4.42 Kishkindhakanda - Dvichatvarimsha Sargah

ॐ

4.42 ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡ - ದ್ವಿಚತ್ವಾರಿಂಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ದ್ವಿಚತ್ವಾರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಅಥ ಪ್ರಸ್ಥಾಪ್ಯ ಸುಗ್ರೀವಸ್ತಾನ್ಹರೀನ್ದಕ್ಷಿಣಾಂ ದಿಶಮ್ ।

ಅಬ್ರವೀನ್ಮೇಘಸಙ್ಕಾಶಂ ಸುಷೇಣಂ ನಾಮ ಯೂಥಪಮ್ ॥ 1 ॥

ತಾರಾಯಾಃ ಪಿತರಂ ರಾಜಾ ಶ್ವಶುರಂ ಭೀಮವಿಕ್ರಮಮ್ ।

ಅಬ್ರವೀತ್ಪ್ರಾಞ್ಜಲಿರ್ವಾಕ್ಯಮಭಿಗಮ್ಯ ಪ್ರಣಮ್ಯ ಚ ॥ 2 ॥

ಮರೀಚಿಪುತ್ರಂ ಮಾರೀಚಮರ್ಚಿಷ್ಮನ್ತಂ ಮಹಾಕಪಿಮ್ ।

ವೃತಂ ಕಪಿವರೈ ಶ್ಶೂರೈರ್ಮಹೇನ್ದ್ರಸದೃಶದ್ಯುತಿಮ್ ॥ 3 ॥

ಬುದ್ಧಿವಿಕ್ರಮಸಮ್ಪನ್ನಂ ವೈನತೇಯಸಮದ್ಯುತಿಮ್ ।

ಮರೀಚಿಪುತ್ರಾನ್ಮಾರೀಚಾನರ್ಚಿರ್ಮಾಲಾನ್ಮಹಾಬಲಾನ್ ॥ 4 ॥

ಋಷಿಪುತ್ರಾಂಶ್ಚತಾನ್ತ್ಸರ್ವಾನ್ಪ್ರತೀಚೀಮಾದಿಶದ್ದಿಶಮ್ ।

ದ್ವಾಭ್ಯಾಂ ಶತಸಹಸ್ರಾಭ್ಯಾಂ ಕಪೀನಾಂ ಕಪಿಸತ್ತಮಾಃ ॥ 5 ॥

ಸುಷೇಣಪ್ರಮುಖಾ ಯೂಯಂ ವೈದೇಹೀಂ ಪರಿಮಾರ್ಗತಃ ।

ಸುರಾಷ್ಟ್ರಾನ್ಸಹಬಾಹ್ಲೀಕಾನ್ ಶ್ಚನ್ದ್ರಚಿತ್ರಾಂಸ್ತಥೈವ ಚ ॥ 6 ॥

ಸ್ಫೀತಾಞ್ಜನಪದಾನ್ರಮ್ಯಾನ್ವಿಪುಲಾನಿ ಪುರಾಣಿ ಚ ।

ಪುನ್ನಾಗಗಹನಂ ಕುಕ್ಷಿಂ ವಕುಲೋದ್ದಾಲಕಾಕುಲಮ್ ॥ 7 ॥

ತಥಾ ಕೇತಕಷಣ್ಡಾಂಶ್ಚ ಮಾರ್ಗಧ್ವಂ ಹರಿಯೂಥಪಾಃ ।

