4.43 Kishkindhakanda - Trichatvarimsha Sargah

ॐ

4.43 ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡ - ತ್ರಿಚತ್ವಾರಿಂಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ತ್ರಿಚತ್ವಾರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ತತಸ್ಸನ್ದಿಶ್ಯ ಸುಗ್ರೀವಶ್ಶ್ವಶುರಂ ಪಶ್ಚಿಮಾಂ ದಿಶಮ್ ।

ವೀರಂ ಶತವಲಿಂ ನಾಮ ವಾನರಂ ವಾನರರ್ಷಭಃ ॥ 1 ॥

ಉವಾಚ ರಾಜಾ ಧರ್ಮಜ್ಞಸ್ಸರ್ವವಾನರಸತ್ತಮಮ್ ।

ವಾಕ್ಯಮಾತ್ಮ ಹಿತಂ ಚೈವ ರಾಮಸ್ಯ ಚ ಹಿತಂ ತಥಾ ॥ 2 ॥

ವೃತಶ್ಶತಸಹಸ್ರೇಣ ತ್ವದ್ವಿಧಾನಾಂ ವನೌಕಸಾಮ್ ।

ವೈವಸ್ವತಸುತೈಸ್ಸಾರ್ಧಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಸ್ವ ಸ್ವಮನ್ತ್ರಿಭಿಃ ॥ 3 ॥

ದಿಶಂ ಹ್ಯುದೀಚೀಂ ವಿಕ್ರಾನ್ತಾಂ ಹಿಮಶೈಲಾವತಂಸಕಾಮ್ ।

ಸರ್ವತಃ ಪರಿಮಾರ್ಗಧ್ವಂ ರಾಮಪತ್ನೀಮನಿನ್ದಿತಾಮ್ ॥ 4 ॥

ಅಸ್ಮಿನ್ಕಾರ್ಯೇವಿನಿರ್ವೃತ್ತೇ ಕೃತೇ ದಾಶರಥೇಃ ಪ್ರಿಯೇ ।

ಋಣಾನ್ಮುಕ್ತಾ ಭವಿಷ್ಯಾಮಃ ಕೃತಾರ್ಥಾರ್ಥವಿದಾಂ ವರಾಃ ॥ 5 ॥

ಕೃತಂ ಹಿ ಪ್ರಿಯಮಸ್ಮಾಕಂ ರಾಘವೇಣ ಮಹಾತ್ಮನಾ ।

ತಸ್ಯ ಚೇತ್ಪ್ರತಿಕಾರೋಽಸ್ತಿ ಸಫಲಂ ಜೀವಿತಂ ಭವೇತ್ ॥ 6 ॥

ಅರ್ಥಿನಃ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವೃತ್ತಿಮಕರ್ತುರಪಿ ಯಶ್ಚರೇತ್ ।

