5.13 Sundarakanda - Trayodasha Sargah

ॐ

5.13 ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡ - ತ್ರಯೋದಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ತ್ರಯೋದಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ವಿಮಾನಾತ್ತು ಸುಸಮ್ಕ್ರಮ್ಯ ಪ್ರಾಕಾರಂ ಹರಿಯೂಥಪಃ ।

ಹನುಮಾನ್ವೇಗವಾನಾಸೀದ್ಯಥಾ ವಿದ್ಯುದ್ಘನಾನ್ತರೇ ॥ 1 ॥

ಸಮ್ಪರಿಕ್ರಮ್ಯ ಹನುಮಾನ್ರಾವಣಸ್ಯ ನಿವೇಶನಾತ್ ।

ಅದೃಷ್ಟ್ವಾ ಜಾನಕೀಂ ಸೀತಾಮಬ್ರವೀದ್ವಚನಂ ಕಪಿಃ ॥ 2 ॥

ಭೂಯಿಷ್ಠಂ ಲೋಲಿತಾ ಲಙ್ಕಾ ರಾಮಸ್ಯ ಚರತಾ ಪ್ರಿಯಮ್ ।

ನ ಹಿ ಪಶ್ಯಾಮಿ ವೈದೇಹೀಂ ಸೀತಾಂ ಸರ್ವಾಙ್ಗಶೋಭನಾಮ್ ॥ 3 ॥

ಪಲ್ವಲಾನಿ ತಟಾಕಾನಿ ಸರಾಂಸಿ ಸರಿತಸ್ತಥಾ ।

ನದ್ಯೋಽನೂಪವನಾನ್ತಾಶ್ಚ ದುರ್ಗಾಶ್ಚ ಧರಣೀಧರಾಃ ॥ 4 ॥

ಲೋಲಿತಾ ವಸುಧಾ ಸರ್ವಾ ನ ತು ಪಶ್ಯಾಮಿ ಜಾನಕೀಮ್ ।

ಇಹ ಸಮ್ಪಾತಿನಾ ಸೀತಾ ರಾವಣಸ್ಯ ನಿವೇಶನೇ ॥ 5 ॥

ಆಖ್ಯಾತಾ ಗೃಧ್ರರಾಜೇನ ನ ಚ ಪಶ್ಯಾಮಿ ತಾಮಹಮ್ ।

ಕಿಂ ನು ಸೀತಾಽಥ ವೈದೇಹೀ ಮೈಥಿಲೀ ಜನಕಾತ್ಮಜಾ ॥ 6 ॥

ಉಪತಿಷ್ಠೇತ ವಿವಶಾ ರಾವಣಂ ದುಷ್ಟಚಾರಿಣಮ್ ।

ಕ್ಷಿಪ್ರಮುತ್ಪತತೋ ಮನ್ಯೇ ಸೀತಾಮಾದಾಯ ರಕ್ಷಸಃ ॥ 7 ॥

ಬಿಭ್ಯತೋ ರಾಮಬಾಣಾನಾಮನ್ತರಾ ಪತಿತಾ ಭವೇತ್ ।

ಅಥವಾ ಹ್ರಿಯಮಾಣಾಯಾಃ ಪಥಿ ಸಿದ್ಧನಿಷೇವಿತೇ ॥ 8 ॥

ಮನ್ಯೇ ಪತಿತಮಾರ್ಯಾಯಾ ಹೃದಯಂ ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ಸಾಗರಮ್ ।

ರಾವಣಸ್ಯೋರುವೇಗೇನ ಭುಜಾಭ್ಯಾಂ ಪೀಡಿತೇನ ಚ ॥ 9 ॥

ತಯಾ ಮನ್ಯೇ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷ್ಯಾ ತ್ಯಕ್ತಂ ಜೀವಿತಮಾರ್ಯಯಾ ।

ಉಪರ್ಯುಪರಿ ವಾ ನೂನಂ ಸಾಗರಂ ಕ್ರಮತಸ್ತದಾ ॥ 10 ॥

ವಿವೇಷ್ಟಮಾನಾ ಪತಿತಾ ಸಾಗರೇ ಜನಕಾತ್ಮಜಾ ।

ಅಹೋ ಕ್ಷುದ್ರೇಣ ವಾಽನೇನ ರಕ್ಷನ್ತೀ ಶೀಲಮಾತ್ಮನಃ ॥ 11 ॥

ಅಬನ್ಧುರ್ಭಕ್ಷಿತಾ ಸೀತಾ ರಾವಣೇನ ತಪಸ್ವಿನೀ ।

ಅಥವಾ ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಪತ್ನೀಭಿರಸಿತೇಕ್ಷಣಾ ॥ 12 ॥