ಪ್ರತ್ಯಕ್ಸ್ರೋತೋಗಮಾಶ್ಚೈವ ನದ್ಯಶ್ಶೀತಜಲಾಶ್ಶಿವಾಃ ॥ 8 ॥

ತಾಪಸಾನಾಮರಣ್ಯಾನಿ ಕಾನ್ತಾರಾ ಗಿರಯಶ್ಚ ಯೇ ।

ತತ್ರಸ್ಥಲೀಂ ಮರುಪ್ರಾಯಾಮತ್ಯುಚ್ಚಶಿರಸಶ್ಶಿಲಾಃ ॥ 9 ॥

ಗಿರಿಜಾಲಾವೃತಾಂ ದುರ್ಗಾಂ ಮಾರ್ಗಿತ್ವಾ ಪಶ್ಚಿಮಾಂ ದಿಶಮ್ ।

ತತಃ ಪಶ್ಚಿಮಮಾಸಾದ್ಯ ಸಮುದ್ರಂ ದ್ರಷ್ಟುಮರ್ಹಥ ॥ 10 ॥

ತಿಮಿನಕ್ರಾಯುತಜಲಮಕ್ಷೋಭ್ಯಮಥ ವಾನರಾಃ ।

ತತಃ ಕೇತಕಷಣ್ಡೇಷು ತಮಾಲಗಹನೇಷು ಚ ॥ 11 ॥

ಕಪಯೋ ವಿಹರಿಷ್ಯನ್ತಿ ನಾರಿಕೇಲವನೇಷು ಚ ।

ತತ್ರ ಸೀತಾಂ ಚ ಮಾರ್ಗಧ್ವಂ ನಿಲಯಂ ರಾವಣಸ್ಯ ಚ ॥ 12 ॥

ವೇಲಾತಲನಿವಿಷ್ಟೇಷು ಪರ್ವತೇಷು ವನೇಷು ಚ ।

ಮುರಚೀಪತ್ತನಂ ಚೈವ ರಮ್ಯಂ ಚೈವ ಜಟೀಪುರಮ್ ॥ 13 ॥

ಅವನ್ತೀಮಙ್ಗಲೋಪಾಂ ಚ ತಥಾ ಚಾಲಕ್ಷಿತಂ ವನಮ್ ।

ರಾಷ್ಟ್ರಾಣಿ ಚ ವಿಶಾಲಾನಿ ಪತ್ತನಾನಿ ತತಸ್ತತಃ ॥ 14 ॥

ಸಿನ್ಧುಸಾಗರಯೋಶ್ಚೈವ ಸಙ್ಗಮೇ ತತ್ರ ಪರ್ವತಃ ।

ಮಹಾನ್ಹೇಮಗಿರಿರ್ನಾಮ ಶತಶೃಙ್ಗೋ ಮಹಾದ್ರುಮಃ ॥ 15 ॥

ತಸ್ಯ ಪ್ರಸ್ಥೇಷು ರಮ್ಯೇಷು ಸಿಂಹಾಃ ಪಕ್ಷಗಮಾಃ ಸ್ಥಿತಾಃ ।

ತಿಮಿಮತ್ಸ್ಯಗಜಾಂಶ್ಚೈವ ನೀಡಾನ್ಯಾರೋಪಯನ್ತಿ ತೇ ॥ 16 ॥

ತಾನಿ ನೀಡಾನಿ ಸಿಂಹಾನಾಂ ಗಿರಿಶೃಙ್ಗಗತಾಶ್ಚ ಯೇ ।

ದೃಪ್ತಾಸ್ತೃಪ್ತಾಶ್ಚ ಮಾತಙ್ಗಾಸ್ತೋಯದಸ್ವನನಿಸ್ವನಾಃ ॥ 17 ॥

ವಿಚರನ್ತಿ ವಿಶಾಲೇಽಸ್ಮಿಂಸ್ತೋಯಪೂರ್ಣೇ ಸಮನ್ತತಃ ।

ತಸ್ಯ ಶೃಙ್ಗಂ ದಿವಸ್ಪರ್ಶಂ ಕಾಞ್ಚನಂ ಚಿತ್ರಪಾದಪಮ್ ॥ 18 ॥