ತಸ್ಯ ಸ್ಯಾತ್ಸಫಲಂ ಜನ್ಮ ಕಿಂ ಪುನಃ ಪೂರ್ವಕಾರಿಣಃ ॥ 7 ॥

ಏತಾಂ ಬುದ್ಧಿಮವಸ್ಥಾಯ ದೃಶ್ಯತೇ ಜಾನಕೀ ಯಥಾ ।

ತಥಾ ಭವದ್ಭಿಃ ಕರ್ತವ್ಯಮಸ್ಮತ್ಪ್ರಿಯಹಿತೈಷಿಭಿಃ ॥ 8 ॥

ಅಯಂ ಹಿ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಮಾನ್ಯಸ್ತು ನರಸತ್ತಮಃ ।

ಅಸ್ಮಾಸು ಚಾಗತಃ ಪ್ರೀತೀ ರಾಮಃ ಪರಪುರಞ್ಜಯಃ ॥ 9 ॥

ಇಮಾನಿ ವನದುರ್ಗಾಣಿ ನದ್ಯಶ್ಶೈಲಾನ್ತರಾಣಿ ಚ ।

ಭವನ್ತಃ ಪರಿಮಾರ್ಗನ್ತು ಬುದ್ಧಿವಿಕ್ರಮಸಮ್ಪದಾ ॥ 10 ॥

ತತ್ರ ಮ್ಲೇಚ್ಛಾನ್ಪುಲಿನ್ದಾಂಶ್ಚ ಶೂರಸೇನಾಂಸ್ತಥೈವ ಚ ।

ಪ್ರಸ್ಥಲಾನ್ಭರತಾಂಶ್ಚೈವ ಕುರೂಂಶ್ಚ ಸಹ ಮದ್ರಕೈಃ ॥ 11 ॥

ಕಾಮ್ಬೋಜಾನ್ಯವನಾಂ ಶ್ಚೈವ ಶಕಾನಾರಟ್ಟಕಾನಪಿ ।

ಬಾಹ್ಲೀಕಾನೃಷಿಕಾಂ ಶ್ಚೈವ ಪೌರವಾನಥ ಟಙ್ಕಣಾನ್ ॥ 12 ॥

ಚೀನಾನ್ಪರಮಚೀನಾಂಶ್ಚ ನೀಹಾರಾಂಶ್ಚ ಪುನಃ ಪುನಃ ।

ಅನ್ವಿಷ್ಯದರದಾಂಶ್ಚೈವ ಹಿಮವನ್ತಂ ತಥೈವ ಚ ॥ 13 ॥

ಲೋಧ್ರಪದ್ಮಕಷಣ್ಡೇಷು ದೇವದಾರುವನೇಷು ಚ ।

ರಾವಣಸ್ಸಹ ವೈದೇಹ್ಯಾ ಮಾರ್ಗಿತವ್ಯಸ್ತತಸ್ತತಃ ॥ 14 ॥

ತತಸ್ಸೋಮಾಶ್ರಮಂ ಗತ್ವಾ ದೇವಗನ್ಧರ್ವಸೇವಿತಮ್ ।

ಕಾಲಂ ನಾಮ ಮಹಾಸಾನುಂ ಪರ್ವತಂ ತು ಗಮಿಷ್ಯಥ ॥ 15 ॥

ಮಹತ್ಸು ತಸ್ಯ ಶೈಲಸ್ಯ ನಿರ್ದರೇಷು ಗುಹಾಸು ಚ ।

ವಿಚಿನುಧ್ವಂ ಮಹಾಭಾಗಾಂ ರಾಮಪತ್ನೀನ್ತತಸ್ತತಃ ॥ 16 ॥

ತಮತಿಕ್ರಮ್ಯ ಶೈಲೇನ್ದ್ರಂ ಹೇಮಗರ್ಭಂ ಮಹಾಗಿರಿಮ್ ।

ತತಸ್ಸುದರ್ಶನಂ ನಾಮ ಗನ್ತುಮರ್ಹಥ ಪರ್ವತಮ್ ॥ 17 ॥

ತತೋ ದೇವಸಖೋ ನಾಮ ಪರ್ವತಃ ಪತಗಾಲಯಃ ।

ನಾನಾಪಕ್ಷಿಗಣಾಕೀರ್ಣೋ ವಿವಿಧದ್ರುಮಭೂಷಿತಃ ॥ 18 ॥

ತಸ್ಯ ಕಾನನಷಣ್ಡೇಷು ನಿರ್ಘರೇಷು ಗುಹಾಸು ಚ ।

ರಾವಣಸ್ಸಹ ವೈದೇಹ್ಯಾ ಮಾರ್ಗಿತವ್ಯಸ್ತತಸ್ತತಃ ॥ 19 ॥

ತಮತಿಕ್ರಮ್ಯ ಚಾಕಾಶಂ ಸರ್ವತಶ್ಶತಯೋಜನಮ್ ।

ಅಪರ್ವತನದೀವೃಕ್ಷಂ ಸರ್ವಸತ್ತ್ವವಿವರ್ಜಿತಮ್ ॥ 20 ॥

ತಂ ತು ಶೀಘ್ರಮತಿಕ್ರಮ್ಯ ಕಾನ್ತಾರಂ ರೋಮಹರ್ಷಣಮ್ ।

ಕೈಲಾಸಂ ಪಾಣ್ಡುರಂ ಶೈಲಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಹೃಷ್ಟಾ ಭವಿಷ್ಯಥ ॥ 21 ॥

ತತ್ರ ಪಾಣ್ಡುರಮೇಘಾಭಂ ಜಾಮ್ಬೂನದಪರಿಷ್ಕೃತಮ್ ।

ಕುಬೇರಭವನಂ ರಮ್ಯಂ ನಿರ್ಮಿತಂ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಣಾ ॥ 22 ॥

