4.41 Kishkindhakanda - Ekachatvarimsha Sargah

ॐ

4.41 ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡ - ಏಕಚತ್ವಾರಿಂಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಏಕಚತ್ವಾರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ತತಃ ಪ್ರಸ್ಥಾಪ್ಯ ಸುಗ್ರೀವಸ್ತನ್ಮಹದ್ವಾನರಂ ಬಲಮ್ ।

ದಕ್ಷಿಣಾಂ ಪ್ರೇಷಯಾಮಾಸ ವಾನರಾನಭಿಲಕ್ಷಿತಾನ್ ॥ 1 ॥

ನೀಲ ಮಗ್ನಿಸುತಂ ಚೈವ ಹನುಮನ್ತಂ ಚ ವಾನರಮ್ ।

ಪಿತಾಮಹಸುತಂ ಚೈವ ಜಾಮ್ಬವನ್ತಂ ಮಹಾಬಲಮ್ ॥ 2 ॥

ಸುಹೋತ್ರಂ ಚ ಶರಾರಿಂ ಚ ಶರಗುಲ್ಮಂ ತಥೈವ ಚ ।

ಗಜಂ ಗವಾಕ್ಷಂ ಗವಯಂ ಸುಷೇಣಮೃಷಭಂ ತಥಾ ॥ 3 ॥

ಮೈನ್ದಂ ಚ ದ್ವಿವಿದಂ ಚೈವ ವಿಜಯಂ ಗನ್ಧಮಾದನಮ್ ।

ಉಲ್ಕಾಮುಖಮಸಙ್ಗಂ ಚ ಹುತಾಶನಸುತಾವುಭೌ ॥ 4 ॥

ಅಙ್ಗದಪ್ರಮುಖಾನ್ವೀರಾನ್ವೀರಃ ಕಪಿಗಣೇಶ್ವರಃ ।

ವೇಗವಿಕ್ರಮಸಮ್ಪನ್ನಾನ್ಸನ್ದಿದೇಶ ವಿಶೇಷವಿತ್ ॥ 5 ॥

ತೇಷಾಮಗ್ರೇಸರಂ ಚೈವ ಮಹಾಬಲಮಥಾಙ್ಗದಮ್ ।

ವಿಧಾಯ ಹರಿವೀರಾಣಾಮಾದಿಶದ್ದಕ್ಷಿಣಾಂ ದಿಶಮ್ ॥ 6 ॥

ಯೇ ಕೇಚನ ಸಮುದ್ದೇಶಾಸ್ತಸ್ಯಾಂ ದಿಶಿ ಸುದುರ್ಗಮಾಃ ।

ಕಪೀಶಃ ಕಪಿಮುಖ್ಯಾನಾಂ ಸ ತೇಷಾಂ ತಾನುದಾಹರತ್ ॥ 7 ॥

ಸಹಸ್ರಶಿರಸಂ ವಿನ್ಧ್ಯಂ ನಾನಾದ್ರುಮಲತಾಯುತಮ್ ।

ನರ್ಮದಾಂ ಚ ನದೀಂ ರಮ್ಯಾಂ ಮಹೋರಗನಿಷೇವಿತಾಮ್ ॥ 8 ॥

ತತೋ ಗೋದಾವರೀಂ ರಮ್ಯಾಂ ಕೃಷ್ಣವೇಣೀಂ ಮಹಾನದೀಮ್ ।

ವರದಾಂ ಚ ಮಹಾಭಾಗಾಂ ಮಹೋರಗನಿಷೇವಿತಾಮ್ ॥ 9 ॥

ಮೇಖಲಾಮುತ್ಕಲಾಂ ಚೈವ ದಶಾರ್ಣನಗರಾಣ್ಯಪಿ ।

