4.58 Kishkindhakanda - Ashtapanchasha Sargah

ॐ

4.58 ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡ - ಅಷ್ಟಪಞ್ಚಾಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಅಷ್ಟಪಞ್ಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಇತ್ಯುಕ್ತಃ ಕರುಣಂ ವಾಕ್ಯಂ ವಾನರೈಸ್ತ್ಯಕ್ತಜೀವಿತೈಃ ।

ಸಬಾಷ್ಪೋ ವಾನರಾನ್ಗೃಧ್ರಃ ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಮಹಾಸ್ವನಃ ॥ 1 ॥

ಯವೀಯಾನ್ಮಮ ಭ್ರಾತಾ ಜಟಾಯುರ್ನಾಮ ವಾನರಾಃ ।

ಯಮಾಖ್ಯಾತ ಹತಂ ಯುದ್ಧೇ ರಾವಣೇನ ಬಲೀಯಸಾ ॥ 2 ॥

ವೃದ್ಧಭಾವಾದಪಕ್ಷತ್ವಾಚ್ಛೃಣ್ವಂಸ್ತದಪಿ ಮರ್ಷಯೇ ।

ನ ಹಿ ಮೇ ಶಕ್ತಿರಸ್ತ್ಯದ್ಯ ಭ್ರಾತುರ್ವೈರವಿಮೋಕ್ಷಣೇ ॥ 3 ॥

ಪುರಾ ವೃತ್ರವಧೇ ವೃತ್ತೇ ಪರಸ್ಪರಜಯೈಷಿಣೌ ।

ಆದಿತ್ಯಮುಪಯಾತೌ ಸ್ವೋ ಜ್ವಲನ್ತಂ ರಶ್ಮಿಮಾಲಿನಮ್ ॥ 4 ॥

ಆವೃತ್ತ್ಯಾಽಕಾಶಮಾರ್ಗೇ ತು ಜವೇನ ಸ್ಮ ಗತೌ ಭೃಶಮ್ ।

ಮಧ್ಯಂ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ದಿನಕರೇ ಜಟಾಯುರವಸೀದತಿ ॥ 5 ॥

ತಮಹಂ ಭ್ರಾತರಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸೂರ್ಯರಶ್ಮಿಭಿರರ್ದಿತಮ್ ।

ಪಕ್ಷಾಭ್ಯಾಂ ಛಾದಯಾಮಾಸ ಸ್ನೇಹಾತ್ಪರಮವಿಹ್ವಲಃ ॥ 6 ॥

ನಿರ್ದಗ್ಧಪಕ್ಷಃ ಪತಿತೋ ವಿನ್ಧ್ಯೇಽಹಂ ವಾನರರ್ಷಭಾಃ ।

ಅಹಮಸ್ಮಿನ್ವಸನ್ಭ್ರಾತುಃ ಪ್ರವೃತ್ತಿಂ ನೋಪಲಕ್ಷಯೇ ॥ 7 ॥

ಜಟಾಯುಷಸ್ತ್ವೇವಮುಕ್ತೋ ಭ್ರಾತ್ರಾ ಸಮ್ಪಾತಿನಾ ತದಾ ।

ಯುವರಾಜೋ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞಃ ಪ್ರತ್ಯುವಾಚಾಙ್ಗದಸ್ತತಃ ॥ 8 ॥

ಜಟಾಯುಷೋ ಯದಿ ಭ್ರಾತಾ ಶ್ರುತಂ ತೇ ಗದಿತಂ ಮಯಾ ।

ಆಖ್ಯಾ ಹಿ ಯದಿ ಜಾನಾಸಿ ನಿಲಯಂ ತಸ್ಯ ರಕ್ಷಸಃ ॥ 9 ॥

ಅದೀರ್ಘದರ್ಶಿನಂ ತಂ ವೈ ರಾವಣಂ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪಮ್ ।

