4.60 Kishkindhakanda - Shashtitama Sargah

ॐ

4.60 ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡ - ಷಷ್ಟಿತಮ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಷಷ್ಟಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ತತಃ ಕೃತೋದಕಂ ಸ್ನಾತಂ ತಂ ಗೃಧ್ರಂ ಹರಿಯೂಥಪಾಃ ।

ಉಪವಿಷ್ಟಾ ಗಿರೌ ರಮ್ಯೇ ಪರಿವಾರ್ಯ ಸಮನ್ತತಃ ॥ 1 ॥

ತಮಙ್ಗದಮುಪಾಸೀನಂ ತೈಸ್ಸರ್ವೈರ್ಹರಿಭಿರ್ವೃತಮ್ ।

ಜನಿತಪ್ರತ್ಯಯೋ ಹರ್ಷಾತ್ಸಮ್ಪಾತಿಃ ಪುನರಬ್ರವೀತ್ ॥ 2 ॥

ಕೃತ್ವಾ ನಿಶ್ಶಬ್ದಮೇಕಾಗ್ರಾ ಶ್ಶ್ರುಣ್ವನ್ತು ಹರಯೋ ಮಮ ।

ತತ್ವಂ ಸಙ್ಕೀರ್ತಯಿಷ್ಯಾಮಿ ಯಥಾ ಜಾನಾಮಿ ಮೈಥಿಲೀಮ್ ॥ 3 ॥

ಅಸ್ಯ ವಿನ್ಧ್ಯಸ್ಯ ಶಿಖರೇ ಪತಿತೋಽಸ್ಮಿ ಪುರಾವನೇ ।

ಸೂರ್ಯತಪಪರೀತಾಙ್ಗೋ ನಿರ್ದಗ್ಧಸ್ಸೂರ್ಯರಶ್ಮಿಭಿಃ ॥ 4 ॥

ಲಬ್ಧಸಞ್ಜ್ಞಸ್ತು ಷಡ್ರಾತ್ರಾದ್ವಿವಶೋ ವಿಹ್ವಲನ್ನಿವ ।

ವೀಕ್ಷಮಾಣೋ ದಿಶಸ್ಸರ್ವಾ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ ಕಿಞ್ಚನ ॥ 5 ॥