ಅದುಷ್ಟಾ ದುಷ್ಟಭಾವಾಭಿರ್ಭಕ್ಷಿತಾ ಸಾ ಭವಿಷ್ಯತಿ ।

ಸಮ್ಪೂರ್ಣಚನ್ದ್ರಪ್ರತಿಮಂ ಪದ್ಮಪತ್ರನಿಭೇಕ್ಷಣಮ್ ॥ 13 ॥

ರಾಮಸ್ಯ ಧ್ಯಾಯತೀ ವಕ್ತ್ರಂ ಪಞ್ಚತ್ವಂ ಕೃಪಣಾ ಗತಾ ।

ಹಾ ರಾಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣೇತ್ಯೇವಂ ಹಾಽಯೋಧ್ಯೇ ಚೇತಿ ಮೈಥಿಲೀ ॥ 14 ॥

ವಿಲಪ್ಯ ಬಹು ವೈದೇಹೀ ನ್ಯಸ್ತದೇಹಾ ಭವಿಷ್ಯತಿ ।

ಅಥವಾ ನಿಹಿತಾ ಮನ್ಯೇ ರಾವಣಸ್ಯ ನಿವೇಶನೇ ॥ 15 ॥

ನೂನಂ ಲಾಲಪ್ಯತೇ ಸೀತಾ ಪಞ್ಜರಸ್ಥೇವ ಶಾರಿಕಾ ।

ಜನಕಸ್ಯ ಸುತಾ ಸೀತಾ ರಾಮಪತ್ನೀ ಸುಮಧ್ಯಮಾ ॥ 16 ॥

ಕಥಮುತ್ಪಲಪತ್ರಾಕ್ಷೀ ರಾವಣಸ್ಯ ವಶಂ ವ್ರಜೇತ್ ।

ವಿನಷ್ಟಾ ವಾ ಪ್ರಣಷ್ಟಾ ವಾ ಮೃತಾ ವಾ ಜನಕಾತ್ಮಜಾ ॥ 17 ॥

ರಾಮಸ್ಯ ಪ್ರಿಯಭಾರ್ಯಸ್ಯ ನ ನಿವೇದಯಿತುಂ ಕ್ಷಮಮ್ ।

ನಿವೇದ್ಯಮಾನೇ ದೋಷಸ್ಸ್ಯಾದ್ದೋಷಸ್ಸ್ಯಾದನಿವೇದನೇ ॥ 18 ॥

ಕಥಂ ನು ಖಲು ಕರ್ತವ್ಯಂ ವಿಷಮಂ ಪ್ರತಿಭಾತಿ ಮೇ ।

ಅಸ್ಮಿನ್ನೇವಙ್ಗತೇ ಕಾರ್ಯೇ ಪ್ರಾಪ್ತಕಾಲಂ ಕ್ಷಮಂ ಚ ಕಿಮ್ ॥ 19 ॥

ಭವೇದಿತಿ ಮತಂ ಭೂಯೋ ಹನುಮಾನ್ಪ್ರವಿಚಾರಯತ್ ।

ಯದಿ ಸೀತಾಮದೃಷ್ಟ್ವಾಽಹಂ ವಾನರೇನ್ದ್ರಪುರೀಮಿತಃ ॥ 20 ॥

ಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ತತಃ ಕೋ ಮೇ ಪುರುಷಾರ್ಥೋ ಭವಿಷ್ಯತಿ ।

ಮಮೇದಂ ಲಙ್ಘನಂ ವ್ಯರ್ಥಂ ಸಾಗರಸ್ಯ ಭವಿಷ್ಯತಿ ॥ 21 ॥

ಪ್ರವೇಶಶ್ಚೈವ ಲಙ್ಕಾಯಾಃ ರಾಕ್ಷಸಾನಾಂ ಚ ದರ್ಶನಮ್ ।

ಕಿಂ ಮಾಂ ವಕ್ಷ್ಯತಿ ಸುಗ್ರೀವೋ ಹರಯೋ ವಾ ಸಮಾಗತಾಃ ॥ 22 ॥

ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಂ ಸಮನುಪ್ರಾಪ್ತಂ ತೌ ವಾ ದಶರಥಾತ್ಮಜೌ ।

ಗತ್ವಾ ತು ಯದಿ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಪರಮಪ್ರಿಯಮ್ ॥ 23 ॥

ನ ದೃಷ್ಟೇತಿ ಮಯಾ ಸೀತಾ ತತಸ್ತಕ್ಷ್ಯತಿ ಜೀವಿತಮ್ ।

ಪರುಷಂ ದಾರುಣಂ ಕ್ರೂರಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಮಿನ್ದ್ರಿಯತಾಪನಮ್ ॥ 24 ॥

ಸೀತಾನಿಮಿತ್ತಂ ದುರ್ವಾಕ್ಯಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಸ ನ ಭವಿಷ್ಯತಿ ।

ತಂ ತು ಕೃಚ್ಛ್ರಗತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪಞ್ಚತ್ವಗತಮಾನಸಮ್ ॥ 25 ॥

ಭೃಶಾನುರಕ್ತೋ ಮೇಧಾವೀ ನ ಭವಿಷ್ಯತಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣಃ ।