ಸರ್ವಮಾಶು ವಿಚೇತವ್ಯಂ ಕಪಿಭಿಃ ಕಾಮರೂಪಿಭಿಃ ।

ಕೋಟಿಂ ತತ್ರ ಸಮುದ್ರೇ ತು ಕಾಞ್ಚನೀಂ ಶತಯೋಜನಾಮ್ ॥ 19 ॥

ದುರ್ದರ್ಶಾಂ ಪಾರಿಯಾತ್ರಸ್ಯ ಗತಾಂ ದ್ರಕ್ಷ್ಯಥ ವಾನರಾಃ ।

ಕೋಟ್ಯಸ್ತತ್ರ ಚತುರ್ವಿಂಶದ್ಗನ್ಧರ್ವಾಣಾಂ ತಪಸ್ವಿನಾಮ್ ॥ 20 ॥

ವಸನ್ತ್ಯಗ್ನಿನಿಕಾಶಾನಾಂ ಘೋರಾಣಾಂ ಕಾಮರೂಪಿಣಾಮ್ ।

ಪಾವಕಾರ್ಚಿಃ ಪ್ರತೀಕಾಶಾಸ್ಸಮವೇತಾಸ್ಸಹಸ್ರಶಃ ॥ 21 ॥

ನಾತ್ಯಾಸಾದಯಿತವ್ಯಾಸ್ತೇ ವಾನರೈರ್ಭೀಮವಿಕ್ರಮೈಃ ।

ನಾದೇಯಂ ಚ ಫಲಂ ತಸ್ಮಾದ್ದೇಶಾತ್ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಪ್ಲವಙ್ಗಮೈಃ ॥ 22 ॥

ದುರಾಸದಾ ಹಿ ತೇ ವೀರಾ ಸ್ಸತ್ತ್ವವನ್ತೋ ಮಹಾಬಲಾಃ ।

ಫಲಮೂಲಾನಿ ತೇ ತತ್ರ ರಕ್ಷನ್ತೇ ಭೀಮವಿಕ್ರಮಾಃ ॥ 23 ॥

ತತ್ರ ಯತ್ನಶ್ಚ ಕರ್ತವ್ಯೋ ಮಾರ್ಗಿತವ್ಯಾ ಚ ಜಾನಕೀ ।

ನ ಹಿ ತೇಭ್ಯೋ ಭಯಂ ಕಿಞ್ಚಿತ್ಕಪಿತ್ವಮನುವರ್ತತಾಮ್ ॥ 24 ॥

ತತ್ರ ವೈಢೂರ್ಯವರ್ಣಾಭೋ ವಜ್ರಸಂಸ್ಥಾನಸಂಸ್ಥಿತಃ ।

ನಾನಾದ್ರುಮಲತಾಕೀರ್ಣೋ ವಜ್ರೋ ನಾಮ ಮಹಾಗಿರಿಃ ॥ 25 ॥

ಶ್ರೀಮಾನ್ಸಮುದಿತಸ್ತತ್ರ ಯೋಜನಾನಾಂ ಶತಂ ಸಮಮ್ ।

ಗುಹಾಸ್ತತ್ರ ವಿಚೇತವ್ಯಾ ಪ್ರಯತ್ನೇನ ಪ್ಲವಙ್ಗಮಾಃ ॥ 26 ॥

ಚತುರ್ಭಾಗೇ ಸಮುದ್ರಸ್ಯ ಚಕ್ರವಾನ್ನಾಮ ಪರ್ವತಃ ।

ತತ್ರ ಚಕ್ರಂ ಸಹಸ್ರಾರಂ ನಿರ್ಮಿತಂ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಣಾ ॥ 27 ॥