ಆಶ್ವವನ್ತೀಮವನ್ತೀಂ ಚ ಸರ್ವಾಮೇವಾನುಪಶ್ಯತ ॥ 10 ॥

ವಿದರ್ಭಾನೃಷಿಕಾಂಶ್ಚೈವ ರಮ್ಯಾನ್ಮಾಹಿಷಕಾನಪಿ ।

ತಥಾ ವಙ್ಗಾನ್ಕಲಿಙ್ಗಾಂಶ್ಚ ಕೌಶಿಕಾಂಶ್ಚ ಸಮನ್ತತಃ ॥ 11 ॥

ಅನ್ವೀಕ್ಷ್ಯ ದಣ್ಡಕಾರಣ್ಯಂ ಸಪರ್ವತನದೀಗುಹಾಮ್ ।

ನದೀಂ ಗೋದಾವರೀಂ ಚೈವ ಸರ್ವಮೇವಾನುಪಶ್ಯತ ॥ 12 ॥

ತಥೈವಾನ್ಧ್ರಾಂಶ್ಚ ಪುಣ್ಡ್ರಾಂಶ್ಚ ಚೋಲಾನ್ಪಾಣ್ಡ್ಯಾನ್ತ್ಸ ಕೇರಲಾನ್ ।

ಅಯೋಮುಖಶ್ಚ ಗನ್ತವ್ಯಃ ಪರ್ವತೋ ಧಾತುಮಣ್ಡಿತಃ ॥ 13 ॥

ವಿಚಿತ್ರಶಿಖರ ಶ್ಶ್ರೀಮಾಂಶ್ಚಿತ್ರಪುಷ್ಪಿತಕಾನನಃ ।

ಸಚನ್ದನವನೋದ್ದೇಶೋ ಮಾರ್ಗಿತವ್ಯೋ ಮಹಾಗಿರಿಃ ॥ 14 ॥

ತತಸ್ತಾಮಾಪಗಾಂ ದಿವ್ಯಾಂ ಪ್ರಸನ್ನಸಲಿಲಾಂ ಶಿವಾಮ್ ।

ತತ್ರ ದ್ರಕ್ಷ್ಯಥ ಕಾವೇರೀಂ ವಿಹಿತಾಮಪ್ಸರೋಗಣೈಃ ॥ 15 ॥

ತಸ್ಯಾಸೀನಂ ನಗಸ್ಯಾಗ್ರೇ ಮಲಯಸ್ಯ ಮಹೌಜಸಮ್ ।

ದ್ರಕ್ಷ್ಯಥಾಽದಿತ್ಯಸಙ್ಕಾಶಮಗಸ್ತ್ಯಮೃಷಿಸತ್ತಮಮ್ ॥ 16 ॥

ತತಸ್ತೇನಾಭ್ಯನುಜ್ಞಾತಾಃ ಪ್ರಸನ್ನೇನ ಮಹಾತ್ಮನಾ ।

ತಾಮ್ರಪರ್ಣೀಂ ಗ್ರಾಹಜುಷ್ಟಾಂ ತರಿಷ್ಯಥ ಮಹಾನದೀಮ್ ॥ 17 ॥

ಸಾ ಚನ್ದನವನೈರ್ದಿವ್ಯೈ ಪ್ರಚ್ಛನ್ನಾ ದ್ವೀಪಶಾಲಿನೀ ।

ಕಾನ್ತೇವ ಯುವತಿಃ ಕಾನ್ತಾಂ ಸಮುದ್ರಮವಗಾಹತೇ ॥ 18 ॥

ತತೋ ಹೇಮಮಯಂ ದಿವ್ಯಂ ಮುಕ್ತಾಮಣಿವಿಭೂಷಿತಮ್ ।

ಯುಕ್ತಂ ಕವಾಟಂ ಪಾಣ್ಡ್ಯಾನಾಂ ಗತಾ ದ್ರಕ್ಷ್ಯಥ ವಾನರಾಃ ॥ 19 ॥

ತತಸ್ಸಮುದ್ರಮಾಸಾದ್ಯ ಸಮ್ಪ್ರಧಾರ್ಯಾರ್ಥನಿಶ್ಚಯಮ್ ।

ಅಗಸ್ತ್ಯೇನಾನ್ತರೇ ತತ್ರ ಸಾಗರೇ ವಿನಿವೇಶಿತಃ ॥ 20 ॥

ಚಿತ್ರನಾನಾನಗಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ಮಹೇನ್ದ್ರಃ ಪರ್ವತೋತ್ತಮಃ ।