ವಿಶಾಲಾ ನಲಿನೀ ಯತ್ರ ಪ್ರಭೂತಕಮಲೋತ್ಪಲಾ ।

ಹಂಸಕಾರಣ್ಡವಾಕೀರ್ಣಾಪ್ಸರೋಗಣಸೇವಿತಾ ॥ 23 ॥

ತತ್ರ ವೈಶ್ರವಣೋ ರಾಜಾ ಸರ್ವಭೂತನಮಸ್ಕೃತಃ ।

ಧನದೋ ರಮತೇ ಶ್ರೀಮಾನ್ಗುಹ್ಯಕೈಸ್ಸಹ ಯಕ್ಷರಾಟ್ ॥ 24 ॥

ತಸ್ಯ ಚನ್ದ್ರನಿಕಾಶೇಷು ಪರ್ವತೇಷು ಗುಹಾಸು ಚ ।

ರಾವಣಃ ಸಹ ವೈದೇಹ್ಯಾ ಮಾರ್ಗಿತವ್ಯಸ್ತತಸ್ತತಃ ॥ 25 ॥

ಕ್ರೌಞ್ಚಂ ತು ಗಿರಿಮಾಸಾದ್ಯ ಬಿಲಂ ತಸ್ಯ ಸುದುರ್ಗಮಮ್ ।

ಅಪ್ರಮತ್ತೈಃ ಪ್ರವೇಷ್ಟವ್ಯಂ ದುಷ್ಪ್ರವೇಶಂ ಹಿ ತತ್ಸ್ಮೃತಮ್ ॥ 26 ॥

ವಸನ್ತಿ ಹಿ ಮಹಾತ್ಮಾನಸ್ತತ್ರ ಸೂರ್ಯಸಮಪ್ರಭಾಃ ।

ದೇವೈರಪ್ಯರ್ಚಿತಾ ಸ್ಸಮ್ಯಗ್ದೇವರೂಪಾ ಮಹರ್ಷಯಃ ॥ 27 ॥

ಕ್ರೌಞ್ಚಸ್ಯ ತು ಗುಹಾಶ್ಚಾನ್ಯಾ ಸ್ಸಾನೂನಿಶಿಖರಾಣಿ ಚ ।

ನಿರ್ದರಾಶ್ಚ ನಿತಮ್ಬಾಶ್ಚ ವಿಚೇತವ್ಯಾ ಸ್ತತಸ್ತತಃ ॥ 28 ॥

ಕೌಞ್ಚಸ್ಯ ಶಿಖರಂ ಚಾಪಿ ನಿರೀಕ್ಷ್ಯ ಚ ತತಸ್ತತಃ ।

ಅವೃಕ್ಷಂ ಕಾಮಶೈಲಂ ಚ ಮಾನಸಂ ವಿಹಗಾಲಯಮ್ ।

ನ ಗತಿಸ್ತತ್ರ ಭೂತಾನಾಂ ದೇವದಾನವ ರಕ್ಷಸಾಮ್ ॥ 29 ॥

ಸ ಚ ಸರ್ವೈರ್ವಿಚೇತವ್ಯಸ್ಸಸಾನುಪ್ರಸ್ಥಭೂಧರಃ ।

ಕ್ರೌಞ್ಚಂ ಗಿರಿಮತಿಕ್ರಮ್ಯ ಮೈನಾಕೋ ನಾಮ ಪರ್ವತಃ ॥ 30 ॥

ಮಯಸ್ಯ ಭವನಂ ಯತ್ರ ದಾನವಸ್ಯ ಸ್ವಯಂ ಕೃತಮ್ ॥ 31 ॥

ಮೈನಾಕಸ್ತು ವಿಚೇತವ್ಯ ಸ್ಸಸಾನುಪ್ರಸ್ಥಕನ್ದರಃ ।

ಸ್ತ್ರೀಣಾಮಶ್ವಮುಖೀನಾಂ ತು ನಿಕೇತಾಸ್ತತ್ರ ತತ್ರ ತು ॥ 32 ॥

ತಂ ದೇಶಂ ಸಮತಿಕ್ರಮ್ಯ ಆಶ್ರಮಂ ಸಿದ್ಧಸೇವಿತಮ್ ।

ಸಿದ್ಧಾ ವೈಖಾನಸಾಸ್ತತ್ರ ವಾಲಖಿಲ್ಯಾಶ್ಚ ತಾಪಸಾಃ ॥ 33 ॥

ವನ್ದ್ಯಾಸ್ತೇ ತು ತಪಸ್ಸಿದ್ಧಾಸ್ತಪಸಾ ವೀತಕಲ್ಮಷಾಃ ।

ಪ್ರಷ್ಟವ್ಯಾ ಚಾಪಿ ಸೀತಾಯಾಃ ಪ್ರವೃತ್ತಿರ್ವಿನಯಾನ್ವಿತೈಃ ॥ 34 ॥

ಹೇಮಪುಷ್ಕರಸಞ್ಛನ್ನಂ ತಸ್ಮಿನ್ ವೈಖಾನಸಂ ಸರಃ ।

ತರುಣಾದಿತ್ಯಸಙ್ಕಾಶೈರ್ಹಂಸೈರ್ವಿಚರಿತಂ ಶುಭೈಃ ॥ 35 ॥

ಔಪವಾಹ್ಯಃ ಕುಬೇರಸ್ಯ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಇತಿ ಸ್ಮೃತಃ ।