ತತಸ್ತು ಸಾಗರಾನ್ ಶೈಲಾನ್ನದೀಸ್ಸರ್ವಾಸ್ಸರಾಂಸಿ ಚ ।

ವನಾನಿ ಚ ಪ್ರದೇಶಾಂಶ್ಚ ನೀರೀಕ್ಷ್ಯ ಮತಿರಾಗತಾ ॥ 6 ॥

ಹೃಷ್ಟಪಕ್ಷಿಗಣಾಕೀರ್ಣಃ ಕನ್ದರಾನ್ತರಕೂಟವಾನ್ ।

ದಕ್ಷಿಣಸ್ಯೋದಧೇಸ್ತೀರೇ ವಿನ್ಧ್ಯೋಽಯಮಿತಿ ನಿಶ್ಚಿತಃ ॥ 7 ॥

ಆಸೀಚ್ಚಾತ್ರಾಶ್ರಮಂ ಪುಣ್ಯಂ ಸುರೈರಪಿ ಸುಪೂಜಿತಮ್ ।

ಋಷಿರ್ನಿಶಾಕರೋ ನಾಮ ಯಸ್ಮಿನ್ನುಗ್ರತಪಾಭವತ್ ॥ 8 ॥

ಅಷ್ಟೌ ವರ್ಷಸಹಸ್ರಾಣಿ ತೇನಾಸ್ಮಿನ್ನೃಷಿಣಾ ವಿನಾ ।

ವಸತೋ ಮಮ ಧರ್ಮಜ್ಞಾ ಸ್ವರ್ಗತೇ ತು ನಿಶಾಕರೇ ॥ 9 ॥

ಅವತೀರ್ಯ ತು ವಿನ್ಧ್ಯಾಗ್ರಾತ್ಕೃಚ್ಛ್ರೇಣ ವಿಷಮಾಚ್ಛನೈಃ ।

ತೀಕ್ಷ್ಣದರ್ಭಾಂ ವಸುಮತೀಂ ದುಃಖೇನ ಪುನರಾಗತಃ ॥ 10 ॥

ತಮೃಷಿಂ ದ್ರಷ್ಟುಕಾಮೋಽಸ್ಮಿ ದುಃಖೇನಾಭ್ಯಾಗತೋ ಭೃಶಮ್ ।

ಜಟಾಯುಷಾ ಮಯಾ ಚೈವ ಬಹುಶೋಽಭಿಗತೋ ಹಿ ಸಃ ॥ 11 ॥

ತಸ್ಯಾಶ್ರಮಪದಾಭ್ಯಾಶೇ ವವುರ್ವಾತಾಸ್ಸುಗನ್ಧಿನಃ ।

ವೃಕ್ಷೋ ವಾಪುಷ್ಪಿತಃ ಕಶ್ಚಿದಫಲೋ ವಾ ನ ವಿದ್ಯತೇ ॥ 12 ॥

ಉಪೇತ್ಯ ಚಾಶ್ರಮಂ ಪುಣ್ಯಂ ವೃಕ್ಷಮೂಲಮುಪಾಶ್ರಿತಃ ।

ದ್ರಷ್ಟುಕಾಮಃ ಪ್ರತೀಕ್ಷೇಽಹಂ ಭಗವನ್ತಂ ನಿಶಾಕರಮ್ ॥ 13 ॥

ಅಥಾಪಶ್ಯಮದೂರಸ್ಥಮೃಷಿಂ ಜ್ವಲಿತತೇಜಸಮ್ ।

ಕೃತಾಭಿಷೇಕಂ ದುರ್ಧರ್ಷಮುಪಾವೃತ್ತಮುದಙ್ಮುಖಮ್ ॥ 14 ॥

ತಮೃಕ್ಷಾಸ್ಸೃಮರಾ ವ್ಯಾಘ್ರಾಸ್ಸಿಂಹಾ ನಾಗಾಸ್ಸರೀಸೃಪಾಃ ।

ಪರಿವಾರ್ಯೋಪಗಚ್ಛನ್ತಿ ಧಾತಾರಂ ಪ್ರಾಣಿನೋ ಯಥಾ ॥ 15 ॥

ತತಃ ಪ್ರಾಪ್ತಮೃಷಿಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ತಾನಿ ಸತ್ತ್ವಾನಿ ವೈ ಯಯುಃ ।

ಪ್ರವಿಷ್ಟೇ ರಾಜನಿ ಯಥಾ ಸರ್ವಂ ಸಾಮಾತ್ಯಕಂ ಬಲಮ್ ॥ 16 ॥

ಋಷಿಸ್ತು ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮಾಂ ಪ್ರೀತಃ ಪ್ರವಿಷ್ಟಶ್ಚಾಶ್ರಮಂ ಪುನಃ ।

ಮುಹೂರ್ತಮಾತ್ರಾನ್ನಿಷ್ಕ್ರಮ್ಯ ತತಃ ಕಾರ್ಯಮಪೃಚ್ಛತ ॥ 17 ॥

ಸೌಮ್ಯ ವೈಕಲ್ಯತಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರೋಮ್ಣಾಂ ತೇ ನಾವಗಮ್ಯತೇ ।

ಅಗ್ನಿದಗ್ಧಾವಿಮೌ ಪಕ್ಷೌ ವ್ರಣಾಶ್ಚಾಪಿ ಶರೀರಕೇ ॥ 18 ॥

ಗೃಧ್ರೌ ದ್ವೌ ದೃಷ್ಟಪೂರ್ವೌ ಮೇ ಮಾತರಿಶ್ವಸಮೌ ಜವೇ ।

ಗೃಧ್ರಾಣಾಂ ಚೈವ ರಾಜಾನೌ ಭ್ರಾತರೌ ಕಾಮರೂಪಿಣೌ ॥ 19 ॥

ಜ್ಯೇಷ್ಠೋ ಹಿ ತ್ವಂ ತು ಸಮ್ಪಾತೇ ಜಟಾಯುರನುಜಸ್ತವ ।

ಮಾನುಷಂ ರೂಪಮಾಸ್ಥಾಯ ಗೃಹ್ಣೀತಾಂ ಚರಣೌ ಮಮ ॥ 20 ॥

ಕಿಂ ತೇ ವ್ಯಾಧಿಸಮುತ್ಥಾನಂ ಪಕ್ಷಯೋಃ ಪತನಂ ಕಥಮ್ ।

ದಣ್ಡೋಽಯಞ್ಚ ಕೃತಃ ಕೇನ ಸರ್ವಮಾಖ್ಯಾಹಿ ಪೃಚ್ಛತಃ ॥ 21 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡೇ ಷಷ್ಟಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |

atha ṣaṣṭitamassargaḥ |

tataḥ kṛtodakaṃ snātaṃ taṃ gṛdhraṃ hariyūthapāḥ |

upaviṣṭā girau ramye parivārya samantataḥ || 1 ||

tamaṅgadamupāsīnaṃ taissarvairharibhirvṛtam |

janitapratyayo harṣātsampātiḥ punarabravīt || 2 ||

kṛtvā niśśabdamekāgrā śśruṇvantu harayo mama |

tatvaṃ saṅkīrtayiṣyāmi yathā jānāmi maithilīm || 3 ||

asya vindhyasya śikhare patito'smi purāvane |

sūryatapaparītāṅgo nirdagdhassūryaraśmibhiḥ || 4 ||

labdhasañjñastu ṣaḍrātrādvivaśo vihvalanniva |

vīkṣamāṇo diśassarvā nābhijānāmi kiñcana || 5 ||

tatastu sāgarān śailānnadīssarvāssarāṃsi ca |

vanāni ca pradeśāṃśca nīrīkṣya matirāgatā || 6 ||

hṛṣṭapakṣigaṇākīrṇaḥ kandarāntarakūṭavān |

dakṣiṇasyodadhestīre vindhyo'yamiti niścitaḥ || 7 ||

āsīccātrāśramaṃ puṇyaṃ surairapi supūjitam |

ṛṣirniśākaro nāma yasminnugratapābhavat || 8 ||

aṣṭau varṣasahasrāṇi tenāsminnṛṣiṇā vinā |

vasato mama dharmajñā svargate tu niśākare || 9 ||

avatīrya tu vindhyāgrātkṛcchreṇa viṣamācchanaiḥ |

tīkṣṇadarbhāṃ vasumatīṃ duḥkhena punarāgataḥ || 10 ||

tamṛṣiṃ draṣṭukāmo'smi duḥkhenābhyāgato bhṛśam |

jaṭāyuṣā mayā caiva bahuśo'bhigato hi saḥ || 11 ||

tasyāśramapadābhyāśe vavurvātāssugandhinaḥ |

vṛkṣo vāpuṣpitaḥ kaścidaphalo vā na vidyate || 12 ||

upetya cāśramaṃ puṇyaṃ vṛkṣamūlamupāśritaḥ |

draṣṭukāmaḥ pratīkṣe'haṃ bhagavantaṃ niśākaram || 13 ||

athāpaśyamadūrasthamṛṣiṃ jvalitatejasam |

kṛtābhiṣekaṃ durdharṣamupāvṛttamudaṅmukham || 14 ||

tamṛkṣāssṛmarā vyāghrāssiṃhā nāgāssarīsṛpāḥ |

parivāryopagacchanti dhātāraṃ prāṇino yathā || 15 ||

tataḥ prāptamṛṣiṃ jñātvā tāni sattvāni vai yayuḥ |

praviṣṭe rājani yathā sarvaṃ sāmātyakaṃ balam || 16 ||

ṛṣistu dṛṣṭvā māṃ prītaḥ praviṣṭaścāśramaṃ punaḥ |

muhūrtamātrānniṣkramya tataḥ kāryamapṛcchata || 17 ||

saumya vaikalyatāṃ dṛṣṭvā romṇāṃ te nāvagamyate |

agnidagdhāvimau pakṣau vraṇāścāpi śarīrake || 18 ||

gṛdhrau dvau dṛṣṭapūrvau me mātariśvasamau jave |

gṛdhrāṇāṃ caiva rājānau bhrātarau kāmarūpiṇau || 19 ||

jyeṣṭho hi tvaṃ tu sampāte jaṭāyuranujastava |

mānuṣaṃ rūpamāsthāya gṛhṇītāṃ caraṇau mama || 20 ||

kiṃ te vyādhisamutthānaṃ pakṣayoḥ patanaṃ katham |

daṇḍo'yañca kṛtaḥ kena sarvamākhyāhi pṛcchataḥ || 21 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ṣaṣṭitamassargaḥ ||