4.54 Kishkindhakanda - Chatuhpanchasha Sargah

ॐ

4.54 ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡ - ಚತುಃಪಞ್ಚಾಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಚತುಃಪಞ್ಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ತಥಾ ಬ್ರುವತಿ ತಾರೇ ತು ತಾರಾಧಿಪತಿವರ್ಚಸಿ ।

ಅಥ ಮೇನೇ ಹೃತಂ ರಾಜ್ಯಂ ಹನೂಮಾನಙ್ಗದೇನ ತತ್ ॥ 1 ॥

ಬುದ್ಧ್ಯಾ ಹ್ಯಷ್ಟಾಙ್ಗಯಾ ಯುಕ್ತಂ ಚತುರ್ಬಲಸಮನ್ವಿತಮ್ ।

ಚತುರ್ದಶಗುಣಂ ಮೇನೇ ಹನೂಮಾನ್ವಾಲಿನಸ್ಸುತಮ್ ॥ 2 ॥

ಆಪೂರ್ಯಮಾಣಂ ಶಶ್ವಚ್ಚ ತೇಜೋಬಲಪರಾಕ್ರಮೈಃ ।

ಶಶಿನಂ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷಾದೌ ವರ್ಧಮಾನಮಿವ ಶ್ರಿಯಾ ॥ 3 ॥

ಬೃಹಸ್ಪತಿಸಮಂ ಬುದ್ಧ್ಯಾ ವಿಕ್ರಮೇ ಸದೃಶಂ ಪಿತುಃ ।

ಶುಶ್ರೂಷಮಾಣಂ ತಾರಸ್ಯ ಶಕ್ರಸ್ಯೇವ ಪುರನ್ದರಮ್ ॥ 4 ॥

ಭರ್ತುರರ್ಥೇ ಪರಿಶ್ರಾನ್ತಂ ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರವಿದಾಂವರಮ್ ।

ಅಭಿಸನ್ಧಾತುಮಾರೇಭೇ ಹನೂಮಾನಙ್ಗದಂ ತತಃ ॥ 5 ॥

ಸ ಚತುರ್ಣಾಮುಪಾಯಾನಾಂ ತೃತೀಯಮುಪವರ್ಣಯನ್ ।

ಭೇದಯಾಮಾಸ ತಾನ್ಸರ್ವಾನ್ ವಾನರಾನ್ವಾಕ್ಯಸಮ್ಪದಾ ॥ 6 ॥

ತೇಷು ಸರ್ವೇಷು ಭಿನ್ನೇಷು ತತೋಽಭೀಷಯದಙ್ಗದಮ್ ।

ಭೀಷಣೈರ್ಭಹುಭಿರ್ವಾಕ್ಯೈಃ ಕೋಪೋಪಾಯಸಮನ್ವಿತೈಃ ॥ 7 ॥

ತ್ವಂ ಸಮರ್ಥತರಃ ಪಿತ್ರಾ ಯುದ್ಧೇ ತಾರೇಯ ವೈ ಧುರಮ್ ।

ದೃಢಂ ಧಾರಯಿತುಂ ಶಕ್ತಃ ಕಪಿರಾಜ್ಯಂ ಯಥಾ ಪಿತಾ ॥ 8 ॥

ನಿತ್ಯಮಸ್ಥಿರಚಿತ್ತಾ ಹಿ ಕಪಯೋ ಹರಿಪುಙ್ಗವ ।

ನಾಜ್ಞಾಪ್ಯಂ ವಿಷಹಿಷ್ಯನ್ತಿ ಪುತ್ರದಾರಾನ್ವಿನಾ ತ್ವಯಾ ॥ 9 ॥

ತ್ವಾಂ ನೈತೇಹ್ಯನುಯುಞ್ಜೇಯುಃ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಂ ಪ್ರವದಾಮಿ ತೇ ।