ಗಜಃ ಪರ್ಯೇತಿ ತಂ ದೇಶಂ ಸದಾ ಸಹ ಕರೇಣುಭಿಃ ॥ 36 ॥

ತತ್ಸರಸ್ಸಮತಿಕ್ರಮ್ಯ ನಷ್ಟಚನ್ದ್ರದಿವಾಕರಮ್ ।

ಅನಕ್ಷತ್ರಗಣಂ ವ್ಯೋಮ ನಿಷ್ಪಯೋದಮನಾದಿತಮ್ ॥ 37 ॥

ಗಭಸ್ತಿಭಿರಿವಾರ್ಕಸ್ಯ ಸ ತು ದೇಶಃ ಪ್ರಕಾಶತೇ ।

ವಿಶ್ರಾಮ್ಯದ್ಭಿಸ್ತಪಸ್ಸಿದ್ಧೈರ್ದೇವಕಲ್ಪೈಃ ಸ್ವಯಮ್ಪ್ರಭೈಃ ॥ 38 ॥

ತಂ ತು ದೇಶಮತಿಕ್ರಮ್ಯ ಶೈಲೋದಾ ನಾಮ ನಿಮ್ನಗಾ ।

ಉಭಯೋಸ್ತೀರಯೋಸ್ತಸ್ಯಾಃ ಕೀಚಕಾ ನಾಮ ವೇಣವಃ ॥ 39 ॥

ತೇ ನಯನ್ತಿ ಪರಂ ತೀರಂ ಸಿದ್ಧಾನ್ಪ್ರತ್ಯಾನಯನ್ತಿ ಚ ।

ಉತ್ತರಾಃ ಕುರವಸ್ತತ್ರ ಕೃತಪುಣ್ಯಪ್ರತಿಶ್ರಯಾಃ ॥ 40 ॥

ತತಃ ಕಾಞ್ಚನಪದ್ಮಾಭಿಃ ಪದ್ಭಿನೀಭಿಃ ಕೃತೋದಕಾಃ ।

ನೀಲವೈಡೂರ್ಯಪತ್ರಾಭಿರ್ನದ್ಯಸ್ತತ್ರ ಸಹಸ್ರಶಃ ॥ 41 ॥

ರಕ್ತೋತ್ಪಲವನೈಶ್ಚಾತ್ರ ಮಣ್ಡಿತಾಶ್ಚ ಹಿರಣ್ಮಯೈಃ ।

ತರುಣಾದಿತ್ಯಸಙ್ಕಾಶೈರ್ಭಾನ್ತಿ ತತ್ರ ಜಲಾಶಯಾಃ ॥ 42 ॥

ಮಹಾರ್ಹಮಣಿರತ್ನೈಶ್ಚ ಕಾಞ್ಚನಪ್ರಭಕೇಸರೈಃ ।

ನಿಲೋತ್ಪಲವನೈಶ್ಚಿತ್ರೈ ಸ್ಸ ದೇಶ ಸ್ಸರ್ವತೋ ವೃತಃ ॥ 43 ॥

ನಿಸ್ತುಲಾಭಿಶ್ಚ ಮುಕ್ತಾಭಿರ್ಮಣಿಭಿಶ್ಚ ಮಹಾಧನೈಃ ।

ಉದ್ಭೂತಪುಲಿನಾಸ್ತತ್ರ ಜಾತರೂಪೈಶ್ಚ ನಿಮ್ನಗಾಃ ।

ಸರ್ವರತ್ನಮಯೈಶ್ಚಿತ್ರೈರವಗಾಢಾ ನಗೋತ್ತಮೈಃ ॥ 44 ॥

ಜಾತರೂಪಮಯೈಶ್ಚಾಪಿ ಹುತಾಶನಸಮಪ್ರಭೈಃ ।

ನಿತ್ಯಪುಷ್ಪಫಲಾಸ್ತತ್ರ ನಗಾಃ ಪತ್ತ್ರರಥಾಕುಲಾಃ ॥ 45 ॥

ದಿವ್ಯಗನ್ಧರಸಸ್ಪರ್ಶಾಃ ಸರ್ವಾನ್ಕಾಮಾನ್ ಸ್ರವನ್ತಿ ಚ ।

ನಾನಾಕಾರಾಣಿ ವಾಸಾಂಸಿ ಫಲನ್ತ್ಯನ್ಯೇ ನಗೋತ್ತಮಾಃ ॥ 46 ॥

ಮುಕ್ತಾ ವೈಢೂರ್ಯಚಿತ್ರಾಣಿ ಭೂಷಣಾನಿ ತಥೈವ ಚ ।

ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಚಾಪ್ಯನುರೂಪಾಣಿ ಪುರುಷಾಣಾಂ ತಥೈವ ಚ ॥ 47 ॥

