4.56 Kishkindhakanda - Shatpanchasha Sargah

ॐ

4.56 ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡ - ಷಟ್ಪಞ್ಚಾಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಷಟ್ಪಞ್ಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಉಪವಿಷ್ಟಾಸ್ತು ತೇ ಸರ್ವೇ ಯಸ್ಮಿನ್ಪ್ರಾಯಂ ಗಿರಿಸ್ಥಲೇ ।

ಹರಯೋ ಗೃಧ್ರರಾಜಶ್ಚ ತಂ ದೇಶಮುಪಚಕ್ರಮೇ ॥ 1 ॥

ಸಮ್ಪಾತಿರ್ನಾಮ ನಾಮ್ನಾ ತು ಚಿರಞ್ಜೀವೀ ವಿಹಙ್ಗಮಃ ।

ಭ್ರಾತಾ ಜಟಾಯುಷಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ವಿಖ್ಯಾತಬಲಪೌರುಷಃ ॥ 2 ॥

ಕನ್ದರಾದಭಿನಿಷ್ಕ್ರಮ್ಯ ಸ ವಿನ್ಧ್ಯಸ್ಯ ಮಹಾಗಿರೇಃ ।

ಉಪವಿಷ್ಟಾನ್ಹರೀನ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಹೃಷ್ಟಾತ್ಮಾ ಗಿರಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 3 ॥

ವಿಧಿಃ ಕಿಲ ನರಂ ಲೋಕೇ ವಿಧಾನೇನಾನುವರ್ತತೇ ।

ಯಥಾಽಯಂ ವಿಹಿತೋ ಭಕ್ಷ್ಯಶ್ಚಿರಾನ್ಮಹ್ಯಮುಪಾಗತಃ ॥ 4 ॥

ಪರಮ್ಪರಾಣಾಂ ಭಕ್ಷಿಷ್ಯೇ ವಾನರಾಣಾಂ ಮೃತಂ ಮೃತಮ್ ।

ಉವಾಚೇದಂ ವಚಃ ಪಕ್ಷೀ ತಾನ್ನಿರೀಕ್ಷ್ಯ ಪ್ಲವಙ್ಗಮಾನ್ ॥ 5 ॥

ತಸ್ಯ ತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಭಕ್ಷ್ಯಲುಬ್ಧಸ್ಯ ಪಕ್ಷಿಣಃ ।

ಅಙ್ಗದಃ ಪರಮಾಯಸ್ತೋ ಹನೂಮನ್ತಮಥಾಬ್ರವೀತ್ ॥ 6 ॥

ಪಶ್ಯ ಸೀತಾಪದೇಶೇನ ಸಾಕ್ಷಾದ್ವೈವಸ್ವತೋ ಯಮಃ ।

ಇಮಂ ದೇಶಮನುಪ್ರಾಪ್ತೋ ವಾನರಾಣಾಂ ವಿಪತ್ತಯೇ ॥ 7 ॥

ರಾಮಸ್ಯ ನ ಕೃತಂ ಕಾರ್ಯಂ ರಾಜ್ಞೋ ನ ಚ ವಚಃ ಕೃತಮ್ ।

ಹರೀಣಾಮಿಯಮಜ್ಞಾತಾ ವಿಪತ್ತಿಸ್ಸಹಸಾಗತಾ ॥ 8 ॥

ವೈದೇಹ್ಯಾಃ ಪ್ರಿಯಕಾಮೇನ ಕೃತಂ ಕರ್ಮ ಜಟಾಯುಷಾ ।

ಗೃಧ್ರಾರಾಜೇನ ಯತ್ತತ್ರ ಶ್ರುತಂ ವಸ್ತದಶೇಷತಃ ॥ 9 ॥

ತಥಾ ಸರ್ವಾಣಿ ಭೂತಾನಿ ತಿರ್ಯಗ್ಯೋನಿಗತಾನ್ಯಪಿ ।

ಪ್ರಿಯಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ ರಾಮಸ್ಯ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಪ್ರಾಣಾನ್ಯಥಾ ವಯಮ್ ॥ 10 ॥