ಯಥಾಯಂ ಜಾಮ್ಬವಾನ್ನೀಲಸ್ಸುಹೋತ್ರಶ್ಚ ಮಹಾಕಪಿಃ ॥ 10 ॥

ನ ಹ್ಯಹಂ ತೇ ಇಮೇ ಸರ್ವೇ ಸಾಮದಾನಾದಿಭಿರ್ಗುಣೈಃ ।

ದಣ್ಡೇನ ವಾ ತ್ವಯಾ ಶಕ್ಯಾಸ್ಸುಗ್ರೀವಾದಪಕರ್ಷಿತಮ್ ॥ 11 ॥

ವಿಗೃಹ್ಯಾಸನಮಪ್ಯಾಹುರ್ದುರ್ಬಲೇನ ಬಲೀಯಸಃ ।

ಆತ್ಮರಕ್ಷಾಕರಸ್ತಸ್ಮಾನ್ನ ವಿಗೃಹ್ಣೀತ ದುರ್ಬಲಃ ॥ 12 ॥

ಯಾಂ ಚೇಮಾಂ ಮನ್ಯಸೇ ಧಾತ್ರೀಮೇತದ್ಬಿಲಮಿತಿ ಶ್ರುತಮ್ ।

ಏತಲ್ಲಕ್ಷ್ಮಣಬಾಣಾನಾಮೀಷತ್ಕಾರ್ಯಂ ವಿದಾರಣೇ ॥ 13 ॥

ಸ್ವಲ್ಪಂ ಹಿ ಕೃತಮಿನ್ದ್ರೇಣ ಕ್ಷಿಪತಾ ಹ್ಯಶನಿಂ ಪುರಾ ।

ಲಕ್ಷ್ಮಣೋ ನಿಶಿತೈರ್ಬಾಣೈರ್ಭಿನ್ಧ್ಯಾತ್ಪತ್ರಪುಟಂ ಯಥಾ ॥ 14 ॥

ಲಕ್ಷ್ಮಣಸ್ಯ ಚ ನಾರಾಚಾ ಬಹವಸ್ಸನ್ತಿ ತದ್ವಿಧಾಃ ।

ವಜ್ರಾಶನಿಸಮಸ್ಪರ್ಶಾ ಗಿರೀಣಾಮಪಿ ದಾರಣಾಃ ॥ 15 ॥

ಅವಸ್ಥಾನೇ ಯದೈವ ತ್ವಮಾಸಿಷ್ಯಸಿ ಪರನ್ತಪ ।

ತದೈವ ಹರಯಸ್ಸರ್ವೇ ತ್ಯಕ್ಷ್ಯನ್ತಿ ಕೃತನಿಶ್ಚಯಾಃ ॥ 16 ॥

ಸ್ಮರನ್ತಃ ಪುತ್ರದಾರಾಣಾಂ ನಿತ್ಯೋದ್ವಿಗ್ನಾ ಬುಭುಕ್ಷಿತಾಃ ।

ಖೇದಿತಾ ದುಃಖಶಯ್ಯಾಭಿಸ್ತ್ವಾಂ ಕರಿಷ್ಯನ್ತಿ ಪೃಷ್ಠತಃ ॥ 17 ॥

ಸ ತ್ವಂ ಹೀನಸ್ಸುಹೃದ್ಭಿಶ್ಚ ಹಿತಕಾಮೈಶ್ಚ ಬನ್ಧುಭಿಃ ।

ತೃಣಾದಪಿ ಭೃಶೋದ್ವಿಗ್ನಸ್ಸ್ಪನ್ದಮಾನಾದ್ಭವಿಷ್ಯಸಿ ॥ 18 ॥

ನ ಚ ಜಾತು ನ ಹಿಂಸ್ಯುಸ್ತ್ವಾಂ ಘೋರಾ ಲಕ್ಷ್ಮಣಸಾಯಕಾಃ ।

ಅಪವೃತ್ತಂ ಜಿಘಾಂಸನ್ತೋ ಮಹಾವೇಗಾ ದುರಾಸದಾಃ ॥ 19 ॥

ನ ಚ ಜಾತು ನ ಹಿಂಸ್ಯುಸ್ತ್ವಾ ಘೋರಾ ಲಕ್ಷ್ಮಣಸಾಯಕಾಃ ।

ಅಪಾವೃತ್ತಂ ಜಿಘಾಂಸನ್ತೋ ಮಹಾವೇಗಾ ದುರಾಸದಾಃ ॥ 20 ॥

ಅಸ್ಮಾಭಿಸ್ತು ಗತಂ ಸಾರ್ಧಂ ವಿನೀತವದುಪಸ್ಥಿತಮ್ ।

ಆನುಪೂರ್ವ್ಯಾತ್ತು ಸುಗ್ರೀವೋ ರಾಜ್ಯೇ ತ್ವಾಂ ಸ್ಥಾಪಯಿಷ್ಯತಿ ॥ 21 ॥

ಧರ್ಮಕಾಮಃ ಪಿತೃವ್ಯಸ್ತೇ ಪ್ರೀತಿಕಾಮೋ ದೃಢವ್ರತಃ ।

ಶುಚಿಸ್ಸತ್ಯಪ್ರತಿಜ್ಞಶ್ಚ ನ ತ್ವಾಂ ಜಾತು ಜಿಘಾಂಸತಿ ॥ 22 ॥

ಪ್ರಿಯಕಾಮಶ್ಚ ತೇ ಮಾತುಸ್ತದರ್ಥಂ ಚಾಸ್ಯ ಜೀವಿತಮ್ ।

ತಸ್ಯಾಪತ್ಯಂ ಚ ನಾಸ್ತ್ಯನ್ಯತ್ತಸ್ಮಾದಙ್ಗದ ಗಮ್ಯತಾಮ್ ॥ 23 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡೇ ಚತುಃಪಞ್ಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |

atha catuḥpañcāśassargaḥ |

tathā bruvati tāre tu tārādhipativarcasi |

atha mene hṛtaṃ rājyaṃ hanūmānaṅgadena tat || 1 ||

buddhyā hyaṣṭāṅgayā yuktaṃ caturbalasamanvitam |

caturdaśaguṇaṃ mene hanūmānvālinassutam || 2 ||

āpūryamāṇaṃ śaśvacca tejobalaparākramaiḥ |

śaśinaṃ śuklapakṣādau vardhamānamiva śriyā || 3 ||

bṛhaspatisamaṃ buddhyā vikrame sadṛśaṃ pituḥ |

śuśrūṣamāṇaṃ tārasya śakrasyeva purandaram || 4 ||

bharturarthe pariśrāntaṃ sarvaśāstravidāṃvaram |

abhisandhātumārebhe hanūmānaṅgadaṃ tataḥ || 5 ||

sa caturṇāmupāyānāṃ tṛtīyamupavarṇayan |

bhedayāmāsa tānsarvān vānarānvākyasampadā || 6 ||

teṣu sarveṣu bhinneṣu tato'bhīṣayadaṅgadam |

bhīṣaṇairbhahubhirvākyaiḥ kopopāyasamanvitaiḥ || 7 ||

tvaṃ samarthataraḥ pitrā yuddhe tāreya vai dhuram |

dṛḍhaṃ dhārayituṃ śaktaḥ kapirājyaṃ yathā pitā || 8 ||

nityamasthiracittā hi kapayo haripuṅgava |

nājñāpyaṃ viṣahiṣyanti putradārānvinā tvayā || 9 ||

tvāṃ naitehyanuyuñjeyuḥ pratyakṣaṃ pravadāmi te |

yathāyaṃ jāmbavānnīlassuhotraśca mahākapiḥ || 10 ||

na hyahaṃ te ime sarve sāmadānādibhirguṇaiḥ |

daṇḍena vā tvayā śakyāssugrīvādapakarṣitam || 11 ||

vigṛhyāsanamapyāhurdurbalena balīyasaḥ |

ātmarakṣākarastasmānna vigṛhṇīta durbalaḥ || 12 ||

yāṃ cemāṃ manyase dhātrīmetadbilamiti śrutam |

etallakṣmaṇabāṇānāmīṣatkāryaṃ vidāraṇe || 13 ||

svalpaṃ hi kṛtamindreṇa kṣipatā hyaśaniṃ purā |

lakṣmaṇo niśitairbāṇairbhindhyātpatrapuṭaṃ yathā || 14 ||

lakṣmaṇasya ca nārācā bahavassanti tadvidhāḥ |

vajrāśanisamasparśā girīṇāmapi dāraṇāḥ || 15 ||

avasthāne yadaiva tvamāsiṣyasi parantapa |

tadaiva harayassarve tyakṣyanti kṛtaniścayāḥ || 16 ||

smarantaḥ putradārāṇāṃ nityodvignā bubhukṣitāḥ |

kheditā duḥkhaśayyābhistvāṃ kariṣyanti pṛṣṭhataḥ || 17 ||

sa tvaṃ hīnassuhṛdbhiśca hitakāmaiśca bandhubhiḥ |

tṛṇādapi bhṛśodvignasspandamānādbhaviṣyasi || 18 ||

na ca jātu na hiṃsyustvāṃ ghorā lakṣmaṇasāyakāḥ |

apavṛttaṃ jighāṃsanto mahāvegā durāsadāḥ || 19 ||

na ca jātu na hiṃsyustvā ghorā lakṣmaṇasāyakāḥ |

apāvṛttaṃ jighāṃsanto mahāvegā durāsadāḥ || 20 ||

asmābhistu gataṃ sārdhaṃ vinītavadupasthitam |

ānupūrvyāttu sugrīvo rājye tvāṃ sthāpayiṣyati || 21 ||

dharmakāmaḥ pitṛvyaste prītikāmo dṛḍhavrataḥ |

śucissatyapratijñaśca na tvāṃ jātu jighāṃsati || 22 ||

priyakāmaśca te mātustadarthaṃ cāsya jīvitam |

tasyāpatyaṃ ca nāstyanyattasmādaṅgada gamyatām || 23 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe catuḥpañcāśassargaḥ ||