ಸರ್ವರ್ತುಸುಖ ಸೇವ್ಯಾನಿ ಫಲನ್ತ್ಯನ್ಯೇ ನಗೋತ್ತಮಾಃ ।

ಮಹಾರ್ಹಾಣಿ ವಿಚಿತ್ರಾಣಿ ಹೈಮಾನ್ಯನ್ಯೇ ನಗೋತ್ತಮಾಃ ॥ 48 ॥

ಶಯನಾನಿ ಪ್ರಸೂಯನ್ತೇ ಚಿತ್ರಾಸ್ತರಣವನ್ತಿ ಚ ।

ಮನಃಕಾನ್ತಾನಿ ಮಾಲ್ಯಾನಿ ಫಲನ್ತ್ಯತ್ರಾಪರೇ ದ್ರುಮಾಃ ॥ 49 ॥

ಪಾನಾನಿ ಚ ಮಹಾರ್ಹಾಣಿ ಭಕ್ಷ್ಯಾಣಿ ವಿವಿಧಾನಿ ಚ ।

ಸ್ತ್ರಿಯಶ್ಚ ಗುಣಸಮ್ಪನ್ನಾ ರೂಪಯೌವನಲಕ್ಷಿತಾಃ ॥ 50 ॥

ಗನ್ಧರ್ವಾಃ ಕಿನ್ನರಾಸ್ಸಿದ್ಧಾ ನಾಗಾ ವಿದ್ಯಾಧರಾಸ್ತಥಾ ।

ರಮನ್ತೇ ಸತತಂ ಸ್ತತ್ರ ನಾರೀಭಿರ್ಭಾಸ್ಕರಪ್ರಭಾಃ ॥ 51 ॥

ಸರ್ವೇ ಸುಕೃತಕರ್ಮಾಣ ಸ್ಸರ್ವೇ ರತಿಪರಾಯಣಾಃ ।

ಸರ್ವೇ ಕಾಮಾರ್ಥಸಹಿತಾ ವಸನ್ತಿ ಸಹಯೋಷಿತಃ ॥ 52 ॥

ಗೀತವಾದಿತ್ರನಿರ್ಘೋಷ ಸ್ಸೋತ್ಕೃಷ್ಟಹಸಿತಸ್ವನಃ ।

ಶ್ರೂಯತೇ ಸತತಂ ತತ್ರ ಸರ್ವಭೂತಮನೋಹರಃ ॥ 53 ॥

ತತ್ರ ನಾಮುದಿತಃ ಕಶ್ಚಿನ್ನಾಸ್ತಿ ಕಶ್ಚಿದಸತ್ಪ್ರಿಯಃ ।

ಅಹನ್ಯಹನಿ ವರ್ಧನ್ತೇ ಗುಣಾಸ್ತತ್ರ ಮನೋರಮಾಃ ॥ 54 ॥

ಸಮತಿಕ್ರಮ್ಯ ತಂ ದೇಶಮುತ್ತರಃ ಪಯಸಾಂ ನಿಧಿಃ ।

ತತ್ರ ಸೋಮಗಿರಿರ್ನಾಮ ಮಧ್ಯೇ ಹೇಮಮಯೋ ಮಹಾನ್ ॥ 55 ॥

ಇನ್ದ್ರಲೋಕಗತಾ ಯೇ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಗತಾಶ್ಚ ಯೇ ।

ದೇವಾಸ್ತಂ ಸಮವೇಕ್ಷನ್ತೇ ಗಿರಿರಾಜಂ ದಿವಂ ಗತಾಃ ॥ 56 ॥

ಸ ತು ದೇಶೋ ವಿಸೂರ್ಯೋಽಪಿ ತಸ್ಯ ಭಾಸಾ ಪ್ರಕಾಶತೇ ।

ಸೂರ್ಯಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾಽಭಿವಿಜ್ಞೇಯಸ್ತಪತೇವ ವಿವಸ್ವತಾ ॥ 57 ॥

ಭಗವಾನಪಿ ವಿಶ್ವಾತ್ಮಾ ಶಮ್ಭುರೇಕಾದಶಾತ್ಮಕಃ ।

ಬ್ರಹ್ಮಾ ವಸತಿ ದೇವೇಶೋ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಪರಿವಾರಿತಃ ॥ 58 ॥