ವಿನಷ್ಟೌ ಭ್ರಾತರೌ ಶ್ರುತ್ವಾ ಭರತೋಽಪಿ ಮರಿಷ್ಯತಿ ॥ 26 ॥

ಭರತಂ ಚ ಮೃತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಶತ್ರುಘ್ನೋ ನ ಭವಿಷ್ಯತಿ ।

ಪುತ್ರಾನ್ಮೃತಾನ್ಸಮೀಕ್ಷ್ಯಾಥ ನ ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ಮಾತರಃ ॥ 27 ॥

ಕೌಸಲ್ಯಾ ಚ ಸುಮಿತ್ರಾ ಚ ಕೈಕೇಯೀ ಚ ನ ಸಂಶಯಃ ।

ಕೃತಜ್ಞಸ್ಸತ್ಯಸನ್ಧಶ್ಚ ಸುಗ್ರೀವಃ ಪ್ಲವಗಾಧಿಪಃ ॥ 28 ॥

ರಾಮಂ ತಥಾ ಗತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತತಸ್ತ್ಯಕ್ಷ್ಯತಿ ಜೀವಿತಮ್ ।

ದುರ್ಮನಾ ವ್ಯಥಿತಾ ದೀನಾ ನಿರಾನನ್ದಾ ತಪಸ್ವಿನೀ ॥ 29 ॥

ಪೀಡಿತಾ ಭರ್ತೃಶೋಕೇನ ರುಮಾ ತ್ಯಕ್ಷ್ಯತಿ ಜೀವಿತಮ್ ।

ವಾಲಿಜೇನ ತು ದುಃಖೇನ ಪೀಡಿತಾ ಶೋಕಕರ್ಶಿತಾ ॥ 30 ॥

ಪಞ್ಚತ್ವಂ ಚ ಗತೇ ರಾಜ್ಞಿ ತಾರಾಽಪಿ ನ ಭವಿಷ್ಯತಿ ।

ಮಾತಾಪಿತ್ರೋರ್ವಿನಾಶೇನ ಸುಗ್ರೀವವ್ಯಸನೇನ ಚ ॥ 31 ॥

ಕುಮಾರೋಽಪ್ಯಙ್ಗದಃ ಕಸ್ಮಾದ್ಧಾರಯಿಷ್ಯತಿ ಜೀವಿತಮ್ ।

ಭರ್ತೃಜೇನ ತು ದುಃಖೇನ ಹ್ಯಭಿಭೂತಾ ವನೌಕಸಃ ॥ 32 ॥

ಶಿರಾಂಸ್ಯಭಿಹನಿಷ್ಯನ್ತಿ ತಲೈರ್ಮುಷ್ಟಿಭಿರೇವ ಚ ।

ಸಾನ್ತ್ವೇನಾನುಪ್ರದಾನೇನ ಮಾನೇನ ಚ ಯಶಸ್ವಿನಾ ॥ 33 ॥

ಲಾಲಿತಾಃ ಕಪಿರಾಜೇನ ಪ್ರಾಣಾಂಸ್ತ್ಯಕ್ಷ್ಯನ್ತಿ ವಾನರಾಃ ।

ನ ವನೇಷು ನ ಶೈಲೇಷು ನ ನಿರೋಧೇಷು ವಾ ಪುನಃ ॥ 34 ॥

ಕ್ರೀಡಾಮನುಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ಸಮೇತ್ಯ ಕಪಿಕುಞ್ಜರಾಃ ।

ಸಪುತ್ರದಾರಾಸ್ಸಾಮಾತ್ಯಾ ಭರ್ತೃವ್ಯಸನಪೀಡಿತಾಃ ॥ 35 ॥

ಶೈಲಾಗ್ರೇಭ್ಯಃ ಪತಿಷ್ಯನ್ತಿ ಸಮೇಷು ವಿಷಮೇಷು ಚ ।

ವಿಷಮುದ್ಬನ್ಧನಂ ವಾಪಿ ಪ್ರವೇಶಂ ಜ್ವಲನಸ್ಯ ವಾ ॥ 36 ॥

ಉಪವಾಸಮಥೋ ಶಸ್ತ್ರಂ ಪ್ರಚರಿಷ್ಯನ್ತಿ ವಾನರಾಃ ।

ಘೋರಮಾರೋದನಂ ಮನ್ಯೇ ಗತೇ ಮಯಿ ಭವಿಷ್ಯತಿ ॥ 37 ॥

ಇಕ್ಷ್ವಾಕುಕುಲನಾಶಶ್ಚ ನಾಶಶ್ಚೈವ ವನೌಕಸಾಮ್ ।

ಸೋಽಹಂ ನೈವ ಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಂ ನಗರೀಮಿತಃ ॥ 38 ॥

ನ ಚ ಶಕ್ಷ್ಯಾಮ್ಯಹಂ ದ್ರಷ್ಟುಂ ಸುಗ್ರೀವಂ ಮೈಥಿಲೀಂ ವಿನಾ ।

ಮಯ್ಯಗಚ್ಛತಿ ಚೇಹಸ್ಥೇ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾನೌ ಮಹಾರಥೌ ॥ 39 ॥