ತತ್ರ ಪಞ್ಚಜನಂ ಹತ್ವಾ ಹಯಗ್ರೀವಂ ಚ ದಾನವಮ್ ।

ಆಜಹಾರ ತತಶ್ಚಕ್ರಂ ಶಙ್ಖಂ ಚ ಪುರುಷೋತ್ತಮಃ ॥ 28 ॥

ತಸ್ಯ ಸಾನುಷು ಚಿತ್ರೇಷು ವಿಶಾಲಾಸು ಗುಹಾಸು ಚ ।

ರಾವಣ ಸ್ಸಹ ವೈದೇಹ್ಯಾ ಮಾರ್ಗಿತವ್ಯಸ್ತತ ಸ್ತತಃ ॥ 29 ॥

ಯೋಜನಾನಾಂ ಚತುಷ್ಷಷ್ಟಿರ್ವರಾಹೋ ನಾಮ ಪರ್ವತಃ ।

ಸುವರ್ಣಶೃಙ್ಗಸ್ಸುಶ್ರೀಮಾ ನಗಾಧೇ ವರುಣಾಲಯೇ ॥ 30 ॥

ತತ್ರ ಪ್ರಾಗ್ಜ್ಯೋತಿಷಂ ನಾಮ ಜಾತರೂಪಮಯಂ ಪುರಮ್ ।

ಯಸ್ಮಿನ್ವಸತಿ ದುಷ್ಟಾತ್ಮಾ ನರಕೋ ನಾಮ ದಾನವಃ ॥ 31 ॥

ತತ್ರ ಸಾನುಷು ಚಿತ್ರೇಷು ವಿಶಾಲಾಸು ಗುಹಾಸು ಚ ।

ರಾವಣಸ್ಸಹ ವೈದೇಹ್ಯಾ ಮಾರ್ಗಿತವ್ಯಸ್ತತಸ್ತತಃ ॥ 32 ॥

ತಮತಿಕ್ರಮ್ಯ ಶೈಲೇನ್ದ್ರಂ ಕಾಞ್ಚನಾನ್ತರನಿರ್ದರಃ ।

ಪರ್ವತ ಸ್ಸರ್ವಸೌವರ್ಣೋ ಧಾರಾಪ್ರಸ್ರವಣಾಯುತಃ ॥ 33 ॥

ತಂ ಗಜಾಶ್ಚ ವರಾಹಾಶ್ಚ ಸಿಂಹ ವ್ಯಾಘ್ರಾಶ್ಚ ಸರ್ವತಃ ।

ಅಭಿಗರ್ಜನ್ತಿ ಸತತಂ ತೇನ ಶಬ್ದೇನ ದರ್ಪಿತಾಃ ॥ 34 ॥

ಯಸ್ಮಿನ್ಹರಿಹಯ್ಶೀಮಾನ್ಮಹೇನ್ದ್ರಃ ಪಾಕಶಾಸನಃ ।

ಅಭಿಷಿಕ್ತಃ ಸುರೈ ರಾಜಾ ಮೇಘವಾನ್ನಾಮ ಪರ್ವತಃ ॥ 35 ॥

ತಮತಿಕ್ರಮ್ಯ ಶೈಲೇನ್ದ್ರಂ ಮಹೇನ್ದ್ರಪರಿಪಾಲಿತಮ್ ।

ಷಷ್ಟಿ ರ್ಗಿರಿಸಹಸ್ರಾಣಿ ಕಾಞ್ಚನಾನಿ ಗಮಿಷ್ಯಥ ॥ 36 ॥

ತರುಣಾದಿತ್ಯವರ್ಣಾನಿ ಭ್ರಾಜಮಾನಾನಿ ಸರ್ವತಃ ।

ಜಾತರೂಪಮಯೈರ್ವೃಕ್ಷೈ ಶೋಭಿತಾನಿ ಸುಪುಷ್ಪಿತೈಃ ॥ 37 ॥

ತೇಷಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಸ್ಥಿತೋ ರಾಜಾ ಮೇರುರುತ್ತರಪರ್ವತಃ ।

ಆದಿತ್ಯೇನ ಪ್ರಸನ್ನೇನ ಶೈಲೋ ದತ್ತವರಃ ಪುರಾ ॥ 38 ॥

ತೇನೈವ ಮುಕ್ತಶ್ಶೈಲೇನ್ದ್ರಸ್ಸರ್ವ ಏವ ತ್ವದಾಶ್ರಯಾಃ ।

ಮತ್ಪ್ರಸಾದಾದ್ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ದಿವಾ ರಾತ್ರಂ ಚ ಕಾಞ್ಚನಾಃ ॥ 39 ॥

ತ್ವಯಿ ಯೇ ಚಾಪಿ ವತ್ಸ್ಯನ್ತಿ ದೇವಗನ್ಧರ್ವದಾನವಾಃ ।

ತೇ ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ರಕ್ತಾಶ್ಚ ಪ್ರಭಯಾ ಕಾಞ್ಚನಪ್ರಭಾಃ ॥ 40 ॥