ನ ಕಥಞ್ಚನ ಗನ್ತವ್ಯಂ ಕುರೂಣಾಮುತ್ತರೇಣ ವಃ ।

ಅನ್ಯೇಷಾಮಪಿ ಭೂತಾನಾಂ ನಾತಿಕ್ರಾಮತಿ ವೈ ಗತಿಃ ॥ 59 ॥

ಸ ಹಿ ಸೋಮಗಿರಿರ್ನಾಮ ದೇವಾನಾಮಪಿ ದುರ್ಗಮಃ ।

ತಮಾಲೋಕ್ಯ ತತಃ ಕ್ಷಿಪ್ರಮುಪಾವರ್ತಿತುಮರ್ಹಥ ॥ 60 ॥

ಏತಾವದ್ವಾನರೈಶ್ಶಕ್ಯಂ ಗನ್ತುಂ ವಾನರಪುಙ್ಗವಾಃ ।

ಅಭಾಸ್ಕರಮಮರ್ಯಾದಂ ನ ಜಾನೀಮಸ್ತತಃ ಪರಮ್ ॥ 61 ॥

ಸರ್ವಮೇತದ್ವಿಚೇತವ್ಯಂ ಯನ್ಮಯಾ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಮ್ ।

ಯದನ್ಯದಪಿ ನೋಕ್ತಂ ಚ ತತ್ರಾಪಿ ಕ್ರಿಯತಾಂ ಮತಿಃ ॥ 62 ॥

ತತಃ ಕೃತಂ ದಾಶರಥೇರ್ಮಹತ್ಪ್ರಿಯಂ ಮಹತ್ತರಂ ಚಾಪಿ ತತೋ ಮಮ ಪ್ರಿಯಮ್ ।

ಕೃತಂ ಭವಿಷ್ಯತ್ಯನಿಲಾನಲೋಪಮಾ ವಿದೇಹಜಾದರ್ಶನಜೇನ ಕರ್ಮಣಾ ॥ 63 ॥

ತತಃ ಕೃತಾರ್ಥಾಃ ಸಹಿತಾಸ್ಸಬಾನ್ಧವಾಃ ಮಯಾಽರ್ಚಿತಾಸ್ಸರ್ವಗುಣೈರ್ಮನೋರಮೈಃ ।

ಚರಿಷ್ಯಥೋರ್ವೀಂ ಪ್ರತಿ ಶಾನ್ತಶತ್ರವ ಸ್ಸಹಪ್ರಿಯಾ ಭೂತಧರಾಃ ಪ್ಲವಙ್ಗಮಾಃ ॥ 64 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡೇ ತ್ರಿಚತ್ವಾರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |

atha tricatvāriṃśassargaḥ |

tatassandiśya sugrīvaśśvaśuraṃ paścimāṃ diśam |

vīraṃ śatavaliṃ nāma vānaraṃ vānararṣabhaḥ || 1 ||

uvāca rājā dharmajñassarvavānarasattamam |

vākyamātma hitaṃ caiva rāmasya ca hitaṃ tathā || 2 ||

vṛtaśśatasahasreṇa tvadvidhānāṃ vanaukasām |

vaivasvatasutaissārdhaṃ pratiṣṭhasva svamantribhiḥ || 3 ||

diśaṃ hyudīcīṃ vikrāntāṃ himaśailāvataṃsakām |

sarvataḥ parimārgadhvaṃ rāmapatnīmaninditām || 4 ||

asminkāryevinirvṛtte kṛte dāśaratheḥ priye |

ṛṇānmuktā bhaviṣyāmaḥ kṛtārthārthavidāṃ varāḥ || 5 ||

kṛtaṃ hi priyamasmākaṃ rāghaveṇa mahātmanā |

tasya cetpratikāro'sti saphalaṃ jīvitaṃ bhavet || 6 ||

arthinaḥ kāryanirvṛttimakarturapi yaścaret |

tasya syātsaphalaṃ janma kiṃ punaḥ pūrvakāriṇaḥ || 7 ||

etāṃ buddhimavasthāya dṛśyate jānakī yathā |

tathā bhavadbhiḥ kartavyamasmatpriyahitaiṣibhiḥ || 8 ||

ayaṃ hi sarvabhūtānāṃ mānyastu narasattamaḥ |

asmāsu cāgataḥ prītī rāmaḥ parapurañjayaḥ || 9 ||

imāni vanadurgāṇi nadyaśśailāntarāṇi ca |

bhavantaḥ parimārgantu buddhivikramasampadā || 10 ||

tatra mlecchānpulindāṃśca śūrasenāṃstathaiva ca |

prasthalānbharatāṃścaiva kurūṃśca saha madrakaiḥ || 11 ||

kāmbojānyavanāṃ ścaiva śakānāraṭṭakānapi |

bāhlīkānṛṣikāṃ ścaiva pauravānatha ṭaṅkaṇān || 12 ||

cīnānparamacīnāṃśca nīhārāṃśca punaḥ punaḥ |

anviṣyadaradāṃścaiva himavantaṃ tathaiva ca || 13 ||

lodhrapadmakaṣaṇḍeṣu devadāruvaneṣu ca |

rāvaṇassaha vaidehyā mārgitavyastatastataḥ || 14 ||

tatassomāśramaṃ gatvā devagandharvasevitam |

kālaṃ nāma mahāsānuṃ parvataṃ tu gamiṣyatha || 15 ||

mahatsu tasya śailasya nirdareṣu guhāsu ca |

vicinudhvaṃ mahābhāgāṃ rāmapatnīntatastataḥ || 16 ||

tamatikramya śailendraṃ hemagarbhaṃ mahāgirim |

tatassudarśanaṃ nāma gantumarhatha parvatam || 17 ||

tato devasakho nāma parvataḥ patagālayaḥ |

nānāpakṣigaṇākīrṇo vividhadrumabhūṣitaḥ || 18 ||

tasya kānanaṣaṇḍeṣu nirghareṣu guhāsu ca |

rāvaṇassaha vaidehyā mārgitavyastatastataḥ || 19 ||

tamatikramya cākāśaṃ sarvataśśatayojanam |

aparvatanadīvṛkṣaṃ sarvasattvavivarjitam || 20 ||

taṃ tu śīghramatikramya kāntāraṃ romaharṣaṇam |

kailāsaṃ pāṇḍuraṃ śailaṃ prāpya hṛṣṭā bhaviṣyatha || 21 ||

tatra pāṇḍurameghābhaṃ jāmbūnadapariṣkṛtam |

kuberabhavanaṃ ramyaṃ nirmitaṃ viśvakarmaṇā || 22 ||

viśālā nalinī yatra prabhūtakamalotpalā |

haṃsakāraṇḍavākīrṇāpsarogaṇasevitā || 23 ||

tatra vaiśravaṇo rājā sarvabhūtanamaskṛtaḥ |

dhanado ramate śrīmānguhyakaissaha yakṣarāṭ || 24 ||

tasya candranikāśeṣu parvateṣu guhāsu ca |

rāvaṇaḥ saha vaidehyā mārgitavyastatastataḥ || 25 ||

krauñcaṃ tu girimāsādya bilaṃ tasya sudurgamam |

apramattaiḥ praveṣṭavyaṃ duṣpraveśaṃ hi tatsmṛtam || 26 ||

vasanti hi mahātmānastatra sūryasamaprabhāḥ |

devairapyarcitā ssamyagdevarūpā maharṣayaḥ || 27 ||

krauñcasya tu guhāścānyā ssānūniśikharāṇi ca |

nirdarāśca nitambāśca vicetavyā statastataḥ || 28 ||

kauñcasya śikharaṃ cāpi nirīkṣya ca tatastataḥ |

avṛkṣaṃ kāmaśailaṃ ca mānasaṃ vihagālayam |

na gatistatra bhūtānāṃ devadānava rakṣasām || 29 ||

sa ca sarvairvicetavyassasānuprasthabhūdharaḥ |

krauñcaṃ girimatikramya maināko nāma parvataḥ || 30 ||

mayasya bhavanaṃ yatra dānavasya svayaṃ kṛtam || 31 ||

mainākastu vicetavya ssasānuprasthakandaraḥ |

strīṇāmaśvamukhīnāṃ tu niketāstatra tatra tu || 32 ||

taṃ deśaṃ samatikramya āśramaṃ siddhasevitam |

siddhā vaikhānasāstatra vālakhilyāśca tāpasāḥ || 33 ||