ಆಶಯಾ ತೌ ಧರಿಷ್ಯೇತೇ ವಾನರಾಶ್ಚ ಮನಸ್ವಿನಃ ।

ಹಸ್ತಾದಾನೋ ಮುಖಾದಾನೋ ನಿಯತೋ ವೃಕ್ಷಮೂಲಿಕಃ ॥ 40 ॥

ವಾನಪ್ರಸ್ಥೋ ಭವಿಷ್ಯಾಮಿ ಹ್ಯದೃಷ್ಟ್ವಾ ಜನಕಾತ್ಮಜಾಮ್ ।

ಸಾಗರಾನೂಪಜೇ ದೇಶೇ ಬಹುಮೂಲಫಲೋದಕೇ ॥ 41 ॥

ಚಿತಾಂ ಕೃತ್ವಾ ಪ್ರವೇಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಸಮಿದ್ಧಮರಣೀಸುತಮ್ ।

ಉಪವಿಷ್ಟಸ್ಯ ವಾ ಸಮ್ಯಗ್ಲಿಙ್ಗಿನೀಂ ಸಾಧಯಿಷ್ಯತಃ ॥ 42 ॥

ಶರೀರಂ ಭಕ್ಷಯಿಷ್ಯನ್ತಿ ವಾಯಸಾಃ ಶ್ವಾಪದಾನಿ ಚ ।

ಇದಂ ಮಹರ್ಷಿಭಿರ್ದೃಷ್ಟಂ ನಿರ್ಯಾಣಮಿತಿ ಮೇ ಮತಿಃ ॥ 43 ॥

ಸಮ್ಯಗಾಪಃ ಪ್ರವೇಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ನ ಚೇತ್ಪಶ್ಯಾಮಿ ಜಾನಕೀಮ್ ।

ಸುಜಾತಮೂಲಾ ಸುಭಗಾ ಕೀರ್ತಿಮಾಲಾ ಯಶಸ್ವಿನೀ ॥ 44 ॥

ಪ್ರಭಗ್ನಾ ಚಿರರಾತ್ರೀಯಂ ಮಮ ಸೀತಾಮಪಶ್ಯತಃ ।

ತಾಪಸೋ ವಾ ಭವಿಷ್ಯಾಮಿ ನಿಯತೋ ವೃಕ್ಷಮೂಲಿಕಃ ॥ 45 ॥

ನೇತಃ ಪ್ರತಿಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ತಾಮದೃಷ್ಟ್ವಾಸಿತೇಕ್ಷಣಾಮ್ ।