ಅನ್ತಿಕೇ ಯದಿ ವಾ ದೂರೇ ಯದಿ ಜಾನಾಸಿ ಶಂಸ ನಃ ॥ 10 ॥

ತತೋಽಬ್ರವೀನ್ಮಹಾತೇಜಾ ಜ್ಯೇಷ್ಠೋ ಭ್ರಾತಾ ಜಟಾಯುಷಃ ।

ಆತ್ಮಾನುರೂಪಂ ವಚನಂ ವಾನರಾನ್ಸಮ್ಪ್ರಹರ್ಷಯನ್ ॥ 11 ॥

ನಿರ್ದಗ್ಧಪಕ್ಷೋ ಗೃಧ್ರೋಽಹಂ ಹೀನವೀರ್ಯಃ ಪ್ಲವಙ್ಗಮಾಃ ।

ವಾಙ್ಮಾತ್ರೇಣ ತು ರಾಮಸ್ಯ ಕರಿಷ್ಯೇ ಸಾಹ್ಯಮುತ್ತಮಮ್ ॥ 12 ॥

ಜಾನಾಮಿ ವಾರುಣಾನ್ಲೋಕಾನ್ವಿಷ್ಣೋಸ್ತ್ರೈ ವಿಕ್ರಮಾನಪಿ ।

ಮಹಾಸುರವಿಮರ್ದನ್ವಾ ಶ್ಚ ಹ್ಯಮೃತಸ್ಯ ಚ ಮನ್ಥನಮ್ ॥ 13 ॥

ರಾಮಸ್ಯ ಯದಿದಂ ಕಾರ್ಯಂ ಕರ್ತವ್ಯಂ ಪ್ರಥಮಂ ಮಯಾ ।

ಜರಯಾ ಚ ಹೃತಂ ತೇಜಃ ಪ್ರಾಣಾಶ್ಚ ಶಿಥಿಲಾ ಮಮ ॥ 14 ॥

ತರುಣೀ ರೂಪಸಮ್ಪನ್ನಾ ಸರ್ವಾಭರಣಭೂಷಿತಾ ।

ಹ್ರಿಯಮಾಣಾ ಮಯಾ ದೃಷ್ಟಾ ರಾವಣೇನ ದುರಾತ್ಮನಾ ॥ 15 ॥

ಕ್ರೋಶನ್ತೀ ರಾಮ ರಾಮೇತಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣೇತಿ ಚ ಭಾಮಿನೀ ।

ಭೂಷಣಾನ್ಯಪವಿಧ್ಯನ್ತೀ ಗಾತ್ರಾಣಿ ಚ ವಿಧುನ್ವತೀ ॥ 16 ॥

ಸೂರ್ಯಪ್ರಭೇವ ಶೈಲಾಗ್ರೇ ತಸ್ಯಾಃ ಕೌಶೇಯಮುತ್ತಮಮ್ ।

ಅಸಿತೇ ರಾಕ್ಷಸೇ ಭಾತಿ ಯಥಾ ವಾ ತಟಿದಮ್ಬುದೇ ॥ 17 ॥

ತಾಂ ತು ಸೀತಾಮಹಂ ಮನ್ಯೇ ರಾಮಸ್ಯ ಪರಿಕೀರ್ತನಾತ್ ।

ಶ್ರೂಯತಾಂ ಮೇ ಕಥಯತೋ ನಿಲಯಂ ತಸ್ಯ ರಕ್ಷಸಃ ॥ 18 ॥

ಪುತ್ರೋ ವಿಶ್ರವಸ ಸ್ಸಾಕ್ಷಾದ್ಭ್ರಾತಾ ವೈಶ್ರವಣಸ್ಯ ಚ ।

ಅಧ್ಯಾಸ್ತೇ ನಗರೀಂ ಲಙ್ಕಾಂ ರಾವಣೋ ನಾಮ ರಾಕ್ಷಸಃ ॥ 19 ॥

ಇತೋ ದ್ವೀಪಸ್ಸಮುದ್ರಸ್ಯ ಸಮ್ಪೂರ್ಣೇ ಶತಯೋಜನೇ ।

ತಸ್ಮಿನ್ಲಙ್ಕಾಪುರೀ ರಮ್ಯಾ ನಿರ್ಮಿತಾ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಣಾ ॥ 20 ॥

