4.7 Kishkindhakanda - Saptama Sargah

ॐ

4.7 ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡ - ಸಪ್ತಮ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಸಪ್ತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತು ಸುಗ್ರೀವೋ ರಾಮೇಣಾರ್ತೇನ ವಾನರಃ ।

ಅಬ್ರವೀತ್ಪ್ರಾಞ್ಜಲಿರ್ವಾಕ್ಯಂ ಸಬಾಷ್ಪಂ ಬಾಷ್ಪಗದ್ಗದಃ ॥ 1 ॥

ನ ಜಾನೇ ನಿಲಯಂ ತಸ್ಯ ಸರ್ವಥಾ ಪಾಪರಕ್ಷಸಃ ।

ಸಾಮರ್ಥ್ಯಂ ವಿಕ್ರಮಂ ವಾಪಿ ದೌಷ್ಕುಲೇಯಸ್ಯ ವಾ ಕುಲಮ್ ॥ 2 ॥

ಸತ್ಯಂ ತೇ ಪ್ರತಿಜಾನಾಮಿ ತ್ಯಜ ಶೋಕಮರಿನ್ದಮ ।

ಕರಿಷ್ಯಾಮಿ ತಥಾ ಯತ್ನಂ ಯಥಾ ಪ್ರಾಪ್ಸ್ಯಸಿ ಮೈಥಿಲೀಮ್ ॥ 3 ॥

ರಾವಣಂ ಸಗಣಂ ಹತ್ವಾ ಪರಿತೋಷ್ಯಾತ್ಮಪೌರುಷಮ್ ।

ತಥಾಽಸ್ಮಿ ಕರ್ತಾ ನ ಚಿರಾದ್ಯಥಾ ಪ್ರೀತೋ ಭವಿಷ್ಯಸಿ ॥ 4 ॥

ಅಲಂ ವೈಕ್ಲಬ್ಯಮಾಲಮ್ಬ್ಯ ಧೈರ್ಯಮಾತ್ಮಗತಂ ಸ್ಮರ ।

ತ್ವದ್ವಿಧಾನಾಂ ನ ಸದೃಶಮೀದೃಶಂ ಬುದ್ಧಿಲಾಘವಮ್ ॥ 5 ॥

ಮಯಾಽಪಿ ವ್ಯಸನಂ ಪ್ರಾಪ್ತಂ ಭಾರ್ಯಾವಿರಹಜಂ ಮಹತ್ ।

ನಾಹಮೇವಂ ಹಿ ಶೋಚಾಮಿ ನ ಚ ಧೈರ್ಯಂ ಪರಿತ್ಯಜೇ ॥ 6 ॥

ನಾಹಂ ತಾಮನುಶೋಚಾಮಿ ಪ್ರಾಕೃತೋ ವಾನರೋಽಪಿ ಸನ್ ।

ಮಹಾತ್ಮಾ ಚ ವಿನೀತಶ್ಚ ಕಿಂ ಪುನರ್ಧೃತಿಮಾನ್ಭವಾನ್ ॥ 7 ॥

ಬಾಷ್ಪಮಾಪತಿತಂ ಧೈರ್ಯಾನ್ನಿಗ್ರಹೀತುಂ ತ್ವಮರ್ಹಸಿ ।

ಮರ್ಯಾದಾಂ ಸತ್ತ್ವಯುಕ್ತಾನಾಂ ಧೃತಿಂ ನೋತ್ಸ್ರಷ್ಟುಮರ್ಹಸಿ ॥ 8 ॥

ವ್ಯಸನೇ ವಾಽರ್ಥಕೃಚ್ಛ್ರೇ ವಾ ಭಯೇ ವಾ ಜೀವಿತಾನ್ತಕೇ ।

ವಿಮೃಶನ್ವೈ ಸ್ವಯಾ ಬುದ್ಧ್ಯಾ ಧೃತಿಮಾನ್ನಾವಸೀದತಿ ॥ 9 ॥

ಬಾಲಿಶಸ್ತು ನರೋ ನಿತ್ಯಂ ವೈಕ್ಲಬ್ಯಂ ಯೋಽನುವರ್ತತೇ ।

ಸ ಮಜ್ಜತ್ಯವಶಶ್ಶೋಕೇ ಭಾರಾಕ್ರಾನ್ತೇವ ನೌರ್ಜಲೇ ॥ 10 ॥

ಏಷೋಽಞ್ಜಲಿರ್ಮಯಾ ಬದ್ಧಃ ಪ್ರಣಯಾತ್ತ್ವಾಂ ಪ್ರಸಾದಯೇ ।

ಪೌರುಷಂ ಶ್ರಯ ಶೋಕಸ್ಯ ನಾನ್ತರಂ ದಾತುಮರ್ಹಸಿ ॥ 11 ॥

ಯೇ ಶೋಕಮನುವರ್ತನ್ತೇ ನ ತೇಷಾಂ ವಿದ್ಯತೇ ಸುಖಮ್ ।

