4.61 Kishkindhakanda - Ekashashtitama Sargah

ॐ

4.61 ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡ - ಏಕಷಷ್ಟಿತಮ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಏಕಷಷ್ಟಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ತತಸ್ತದ್ದಾರುಣಂ ಕರ್ಮ ದುಷ್ಕರಂ ಸಹಸಾತ್ಕೃತಮ್ ।

ಆಚಚಕ್ಷೇ ಮುನೇಸ್ಸರ್ವಂ ಸೂರ್ಯಾನುಗಮನಂ ತಥಾ ॥ 1 ॥

ಭಗವನ್ವ್ರಣಯುಕ್ತತ್ವಾಲ್ಲಜ್ಜಯಾ ವ್ಯಾಕುಲೇನ್ದ್ರಿಯಃ ।

ಪರಿಶ್ರಾನ್ತೋ ನ ಶಕ್ನೋಮಿ ವಚನಂ ಪರಿಭಾಷಿತುಮ್ ॥ 2 ॥

ಅಹಂ ಚೈವ ಜಟಾಯುಶ್ಚ ಸಙ್ಘರ್ಷಾದ್ಧರ್ಪಮೋಹಿತೌ ।

ಆಕಾಶಂ ಪತಿತೌ ವೀರೌ ಜಿಜ್ಞಾಸನ್ತೌ ಪರಾಕ್ರಮಮ್ ॥ 3 ॥

ಕೈಲಾಸಶಿಖರೇ ಬದ್ಧ್ವಾ ಮುನೀನಾಮಗ್ರತಃ ಪಣಮ್ ।

ರವಿಸ್ಸ್ಯಾದನುಯಾತವ್ಯೋ ಯಾವದಸ್ತಂ ಮಹಾಗಿರಿಮ್ ॥ 4 ॥

ಅಥಾಽವಾಂ ಯುಗಪತ್ಪ್ರಾಪ್ತಾವಪಶ್ಯಾವ ಮಹೀತಲೇ ।

ರಥಚಕ್ರಪ್ರಮಾಣಾನಿ ನಗರಾಣಿ ಪೃಥಕ್ಪೃಥಕ್ ॥ 5 ॥

ಕ್ವಚಿದ್ವಾದಿತ್ರಘೋಷಾಂಶ್ಚ ಬ್ರಹ್ಮಘೋಷಾಂಶ್ಚ ಶುಶ್ರುವಃ ।

ಗಾಯನ್ತೀಶ್ಚಾಙ್ಗನಾ ಬಹ್ವೀಃ ಪಶ್ಯಾವೋ ರಕ್ತವಾಸಸಃ ॥ 6 ॥

ತೂರ್ಣಮುತ್ಪತ್ಯ ಚಾಕಾಶಮಾದಿತ್ಯಪಥಮಾಶ್ರಿತೌ ।

ಆವಾಮಾಲೋಕಯಾವಸ್ತದ್ವನಂ ಶಾದ್ವಲಸನ್ನಿಭಮ್ ॥ 7 ॥

ಉಪಲೈರಿವ ಸಞ್ಛನ್ನಾ ದೃಶ್ಯತೇ ಭೂಶ್ಶಿಲೋಚ್ಚಯೈಃ ।

ಆಪಗಾಭಿಶ್ಚ ಸಂವೀತಾ ಸೂತ್ರೈರಿವ ವಸುನ್ಧರಾ ॥ 8 ॥

ಹಿಮವಾಂಶ್ಚೈವ ವಿನ್ಧ್ಯಶ್ಚ ಮೇರುಶ್ಚ ಸುಮಹಾನ್ನಗಃ ।

ಭೂತಲೇ ಸಮ್ಪ್ರಕಾಶನ್ತೇ ನಾಗಾ ಇವ ಜಲಾಶಯೇ ॥ 9 ॥

ತೀವ್ರಸ್ಸ್ವೇದಶ್ಚ ಖೇದಶ್ಚ ಭಯಂ ಚಾಸೀತ್ತದಾಽಽವಯೋಃ ।

ಸಮಾವಿಶತಿ ಮೋಹಶ್ಚ ತಮೋ ಮೂರ್ಛಾ ಚ ದಾರುಣಾ ॥ 10 ॥

ನ ದಿಗ್ವಿಜ್ಞಾಯತೇ ಯಾಮ್ಯಾ ನಾಗ್ನೇಯೀ ನ ಚ ವಾರುಣೀ ।

ಯುಗಾನ್ತೇ ನಿಯತೋ ಲೋಕೋ ಹತೋ ದಗ್ಧ ಇವಾಗ್ನಿನಾ ॥ 11 ॥

ಮನಶ್ಚ ಮೇ ಹತಂ ಭೂಯಸ್ಸನ್ನಿವರ್ತ್ಯತು ಸಂಶ್ರಯಮ್ ।

ಯತ್ನೇನ ಮಹತಾ ಹ್ಯಸ್ಮಿನ್ಪುನಸ್ಸನ್ಧಾಯ ಚಕ್ಷುಷೀ ॥ 12 ॥

ಯತ್ನೇನ ಮಹತಾ ಭೂಯೋ ಭಾಸ್ಕರಃ ಪ್ರತಿಲೋಕಿತಃ ।

ತುಲ್ಯಃ ಪೃಥ್ವೀಪ್ರಮಾಣೇನ ಭಾಸ್ಕರಃ ಪ್ರತಿಭಾತಿ ನೌ ॥ 13 ॥

ಜಟಾಯುರ್ಮಾಮನಾಪೃಚ್ಛ್ಯ ನಿಪಪಾತ ಮಹೀಂ ತತಃ ।

ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತೂರ್ಣಮಾಕಾಶಾದಾತ್ಮಾನಂ ಮುಕ್ತವಾನಹಮ್ ॥ 14 ॥

