4.38 Kishkindhakanda - Ashtatrimsha Sargah

ॐ

4.38 ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡ - ಅಷ್ಟತ್ರಿಂಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಅಷ್ಟತ್ರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಯ ಚ ತತ್ಸರ್ವಮುಪಾಯನಮುಪಾಹೃತಮ್ ।

ವಾನರಾನ್ಸಾನ್ತ್ವಯಿತ್ವಾ ಚ ಸರ್ವಾನೇವ ವ್ಯಸರ್ಜಯತ್ ॥ 1 ॥

ವಿಸರ್ಜಯಿತ್ವಾ ಸ ಹರೀನ್ ಶೂರಾಂಸ್ತಾನ್ಕೃತಕರ್ಮಣಃ ।

ಮೇನೇ ಕೃತಾರ್ಥಮಾತ್ಮಾನಂ ರಾಘವಂ ಚ ಮಹಾಬಲಮ್ ॥ 2 ॥

ಸ ಲಕ್ಷ್ಮಣೋ ಭೀಮಬಲಂ ಸರ್ವವಾನರಸತ್ತಮಮ್ ।

ಅಬ್ರವೀತ್ಪ್ರಶ್ರಿತಂ ವಾಕ್ಯಂ ಸುಗ್ರೀವಂ ಸಮ್ಪ್ರಹರ್ಷಯನ್ ॥ 3 ॥

ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಯಾ ವಿನಿಷ್ಕ್ರಾಮ ಯದಿ ತೇ ಸೌಮ್ಯ ರೋಚತೇ ।

ತಸ್ಯ ತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಲಕ್ಷ್ಮಣಸ್ಯ ಸುಭಾಷಿತಮ್ ॥ 4 ॥

ಸುಗ್ರೀವಃ ಪರಮಪ್ರೀತೋ ವಾಕ್ಯಮೇತದುವಾಚ ಹ ।

ಏವಂ ಭವತು ಗಚ್ಛಾವಃ ಸ್ಥೇಯಂ ತ್ವಚ್ಛಾಸನೇ ಮಯಾ ॥ 5 ॥

ತಮೇವಮುಕ್ತ್ವಾ ಸುಗ್ರೀವೋ ಲಕ್ಷ್ಮಣಂ ಶುಭಲಕ್ಷಣಮ್ ।

ವಿಸರ್ಜಯಾಮಾಸ ತದಾ ತಾರಾಮನ್ಯಾಶ್ಚ ಯೋಷಿತಃ ॥ 6 ॥

ಏತೇತ್ಯುಚ್ಚೈರ್ಹರಿವರಾನ್ಸುಗ್ರೀವಸ್ಸಮುದಾಹರತ್ ।

ತಸ್ಯ ತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಹರಯಶ್ಶೀಘ್ರಮಾಯಯುಃ ॥ 7 ॥

ಬದ್ಧಾಞ್ಜಲಿಪುಟಾಸ್ಸರ್ವೇ ಯೇ ಸ್ಯುಃ ಸ್ತ್ರೀದರ್ಶನಕ್ಷಮಾಃ ।

ತಾನುವಾಚ ತತಃ ಪ್ರಾಪ್ತಾನ್ರಾಜಾಽರ್ಕಸದೃಶಪ್ರಭಃ ॥ 8 ॥

ಉಪಸ್ಥಾಪಯತ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ಶಿಬಿಕಾಂ ಮಮ ವಾನರಾಃ ।

ಶ್ರುತ್ವಾ ತು ವಚನಂ ತಸ್ಯ ಹರಯಶ್ಶೀಘ್ರವಿಕ್ರಮಾಃ ॥ 9 ॥

ಸಮುಪಸ್ಥಾಪಯಾಮಾಸುಶ್ಶಿಬಿಕಾಂ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನಾಮ್ ।

ತಾಮುಪಸ್ಥಾಪಿತಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಶಿಬಿಕಾಂ ವಾನರಾಧಿಪಃ ॥ 10 ॥

ಲಕ್ಷ್ಮಣಾಽರುಹ್ಯತಾಂ ಶೀಘ್ರಮಿತಿ ಸೌಮಿತ್ರಿಮಬ್ರವೀತ್ ।

ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಕಾಞ್ಚನಂ ಯಾನಂ ಸುಗ್ರೀವಸ್ಸೂರ್ಯಸನ್ನಿಭಮ್ ॥ 11 ॥