ಯದೀತಃ ಪ್ರತಿಗಚ್ಛಾಮಿ ಸೀತಾಮನಧಿಗಮ್ಯ ತಾಮ್ ॥ 46 ॥

ಅಙ್ಗದಸ್ಸಹ ತೈಸ್ಸರ್ವೈರ್ವಾನರೈರ್ನ ಭವಿಷ್ಯತಿ ।

ವಿನಾಶೇ ಬಹವೋ ದೋಷಾ ಜೀವನ್ ಭದ್ರಾಣಿ ಪಶ್ಯತಿ ॥ 47 ॥

ತಸ್ಮಾತ್ಪ್ರಾಣಾನ್ ಧರಿಷ್ಯಾಮಿ ಧ್ರುವೋ ಜೀವಿತಸಙ್ಗಮಃ ।

ಏವಂ ಬಹುವಿಧಂ ದುಃಖಂ ಮನಸಾ ಧರಾಯನ್ಮುಹುಃ ॥ 48 ॥

ನಾಧ್ಯಗಚ್ಛತ್ತದಾ ಪಾರಂ ಶೋಕಸ್ಯ ಕಪಿಕುಞ್ಚರಃ ।

ರಾವಣಂ ವಾ ವಧಿಷ್ಯಾಮಿ ದಶಗ್ರೀವಂ ಮಹಾಬಲಮ್ ॥ 49 ॥

ಕಾಮಮಸ್ತು ಹೃತಾ ಸೀತಾ ಪ್ರತ್ಯಾಚೀರ್ಣಂ ಭವಿಷ್ಯತಿ ।

ಅಥವೈನಂ ಸಮುತ್ಕ್ಷಿಪ್ಯ ಉಪರ್ಯುಪರಿ ಸಾಗರಮ್ ॥ 50 ॥

ರಾಮಾಯೋಪಹರಿಷ್ಯಾಮಿ ಪಶುಂ ಪಶುಪತೇರಿವ ।

ಇತಿ ಚಿನ್ತಾಂ ಸಮಾಪನ್ನಃ ಸೀತಾಮನಧಿಗಮ್ಯ ತಾಮ್ ॥ 51 ॥

ಧ್ಯಾನಶೋಕಪರೀತಾತ್ಮಾ ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ವಾನರಃ ।

ಯಾವತ್ಸೀತಾಂ ಹಿ ಪಶ್ಯಾಮಿ ರಾಮಪತ್ನೀಂ ಯಶಸ್ವಿನೀಮ್ ॥ 52 ॥

ತಾವದೇತಾಂ ಪುರೀಂ ಲಙ್ಕಾಂ ವಿಚಿನೋಮಿ ಪುನಃ ಪುನಃ ।

ಸಮ್ಪಾತಿವಚನಾಚ್ಚಾಪಿ ರಾಮಂ ಯದ್ಯಾನಯಾಮ್ಯಹಮ್ ॥ 53 ॥

ಅಪಶ್ಯನ್ ರಾಘವೋ ಭಾರ್ಯಾಂ ನಿರ್ಧಹೇತ್ಸರ್ವವಾನರಾನ್ ।

ಇಹೈವ ನಿಯತಾಹಾರೋ ವತ್ಸ್ಯಾಮಿ ನಿಯತೇನ್ದ್ರಿಯಃ ॥ 54 ॥

ನ ಮತ್ಕೃತೇ ವಿನಶ್ಯೇಯುಃ ಸರ್ವೇ ತೇ ನರವಾನರಾಃ ।

ಅಶೋಕವನಿಕಾ ಚೇಯಂ ದೃಶ್ಯತೇ ಯಾ ಮಹಾದ್ರುಮಾ ॥ 55 ॥

ಇಮಾಮಧಿಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ನ ಹೀಯಂ ವಿಚಿತಾ ಮಯಾ ।

ವಸೂನ್ರುದ್ರಾಂಸ್ತಥಾಽದಿತ್ಯಾನಶ್ವಿನೌ ಮರುತೋಽಪಿ ಚ ॥ 56 ॥

ನಮಸ್ಕೃತ್ವಾ ಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ರಕ್ಷಸಾಂ ಶೋಕವರ್ಧನಃ ।

ಜಿತ್ವಾ ತು ರಾಕ್ಷಸಾನ್ ಸರ್ವಾನಿಕ್ಷ್ವಾಕುಕುಲನನ್ದಿನೀಮ್ ॥ 57 ॥

ಸಮ್ಪ್ರದಾಸ್ಯಾಮಿ ರಾಮಾಯ ಯಥಾ ಸಿದ್ಧಿಂ ತಪಸ್ವಿನೇ ।

ಸಃ ಮುಹೂರ್ತಮಿವ ಧ್ಯಾತ್ವಾ ಚಿನ್ತಾವಗ್ರಥಿತೇನ್ದ್ರಿಯಃ ॥ 58 ॥

ಉದತಿಷ್ಠನ್ಮಹಾತೇಜಾ ಹನುಮಾನ್ ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ ।

ನಮೋಽಸ್ತು ರಾಮಾಯ ಸಲಕ್ಷ್ಮಣಾಯ ದೇವ್ಯೈ ಚ ತಸ್ಯೈ ಜನಕಾತ್ಮಜಾಯೈ ।

ನಮೋಽಸ್ತು ರುದ್ರೇನ್ದ್ರಯಮಾನಿಲೇಭ್ಯೋ ನಮೋಽಸ್ತು ಚನ್ದ್ರಾರ್ಕಮರುದ್ಗಣೇಭ್ಯಃ ॥ 59 ॥

ಸ ತೇಭ್ಯಸ್ತು ನಮಸ್ಕೃತ್ಯ ಸುಗ್ರೀವಾಯ ಚ ಮಾರುತಿಃ ।

ದಿಶಸ್ಸರ್ವಾಸ್ಸಮಾಲೋಕ್ಯ ಹ್ಯಶೋಕವನಿಕಾಂ ಪ್ರತಿ ॥ 60 ॥

ಸ ಗತ್ವಾ ಮನಸಾ ಪೂರ್ವಮಶೋಕವನಿಕಾಂ ಶುಭಾಮ್ ।

ಉತ್ತರಂ ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ವಾನರೋ ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ ॥ 61 ॥

ಧ್ರುವಂ ತು ರಕ್ಷೋಬಹುಲಾ ಭವಿಷ್ಯತಿ ವನಾಕುಲಾ ।

ಅಶೋಕವನಿಕಾ ಪುಣ್ಯಾ ಸರ್ವಸಂಸ್ಕಾರಸಂಸ್ಕೃತಾ ॥ 62 ॥

ರಕ್ಷಿಣಶ್ಚಾತ್ರ ವಿಹಿತಾ ನೂನಂ ರಕ್ಷನ್ತಿ ಪಾದಪಾನ್ ।

ಭಗವಾನಪಿ ಸರ್ವಾತ್ಮಾ ನಾತಿಕ್ಷೋಭಂ ಪ್ರವಾತಿ ವೈ ॥ 63 ॥

ಸಙ್ಕ್ಷಿಪ್ತೋಽಯಂ ಮಯಾಽತ್ಮಾ ಚ ರಾಮಾರ್ಥೇ ರಾವಣಸ್ಯ ಚ ।

ಸಿದ್ಧಿಂ ಮೇ ಸಂವಿಧಾಸ್ಯನ್ತಿ ದೇವಾಃ ಸರ್ಷಿಗಣಾಸ್ತ್ವಿಹ ॥ 64 ॥

ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸ್ವಯಮ್ಭೂರ್ಭಗವಾನ್ ದೇವಾಶ್ಚೈವ ದಿಶನ್ತು ಮೇ ।