ಜಾತರೂಪಮಯಃ ಶ್ರೀಮಾನವಗಾಢೋ ಮಹಾರ್ಣವಮ್ ॥ 21 ॥

ನಾನಾವಿಧೈರ್ನಗೈ ಸ್ಸರ್ವೈಲತಾಭಿಶ್ಚೋಪಶೋಭಿತಮ್ ।

ದೇವರ್ಷಿಯಕ್ಷಪ್ರವರೈರಪ್ಸರೋಭಿಶ್ಚ ಸೇವಿತಮ್ ॥ 22 ॥

ಸಿದ್ಧಚಾರಣಸಙ್ಘೈಶ್ಚ ಪ್ರಕೀರ್ಣಂ ಸಮನೋರಮಮ್ ।

ತಮುಪೈತಿ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷಃ ಸದಾ ಪರ್ವಸು ಪರ್ವಸು ॥ 23 ॥

ದ್ವೀಪಸ್ತಸ್ಯಾಪರೇ ಪಾರೇ ಶತಯೋಜನಮಾಯತಃ ।

ಅಗಮ್ಯೋ ಮಾನುಷೈರ್ದೀಪ್ತಸ್ತಂ ಮಾರ್ಗಧ್ವಂ ಸಮನ್ತತಃ ॥ 24 ॥

ತತ್ರ ಸರ್ವಾತ್ಮನಾ ಸೀತಾ ಮಾರ್ಗಿತವ್ಯಾ ವಿಶೇಷತಃ ।

ಸ ಹಿ ದೇಶಸ್ತು ವಧ್ಯಸ್ಯ ರಾವಣಸ್ಯ ದುರಾತ್ಮನಃ ॥ 25 ॥

ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತೇರ್ವಾಸಸ್ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷಸಮದ್ಯುತೇಃ ।

ದಕ್ಷಿಣಸ್ಯ ಸಮುದ್ರಸ್ಯ ಮಧ್ಯೇ ತಸ್ಯ ತು ರಾಕ್ಷಸೀ ॥ 26 ॥

ಅಙ್ಗಾರಕೇತಿ ವಿಖ್ಯಾತಾ ಛಾಯಾಮಾಕೃಷ್ಯ ಭೋಜಿನೀ ।

ಏವಂ ನಿಸ್ಸಂಶಯಾನ್ಕೃತ್ವಾ ಸಂಶಯಾನ್ನಷ್ಟಸಂಶಯಾಃ ॥ 27 ॥

ಮೃಗಯಧ್ವಂ ನರೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಪತ್ನೀಮಮಿತತೇಜಸಃ ।

ತಮತಿಕ್ರಮ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀವಾನ್ಸಮುದ್ರೇ ಶತಯೋಜನೇ ॥ 28 ॥