ಅನ್ಯೋಽನ್ಯಮುಪಕುರ್ವನ್ತಿ ಸ್ನೇಹಕಾರುಣ್ಯಯನ್ತ್ರಿತಾಃ ।

ತೇನ ತಸ್ಯೋಪಕಾರಾರ್ಥಂ ತ್ಯಜತಾಽತ್ಮಾನಮಾತ್ಮನಾ ॥ 11 ॥

ಪ್ರಿಯಂ ಕೃತಂ ಹಿ ರಾಮಸ್ಯ ಧರ್ಮಜ್ಞೇನ ಜಟಾಯುಷಾ ।

ರಾಘವಾರ್ಥೇ ಪರಿಶ್ರಾನ್ತಾ ವಯಂ ಸನ್ತ್ಯಕ್ತಜೀವಿತಾಃ ॥ 12 ॥

ಕಾನ್ತಾರಾಣಿ ಪ್ರಪನ್ನಾಃ ಸ್ಮ ನ ಚ ಪಶ್ಯಾಮ ಮೈಥಿಲೀಮ್ ।

ಸ ಸುಖೀ ಗೃಧ್ರರಾಜಸ್ತು ರಾವಣೇನ ಹತೋ ರಣೇ ॥ 13 ॥

ಮುಕ್ತಶ್ಚ ಸುಗ್ರೀವಭಯಾದ್ಗತಶ್ಚ ಪರಮಾಂ ಗತಿಮ್ ।

ಜಟಾಯುಷೋ ವಿನಾಶೇನ ರಾಜ್ಞೋ ದಶರಥಸ್ಯ ಚ ॥ 14 ॥

ಹರಣೇನ ಚ ವೈದೇಹ್ಯಾ ಸ್ಸಂಶಯಂ ಹರಯೋ ಗತಾಃ ।

ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣಯೋರ್ವಾಸಶ್ಚ ಅರಣ್ಯೇ ಸಹ ಸೀತಯಾ ॥ 15 ॥

ರಾಘವಸ್ಯ ಚ ಬಾಣೇನ ವಾಲಿನಶ್ಚ ತಥಾ ವಧಃ ।

ರಾಮಕೋಪಾದಶೇಷಾಣಾಂ ರಕ್ಷಸಾನಾಂ ತಥಾ ವಧಃ ॥ 16 ॥

ಕೈಕೇಯ್ಯಾ ವರದಾನೇನ ಇದಂ ಚ ವಿಕೃತಂ ಕೃತಮ್ ।

ತದಸುಖಮನುಕೀರ್ತಿತಂ ವಚೋ ಭುವಿ ಪತಿತಾಂಶ್ಚ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ವಾನರಾನ್ ।

ಭೃಶಚಲಿತಮತಿರ್ಮಹಾಮತಿಃ ಕೃಪಣಮುದಾಹೃತವಾನ್ ಸ ಗೃಧ್ರರಾಟ್ ॥ 17 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡೇ ಷಟ್ಪಞ್ಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |

atha ṣaṭpañcāśassargaḥ |

upaviṣṭāstu te sarve yasminprāyaṃ giristhale |

harayo gṛdhrarājaśca taṃ deśamupacakrame || 1 ||

sampātirnāma nāmnā tu cirañjīvī vihaṅgamaḥ |

bhrātā jaṭāyuṣaḥ śrīmānvikhyātabalapauruṣaḥ || 2 ||

kandarādabhiniṣkramya sa vindhyasya mahāgireḥ |

upaviṣṭānharīndṛṣṭvā hṛṣṭātmā giramabravīt || 3 ||

vidhiḥ kila naraṃ loke vidhānenānuvartate |

yathā'yaṃ vihito bhakṣyaścirānmahyamupāgataḥ || 4 ||

paramparāṇāṃ bhakṣiṣye vānarāṇāṃ mṛtaṃ mṛtam |

uvācedaṃ vacaḥ pakṣī tānnirīkṣya plavaṅgamān || 5 ||

tasya tadvacanaṃ śrutvā bhakṣyalubdhasya pakṣiṇaḥ |

aṅgadaḥ paramāyasto hanūmantamathābravīt || 6 ||

paśya sītāpadeśena sākṣādvaivasvato yamaḥ |

imaṃ deśamanuprāpto vānarāṇāṃ vipattaye || 7 ||

rāmasya na kṛtaṃ kāryaṃ rājño na ca vacaḥ kṛtam |

harīṇāmiyamajñātā vipattissahasāgatā || 8 ||

vaidehyāḥ priyakāmena kṛtaṃ karma jaṭāyuṣā |

gṛdhrārājena yattatra śrutaṃ vastadaśeṣataḥ || 9 ||

tathā sarvāṇi bhūtāni tiryagyonigatānyapi |

priyaṃ kurvanti rāmasya tyaktvā prāṇānyathā vayam || 10 ||

anyo'nyamupakurvanti snehakāruṇyayantritāḥ |

tena tasyopakārārthaṃ tyajatā'tmānamātmanā || 11 ||

priyaṃ kṛtaṃ hi rāmasya dharmajñena jaṭāyuṣā |

rāghavārthe pariśrāntā vayaṃ santyaktajīvitāḥ || 12 ||

kāntārāṇi prapannāḥ sma na ca paśyāma maithilīm |

sa sukhī gṛdhrarājastu rāvaṇena hato raṇe || 13 ||

muktaśca sugrīvabhayādgataśca paramāṃ gatim |

jaṭāyuṣo vināśena rājño daśarathasya ca || 14 ||

haraṇena ca vaidehyā ssaṃśayaṃ harayo gatāḥ |

rāmalakṣmaṇayorvāsaśca araṇye saha sītayā || 15 ||

rāghavasya ca bāṇena vālinaśca tathā vadhaḥ |

rāmakopādaśeṣāṇāṃ rakṣasānāṃ tathā vadhaḥ || 16 ||

kaikeyyā varadānena idaṃ ca vikṛtaṃ kṛtam |

tadasukhamanukīrtitaṃ vaco bhuvi patitāṃśca samīkṣya vānarān |

bhṛśacalitamatirmahāmatiḥ kṛpaṇamudāhṛtavān sa gṛdhrarāṭ || 17 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ṣaṭpañcāśassargaḥ ||