃ praśithilāmiva || 11 ||

sannāmiva mahākīrtiṃ śraddhāmiva vimānitām |

pūjāmiva parikṣīṇāmāśāṃ pratihatāmiva || 12 ||

āyatīmiva vidhvastāmājñāṃ pratihatāmiva |

dīptāmiva diśaṃ kāle pūjāmapahṛtāmiva || 13 ||

padminīmiva vidhvastāṃ hataśūrāṃ camūmiva |

prabhāmiva tamodhvastāmupakṣīṇāmivāpagām || 14 ||

vedīmiva parāmṛṣṭāṃ śāntāmagniśikhāmiva |

paurṇamāsīmiva niśāṃ rāhugrastendumaṇḍalām || 15 ||

utkṛṣṭaparṇakamalāṃ vitrāsitavihaṅgamām |

hastihastaparāmṛṣṭāmākulāṃ padminīmiva || 16 ||

patiśokāturāṃ śuṣkāṃ nadīṃ visrāvitāmiva |

parayā mṛjayā hīnāṃ kṛṣṇapakṣaniśāmiva || 17 ||

sukumārīṃ sujātāṅgīṃ ratnagarbhagṛhocitām |

tapyamānāmivoṣṇena mṛṇālīmaciroddhṛtām || 18 ||

gṛhītāmālitāṃ stambhe yūthapena vinākṛtām |

niḥśvasantīṃ suduḥkhārtāṃ gajarājavadhūmiva || 19 ||

ekayā dīrghayā veṇyā śobhamānāmayatnataḥ |

nīlayā nīradāpāye vanarājyā mahīmiva || 20 ||

upavāsena śokena dhyānena ca bhayena ca |

parikṣīṇāṃ kṛśāṃ dīnāmalpāhārāṃ tapodhanām || 21 ||

āyācamānāṃ duḥkhārtāṃ prāñjaliṃ devatāmiva |

bhāvena raghumukhyasya daśagrīvaparābhavam || 22 ||

samīkṣamāṇāṃ rudatīmaninditāṃ supakṣmatāmrāyataśuklalocanām |

anuvratāṃ rāmamatīva maithilīṃ pralobhayāmāsa vadhāya rāvaṇaḥ || 23 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe ekonaviṃśassargaḥ ||