ತೇಜಶ್ಚ ಕ್ಷೀಯತೇ ತೇಷಾಂ ನ ತ್ವಂ ಶೋಚಿತುಮರ್ಹಸಿ ॥ 12 ॥

ಶೋಕೇನಾಭಿಪ್ರಪನ್ನಸ್ಯ ಜೀವಿತೇ ಚಾಪಿ ಸಂಶಯಃ ।

ಸ ಶೋಕಂ ತ್ಯಜ ರಾಜೇನ್ದ್ರ ಧೈರ್ಯಮಾಶ್ರಯ ಕೇವಲಮ್ ॥ 13 ॥

ಹಿತಂ ವಯಸ್ಯಭಾವೇನ ಬ್ರೂಮಿ ನೋಪದಿಶಾಮಿ ತೇ ।

ವಯಸ್ಯತಾಂ ಪೂಜಯನ್ಮೇ ನ ತ್ವಂ ಶೋಚಿತುಮರ್ಹಸಿ ॥ 14 ॥

ಮಧುರಂ ಸಾನ್ತ್ವಿತ ಸ್ತೇನ ಸುಗ್ರೀವೇಣ ಸ ರಾಘವಃ ।

ಮುಖಮಶ್ರುಪರಿಕ್ಲಿನ್ನಂ ವಸ್ತ್ರಾನ್ತೇನ ಪ್ರಮಾರ್ಜಯತ್ ॥ 15 ॥

ಪ್ರಕೃತಿಸ್ಥಸ್ತು ಕಾಕುತ್ಸ್ಥಸ್ಸುಗ್ರೀವವಚನಾತ್ಪ್ರಭುಃ ।

ಸಮ್ಪರಿಷ್ವಜ್ಯ ಸುಗ್ರೀವಮಿದಂ ವಚನಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 16 ॥

ಕರ್ತವ್ಯಂ ಯದ್ವಯಸ್ಯೇನ ಸ್ನಿಗ್ಧೇನ ಚ ಹಿತೇನ ಚ ।

ಅನುರೂಪಂ ಚ ಯುಕ್ತಂ ಚ ಕೃತಂ ಸುಗ್ರೀವ ತತ್ತ್ವಯಾ ॥ 17 ॥

ಏಷ ಚ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ಥೋಽಹಮನುನೀತಸ್ತ್ವಯಾ ಸಖೇ ।

ದುರ್ಲಭೋ ಹೀದೃಶೋ ಬನ್ಧುರಸ್ಮಿನ್ಕಾಲೇ ವಿಶೇಷತಃ ॥ 18 ॥

ಕಿಂ ತು ಯತ್ನಸ್ತ್ವಯಾ ಕಾರ್ಯೋ ಮೈಥಿಲ್ಯಾಃ ಪರಿಮಾರ್ಗಣೇ ।

ರಾಕ್ಷಸಸ್ಯ ಚ ರೌದ್ರಸ್ಯ ರಾವಣಸ್ಯ ದುರಾತ್ಮನಃ ॥ 19 ॥

ಮಯಾ ಚ ಯದನುಷ್ಠೇಯಂ ವಿಸ್ರಬ್ಧೇನ ತದುಚ್ಯತಾಮ್ ।

ವರ್ಷಾಸ್ವಿವ ಚ ಸುಕ್ಷೇತ್ರೇ ಸರ್ವಂ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ ತವ ॥ 20 ॥

ಮಯಾ ಚ ಯದಿದಂ ವಾಕ್ಯಮಭಿಮಾನಾತ್ಸಮೀರಿತಮ್ ।

ತತ್ತ್ವಯಾ ಹರಿಶಾರ್ದೂಲ ತತ್ತ್ವಮಿತ್ಯುಪಧಾರ್ಯತಾಮ್ ॥ 21 ॥

ಅನೃತಂ ನೋಕ್ತಪೂರ್ವಂ ಮೇ ನ ಚ ವಕ್ಷ್ಯೇ ಕದಾಚನ ।

ಏತತ್ತೇ ಪ್ರತಿಜಾನಾಮಿ ಸತ್ಯೇನೈವ ಚ ತೇ ಶಪಾಮ್ಯಹಮಮ್ ॥ 22 ॥

ತತಃ ಪ್ರಹೃಷ್ಟಸ್ಸುಗ್ರೀವೋ ವಾನರೈಸ್ಸಚಿವೈಸ್ಸಹ ।

ರಾಘವಸ್ಯ ವಚಶ್ಶ್ರುತ್ವಾ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾತಂ ವಿಶೇಷತಃ ॥ 23 ॥