ಸಿದ್ಧಿಮಗ್ನಿಶ್ಚ ವಾಯುಶ್ಚ ಪುರುಹೂತಶ್ಚ ವಜ್ರಭೃತ್ ॥ 65 ॥

ವರುಣಃ ಪಾಶಹಸ್ತಶ್ಚ ಸೋಮಾದಿತ್ಯೌ ತಥೈವ ಚ ।

ಅಶ್ವಿನೌ ಚ ಮಹಾತ್ಮಾನೌ ಮರುತಃ ಶರ್ವ ಏವ ಚ ॥ 66 ॥

ಸಿದ್ಧಿಂ ಸರ್ವಾಣಿ ಭೂತಾನಿ ಭೂತಾನಾಂ ಚೈವ ಯಃ ಪ್ರಭುಃ ।

ದಾಸ್ಯನ್ತಿ ಮಮ ಯೇ ಚಾನ್ಯೇ ಹ್ಯದೃಷ್ಟಾಃ ಪಥಿ ಗೋಚರಾಃ ॥ 67 ॥

ತದುನ್ನಸಂ ಪಾಣ್ಡುರದನ್ತಮವ್ರಣಂ ಶುಚಿಸ್ಮಿತಂ ಪದ್ಮಪಲಾಶಲೋಚನಮ್ ।

ದ್ರಕ್ಷ್ಯೇ ತದಾರ್ಯಾವದನಂ ಕದಾನ್ವಹಂ ಪ್ರಸನ್ನತಾರಾಧಿಪತುಲ್ಯದರ್ಶನಮ್ ॥ 68 ॥

ಕ್ಷುದ್ರೇಣ ಪಾಪೇನ ನೃಶಂಸಕರ್ಮಣಾ ಸುದಾರುಣಾಲಙ್ಕೃತವೇಷಧಾರಿಣಾ ।

ಬಲಾಭಿಭೂತಾ ಹ್ಯಬಲಾ ತಪಸ್ವಿನೀ ಕಥಂ ನು ಮೇ ದೃಷ್ಟಿಪಥೇಽದ್ಯ ಸಾ ಭವೇತ್ ॥ 69 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡೇ ತ್ರಯೋದಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |

atha trayodaśassargaḥ |

vimānāttu susamkramya prākāraṃ hariyūthapaḥ |

hanumānvegavānāsīdyathā vidyudghanāntare || 1 ||

samparikramya hanumānrāvaṇasya niveśanāt |

adṛṣṭvā jānakīṃ sītāmabravīdvacanaṃ kapiḥ || 2 ||

bhūyiṣṭhaṃ lolitā laṅkā rāmasya caratā priyam |

na hi paśyāmi vaidehīṃ sītāṃ sarvāṅgaśobhanām || 3 ||

palvalāni taṭākāni sarāṃsi saritastathā |

nadyo'nūpavanāntāśca durgāśca dharaṇīdharāḥ || 4 ||

lolitā vasudhā sarvā na tu paśyāmi jānakīm |

iha sampātinā sītā rāvaṇasya niveśane || 5 ||

ākhyātā gṛdhrarājena na ca paśyāmi tāmaham |

kiṃ nu sītā'tha vaidehī maithilī janakātmajā || 6 ||

upatiṣṭheta vivaśā rāvaṇaṃ duṣṭacāriṇam |

kṣipramutpatato manye sītāmādāya rakṣasaḥ || 7 ||

bibhyato rāmabāṇānāmantarā patitā bhavet |

athavā hriyamāṇāyāḥ pathi siddhaniṣevite || 8 ||

manye patitamāryāyā hṛdayaṃ prekṣya sāgaram |

rāvaṇasyoruvegena bhujābhyāṃ pīḍitena ca || 9 ||

tayā manye viśālākṣyā tyaktaṃ jīvitamāryayā |

uparyupari vā nūnaṃ sāgaraṃ kramatastadā || 10 ||

viveṣṭamānā patitā sāgare janakātmajā |

aho kṣudreṇa vā'nena rakṣantī śīlamātmanaḥ || 11 ||

abandhurbhakṣitā sītā rāvaṇena tapasvinī |

athavā rākṣasendrasya patnībhirasitekṣaṇā || 12 ||

aduṣṭā duṣṭabhāvābhirbhakṣitā sā bhaviṣyati |

sampūrṇacandrapratimaṃ padmapatranibhekṣaṇam || 13 ||

rāmasya dhyāyatī vaktraṃ pañcatvaṃ kṛpaṇā gatā |

hā rāma lakṣmaṇetyevaṃ hā'yodhye ceti maithilī || 14 ||

vilapya bahu vaidehī nyastadehā bhaviṣyati |

athavā nihitā manye rāvaṇasya niveśane || 15 ||

nūnaṃ lālapyate sītā pañjarastheva śārikā |

janakasya sutā sītā rāmapatnī sumadhyamā || 16 ||

kathamutpalapatrākṣī rāvaṇasya vaśaṃ vrajet |

vinaṣṭā vā praṇaṣṭā vā mṛtā vā janakātmajā || 17 ||

rāmasya priyabhāryasya na nivedayituṃ kṣamam |

nivedyamāne doṣassyāddoṣassyādanivedane || 18 ||

kathaṃ nu khalu kartavyaṃ viṣamaṃ pratibhāti me |

asminnevaṅgate kārye prāptakālaṃ kṣamaṃ ca kim || 19 ||

bhavediti mataṃ bhūyo hanumānpravicārayat |

yadi sītāmadṛṣṭvā'haṃ vānarendrapurīmitaḥ || 20 ||

gamiṣyāmi tataḥ ko me puruṣārtho bhaviṣyati |

mamedaṃ laṅghanaṃ vyarthaṃ sāgarasya bhaviṣyati || 21 ||

praveśaścaiva laṅkāyāḥ rākṣasānāṃ ca darśanam |

kiṃ māṃ vakṣyati sugrīvo harayo vā samāgatāḥ || 22 ||

kiṣkindhāṃ samanuprāptaṃ tau vā daśarathātmajau |

gatvā tu yadi kākutsthaṃ vakṣyāmi paramapriyam || 23 ||

na dṛṣṭeti mayā sītā tatastakṣyati jīvitam |

paruṣaṃ dāruṇaṃ krūraṃ tīkṣṇamindriyatāpanam || 24 ||

sītānimittaṃ durvākyaṃ śrutvā sa na bhaviṣyati |

taṃ tu kṛcchragataṃ dṛṣṭvā pañcatvagatamānasam || 25 ||

bhṛśānurakto medhāvī na bhaviṣyati lakṣmaṇaḥ |

vinaṣṭau bhrātarau śrutvā bharato'pi mariṣyati || 26 ||

bharataṃ ca mṛtaṃ dṛṣṭvā śatrughno na bhaviṣyati |

putrānmṛtānsamīkṣyātha na bhaviṣyanti mātaraḥ || 27 ||

kausalyā ca sumitrā ca kaikeyī ca na saṃśayaḥ |

kṛtajñassatyasandhaśca sugrīvaḥ plavagādhipaḥ || 28 ||

rāmaṃ tathā gataṃ dṛṣṭvā tatastyakṣyati jīvitam |

durmanā vyathitā dīnā nirānandā tapasvinī || 29 ||

pīḍitā bhartṛśokena rumā tyakṣyati jīvitam |

vālijena tu duḥkhena pīḍitā śokakarśitā || 30 ||

pañcatvaṃ ca gate rājñi tārā'pi na bhaviṣyati |

mātāpitrorvināśena sugrīvavyasanena ca || 31 ||

kumāro'pyaṅgadaḥ kasmāddhārayiṣyati jīvitam |

bhartṛjena tu duḥkhena hyabhibhūtā vanaukasaḥ || 32 ||

śirāṃsyabhihaniṣyanti talairmuṣṭibhireva ca |

sāntvenānupradānena mānena ca yaśasvinā || 33 ||

lālitāḥ kapirājena prāṇāṃstyakṣyanti vānarāḥ |

na vaneṣu na śaileṣu na nirodheṣu vā punaḥ || 34 ||

krīḍāmanubhaviṣyanti sametya kapikuñjarāḥ |

saputradārāssāmātyā bhartṛvyasanapīḍitāḥ || 35 ||

śailāgrebhyaḥ patiṣyanti sameṣu viṣameṣu ca |

