4.52 Kishkindhakanda - Dvipanchasha Sargah

ॐ

4.52 ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡ - ದ್ವಿಪಞ್ಚಾಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ದ್ವಿಪಞ್ಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಅಥ ತಾನಬ್ರವೀತ್ಸರ್ವಾನ್ವಿಶ್ರಾನ್ತಾನ್ಹರಿಯೂಥಪಾನ್ ।

ಇದಂ ವಚನಮೇಕಾಗ್ರಾ ತಾಪಸೀ ಧರ್ಮಚಾರಿಣೀ ॥ 1 ॥

ವಾನರಾ ಯದಿ ವಃ ಖೇದಃ ಪ್ರನಷ್ಟಃ ಫಲಭಕ್ಷಣಾತ್ ।

ಯದಿ ಚೈತನ್ಮಯಾ ಶ್ರಾವ್ಯಂ ಶ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ಕಥ್ಯತಾಮ್ ॥ 2 ॥

ತಸ್ಯಾಸ್ತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಹನೂಮಾನ್ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ ।

ಆರ್ಜವೇನ ಯಥಾತತ್ತ್ವಮಾಖ್ಯಾತುಮುಪಚಕ್ರಮೇ ॥ 3 ॥

ರಾಜಾ ಸರ್ವಸ್ಯ ಲೋಕಸ್ಯ ಮಹೇನ್ದ್ರವರುಣೋಪಮಃ ।

ರಾಮೋ ದಾಶರಥಿಶ್ಶೀಮಾನ್ಪ್ರವಿಷ್ಟೋ ದಣ್ಡಕಾವನಮ್ ॥ 4 ॥

ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನ ಸಹ ಭ್ರಾತ್ರಾ ವೈದೇಹ್ಯಾ ಚಾಪಿ ಭಾರ್ಯಯಾ ।

ತಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ಜನಸ್ಥಾನಾದ್ರಾವಣೇನ ಹೃತಾ ಬಲಾತ್ ॥ 5 ॥

