4.6 Kishkindhakanda - Shashtha Sargah

ॐ

4.6 ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡ - ಷಷ್ಠ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಷಷ್ಠಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಪುನರೇವಾಬ್ರವೀತ್ಪ್ರೀತೋ ರಾಘವಂ ರಘುನನ್ದನಮ್ ।

ಅಯಮಾಖ್ಯಾತಿ ಮೇ ರಾಮ ಸಚಿವೋ ಮನ್ತ್ರಿಸತ್ತಮಃ ॥ 1 ॥

ಹನುಮಾನ್ಯನ್ನಿಮಿತ್ತಂ ತ್ವಂ ನಿರ್ಜನಂ ವನಮಾಗತಃ ।

ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನ ಸಹ ಭ್ರಾತ್ರಾ ವಸತಶ್ಚ ವನೇ ತವ ॥ 2 ॥

ರಕ್ಷಸಾಽಪಹೃತಾ ಭಾರ್ಯಾ ಮೈಥಿಲೀ ಜನಕಾತ್ಮಜಾ ।

ತ್ವಯಾ ವಿಯುಕ್ತಾ ರುದತೀ ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನ ಚ ಧೀಮತಾ ॥ 3 ॥

ಅನ್ತರಪ್ರೇಪ್ಸುನಾ ತೇನ ಹತ್ವಾ ಗೃಧ್ರಂ ಜಟಾಯುಷಮ್ ॥ 4 ॥

ಭಾರ್ಯಾವಿಯೋಗಜಂ ದುಃಖಂ ನ ಚಿರಾತ್ತ್ವಂ ವಿಮೋಕ್ಷ್ಯಸೇ ।

ಅಹಂ ತಾಮಾನಯಿಷ್ಯಾಮಿ ನಷ್ಟಾಂ ವೇದಶ್ರುತೀಮಿವ ॥ 5 ॥

ರಸಾತಲೇ ವಾ ವರ್ತನ್ತೀಂ ವರ್ತನ್ತೀ ವಾ ನಭಸ್ಥಲೇ ಅಹಮಾನೀಯ ದಾಸ್ಯಾಮಿ ತವ ಭಾರ್ಯಾಮರಿನ್ದಮ ॥ 6 ॥

ಇದಂ ತಥ್ಯಂ ಮಮ ವಚಸ್ತ್ವಮವೇಹಿ ಚ ರಾಘವ ।

ನ ಶಕ್ಯಾ ಸಾ ಜರಯಿತುಂ ಸೇನ್ದ್ರೈರಪಿ ಸ್ಸುರಾಸುರೈಃ ॥ 7 ॥

ತವ ಭಾರ್ಯಾ ಮಹಾಬಾಹೋ ಭಕ್ಷ್ಯಂ ವಿಷಕೃತಂ ಯಥಾ ।

ತ್ಯಜ ಶೋಕಂ ಮಹಾಬಾಹೋ ತಾಂ ಕಾನ್ತಾಮಾನಯಾಮಿ ತೇ ॥ 8 ॥

ಅನುಮಾನಾತ್ತು ಜಾನಾಮಿ ಮೈಥಿಲೀ ಸಾ ನ ಸಂಶಯಃ ।

ಹ್ರಿಯಮಾಣಾ ಮಯಾ ದೃಷ್ಟಾ ರಕ್ಷಸಾ ಕ್ರೂರಕರ್ಮಣಾ ॥ 9 ॥

ಕ್ರೋಶನ್ತೀ ರಾಮ ರಾಮೇತಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣೇತಿ ಚ ವಿಸ್ವರಮ್ ।

ಸ್ಫುರನ್ತೀ ರಾವಣಸ್ಯಾಙ್ಕೇ ಪನ್ನಗೇನ್ದ್ರವಧೂರ್ಯಥಾ ॥ 10 ॥

ಆತ್ಮನಾ ಪಞ್ಚಮಂ ಮಾಂ ಹಿ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಶೈಲತಟೇ ಸ್ಥಿತಮ್ ।

ಉತ್ತರೀಯಂ ತಯಾ ತ್ಯಕ್ತಂ ಶುಭಾನ್ಯಾಭರಣಾನಿ ಚ ॥ 11 ॥

ತಾನ್ಯಸ್ಮಾಭಿಗೃಹೀತಾನಿ ನಿಹಿತಾನಿ ಚ ರಾಘವ ।

ಆನಯಿಷ್ಯಾಮ್ಯಹಂ ತಾನಿ ಪ್ರತ್ಯಭಿಜ್ಞಾತುಮರ್ಹಸಿ ॥ 12 ॥

ತಮಬ್ರವೀತ್ತತೋ ರಾಮಸ್ಸುಗ್ರೀವಂ ಪ್ರಿಯವಾದಿನಮ್ ।

ಆನಯಸ್ವ ಸಖೇ ಶೀಘ್ರಂ ಕಿಮರ್ಥಂ ಪ್ರವಿಲಮ್ಬಸೇ ॥ 13 ॥

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತು ಸುಗ್ರೀವಶ್ಶೈಲಸ್ಯ ಗಹನಾಂ ಗುಹಾಮ್ ।