ಗಿರಿಃ ಪುಷ್ಪಿತಕೋ ನಾಮ ಸಿದ್ಧಚಾರಣಸೇವಿತಃ ।

ಚನ್ದ್ರಸೂರ್ಯಾಂಶುಸಙ್ಕಾಶಸ್ಸಾಗರಾಮ್ಬುಸಮಾವೃತಃ ॥ 29 ॥

ಭ್ರಾಜತೇ ವಿಪುಲೈಶ್ಶೃಙ್ಗೈರಮ್ಬರಂ ವಿಲಿಖನ್ನಿವ ।

ತಸ್ಯೈಕಂ ಕಾಞ್ಚನಂ ಶೃಙ್ಗಂ ಸೇವತೇಽಯಂ ದಿವಾಕರಃ ॥ 30 ॥

ಶ್ವೇತಂ ರಾಜತಮೇಕಂ ಚ ಸೇವತೇಽಯಂ ನಿಶಾಕರಃ ।

ನ ತಂ ಕೃತಘ್ನಾಃ ಪಶ್ಯನ್ತಿ ನ ನೃಶಂಸಾ ನ ನಾಸ್ತಿಕಾಃ ॥ 31 ॥

ಪ್ರಣಮ್ಯ ಶಿರಸಾ ಶೈಲಂ ತಂ ವಿಮಾರ್ಗತ ವಾನರಾಃ ।

ತಮತಿಕ್ರಮ್ಯ ದುರ್ಧರ್ಷ ಸ್ಸೂರ್ಯವಾನ್ನಾಮ ಪರ್ವತಃ ॥ 32 ॥

ಅಧ್ವನಾ ದುರ್ವಿಗಾಹೇನ ಯೋಜನಾನಿ ಚತುರ್ದಶ ।

ತತಸ್ತಮಪ್ಯತಿಕ್ರಮ್ಯ ವೈದ್ಯುತೋ ನಾಮ ಪರ್ವತಃ ॥ 33 ॥

ಸರ್ವಕಾಮಫಲೈರ್ವೃಕ್ಷೈ ಸ್ಸರ್ವಕಾಲಮನೋಹರೈಃ ।

ತತ್ರ ಭುಕ್ತ್ವಾ ವರಾರ್ಹಾಣಿ ಮೂಲಾನಿ ಚ ಫಲಾನಿ ಚ ॥ 34 ॥

ಮಧೂನಿ ಪೀತ್ವಾ ಮುಖ್ಯಾನಿ ಪರಂ ಗಚ್ಛತ ವಾನರಾಃ ।

ತತ್ರ ನೇತ್ರಮನಃಕಾನ್ತಃ ಕುಞ್ಜರೋ ನಾಮ ಪರ್ವತಃ ॥ 35 ॥

ಅಗಸ್ತ್ಯಭವನಂ ಯತ್ರ ನಿರ್ಮಿತಂ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಣಾ ।

ತತ್ರ ಯೋಜನವಿಸ್ತಾರಮುಚ್ಛ್ರಿತಂ ದಶಯೋಜನಮ್ ॥ 36 ॥

ಶರಣಂ ಕಾಞ್ಚನಂ ದಿವ್ಯಂ ನಾನಾರತ್ನವಿಭೂಷಿತಮ್ ।

ತತ್ರ ಭೋಗವತೀ ನಾಮ ಸರ್ಪಾಣಾಮಾಲಯಃ ಪುರೀ ॥ 37 ॥

ವಿಶಾಲಕಕ್ಷ್ಯಾ ದುರ್ಧರ್ಷಾ ಸರ್ವತಃ ಪರಿರಕ್ಷಿತಾ ।

ರಕ್ಷಿತಾ ಪನ್ನಗೈರ್ಘೋರೈಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣದಷ್ಟ್ರೈರೈರ್ಮಹಾವಿಷೈಃ ॥ 38 ॥

ಸರ್ಪರಾಜೋ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞೋ ಯಸ್ಯಾಂ ವಸತಿ ವಾಸುಕಿಃ ।

ನಿರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗಿತವ್ಯಾ ಚ ಸಾ ಚ ಭೋಗವತೀ ಪುರೀ ॥ 39 ॥

ತತ್ರ ಚಾನನ್ತರಾ ದೇಶಾ ಯೇ ಕೇಚನ ಸುಸಮ್ವೃತಾಃ ।

ತಂ ಚ ದೇಶಮತಿಕ್ರಮ್ಯ ಮಹಾನೃಷಭಸಂಸ್ಥಿತಃ ॥ 40 ॥

ಸರ್ವರತ್ನಮಯಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಋಷಭೋ ನಾಮ ಪರ್ವತಃ ।

ಗೋಶೀರ್ಷಕಂ ಪದ್ಮಕಂ ಚ ಹರಿಶ್ಯಾಮಂ ಚ ಚನ್ದನಮ್ ॥ 41 ॥

ದಿವ್ಯಮುತ್ಪದ್ಯತೇ ಯತ್ರ ತಚ್ಚೈವಾಗ್ನಿಸಮಪ್ರಭಮ್ ।

ನ ತು ತಚ್ಚನ್ದನಂ ದೃಷ್ಟವಾ ಸ್ಪ್ರಷ್ಟವ್ಯಂ ಚ ಕದಾಚನ ॥ 42 ॥

ರೋಹಿತಾ ನಾಮ ಗನ್ಧರ್ವಾ ಘೋರಾ ರಕ್ಷನ್ತಿ ತದ್ವನಮ್ ।

ತತ್ರ ಗನ್ಧರ್ವಪತಯಃ ಪಞ್ಚ ಸೂರ್ಯಸಮಪ್ರಭಾಃ ॥ 43 ॥

ಶೈಲೂಷೋ ಗ್ರಾಮಣೀ ಶ್ಶಿಗ್ರು ಶ್ಶುಭ್ರೋ ಬಭ್ರುಸ್ತಥೈವ ಚ ।

ರವಿಸೋಮಾಗ್ನಿವಪುಷಾಂ ನಿವಾಸಃ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಣಾಮ್ ॥ 44 ॥