ಏವಮೇಕಾನ್ತಸಮ್ಪೃಕ್ತೌ ತತಸ್ತೌ ನರವಾನರೌ ।

ಉಭಾವನ್ಯೋನ್ಯಸದೃಶಂ ಸುಖಂ ದುಃಖಮಭಾಷತಾಮ್ ॥ 24 ॥

ಮಹಾನುಭಾವಸ್ಯ ವಚೋ ನಿಶಮ್ಯ ಹರಿರ್ನೃಪಾಣಾಮೃಷಭಸ್ಯ ತಸ್ಯ ।

ಕೃತಂ ಸ ಮೇನೇ ಹರಿವೀರಮುಖ್ಯ ಸ್ತದಾ ಸ್ವಕಾರ್ಯಂ ಹೃದಯೇನ ವಿದ್ವಾನ್ ॥ 25 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡೇ ಸಪ್ತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |

atha saptamassargaḥ |

evamuktastu sugrīvo rāmeṇārtena vānaraḥ |

abravītprāñjalirvākyaṃ sabāṣpaṃ bāṣpagadgadaḥ || 1 ||

na jāne nilayaṃ tasya sarvathā pāparakṣasaḥ |

sāmarthyaṃ vikramaṃ vāpi dauṣkuleyasya vā kulam || 2 ||

satyaṃ te pratijānāmi tyaja śokamarindama |

kariṣyāmi tathā yatnaṃ yathā prāpsyasi maithilīm || 3 ||

rāvaṇaṃ sagaṇaṃ hatvā paritoṣyātmapauruṣam |

tathā'smi kartā na cirādyathā prīto bhaviṣyasi || 4 ||

alaṃ vaiklabyamālambya dhairyamātmagataṃ smara |

tvadvidhānāṃ na sadṛśamīdṛśaṃ buddhilāghavam || 5 ||

mayā'pi vyasanaṃ prāptaṃ bhāryāvirahajaṃ mahat |

nāhamevaṃ hi śocāmi na ca dhairyaṃ parityaje || 6 ||

nāhaṃ tāmanuśocāmi prākṛto vānaro'pi san |

mahātmā ca vinītaśca kiṃ punardhṛtimānbhavān || 7 ||

bāṣpamāpatitaṃ dhairyānnigrahītuṃ tvamarhasi |

maryādāṃ sattvayuktānāṃ dhṛtiṃ notsraṣṭumarhasi || 8 ||

vyasane vā'rthakṛcchre vā bhaye vā jīvitāntake |

vimṛśanvai svayā buddhyā dhṛtimānnāvasīdati || 9 ||

bāliśastu naro nityaṃ vaiklabyaṃ yo'nuvartate |

sa majjatyavaśaśśoke bhārākrānteva naurjale || 10 ||

eṣo'ñjalirmayā baddhaḥ praṇayāttvāṃ prasādaye |

pauruṣaṃ śraya śokasya nāntaraṃ dātumarhasi || 11 ||

ye śokamanuvartante na teṣāṃ vidyate sukham |

tejaśca kṣīyate teṣāṃ na tvaṃ śocitumarhasi || 12 ||

śokenābhiprapannasya jīvite cāpi saṃśayaḥ |

sa śokaṃ tyaja rājendra dhairyamāśraya kevalam || 13 ||

hitaṃ vayasyabhāvena brūmi nopadiśāmi te |

vayasyatāṃ pūjayanme na tvaṃ śocitumarhasi || 14 ||

madhuraṃ sāntvita stena sugrīveṇa sa rāghavaḥ |

mukhamaśrupariklinnaṃ vastrāntena pramārjayat || 15 ||

prakṛtisthastu kākutsthassugrīvavacanātprabhuḥ |

sampariṣvajya sugrīvamidaṃ vacanamabravīt || 16 ||

kartavyaṃ yadvayasyena snigdhena ca hitena ca |

anurūpaṃ ca yuktaṃ ca kṛtaṃ sugrīva tattvayā || 17 ||

eṣa ca prakṛtistho'hamanunītastvayā sakhe |

durlabho hīdṛśo bandhurasminkāle viśeṣataḥ || 18 ||

kiṃ tu yatnastvayā kāryo maithilyāḥ parimārgaṇe |

rākṣasasya ca raudrasya rāvaṇasya durātmanaḥ || 19 ||

mayā ca yadanuṣṭheyaṃ visrabdhena taducyatām |

varṣāsviva ca sukṣetre sarvaṃ sampadyate tava || 20 ||

mayā ca yadidaṃ vākyamabhimānātsamīritam |

tattvayā hariśārdūla tattvamityupadhāryatām || 21 ||

anṛtaṃ noktapūrvaṃ me na ca vakṣye kadācana |

etatte pratijānāmi satyenaiva ca te śapāmyahamam || 22 ||

tataḥ prahṛṣṭassugrīvo vānaraissacivaissaha |

rāghavasya vacaśśrutvā pratijñātaṃ viśeṣataḥ || 23 ||

evamekāntasampṛktau tatastau naravānarau |

ubhāvanyonyasadṛśaṃ sukhaṃ duḥkhamabhāṣatām || 24 ||

mahānubhāvasya vaco niśamya harirnṛpāṇāmṛṣabhasya tasya |

kṛtaṃ sa mene harivīramukhya stadā svakāryaṃ hṛdayena vidvān || 25 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe saptamassargaḥ ||