ಪ್ರವಿವೇಶ ತತಶಶೀಘ್ರಂ ರಾಘವಪ್ರಿಯಕಾಮ್ಯಯಾ ॥ 14 ॥

ಉತ್ತರೀಯಂ ಗೃಹೀತ್ವಾ ತು ಶುಭಾನ್ಯಾಭರಣಾನಿ ಚ ।

ಇದಂ ಪಶ್ಯೇತಿ ರಾಮಾಯ ದರ್ಶಯಾಮಾಸ ವಾನರಃ ॥ 15 ॥

ತತೋ ಗೃಹೀತ್ವಾ ವಾಸಸ್ತು ಶ್ಶುಭಾನ್ಯಾಭರಣಾನಿ ಚ ।

ಅಭವದ್ಬಾಷ್ಪಸಂರುದ್ಧೋ ನೀಹಾರೇಣೇವ ಚನ್ದ್ರಮಾಃ ॥ 16 ॥

ಸೀತಾಸ್ನೇಹಪ್ರವೃತ್ತೇನ ಸ ತು ಬಾಷ್ಪೇಣ ದೂಷಿತಃ ।

ಹಾ ಪ್ರಿಯೇತಿ ರುದನ್ಧೈರ್ಯಮುತ್ಸೃಜ್ಯ ನ್ಯಪತತ್ಕ್ಷಿತೌ ॥ 17 ॥

ಹೃದಿ ಕೃತ್ವಾ ತು ಬಹುಶಸ್ತಮಲಙ್ಕಾರಮುತ್ತಮಮ್ ।

ನಿಶಶ್ವಾಸ ಭೃಶಂ ಸರ್ಪೋ ಬಿಲಸ್ಥ ಇವ ರೋಷಿತಃ ॥ 18 ॥

ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನಾಶ್ರುವೇಗಸ್ತು ಸೌಮಿತ್ರಿಂ ವೀಕ್ಷ್ಯ ಪಾರ್ಶ್ವತಃ ।

ಪರಿದೇವಯಿತುಂ ದೀನಂ ರಾಮಸ್ಸಮುಪಚಕ್ರಮೇ ॥ 19 ॥

ಪಶ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ವೈದೇಹ್ಯಾ ಸನ್ತ್ಯಕ್ತಂ ಹ್ರಿಯಮಾಣಯಾ ।

ಉತ್ತರೀಯಮಿದಂ ಭೂಮೌ ಶರೀರಾದ್ಭೂಷಣಾನಿ ಚ ॥ 20 ॥

ಶಾದ್ವಲಿನ್ಯಾಂ ಧ್ರುವಂ ಭೂಮೌ ಸೀತಯಾ ಹ್ರಿಯಮಾಣಯಾ ।

ಉತ್ಸೃಷ್ಟಂ ಭೂಷಣಮಿದಂ ತಥಾರೂಪಂ ಹಿ ದೃಶ್ಯತೇ ॥ 21 ॥

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತು ರಾಮೇಣ ಲಕ್ಷ್ಮಣೋ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್ ।

ನಾಹಂ ಜಾನಾಮಿ ಕೇಯೂರೇ ನಾಹಂ ಜಾನಾಮಿ ಕುಣ್ಡಲೇ ॥ 22 ॥

ನೂಪುರೇ ತ್ವಭಿಜಾನಾಮಿ ನಿತ್ಯಂ ಪಾದಾಭಿವನ್ದನಾತ್ ।

ತತಸ್ತು ರಾಘವೋ ವಾಕ್ಯಂ ಸುಗ್ರೀವಮಿದಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 23 ॥

ಬ್ರೂಹಿ ಸುಗ್ರೀವ ಕಂ ದೇಶಂ ಹ್ರಿಯನ್ತೀ ಲಕ್ಷಿತಾ ತ್ವಯಾ ।

ರಕ್ಷಸಾ ರೌದ್ರರೂಪೇಣ ಮಮ ಪ್ರಾಣೈಃ ಪ್ರಿಯಾ ಪ್ರಿಯಾ ॥ 24 ॥

ಕ್ವ ವಾ ವಸತಿ ತದ್ರಕ್ಷೋ ಮಹದ್ವ್ಯಸನದಂ ಮಮ ।

ಯನ್ನಿಮಿತ್ತಮಹಂ ಸರ್ವಾನ್ನಾಶಯಿಷ್ಯಾಮಿ ರಾಕ್ಷಸಾನ್ ॥ 25 ॥

ಹರತಾ ಮೈಥಿಲೀಂ ಯೇನ ಮಾಂ ಚ ರೋಷಯತಾ ಭೃಶಮ್ ।

ಆತ್ಮನೋ ಜೀವಿತಾನ್ತಾಯ ಮೃತ್ಯುದ್ವಾರಮಪಾವೃತಮ್ ॥ 26 ॥

ಮಮ ದಯಿತತರಾ ಹೃತಾ ವನಾನ್ತಾ ದ್ರಜನಿಚರೇಣ ವಿಮಥ್ಯ ಯೇನ ಸಾ ।

ಕಥಯ ಮಮ ರಿಪುಂ ತಮದ್ಯ ವೈ ಪ್ಲವಗಪತೇ ಯಮಸಾದನಂ ನಯಾಮಿ ॥ 27 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡೇ ಷಷ್ಠಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |

atha ṣaṣṭhassargaḥ |

punarevābravītprīto rāghavaṃ raghunandanam |

ayamākhyāti me rāma sacivo mantrisattamaḥ || 1 ||

hanumānyannimittaṃ tvaṃ nirjanaṃ vanamāgataḥ |

lakṣmaṇena saha bhrātrā vasataśca vane tava || 2 ||

rakṣasā'pahṛtā bhāryā maithilī janakātmajā |

tvayā viyuktā rudatī lakṣmaṇena ca dhīmatā || 3 ||

antaraprepsunā tena hatvā gṛdhraṃ jaṭāyuṣam || 4 ||

bhāryāviyogajaṃ duḥkhaṃ na cirāttvaṃ vimokṣyase |

ahaṃ tāmānayiṣyāmi naṣṭāṃ vedaśrutīmiva || 5 ||

rasātale vā vartantīṃ vartantī vā nabhasthale ahamānīya dāsyāmi tava bhāryāmarindama || 6 ||

idaṃ tathyaṃ mama vacastvamavehi ca rāghava |

na śakyā sā jarayituṃ sendrairapi ssurāsuraiḥ || 7 ||

tava bhāryā mahābāho bhakṣyaṃ viṣakṛtaṃ yathā |

tyaja śokaṃ mahābāho tāṃ kāntāmānayāmi te || 8 ||

anumānāttu jānāmi maithilī sā na saṃśayaḥ |

hriyamāṇā mayā dṛṣṭā rakṣasā krūrakarmaṇā || 9 ||

krośantī rāma rāmeti lakṣmaṇeti ca visvaram |

sphurantī rāvaṇasyāṅke pannagendravadhūryathā || 10 ||

ātmanā pañcamaṃ māṃ hi dṛṣṭvā śailataṭe sthitam |

uttarīyaṃ tayā tyaktaṃ śubhānyābharaṇāni ca || 11 ||

tānyasmābhigṛhītāni nihitāni ca rāghava |

ānayiṣyāmyahaṃ tāni pratyabhijñātumarhasi || 12 ||

tamabravīttato rāmassugrīvaṃ priyavādinam |

ānayasva sakhe śīghraṃ kimarthaṃ pravilambase || 13 ||

evamuktastu sugrīvaśśailasya gahanāṃ guhām |

praviveśa tataśaśīghraṃ rāghavapriyakāmyayā || 14 ||

uttarīyaṃ gṛhītvā tu śubhānyābharaṇāni ca |

idaṃ paśyeti rāmāya darśayāmāsa vānaraḥ || 15 ||

tato gṛhītvā vāsastu śśubhānyābharaṇāni ca |

abhavadbāṣpasaṃruddho nīhāreṇeva candramāḥ || 16 ||

sītāsnehapravṛttena sa tu bāṣpeṇa dūṣitaḥ |

hā priyeti rudandhairyamutsṛjya nyapatatkṣitau || 17 ||

hṛdi kṛtvā tu bahuśastamalaṅkāramuttamam |

niśaśvāsa bhṛśaṃ sarpo bilastha iva roṣitaḥ || 18 ||

avicchinnāśruvegastu saumitriṃ vīkṣya pārśvataḥ |

paridevayituṃ dīnaṃ rāmassamupacakrame || 19 ||

paśya lakṣmaṇa vaidehyā santyaktaṃ hriyamāṇayā |

uttarīyamidaṃ bhūmau śarīrādbhūṣaṇāni ca || 20 ||

śādvalinyāṃ dhruvaṃ bhūmau sītayā hriyamāṇayā |

utsṛṣṭaṃ bhūṣaṇamidaṃ tathārūpaṃ hi dṛśyate || 21 ||

evamuktastu rāmeṇa lakṣmaṇo vākyamabravīt |

nāhaṃ jānāmi keyūre nāhaṃ jānāmi kuṇḍale || 22 ||

nūpure tvabhijānāmi nityaṃ pādābhivandanāt |

tatastu rāghavo vākyaṃ sugrīvamidamabravīt || 23 ||

brūhi sugrīva kaṃ deśaṃ hriyantī lakṣitā tvayā |

rakṣasā raudrarūpeṇa mama prāṇaiḥ priyā priyā || 24 ||

kva vā vasati tadrakṣo mahadvyasanadaṃ mama |

yannimittamahaṃ sarvānnāśayiṣyāmi rākṣasān || 25 ||

haratā maithilīṃ yena māṃ ca roṣayatā bhṛśam |

ātmano jīvitāntāya mṛtyudvāramapāvṛtam || 26 ||

mama dayitatarā hṛtā vanāntā drajanicareṇa vimathya yena sā |

kathaya mama ripuṃ tamadya vai plavagapate yamasādanaṃ nayāmi || 27 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ṣaṣṭhassargaḥ ||