ಜಾಮ್ಬೂನದಮಯೈರ್ದ್ವಾರೈಶ್ಚಿತ್ರೈಃ ಕಾಞ್ಚನವೇದಿಕೈಃ ।

ಪ್ರಾಸಾದೈರ್ಹೇಮವರ್ಣೈಶ್ಚ ಮಹದ್ಭಿಃ ಸುಸಮಾ ಕೃತಾ ॥ 21 ॥

ಪ್ರಾಕಾರೇಣಾರ್ಕವರ್ಣೇನ ಮಹತಾ ಚ ಸಮಾನ್ವಿತಾ ।

ತಸ್ಯಾಂ ವಸತಿ ವೈದೇಹೀ ದೀನಾ ಕೌಶೇಯವಾಸಿನೀ ॥ 22 ॥

ರಾವಣಾನ್ತಃಪುರೇ ರುದ್ಧಾ ರಾಕ್ಷಸೀಭಿಸ್ಸುರಕ್ಷಿತಾ ।

ಜನಕಸ್ಯಾತ್ಮಜಾಂ ರಾಜ್ಞಸ್ತತ್ರ ದ್ರಕ್ಷ್ಯಥ ಮೈಥಿಲೀಮ್ ॥ 23 ॥

ಲಙ್ಕಾಯಾಮಥ ಗುಪ್ತಾಯಾಂ ಸಾಗರೇಣ ಸಮನ್ತತಃ ।

ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ಯ ಸಾಗರಸ್ಯಾನ್ತಂ ಸಮ್ಪೂರ್ಣಂ ಶತಯೋಜನಮ್ ॥ 24 ॥

ಆಸಾದ್ಯ ದಕ್ಷಿಣಂ ತೀರಂ ತತೋ ದ್ರಕ್ಷ್ಯಥ ರಾವಣಮ್ ।

ತತ್ರೈವ ತ್ವರಿತಾಃ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ವಿಕ್ರಮಧ್ವಂ ಪ್ಲವಙ್ಗಮಾಃ ॥ 25 ॥

ಜ್ಞಾನೇನ ಖಲು ಪಶ್ಯಾಮಿ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪ್ರತ್ಯಾಗಮಿಷ್ಯಥ ।

ಆದ್ಯಃ ಪನ್ಥಾಃ ಕುಲಿಙ್ಗಾನಾಂ ಯೇ ಚಾನ್ಯೇ ಧಾನ್ಯಜೀವಿನಃ ॥ 26 ॥

ದ್ವಿತೀಯೋ ಬಲಿಭೋಜಾನಾಂ ಯೇ ಚ ವೃಕ್ಷಫಲಾಶಿನಃ ।

ಭಾಸಾಸ್ತೃತೀಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಕ್ರೌಞ್ಚಾಶ್ಚ ಕುರರೈಸ್ಸಹ ॥ 27 ॥

ಶ್ಯೇನಾಶ್ಚತುರ್ಥಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಗೃಧ್ರಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಪಞ್ಚಮಮ್ ।