ವಿಶ್ವೇ ದೇವಾಶ್ಚ ಮರೂತೋ ವಸವಶ್ಚ ದಿವೌಕಸಃ ।

ಆಗಮ್ಯ ಪಶ್ಚಿಮಾಂ ಸನ್ಧ್ಯಾಂ ಮೇರುಮುತ್ತಮಪರ್ವತಮ್ ॥ 41 ॥

ಆದಿತ್ಯಮುಪತಿಷ್ಠನ್ತಿ ತೈಶ್ಚ ಸೂರ್ಯೋಽಭಿಪೂಜಿತಃ ।

ಅದೃಶ್ಯಸ್ಸರ್ವಭೂತಾನಾಮಸ್ತಂ ಗಚ್ಛತಿಪರ್ವತಮ್ ॥ 42 ॥

ಯೋಜನಾನಾಂ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ದಶ ತಾನಿ ದಿವಾಕರಃ ।

ಮುಹೂರ್ತಾರ್ಧೇನ ತಂ ಶೀಘ್ರಮಭಿಯಾತಿ ಶಿಲೋಚ್ಚಯಮ್ ॥ 43 ॥

ಶೃಙ್ಗೇ ತಸ್ಯ ಮಹದ್ದಿವ್ಯಂ ಭವನಂ ಸೂರ್ಯಸನ್ನಿಭಮ್ ।

ಪ್ರಾಸಾದಗಣಸಮ್ಬಾಧಂ ವಿಹಿತಂ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಣಾ ॥ 44 ॥

ಶೋಭಿತಂ ತರುಭಿಶ್ಚಿತ್ರೈರ್ನಾನಾಪಕ್ಷಿಸಮಾಕುಲೈಃ ।

ನಿಕೇತಂ ಪಾಶಹಸ್ತಸ್ಯ ವರುಣಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ ॥ 45 ॥

ಅನ್ತರಾ ಮೇರುಮಸ್ತಂ ಚ ತಾಲೋ ದಶಶಿರಾ ಮಹಾನ್ ।

ಜಾತರೂಪಮಯ್ಶೀಮಾನ್ಭ್ರಾಜತೇ ಚಿತ್ರವೇದಿಕಃ ॥ 46 ॥

ತೇಷು ಸರ್ವೇಷು ದುರ್ಗೇಷು ಸರಸ್ಸು ಚ ಸರಿತ್ಸು ಚ ।

ರಾವಣಸ್ಸಹ ವೈದೇಹ್ಯಾ ಮಾರ್ಗಿತವ್ಯಸ್ತತ ಸ್ತತಃ ॥ 47 ॥

ಯತ್ರ ತಿಷ್ಠತಿ ಧರ್ಮಜ್ಞಸ್ತಪಸಾ ಸ್ವೇನ ಭಾವಿತಃ ।

ಮೇರುಸಾವರ್ಣಿರಿತ್ಯೇವ ಖ್ಯಾತೋ ವೈ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಸಮಃ ॥ 48 ॥