ಅನ್ತೇ ಪೃಥಿವ್ಯಾ ದುರ್ಧರ್ಷಾಸ್ತತ್ರ ಸ್ವರ್ಗಜಿತಃ ಸ್ಥಿತಾಃ ।

ತತಃ ಪರಂ ನ ವಸ್ಸೇವ್ಯಃ ಪಿತೃಲೋಕ ಸ್ಸುದಾರುಣಃ ॥ 45 ॥

ರಾಜಧಾನೀ ಯಮಸ್ಯೈಷಾ ಕಷ್ಟೇನ ತಮಸಾ ವೃತಾ ।

ಏತಾವದೇವ ಯುಷ್ಮಾಭಿರ್ವೀರಾ ವಾನರಪುಙ್ಗವಾಃ ॥ 46 ॥

ಶಕ್ಯಂ ವಿಚೇತುಂ ಗನ್ತುಂ ವಾ ನಾತೋ ಗತಿಮತಾಂ ಗತಿಃ ।

ಸರ್ವಮೇತತ್ಸಮಾಲೋಕ್ಯ ಯಚ್ಚಾನ್ಯದಪಿ ದೃಶ್ಯತೇ ॥ 47 ॥

ಗತಿಂ ವಿದಿತ್ವಾ ವೈದೇಹ್ಯಾ ಸ್ಸನ್ನಿವರ್ತಿತುಮರ್ಹಥ ।

ಯಸ್ತು ಮಾಸಾನ್ನಿವೃತ್ತೋಽಗ್ರೇ ದೃಷ್ಟಾ ಸೀತೇತಿ ವಕ್ಷ್ಯತಿ ॥ 48 ॥

ಮತ್ತುಲ್ಯವಿಭವೋ ಭೋಗೈ ಸ್ಸುಖಂ ಸ ವಿಹರಿಷ್ಯತಿ ।

ತತಃ ಪ್ರಿಯತರೋ ನಾಸ್ತಿ ಮಮ ಪ್ರಾಣಾದ್ವಿಶೇಷತಃ ॥ 49 ॥

ಕೃತಾಪರಾಧೋ ಬಹುಶೋ ಮಮ ಬನ್ಧುರ್ಭವಿಷ್ಯತಿ ।

ಅಮಿತಬಲಪರಾಕ್ರಮಾ ಭವನ್ತೋ ವಿಪುಲಗುಣೇಷು ಕುಲೇಷು ಚ ಪ್ರಸೂತಾಃ ।

ಮನುಜಪತಿಸುತಾಂ ಯಥಾ ಲಭಧ್ವಂ ತದಧಿಗುಣಂ ಪುರುಷಾರ್ಥಮಾರಭಧ್ವಮ್ ॥ 50 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡೇ ಏಕಚತ್ವಾರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |

atha ekacatvāriṃśassargaḥ |

tataḥ prasthāpya sugrīvastanmahadvānaraṃ balam |

dakṣiṇāṃ preṣayāmāsa vānarānabhilakṣitān || 1 ||

nīla magnisutaṃ caiva hanumantaṃ ca vānaram |

pitāmahasutaṃ caiva jāmbavantaṃ mahābalam || 2 ||

suhotraṃ ca śarāriṃ ca śaragulmaṃ tathaiva ca |

gajaṃ gavākṣaṃ gavayaṃ suṣeṇamṛṣabhaṃ tathā || 3 ||

maindaṃ ca dvividaṃ caiva vijayaṃ gandhamādanam |

ulkāmukhamasaṅgaṃ ca hutāśanasutāvubhau || 4 ||

aṅgadapramukhānvīrānvīraḥ kapigaṇeśvaraḥ |

vegavikramasampannānsandideśa viśeṣavit || 5 ||

teṣāmagresaraṃ caiva mahābalamathāṅgadam |

vidhāya harivīrāṇāmādiśaddakṣiṇāṃ diśam || 6 ||

ye kecana samuddeśāstasyāṃ diśi sudurgamāḥ |

kapīśaḥ kapimukhyānāṃ sa teṣāṃ tānudāharat || 7 ||

sahasraśirasaṃ vindhyaṃ nānādrumalatāyutam |

narmadāṃ ca nadīṃ ramyāṃ mahoraganiṣevitām || 8 ||

tato godāvarīṃ ramyāṃ kṛṣṇaveṇīṃ mahānadīm |

varadāṃ ca mahābhāgāṃ mahoraganiṣevitām || 9 ||

mekhalāmutkalāṃ caiva daśārṇanagarāṇyapi |

āśvavantīmavantīṃ ca sarvāmevānupaśyata || 10 ||

vidarbhānṛṣikāṃścaiva ramyānmāhiṣakānapi |

tathā vaṅgānkaliṅgāṃśca kauśikāṃśca samantataḥ || 11 ||

anvīkṣya daṇḍakāraṇyaṃ saparvatanadīguhām |

nadīṃ godāvarīṃ caiva sarvamevānupaśyata || 12 ||

tathaivāndhrāṃśca puṇḍrāṃśca colānpāṇḍyāntsa keralān |

ayomukhaśca gantavyaḥ parvato dhātumaṇḍitaḥ || 13 ||

vicitraśikhara śśrīmāṃścitrapuṣpitakānanaḥ |

sacandanavanoddeśo mārgitavyo mahāgiriḥ || 14 ||

tatastāmāpagāṃ divyāṃ prasannasalilāṃ śivām |

tatra drakṣyatha kāverīṃ vihitāmapsarogaṇaiḥ || 15 ||

tasyāsīnaṃ nagasyāgre malayasya mahaujasam |

drakṣyathā'dityasaṅkāśamagastyamṛṣisattamam || 16 ||

tatastenābhyanujñātāḥ prasannena mahātmanā |

tāmraparṇīṃ grāhajuṣṭāṃ tariṣyatha mahānadīm || 17 ||

sā candanavanairdivyai pracchannā dvīpaśālinī |

kānteva yuvatiḥ kāntāṃ samudramavagāhate || 18 ||

tato hemamayaṃ divyaṃ muktāmaṇivibhūṣitam |

yuktaṃ kavāṭaṃ pāṇḍyānāṃ gatā drakṣyatha vānarāḥ || 19 ||

tatassamudramāsādya sampradhāryārthaniścayam |

agastyenāntare tatra sāgare viniveśitaḥ || 20 ||

citranānānagaḥ śrīmānmahendraḥ parvatottamaḥ |

jātarūpamayaḥ śrīmānavagāḍho mahārṇavam || 21 ||

nānāvidhairnagai ssarvailatābhiścopaśobhitam |

devarṣiyakṣapravarairapsarobhiśca sevitam || 22 ||

siddhacāraṇasaṅghaiśca prakīrṇaṃ samanoramam |

tamupaiti sahasrākṣaḥ sadā parvasu parvasu || 23 ||

dvīpastasyāpare pāre śatayojanamāyataḥ |

agamyo mānuṣairdīptastaṃ mārgadhvaṃ samantataḥ || 24 ||

tatra sarvātmanā sītā mārgitavyā viśeṣataḥ |

sa hi deśastu vadhyasya rāvaṇasya durātmanaḥ || 25 ||

rākṣasādhipatervāsassahasrākṣasamadyuteḥ |

dakṣiṇasya samudrasya madhye tasya tu rākṣasī || 26 ||