viṣamudbandhanaṃ vāpi praveśaṃ jvalanasya vā || 36 ||

upavāsamatho śastraṃ pracariṣyanti vānarāḥ |

ghoramārodanaṃ manye gate mayi bhaviṣyati || 37 ||

ikṣvākukulanāśaśca nāśaścaiva vanaukasām |

so'haṃ naiva gamiṣyāmi kiṣkindhāṃ nagarīmitaḥ || 38 ||

na ca śakṣyāmyahaṃ draṣṭuṃ sugrīvaṃ maithilīṃ vinā |

mayyagacchati cehasthe dharmātmānau mahārathau || 39 ||

āśayā tau dhariṣyete vānarāśca manasvinaḥ |

hastādāno mukhādāno niyato vṛkṣamūlikaḥ || 40 ||

vānaprastho bhaviṣyāmi hyadṛṣṭvā janakātmajām |

sāgarānūpaje deśe bahumūlaphalodake || 41 ||

citāṃ kṛtvā pravekṣyāmi samiddhamaraṇīsutam |

upaviṣṭasya vā samyagliṅginīṃ sādhayiṣyataḥ || 42 ||

śarīraṃ bhakṣayiṣyanti vāyasāḥ śvāpadāni ca |

idaṃ maharṣibhirdṛṣṭaṃ niryāṇamiti me matiḥ || 43 ||

samyagāpaḥ pravekṣyāmi na cetpaśyāmi jānakīm |

sujātamūlā subhagā kīrtimālā yaśasvinī || 44 ||

prabhagnā cirarātrīyaṃ mama sītāmapaśyataḥ |

tāpaso vā bhaviṣyāmi niyato vṛkṣamūlikaḥ || 45 ||

netaḥ pratigamiṣyāmi tāmadṛṣṭvāsitekṣaṇām |

yadītaḥ pratigacchāmi sītāmanadhigamya tām || 46 ||

aṅgadassaha taissarvairvānarairna bhaviṣyati |

vināśe bahavo doṣā jīvan bhadrāṇi paśyati || 47 ||

tasmātprāṇān dhariṣyāmi dhruvo jīvitasaṅgamaḥ |

evaṃ bahuvidhaṃ duḥkhaṃ manasā dharāyanmuhuḥ || 48 ||

nādhyagacchattadā pāraṃ śokasya kapikuñcaraḥ |

rāvaṇaṃ vā vadhiṣyāmi daśagrīvaṃ mahābalam || 49 ||

kāmamastu hṛtā sītā pratyācīrṇaṃ bhaviṣyati |

athavainaṃ samutkṣipya uparyupari sāgaram || 50 ||

rāmāyopahariṣyāmi paśuṃ paśupateriva |

iti cintāṃ samāpannaḥ sītāmanadhigamya tām || 51 ||

dhyānaśokaparītātmā cintayāmāsa vānaraḥ |

yāvatsītāṃ hi paśyāmi rāmapatnīṃ yaśasvinīm || 52 ||

tāvadetāṃ purīṃ laṅkāṃ vicinomi punaḥ punaḥ |

sampātivacanāccāpi rāmaṃ yadyānayāmyaham || 53 ||

apaśyan rāghavo bhāryāṃ nirdhahetsarvavānarān |

ihaiva niyatāhāro vatsyāmi niyatendriyaḥ || 54 ||

na matkṛte vinaśyeyuḥ sarve te naravānarāḥ |

aśokavanikā ceyaṃ dṛśyate yā mahādrumā || 55 ||

imāmadhigamiṣyāmi na hīyaṃ vicitā mayā |

vasūnrudrāṃstathā'dityānaśvinau maruto'pi ca || 56 ||

namaskṛtvā gamiṣyāmi rakṣasāṃ śokavardhanaḥ |

jitvā tu rākṣasān sarvānikṣvākukulanandinīm || 57 ||

sampradāsyāmi rāmāya yathā siddhiṃ tapasvine |

saḥ muhūrtamiva dhyātvā cintāvagrathitendriyaḥ || 58 ||

udatiṣṭhanmahātejā hanumān mārutātmajaḥ |

namo'stu rāmāya salakṣmaṇāya devyai ca tasyai janakātmajāyai |

namo'stu rudrendrayamānilebhyo namo'stu candrārkamarudgaṇebhyaḥ || 59 ||

sa tebhyastu namaskṛtya sugrīvāya ca mārutiḥ |

diśassarvāssamālokya hyaśokavanikāṃ prati || 60 ||

sa gatvā manasā pūrvamaśokavanikāṃ śubhām |

uttaraṃ cintayāmāsa vānaro mārutātmajaḥ || 61 ||

dhruvaṃ tu rakṣobahulā bhaviṣyati vanākulā |

aśokavanikā puṇyā sarvasaṃskārasaṃskṛtā || 62 ||

rakṣiṇaścātra vihitā nūnaṃ rakṣanti pādapān |

bhagavānapi sarvātmā nātikṣobhaṃ pravāti vai || 63 ||

saṅkṣipto'yaṃ mayā'tmā ca rāmārthe rāvaṇasya ca |

siddhiṃ me saṃvidhāsyanti devāḥ sarṣigaṇāstviha || 64 ||

brahmā svayambhūrbhagavān devāścaiva diśantu me |

siddhimagniśca vāyuśca puruhūtaśca vajrabhṛt || 65 ||

varuṇaḥ pāśahastaśca somādityau tathaiva ca |

aśvinau ca mahātmānau marutaḥ śarva eva ca || 66 ||

siddhiṃ sarvāṇi bhūtāni bhūtānāṃ caiva yaḥ prabhuḥ |

dāsyanti mama ye cānye hyadṛṣṭāḥ pathi gocarāḥ || 67 ||

tadunnasaṃ pāṇḍuradantamavraṇaṃ śucismitaṃ padmapalāśalocanam |

drakṣye tadāryāvadanaṃ kadānvahaṃ prasannatārādhipatulyadarśanam || 68 ||

kṣudreṇa pāpena nṛśaṃsakarmaṇā sudāruṇālaṅkṛtaveṣadhāriṇā |

balābhibhūtā hyabalā tapasvinī kathaṃ nu me dṛṣṭipathe'dya sā bhavet || 69 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe trayodaśassargaḥ ||