ಬಲವೀರ್ಯೋಪಪನ್ನಾನಾಂ ರೂಪಯೌವನಶಾಲಿನಾಮ್ ॥ 28 ॥

ಷಷ್ಠಸ್ತು ಪನ್ಥಾ ಹಂಸಾನಾಂ ವೈನತೇಯಗತಿಃ ಪರಾ ।

ವೈನತೇಯಾಚ್ಚ ನೋ ಜನ್ಮ ಸರ್ವೇಷಾಂ ವಾನರರ್ಷಭಾಃ ॥ 29 ॥

ಇಹಸ್ಥೋಽಹಂ ಪ್ರಪಶ್ಯಾಮಿ ರಾವಣಂ ಜಾನಕೀಂ ತಥಾ ।

ಅಸ್ಮಾಕಮಪಿ ಸೌವರ್ಣಂ ದಿವ್ಯಂ ಚಕ್ಷುರ್ಬಲಂ ತಥಾ ॥ 30 ॥

ತಸ್ಮಾದಾಹಾರವೀರ್ಯೇಣ ನಿಸರ್ಗೇಣ ಚ ವಾನರಾಃ ।

ಆಯೋಜನಶತಾತ್ಸಾಗ್ರಾದ್ವಯಂ ಪಶ್ಯಾಮ ನಿತ್ಯಶಃ ॥ 31 ॥

ಅಸ್ಮಾಕಂ ವಿಹಿತಾ ವೃತ್ತಿರ್ನಿಸರ್ಗೇಣ ಚ ದೂರತಃ ।

ವಿಹಿತಾ ಪಾದಮೂಲೇ ತು ವೃತ್ತಿಶ್ಚರಣಯೋಧಿನಾಮ್ ॥ 32 ॥

ಗರ್ಹಿತಂ ತು ಕೃತಂ ಕರ್ಮ ಯೇನ ಸ್ಮ ಪಶಿತಾಶಿನಾ ।

ಪ್ರತೀಕಾರ್ಯಂ ಚ ಮೇ ತಸ್ಯ ವೈರಂ ಭ್ರಾತೃಕೃತಂ ಭವೇತ್ ॥ 33 ॥

ಉಪಾಯೋ ದೃಶ್ಯತಾಂ ಕಶ್ಚಿಲ್ಲಙ್ಘನೇ ಲವಣಾಮ್ಭಸಃ ।

ಅಭಿಗಮ್ಯ ತು ವೈದೇಹೀಂ ಸಮೃದ್ಧಾರ್ಥಾ ಗಮಿಷ್ಯಥ ॥ 34 ॥

ಸಮುದ್ರಂ ನೇತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ಭವದ್ಭಿರ್ವರುಣಾಲಯಮ್ ।

ಪ್ರದಾಸ್ಯಾಮ್ಯುದಕಂ ಭ್ರಾತುಸ್ಸ್ವರ್ಗತಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ ॥ 35 ॥

ತತೋ ನೀತ್ವಾ ತು ತಂ ದೇಶಂ ತೀರಂ ನದನದೀಪತೇಃ ।

ನಿರ್ದಗ್ಧಪಕ್ಷಂ ಸಮ್ಪಾತಿಂ ವಾನರಾಸ್ಸುಮಹೌಜಸಃ ॥ 36 ॥

ಪುನಃ ಪ್ರತ್ಯಾನಯಿತ್ವಾ ಚ ತಂ ದೇಶಂ ಪತಗೇಶ್ವರಮ್ ।

ಬಭೂವುರ್ವಾನರಾ ಹೃಷ್ಟಾಃ ಪ್ರವೃತ್ತಿಮುಪಲಭ್ಯ ತೇ ॥ 37 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡೇ ಅಷ್ಟಪಞ್ಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |

atha aṣṭapañcāśassargaḥ |

ityuktaḥ karuṇaṃ vākyaṃ vānaraistyaktajīvitaiḥ |

sabāṣpo vānarāngṛdhraḥ pratyuvāca mahāsvanaḥ || 1 ||

yavīyānmama bhrātā jaṭāyurnāma vānarāḥ |

yamākhyāta hataṃ yuddhe rāvaṇena balīyasā || 2 ||

vṛddhabhāvādapakṣatvācchṛṇvaṃstadapi marṣaye |

na hi me śaktirastyadya bhrāturvairavimokṣaṇe || 3 ||

purā vṛtravadhe vṛtte parasparajayaiṣiṇau |

ādityamupayātau svo jvalantaṃ raśmimālinam || 4 ||

āvṛttyā'kāśamārge tu javena sma gatau bhṛśam |

madhyaṃ prāpte dinakare jaṭāyuravasīdati || 5 ||

tamahaṃ bhrātaraṃ dṛṣṭvā sūryaraśmibhirarditam |

pakṣābhyāṃ chādayāmāsa snehātparamavihvalaḥ || 6 ||

nirdagdhapakṣaḥ patito vindhye'haṃ vānararṣabhāḥ |

ahamasminvasanbhrātuḥ pravṛttiṃ nopalakṣaye || 7 ||

jaṭāyuṣastvevamukto bhrātrā sampātinā tadā |

yuvarājo mahāprājñaḥ pratyuvācāṅgadastataḥ || 8 ||

jaṭāyuṣo yadi bhrātā śrutaṃ te gaditaṃ mayā |

ākhyā hi yadi jānāsi nilayaṃ tasya rakṣasaḥ || 9 ||

adīrghadarśinaṃ taṃ vai rāvaṇaṃ rākṣasādhipam |

antike yadi vā dūre yadi jānāsi śaṃsa naḥ || 10 ||

tato'bravīnmahātejā jyeṣṭho bhrātā jaṭāyuṣaḥ |

ātmānurūpaṃ vacanaṃ vānarānsampraharṣayan || 11 ||

nirdagdhapakṣo gṛdhro'haṃ hīnavīryaḥ plavaṅgamāḥ |

vāṅmātreṇa tu rāmasya kariṣye sāhyamuttamam || 12 ||

jānāmi vāruṇānlokānviṣṇostrai vikramānapi |

mahāsuravimardanvā śca hyamṛtasya ca manthanam || 13 ||

rāmasya yadidaṃ kāryaṃ kartavyaṃ prathamaṃ mayā |

jarayā ca hṛtaṃ tejaḥ prāṇāśca śithilā mama || 14 ||

taruṇī rūpasampannā sarvābharaṇabhūṣitā |

hriyamāṇā mayā dṛṣṭā rāvaṇena durātmanā || 15 ||

krośantī rāma rāmeti lakṣmaṇeti ca bhāminī |

bhūṣaṇānyapavidhyantī gātrāṇi ca vidhunvatī || 16 ||

sūryaprabheva śailāgre tasyāḥ kauśeyamuttamam |

asite rākṣase bhāti yathā vā taṭidambude || 17 ||

tāṃ tu sītāmahaṃ manye rāmasya parikīrtanāt |

śrūyatāṃ me kathayato nilayaṃ tasya rakṣasaḥ || 18 ||

putro viśravasa ssākṣādbhrātā vaiśravaṇasya ca |

adhyāste nagarīṃ laṅkāṃ rāvaṇo nāma rākṣasaḥ || 19 ||

ito dvīpassamudrasya sampūrṇe śatayojane |

tasminlaṅkāpurī ramyā nirmitā viśvakarmaṇā || 20 ||

jāmbūnadamayairdvāraiścitraiḥ kāñcanavedikaiḥ |

prāsādairhemavarṇaiśca mahadbhiḥ susamā kṛtā || 21 ||

prākāreṇārkavarṇena mahatā ca samānvitā |

tasyāṃ vasati vaidehī dīnā kauśeyavāsinī || 22 ||

rāvaṇāntaḥpure ruddhā rākṣasībhissurakṣitā |

janakasyātmajāṃ rājñastatra drakṣyatha maithilīm || 23 ||

laṅkāyāmatha guptāyāṃ sāgareṇa samantataḥ |

samprāpya sāgarasyāntaṃ sampūrṇaṃ śatayojanam || 24 ||

āsādya dakṣiṇaṃ tīraṃ tato drakṣyatha rāvaṇam |

tatraiva tvaritāḥ kṣipraṃ vikramadhvaṃ plavaṅgamāḥ || 25 ||

jñānena khalu paśyāmi dṛṣṭvā pratyāgamiṣyatha |

ādyaḥ panthāḥ kuliṅgānāṃ ye cānye dhānyajīvinaḥ || 26 ||

dvitīyo balibhojānāṃ ye ca vṛkṣaphalāśinaḥ |

bhāsāstṛtīyaṃ gacchanti krauñcāśca kuraraissaha || 27 ||

śyenāścaturthaṃ gacchanti gṛdhrā gacchanti pañcamam |

balavīryopapannānāṃ rūpayauvanaśālinām || 28 ||

ṣaṣṭhastu panthā haṃsānāṃ vainateyagatiḥ parā |

vainateyācca no janma sarveṣāṃ vānararṣabhāḥ || 29 ||

ihastho'haṃ prapaśyāmi rāvaṇaṃ jānakīṃ tathā |

asmākamapi sauvarṇaṃ divyaṃ cakṣurbalaṃ tathā || 30 ||

tasmādāhāravīryeṇa nisargeṇa ca vānarāḥ |

āyojanaśatātsāgrādvayaṃ paśyāma nityaśaḥ || 31 ||

asmākaṃ vihitā vṛttirnisargeṇa ca dūrataḥ |

vihitā pādamūle tu vṛttiścaraṇayodhinām || 32 ||

garhitaṃ tu kṛtaṃ karma yena sma paśitāśinā |

pratīkāryaṃ ca me tasya vairaṃ bhrātṛkṛtaṃ bhavet || 33 ||

upāyo dṛśyatāṃ kaścillaṅghane lavaṇāmbhasaḥ |

abhigamya tu vaidehīṃ samṛddhārthā gamiṣyatha || 34 ||

samudraṃ netumicchāmi bhavadbhirvaruṇālayam |

pradāsyāmyudakaṃ bhrātussvargatasya mahātmanaḥ || 35 ||

tato nītvā tu taṃ deśaṃ tīraṃ nadanadīpateḥ |

nirdagdhapakṣaṃ sampātiṃ vānarāssumahaujasaḥ || 36 ||

punaḥ pratyānayitvā ca taṃ deśaṃ patageśvaram |

babhūvurvānarā hṛṣṭāḥ pravṛttimupalabhya te || 37 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe aṣṭapañcāśassargaḥ ||