vandyāste tu tapassiddhāstapasā vītakalmaṣāḥ |

praṣṭavyā cāpi sītāyāḥ pravṛttirvinayānvitaiḥ || 34 ||

hemapuṣkarasañchannaṃ tasmin vaikhānasaṃ saraḥ |

taruṇādityasaṅkāśairhaṃsairvicaritaṃ śubhaiḥ || 35 ||

aupavāhyaḥ kuberasya sārvabhauma iti smṛtaḥ |

gajaḥ paryeti taṃ deśaṃ sadā saha kareṇubhiḥ || 36 ||

tatsarassamatikramya naṣṭacandradivākaram |

anakṣatragaṇaṃ vyoma niṣpayodamanāditam || 37 ||

gabhastibhirivārkasya sa tu deśaḥ prakāśate |

viśrāmyadbhistapassiddhairdevakalpaiḥ svayamprabhaiḥ || 38 ||

taṃ tu deśamatikramya śailodā nāma nimnagā |

ubhayostīrayostasyāḥ kīcakā nāma veṇavaḥ || 39 ||

te nayanti paraṃ tīraṃ siddhānpratyānayanti ca |

uttarāḥ kuravastatra kṛtapuṇyapratiśrayāḥ || 40 ||

tataḥ kāñcanapadmābhiḥ padbhinībhiḥ kṛtodakāḥ |

nīlavaiḍūryapatrābhirnadyastatra sahasraśaḥ || 41 ||

raktotpalavanaiścātra maṇḍitāśca hiraṇmayaiḥ |

taruṇādityasaṅkāśairbhānti tatra jalāśayāḥ || 42 ||

mahārhamaṇiratnaiśca kāñcanaprabhakesaraiḥ |

nilotpalavanaiścitrai ssa deśa ssarvato vṛtaḥ || 43 ||

nistulābhiśca muktābhirmaṇibhiśca mahādhanaiḥ |

udbhūtapulināstatra jātarūpaiśca nimnagāḥ |

sarvaratnamayaiścitrairavagāḍhā nagottamaiḥ || 44 ||

jātarūpamayaiścāpi hutāśanasamaprabhaiḥ |

nityapuṣpaphalāstatra nagāḥ pattrarathākulāḥ || 45 ||

divyagandharasasparśāḥ sarvānkāmān sravanti ca |

nānākārāṇi vāsāṃsi phalantyanye nagottamāḥ || 46 ||

muktā vaiḍhūryacitrāṇi bhūṣaṇāni tathaiva ca |

strīṇāṃ cāpyanurūpāṇi puruṣāṇāṃ tathaiva ca || 47 ||

sarvartusukha sevyāni phalantyanye nagottamāḥ |

mahārhāṇi vicitrāṇi haimānyanye nagottamāḥ || 48 ||

śayanāni prasūyante citrāstaraṇavanti ca |

manaḥkāntāni mālyāni phalantyatrāpare drumāḥ || 49 ||

pānāni ca mahārhāṇi bhakṣyāṇi vividhāni ca |

striyaśca guṇasampannā rūpayauvanalakṣitāḥ || 50 ||

gandharvāḥ kinnarāssiddhā nāgā vidyādharāstathā |

ramante satataṃ statra nārībhirbhāskaraprabhāḥ || 51 ||

sarve sukṛtakarmāṇa ssarve ratiparāyaṇāḥ |

sarve kāmārthasahitā vasanti sahayoṣitaḥ || 52 ||

gītavāditranirghoṣa ssotkṛṣṭahasitasvanaḥ |

śrūyate satataṃ tatra sarvabhūtamanoharaḥ || 53 ||

tatra nāmuditaḥ kaścinnāsti kaścidasatpriyaḥ |

ahanyahani vardhante guṇāstatra manoramāḥ || 54 ||

samatikramya taṃ deśamuttaraḥ payasāṃ nidhiḥ |

tatra somagirirnāma madhye hemamayo mahān || 55 ||

indralokagatā ye ca brahmalokagatāśca ye |

devāstaṃ samavekṣante girirājaṃ divaṃ gatāḥ || 56 ||

sa tu deśo visūryo'pi tasya bhāsā prakāśate |

sūryalakṣmyā'bhivijñeyastapateva vivasvatā || 57 ||

bhagavānapi viśvātmā śambhurekādaśātmakaḥ |

brahmā vasati deveśo brahmarṣiparivāritaḥ || 58 ||

na kathañcana gantavyaṃ kurūṇāmuttareṇa vaḥ |

anyeṣāmapi bhūtānāṃ nātikrāmati vai gatiḥ || 59 ||

sa hi somagirirnāma devānāmapi durgamaḥ |

tamālokya tataḥ kṣipramupāvartitumarhatha || 60 ||

etāvadvānaraiśśakyaṃ gantuṃ vānarapuṅgavāḥ |

abhāskaramamaryādaṃ na jānīmastataḥ param || 61 ||

sarvametadvicetavyaṃ yanmayā parikīrtitam |

yadanyadapi noktaṃ ca tatrāpi kriyatāṃ matiḥ || 62 ||

tataḥ kṛtaṃ dāśarathermahatpriyaṃ mahattaraṃ cāpi tato mama priyam |

kṛtaṃ bhaviṣyatyanilānalopamā videhajādarśanajena karmaṇā || 63 ||

tataḥ kṛtārthāḥ sahitāssabāndhavāḥ mayā'rcitāssarvaguṇairmanoramaiḥ |

cariṣyathorvīṃ prati śāntaśatrava ssahapriyā bhūtadharāḥ plavaṅgamāḥ || 64 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe tricatvāriṃśassargaḥ ||