ಪ್ರಷ್ಟವ್ಯೋ ಮೇರುಸಾವರ್ಣಿರ್ಮಹರ್ಷಿಃ ಸೂರ್ಯಸನ್ನಿಭಃ ।

ಪ್ರಣಮ್ಯ ಶಿರಸಾ ಭೂಮೌ ಪ್ರವೃತ್ತಿಂ ಮೈಥಿಲೀಂ ಪ್ರತಿ ॥ 49 ॥

ಏತಾವ ಜ್ಜೀವಲೋಕಸ್ಯ ಭಾಸ್ಕರೋ ರಜನೀಕ್ಷ್ಯೇ ।

ಕೃತ್ವಾ ವಿತಿಮಿರಂ ಸರ್ವಮಸ್ತಂ ಗಚ್ಛತಿ ಪರ್ವತಮ್ ॥ 50 ॥

ಏತಾವದ್ವಾನರೈಶ್ಶಕ್ಯಂ ಗನ್ತುಂ ವಾನರಪುಙ್ಗವಾಃ ।

ಅಭಾಸ್ಕರಮಮರ್ಯಾದಂ ನ ಜಾನೀಮಸ್ತತಃ ಪರಮ್ ॥ 51 ॥

ಅಧಿಗಮ್ಯ ತು ವೈದೇಹೀಂ ನಿಲಯಂ ರಾವಣಸ್ಯ ಚ ।

ಅಸ್ತ ಪರ್ವತಮಾಸಾದ್ಯ ಪೂರ್ಣೇ ಮಾಸೇ ನಿವರ್ತತ ॥ 52 ॥

ಊರ್ಧ್ವಂ ಮಾಸಾನ್ನ ವಸ್ತವ್ಯಂ ವಸನ್ ವಧ್ಯೋ ಭವೇನ್ಮಮ ।

ಸಹೈವ ಶೂರೋ ಯುಷ್ಮಾಭಿಶ್ಶ್ವಶುರೋ ಮೇ ಗಮಿಷ್ಯತಿ ॥ 53 ॥

ಶ್ರೋತವ್ಯಂ ಸರ್ವಮೇತಸ್ಯ ಭವದ್ಭಿರ್ದಿಷ್ಟಕಾರಿಭಿಃ ।

ಗುರುರೇಷ ಮಹಾಬಾಹುಶ್ಶ್ವಶುರೋ ಮೇ ಮಹಾಬಲಃ ॥ 54 ॥

ಭವನ್ತಶ್ಚಾಪಿ ವಿಕ್ರಾನ್ತಾಃ ಪ್ರಮಾಣಂ ಸರ್ವ ಕರ್ಮಸು ।

ಪ್ರಮಾಣಮೇನಂ ಸಂಸ್ಥಾಪ್ಯ ಪಶ್ಯಧ್ವಂ ಪಶ್ಚಿಮಾಂ ದಿಶಮ್ ॥ 55 ॥

ದೃಷ್ಟಾಯಾಂ ತು ನರೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಪತ್ನ್ಯಾಮಮಿತತೇಜಸಃ ।

ಕೃತಕೃತ್ಯಾ ಭವಿಷ್ಯಾಮಃ ಕೃತಸ್ಯ ಪ್ರತಿಕರ್ಮಣಾ ॥ 56 ॥

ಅತೋಽನ್ಯದಪಿ ಯತ್ಕಾರ್ಯಂ ಕಾರ್ಯಸ್ಯಾಸ್ಯ ಹಿತಂ ಭವೇತ್ ।

ಸಮ್ಪ್ರಧಾರ್ಯ ಭವದ್ಭಿಶ್ಚ ದೇಶಕಾಲಾರ್ಥಸಂಹಿತಮ್ ॥ 57 ॥

ತತಃ ಸುಷೇಣಪ್ರಮುಖಾಃ ಪ್ಲವಙ್ಗಾಮಾಃ ಸ್ಸುಗ್ರೀವ ವಾಕ್ಯಂ ನಿಪುಣಂ ನಿಶಮ್ಯ ।

ಆಮನ್ತ್ಯ್ರ ಸರ್ವೇ ಪ್ಲವಗಾಧಿಪಂ ತೇ ಜಗ್ಮುರ್ದಿಶಂ ತಾಂ ವರುಣಾಭಿಗುಪ್ತಾಮ್ ॥ 58 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡೇ ದ್ವಿಚತ್ವಾರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |

atha dvicatvāriṃśassargaḥ |

atha prasthāpya sugrīvastānharīndakṣiṇāṃ diśam |

abravīnmeghasaṅkāśaṃ suṣeṇaṃ nāma yūthapam || 1 ||

tārāyāḥ pitaraṃ rājā śvaśuraṃ bhīmavikramam |

abravītprāñjalirvākyamabhigamya praṇamya ca || 2 ||

marīciputraṃ mārīcamarciṣmantaṃ mahākapim |

vṛtaṃ kapivarai śśūrairmahendrasadṛśadyutim || 3 ||

buddhivikramasampannaṃ vainateyasamadyutim |

marīciputrānmārīcānarcirmālānmahābalān || 4 ||

ṛṣiputrāṃścatāntsarvānpratīcīmādiśaddiśam |

dvābhyāṃ śatasahasrābhyāṃ kapīnāṃ kapisattamāḥ || 5 ||

suṣeṇapramukhā yūyaṃ vaidehīṃ parimārgataḥ |

surāṣṭrānsahabāhlīkān ścandracitrāṃstathaiva ca || 6 ||

sphītāñjanapadānramyānvipulāni purāṇi ca |

punnāgagahanaṃ kukṣiṃ vakuloddālakākulam || 7 ||

tathā ketakaṣaṇḍāṃśca mārgadhvaṃ hariyūthapāḥ |

pratyaksrotogamāścaiva nadyaśśītajalāśśivāḥ || 8 ||

tāpasānāmaraṇyāni kāntārā girayaśca ye |

tatrasthalīṃ maruprāyāmatyuccaśirasaśśilāḥ || 9 ||

girijālāvṛtāṃ durgāṃ mārgitvā paścimāṃ diśam |

tataḥ paścimamāsādya samudraṃ draṣṭumarhatha || 10 ||

timinakrāyutajalamakṣobhyamatha vānarāḥ |

tataḥ ketakaṣaṇḍeṣu tamālagahaneṣu ca || 11 ||

kapayo vihariṣyanti nārikelavaneṣu ca |

tatra sītāṃ ca mārgadhvaṃ nilayaṃ rāvaṇasya ca || 12 ||

velātalaniviṣṭeṣu parvateṣu vaneṣu ca |

muracīpattanaṃ caiva ramyaṃ caiva jaṭīpuram || 13 ||

avantīmaṅgalopāṃ ca tathā cālakṣitaṃ vanam |

rāṣṭrāṇi ca viśālāni pattanāni tatastataḥ || 14 ||

sindhusāgarayoścaiva saṅgame tatra parvataḥ |

mahānhemagirirnāma śataśṛṅgo mahādrumaḥ || 15 ||

tasya prastheṣu ramyeṣu siṃhāḥ pakṣagamāḥ sthitāḥ |

timimatsyagajāṃścaiva nīḍānyāropayanti te || 16 ||

tāni nīḍāni siṃhānāṃ giriśṛṅgagatāśca ye |

dṛptāstṛptāśca mātaṅgāstoyadasvananisvanāḥ || 17 ||

vicaranti viśāle'smiṃstoyapūrṇe samantataḥ |

tasya śṛṅgaṃ divasparśaṃ kāñcanaṃ citrapādapam || 18 ||

sarvamāśu vicetavyaṃ kapibhiḥ kāmarūpibhiḥ |

koṭiṃ tatra samudre tu kāñcanīṃ śatayojanām || 19 ||

durdarśāṃ pāriyātrasya gatāṃ drakṣyatha vānarāḥ |

koṭyastatra caturviṃśadgandharvāṇāṃ tapasvinām || 20 ||

vasantyagninikāśānāṃ ghorāṇāṃ kāmarūpiṇām |

pāvakārciḥ pratīkāśāssamavetāssahasraśaḥ || 21 ||

nātyāsādayitavyāste vānarairbhīmavikramaiḥ |

nādeyaṃ ca phalaṃ tasmāddeśātkiñcit plavaṅgamaiḥ || 22 ||

durāsadā hi te vīrā ssattvavanto mahābalāḥ |

phalamūlāni te tatra rakṣante bhīmavikramāḥ || 23 ||

tatra yatnaśca kartavyo mārgitavyā ca jānakī |

na hi tebhyo bhayaṃ kiñcitkapitvamanuvartatām || 24 ||

tatra vaiḍhūryavarṇābho vajrasaṃsthānasaṃsthitaḥ |

nānādrumalatākīrṇo vajro nāma mahāgiriḥ || 25 ||

śrīmānsamuditastatra yojanānāṃ śataṃ samam |

guhāstatra vicetavyā prayatnena plavaṅgamāḥ || 26 ||

caturbhāge samudrasya cakravānnāma parvataḥ |

tatra cakraṃ sahasrāraṃ nirmitaṃ viśvakarmaṇā || 27 ||

tatra pañcajanaṃ hatvā hayagrīvaṃ ca dānavam |

ājahāra tataścakraṃ śaṅkhaṃ ca puruṣottamaḥ || 28 ||

tasya sānuṣu citreṣu viśālāsu guhāsu ca |

rāvaṇa ssaha vaidehyā mārgitavyastata stataḥ || 29 ||

yojanānāṃ catuṣṣaṣṭirvarāho nāma parvataḥ |