ವೀರಸ್ತಸ್ಯ ಸಖಾ ರಾಜ್ಞಸ್ಸುಗ್ರೀವೋ ನಾಮ ವಾನರಃ ।

ರಾಜಾ ವಾನರಮುಖ್ಯಾನಾಂ ಯೇನ ಪ್ರಸ್ಥಾಪಿತಾ ವಯಮ್ ॥ 6 ॥

ಅಗಸ್ತ್ಯಚರಿತಾಮಾಶಾಂ ದಕ್ಷಿಣಾಂ ಯಮರಕ್ಷಿತಾಮ್ ।

ಸಹೈಭಿರ್ವಾನರೈರ್ಘೋರೈರಙ್ಗದಪ್ರಮುಖೈರ್ವಯಮ್ ॥ 7 ॥

ರಾವಣಂ ಸಹಿತಾಸ್ಸರ್ವೇ ರಾಕ್ಷಸಂ ಕಾಮರೂಪಿಣಮ್ ।

ಸೀತಯಾ ಸಹ ವೈದೇಹ್ಯಾ ಮಾರ್ಗಧ್ವಮಿತಿ ಚೋದಿತಾಃ ॥ 8 ॥

ವಿಚಿತ್ಯ ತು ವಯಂ ಸರ್ವೇ ಸಮಗ್ರಾಂ ದಕ್ಷಿಣಾಂ ದಿಶಮ್ ।

ಪರಿತ್ರಾನ್ತಾ ಬುಭುಕ್ಷಿತಾ ವೃಕ್ಷಮೂಲಮುಪಾಶ್ರಿತಾಃ ॥ 9 ॥

ವಿವರ್ಣವದನಾಸ್ಸರ್ವೇ ಸರ್ವೇ ಧ್ಯಾನಪರಾಯಣಾಃ ।

ನಾಧಿಗಚ್ಛಾಮಹೇ ಪಾರಂ ಮಗ್ನಾಶ್ಚಿನ್ತಾಮಹಾರ್ಣವೇ ॥ 10 ॥

ಚಾರಯನ್ತಸ್ತತಶ್ಚಕ್ಷುರ್ದೃಷ್ಟವನ್ತೋ ವಯಂ ಬಿಲಮ್ ।

ಲತಾಪಾದಪಸಞ್ಚ್ಛನ್ನಂ ತಿಮಿರೇಣ ಸಮಾವೃತಮ್ ॥ 11 ॥

ಅಸ್ಮಾದ್ಧಂಸಾ ಜಲಕ್ಲಿನ್ನಾಃ ಪಕ್ಷೈಸ್ಸಲಿಲವಿಸ್ರವೈಃ ।

ಕುರರಾಸ್ಸಾರಸಾಶ್ಚೈವ ನಿಷ್ಪತನ್ತಿ ಪತತ್ರಿಣಃ ॥ 12 ॥

ಸಾಧ್ವತ್ರ ಪ್ರವಿಶಾಮೇತಿ ಮಯಾ ತೂಕ್ತಾಃ ಪ್ಲವಙ್ಗಮಾಃ ।

ತೇಷಾಮಪಿ ಹಿ ಸರ್ವೇಷಾಮನುಮಾನಮುಪಾಗತಮ್ ॥ 13 ॥

ಗಚ್ಛಾಮ ಪ್ರವಿಶಾಮೇತಿ ಭರ್ತೃಕಾರ್ಯತ್ವರಾನ್ವಿತಾಃ ।

ತತೋ ಗಾಢಂ ನಿಪತಿತಾ ಗೃಹ್ಯ ಹಸ್ತೌ ಪರಸ್ಪರಮ್ ॥ 14 ॥

ಇದಂ ಪ್ರವಿಷ್ಟಾಸ್ಸಹಸಾ ಬಿಲಂ ತಿಮಿರಸಂವೃತಮ್ ।

ಏತನ್ನಃ ಕಾರ್ಯಮೇತೇನ ಕೃತ್ಯೇನ ವಯಮಾಗತಾಃ ॥ 15 ॥

ತ್ವಾಂ ಚೈವೋಪಗತಾಸ್ಸರ್ವೇ ಪರಿದ್ಯೂನಾ ಬುಭುಕ್ಷಿತಾಃ ।

ಆತಿಥ್ಯಧರ್ಮದತ್ತಾನಿ ಮೂಲಾನಿ ಚ ಫಲಾನಿ ಚ ॥ 16 ॥

ಅಸ್ಮಾಭಿರುಪಭುಕ್ತಾನಿ ಬುಭುಕ್ಷಾಪರಿಪೀಡಿತೈಃ ।

ಯತ್ತ್ವಯಾ ರಕ್ಷಿತಾಸ್ಸರ್ವೇ ಮ್ರಿಯಮಾಣಾ ಬುಭುಕ್ಷಯಾ ॥ 17 ॥

ಬ್ರೂಹಿ ಪ್ರತ್ಯುಪಕಾರಾರ್ಥಂ ಕಿಂ ತೇ ಕುರ್ವನ್ತು ವಾನರಾಃ ।

ಏವಮುಕ್ತಾ ತು ಧರ್ಮಜ್ಞೈರ್ವಾನರೈಸ್ತೈಸ್ಸ್ವಯಮ್ಪ್ರಭಾ ॥ 18 ॥

ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ತತಸ್ಸರ್ವಾನಿದಂ ವಾನರಪುಙ್ಗವಾನ್ ।

ಸರ್ವೇಷಾಂ ಪರಿತುಷ್ಟಾಽಸ್ಮಿ ವಾನರಾಣಾಂ ತರಸ್ವಿನಾಮ್ ॥ 19 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡೇ ದ್ವಿಪಞ್ಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |

atha dvipañcāśassargaḥ |

atha tānabravītsarvānviśrāntānhariyūthapān |

idaṃ vacanamekāgrā tāpasī dharmacāriṇī || 1 ||

vānarā yadi vaḥ khedaḥ pranaṣṭaḥ phalabhakṣaṇāt |

yadi caitanmayā śrāvyaṃ śrotumicchāmi kathyatām || 2 ||

tasyāstadvacanaṃ śrutvā hanūmānmārutātmajaḥ |

ārjavena yathātattvamākhyātumupacakrame || 3 ||

rājā sarvasya lokasya mahendravaruṇopamaḥ |

rāmo dāśarathiśśīmānpraviṣṭo daṇḍakāvanam || 4 ||

lakṣmaṇena saha bhrātrā vaidehyā cāpi bhāryayā |

tasya bhāryā janasthānādrāvaṇena hṛtā balāt || 5 ||

vīrastasya sakhā rājñassugrīvo nāma vānaraḥ |

rājā vānaramukhyānāṃ yena prasthāpitā vayam || 6 ||

agastyacaritāmāśāṃ dakṣiṇāṃ yamarakṣitām |

sahaibhirvānarairghorairaṅgadapramukhairvayam || 7 ||

rāvaṇaṃ sahitāssarve rākṣasaṃ kāmarūpiṇam |

sītayā saha vaidehyā mārgadhvamiti coditāḥ || 8 ||

vicitya tu vayaṃ sarve samagrāṃ dakṣiṇāṃ diśam |

paritrāntā bubhukṣitā vṛkṣamūlamupāśritāḥ || 9 ||

vivarṇavadanāssarve sarve dhyānaparāyaṇāḥ |

nādhigacchāmahe pāraṃ magnāścintāmahārṇave || 10 ||

cārayantastataścakṣurdṛṣṭavanto vayaṃ bilam |

latāpādapasañcchannaṃ timireṇa samāvṛtam || 11 ||

asmāddhaṃsā jalaklinnāḥ pakṣaissalilavisravaiḥ |

kurarāssārasāścaiva niṣpatanti patatriṇaḥ || 12 ||

sādhvatra praviśāmeti mayā tūktāḥ plavaṅgamāḥ |

teṣāmapi hi sarveṣāmanumānamupāgatam || 13 ||

gacchāma praviśāmeti bhartṛkāryatvarānvitāḥ |

tato gāḍhaṃ nipatitā gṛhya hastau parasparam || 14 ||

idaṃ praviṣṭāssahasā bilaṃ timirasaṃvṛtam |

etannaḥ kāryametena kṛtyena vayamāgatāḥ || 15 ||

tvāṃ caivopagatāssarve paridyūnā bubhukṣitāḥ |

ātithyadharmadattāni mūlāni ca phalāni ca || 16 ||

asmābhirupabhuktāni bubhukṣāparipīḍitaiḥ |

yattvayā rakṣitāssarve mriyamāṇā bubhukṣayā || 17 ||

brūhi pratyupakārārthaṃ kiṃ te kurvantu vānarāḥ |

evamuktā tu dharmajñairvānaraistaissvayamprabhā || 18 ||

pratyuvāca tatassarvānidaṃ vānarapuṅgavān |

sarveṣāṃ parituṣṭā'smi vānarāṇāṃ tarasvinām || 19 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe dvipañcāśassargaḥ ||