ಪಕ್ಷಾಭ್ಯಾಂ ಚ ಮಯಾ ಗುಪ್ತೋ ಜಟಾಯುರ್ನ ಪ್ರದಹ್ಯತೇ ।

ಪ್ರಮಾದಾತ್ತತ್ರ ನಿರ್ದಗ್ಧಃ ಪತನ್ವಾಯುಪಥಾದಹಮ್ ॥ 15 ॥

ಆಶಙ್ಕೇ ತಂ ನಿಪತಿತಂ ಜನಸ್ಥಾನೇ ಜಟಾಯುಷಮ್ ।

ಅಹಂ ತು ಪತಿತೋ ವಿನ್ಧ್ಯೇ ದಗ್ಧಪಕ್ಷೋ ಜಡೀಕೃತಃ ॥ 16 ॥

ರಾಜ್ಯೇನ ಹೀನೋ ಭ್ರಾತ್ರಾ ಚ ಪಕ್ಷಾಭ್ಯಾಂ ವಿಕ್ರಮೇಣ ಚ ।

ಸರ್ವಥಾ ಮರ್ತುಮೇವೇಚ್ಛನ್ಪತಿಷ್ಯೇ ಶಿಖರಾದ್ಗೀರೇಃ ॥ 17 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡೇ ಏಕಷಷ್ಟಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |

atha ekaṣaṣṭitamassargaḥ |

tatastaddāruṇaṃ karma duṣkaraṃ sahasātkṛtam |

ācacakṣe munessarvaṃ sūryānugamanaṃ tathā || 1 ||

bhagavanvraṇayuktatvāllajjayā vyākulendriyaḥ |

pariśrānto na śaknomi vacanaṃ paribhāṣitum || 2 ||

ahaṃ caiva jaṭāyuśca saṅgharṣāddharpamohitau |

ākāśaṃ patitau vīrau jijñāsantau parākramam || 3 ||

kailāsaśikhare baddhvā munīnāmagrataḥ paṇam |

ravissyādanuyātavyo yāvadastaṃ mahāgirim || 4 ||

athā'vāṃ yugapatprāptāvapaśyāva mahītale |

rathacakrapramāṇāni nagarāṇi pṛthakpṛthak || 5 ||

kvacidvāditraghoṣāṃśca brahmaghoṣāṃśca śuśruvaḥ |

gāyantīścāṅganā bahvīḥ paśyāvo raktavāsasaḥ || 6 ||

tūrṇamutpatya cākāśamādityapathamāśritau |

āvāmālokayāvastadvanaṃ śādvalasannibham || 7 ||

upalairiva sañchannā dṛśyate bhūśśiloccayaiḥ |

āpagābhiśca saṃvītā sūtrairiva vasundharā || 8 ||

himavāṃścaiva vindhyaśca meruśca sumahānnagaḥ |

bhūtale samprakāśante nāgā iva jalāśaye || 9 ||

tīvrassvedaśca khedaśca bhayaṃ cāsīttadā''vayoḥ |

samāviśati mohaśca tamo mūrchā ca dāruṇā || 10 ||

na digvijñāyate yāmyā nāgneyī na ca vāruṇī |

yugānte niyato loko hato dagdha ivāgninā || 11 ||

manaśca me hataṃ bhūyassannivartyatu saṃśrayam |

yatnena mahatā hyasminpunassandhāya cakṣuṣī || 12 ||

yatnena mahatā bhūyo bhāskaraḥ pratilokitaḥ |

tulyaḥ pṛthvīpramāṇena bhāskaraḥ pratibhāti nau || 13 ||

jaṭāyurmāmanāpṛcchya nipapāta mahīṃ tataḥ |

taṃ dṛṣṭvā tūrṇamākāśādātmānaṃ muktavānaham || 14 ||

pakṣābhyāṃ ca mayā gupto jaṭāyurna pradahyate |

pramādāttatra nirdagdhaḥ patanvāyupathādaham || 15 ||

āśaṅke taṃ nipatitaṃ janasthāne jaṭāyuṣam |

ahaṃ tu patito vindhye dagdhapakṣo jaḍīkṛtaḥ || 16 ||

rājyena hīno bhrātrā ca pakṣābhyāṃ vikrameṇa ca |

sarvathā martumevecchanpatiṣye śikharādgīreḥ || 17 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ekaṣaṣṭitamassargaḥ ||