aṅgāraketi vikhyātā chāyāmākṛṣya bhojinī |

evaṃ nissaṃśayānkṛtvā saṃśayānnaṣṭasaṃśayāḥ || 27 ||

mṛgayadhvaṃ narendrasya patnīmamitatejasaḥ |

tamatikramya lakṣmīvānsamudre śatayojane || 28 ||

giriḥ puṣpitako nāma siddhacāraṇasevitaḥ |

candrasūryāṃśusaṅkāśassāgarāmbusamāvṛtaḥ || 29 ||

bhrājate vipulaiśśṛṅgairambaraṃ vilikhanniva |

tasyaikaṃ kāñcanaṃ śṛṅgaṃ sevate'yaṃ divākaraḥ || 30 ||

śvetaṃ rājatamekaṃ ca sevate'yaṃ niśākaraḥ |

na taṃ kṛtaghnāḥ paśyanti na nṛśaṃsā na nāstikāḥ || 31 ||

praṇamya śirasā śailaṃ taṃ vimārgata vānarāḥ |

tamatikramya durdharṣa ssūryavānnāma parvataḥ || 32 ||

adhvanā durvigāhena yojanāni caturdaśa |

tatastamapyatikramya vaidyuto nāma parvataḥ || 33 ||

sarvakāmaphalairvṛkṣai ssarvakālamanoharaiḥ |

tatra bhuktvā varārhāṇi mūlāni ca phalāni ca || 34 ||

madhūni pītvā mukhyāni paraṃ gacchata vānarāḥ |

tatra netramanaḥkāntaḥ kuñjaro nāma parvataḥ || 35 ||

agastyabhavanaṃ yatra nirmitaṃ viśvakarmaṇā |

tatra yojanavistāramucchritaṃ daśayojanam || 36 ||

śaraṇaṃ kāñcanaṃ divyaṃ nānāratnavibhūṣitam |

tatra bhogavatī nāma sarpāṇāmālayaḥ purī || 37 ||

viśālakakṣyā durdharṣā sarvataḥ parirakṣitā |

rakṣitā pannagairghoraistīkṣṇadaṣṭrairairmahāviṣaiḥ || 38 ||

sarparājo mahāprājño yasyāṃ vasati vāsukiḥ |

niryāya mārgitavyā ca sā ca bhogavatī purī || 39 ||

tatra cānantarā deśā ye kecana susamvṛtāḥ |

taṃ ca deśamatikramya mahānṛṣabhasaṃsthitaḥ || 40 ||

sarvaratnamayaḥ śrīmān ṛṣabho nāma parvataḥ |

gośīrṣakaṃ padmakaṃ ca hariśyāmaṃ ca candanam || 41 ||

divyamutpadyate yatra taccaivāgnisamaprabham |

na tu taccandanaṃ dṛṣṭavā spraṣṭavyaṃ ca kadācana || 42 ||

rohitā nāma gandharvā ghorā rakṣanti tadvanam |

tatra gandharvapatayaḥ pañca sūryasamaprabhāḥ || 43 ||

śailūṣo grāmaṇī śśigru śśubhro babhrustathaiva ca |

ravisomāgnivapuṣāṃ nivāsaḥ puṇyakarmaṇām || 44 ||

ante pṛthivyā durdharṣāstatra svargajitaḥ sthitāḥ |

tataḥ paraṃ na vassevyaḥ pitṛloka ssudāruṇaḥ || 45 ||

rājadhānī yamasyaiṣā kaṣṭena tamasā vṛtā |

etāvadeva yuṣmābhirvīrā vānarapuṅgavāḥ || 46 ||

śakyaṃ vicetuṃ gantuṃ vā nāto gatimatāṃ gatiḥ |

sarvametatsamālokya yaccānyadapi dṛśyate || 47 ||

gatiṃ viditvā vaidehyā ssannivartitumarhatha |

yastu māsānnivṛtto'gre dṛṣṭā sīteti vakṣyati || 48 ||

mattulyavibhavo bhogai ssukhaṃ sa vihariṣyati |

tataḥ priyataro nāsti mama prāṇādviśeṣataḥ || 49 ||

kṛtāparādho bahuśo mama bandhurbhaviṣyati |

amitabalaparākramā bhavanto vipulaguṇeṣu kuleṣu ca prasūtāḥ |

manujapatisutāṃ yathā labhadhvaṃ tadadhiguṇaṃ puruṣārthamārabhadhvam || 50 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ekacatvāriṃśassargaḥ ||