suvarṇaśṛṅgassuśrīmā nagādhe varuṇālaye || 30 ||

tatra prāgjyotiṣaṃ nāma jātarūpamayaṃ puram |

yasminvasati duṣṭātmā narako nāma dānavaḥ || 31 ||

tatra sānuṣu citreṣu viśālāsu guhāsu ca |

rāvaṇassaha vaidehyā mārgitavyastatastataḥ || 32 ||

tamatikramya śailendraṃ kāñcanāntaranirdaraḥ |

parvata ssarvasauvarṇo dhārāprasravaṇāyutaḥ || 33 ||

taṃ gajāśca varāhāśca siṃha vyāghrāśca sarvataḥ |

abhigarjanti satataṃ tena śabdena darpitāḥ || 34 ||

yasminharihayśīmānmahendraḥ pākaśāsanaḥ |

abhiṣiktaḥ surai rājā meghavānnāma parvataḥ || 35 ||

tamatikramya śailendraṃ mahendraparipālitam |

ṣaṣṭi rgirisahasrāṇi kāñcanāni gamiṣyatha || 36 ||

taruṇādityavarṇāni bhrājamānāni sarvataḥ |

jātarūpamayairvṛkṣai śobhitāni supuṣpitaiḥ || 37 ||

teṣāṃ madhye sthito rājā meruruttaraparvataḥ |

ādityena prasannena śailo dattavaraḥ purā || 38 ||

tenaiva muktaśśailendrassarva eva tvadāśrayāḥ |

matprasādādbhaviṣyanti divā rātraṃ ca kāñcanāḥ || 39 ||

tvayi ye cāpi vatsyanti devagandharvadānavāḥ |

te bhaviṣyanti raktāśca prabhayā kāñcanaprabhāḥ || 40 ||

viśve devāśca marūto vasavaśca divaukasaḥ |

āgamya paścimāṃ sandhyāṃ merumuttamaparvatam || 41 ||

ādityamupatiṣṭhanti taiśca sūryo'bhipūjitaḥ |

adṛśyassarvabhūtānāmastaṃ gacchatiparvatam || 42 ||

yojanānāṃ sahasrāṇi daśa tāni divākaraḥ |

muhūrtārdhena taṃ śīghramabhiyāti śiloccayam || 43 ||

śṛṅge tasya mahaddivyaṃ bhavanaṃ sūryasannibham |

prāsādagaṇasambādhaṃ vihitaṃ viśvakarmaṇā || 44 ||

śobhitaṃ tarubhiścitrairnānāpakṣisamākulaiḥ |

niketaṃ pāśahastasya varuṇasya mahātmanaḥ || 45 ||

antarā merumastaṃ ca tālo daśaśirā mahān |

jātarūpamayśīmānbhrājate citravedikaḥ || 46 ||

teṣu sarveṣu durgeṣu sarassu ca saritsu ca |

rāvaṇassaha vaidehyā mārgitavyastata stataḥ || 47 ||

yatra tiṣṭhati dharmajñastapasā svena bhāvitaḥ |

merusāvarṇirityeva khyāto vai brahmaṇā samaḥ || 48 ||

praṣṭavyo merusāvarṇirmaharṣiḥ sūryasannibhaḥ |

praṇamya śirasā bhūmau pravṛttiṃ maithilīṃ prati || 49 ||

etāva jjīvalokasya bhāskaro rajanīkṣye |

kṛtvā vitimiraṃ sarvamastaṃ gacchati parvatam || 50 ||

etāvadvānaraiśśakyaṃ gantuṃ vānarapuṅgavāḥ |

abhāskaramamaryādaṃ na jānīmastataḥ param || 51 ||

adhigamya tu vaidehīṃ nilayaṃ rāvaṇasya ca |

asta parvatamāsādya pūrṇe māse nivartata || 52 ||

ūrdhvaṃ māsānna vastavyaṃ vasan vadhyo bhavenmama |

sahaiva śūro yuṣmābhiśśvaśuro me gamiṣyati || 53 ||

śrotavyaṃ sarvametasya bhavadbhirdiṣṭakāribhiḥ |

gurureṣa mahābāhuśśvaśuro me mahābalaḥ || 54 ||

bhavantaścāpi vikrāntāḥ pramāṇaṃ sarva karmasu |

pramāṇamenaṃ saṃsthāpya paśyadhvaṃ paścimāṃ diśam || 55 ||

dṛṣṭāyāṃ tu narendrasya patnyāmamitatejasaḥ |

kṛtakṛtyā bhaviṣyāmaḥ kṛtasya pratikarmaṇā || 56 ||

ato'nyadapi yatkāryaṃ kāryasyāsya hitaṃ bhavet |

sampradhārya bhavadbhiśca deśakālārthasaṃhitam || 57 ||

tataḥ suṣeṇapramukhāḥ plavaṅgāmāḥ ssugrīva vākyaṃ nipuṇaṃ niśamya |

āmantyra sarve plavagādhipaṃ te jagmurdiśaṃ tāṃ varuṇābhiguptām || 58 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe dvicatvāriṃśassargaḥ ||