ಬೃಹದ್ಭಿರ್ಹರಿಭಿರ್ಯುಕ್ತಮಾರುರೋಹ ಸಲಕ್ಷ್ಮಣಃ ।

ಪಾಣ್ಡುರೇಣಾತಪತ್ರೇಣ ಮ್ರಿಯಮಾಣೇನ ಮೂರ್ಧನಿ ॥ 12 ॥

ಶುಕ್ಲೈಶ್ಚ ವಾಲವ್ಯಜನೈರ್ಧೂಯಮಾನೈಸ್ಸಮನ್ತತಃ ।

ಶಙ್ಖಭೇರೀನಿನಾದೈಶ್ಚ ಹರಿಭಿಶ್ಚಾಭಿವನ್ದಿತಃ ॥ 13 ॥

ನಿರ್ಯಯೌ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಸುಗ್ರೀವೋ ರಾಜ್ಯಶ್ರಿಯಮನುತ್ತಮಾಮ್ ।

ಸ ವಾನರಶತೈಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೈರ್ಬಹುಭಿ ಶ್ಶಸ್ತ್ರಪಾಣಿಭಿಃ ॥ 14 ॥

ಪರಿಕೀರ್ಣೋ ಯಯೌ ತತ್ರ ಯತ್ರ ರಾಮೋ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಃ ।

ಸ ತಂ ದೇಶಮನುಪ್ರಾಪ್ಯ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ರಾಮನಿಷೇವಿತಮ್ ॥ 15 ॥

ಅವಾತರನ್ಮಹಾತೇಜಾ ಶ್ಶಿಬಿಕಾಯಾಸ್ಸಲಕ್ಷ್ಮಣಃ ।

ಆಸಾದ್ಯ ಚ ತತೋ ರಾಮಂ ಕೃತಾಞ್ಜಲಿಪುಟೋಽಭವತ್ ॥ 16 ॥

ಕೃತಾಞ್ಜಲೌ ಸ್ಥಿತೇ ತಸ್ಮಿನ್ವಾನರಾಶ್ಚಾಭವಂಸ್ತಥಾ ।

ತಟಾಕಮಿವ ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರಾಮಃ ಕುಡ್ಮಲಪಙ್ಕಜಮ್ ॥ 17 ॥

ವಾನರಾಣಾಂ ಮಹತ್ಸೈನ್ಯಂ ಸುಗ್ರೀವೇ ಪ್ರೀತಿಮಾನಭೂತ್ ।

ಪಾದಯೋಃ ಪತಿತಂ ಮೂರ್ಧ್ನಾ ತಮುತ್ಥಾಪ್ಯ ಹರೀಶ್ವರಮ್ ॥ 18 ॥

ಪ್ರೇಮ್ಣಾ ಚ ಬಹುಮಾನಾಚ್ಚ ರಾಘವಃ ಪರಿಷಸ್ವಜೇ ।

ಪರಿಷ್ವಜ್ಯ ಚ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ನಿಷೀದೇತಿ ತತೋಽಬ್ರವೀತ್ ॥ 19 ॥

ನಿಷಣ್ಣಂ ತಂ ತತೋ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಕ್ಷಿತೌ ರಾಮೋಽಬ್ರವೀದ್ವಚಃ ।

ಧರ್ಮಮರ್ಥಂ ಚ ಕಾಮಂ ಚ ಯಸ್ತು ಕಾಲೇ ನಿಷೇವತೇ ॥ 20 ॥

ವಿಭಜ್ಯ ಸತತಂ ವೀರ ಸ್ಸ ರಾಜಾ ಹರಿಸತ್ತಮ ।

ಹಿತ್ವಾ ಧರ್ಮಂ ತಥಾಽರ್ಥಂ ಚ ಕಾಮಂ ಯಸ್ತು ನಿಷೇವತೇ ॥ 21 ॥

ಸ ವೃಕ್ಷಾಗ್ರೇ ಯಥಾ ಸುಪ್ತಃ ಪತಿತಃ ಪ್ರತಿಬುಧ್ಯತೇ ।

ಅಮಿತ್ರಾಣಾಂ ವಧೇ ಯುಕ್ತೋ ಮಿತ್ರಾಣಾಂ ಸಙ್ಗ್ರಹೇ ರತಃ ॥ 22 ॥

ತ್ರಿವರ್ಗಫಲಭೋಕ್ತಾ ತು ರಾಜಾ ಧರ್ಮೇಣ ಯುಜ್ಯತೇ ।

ಉದ್ಯೋಗಸಮಯಸ್ತ್ವೇಷಪ್ರಾಪ್ತಶ್ಶತ್ರುವಿನಾಶನ ॥ 23 ॥

ಸಞ್ಚಿನ್ತ್ಯತಾಂ ಹಿ ಪಿಙ್ಗೇಶ ಹರಿಭಿಸ್ಸಹ ಮನ್ತ್ರಿಭಿಃ ।

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತು ಸುಗ್ರೀವೋ ರಾಮಂ ವಚನಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 24 ॥

ಪ್ರಣಷ್ಟಾ ಶ್ರೀಶ್ಚ ಕೀರ್ತಿಶ್ಚ ಕಪಿರಾಜ್ಯಂ ಚ ಶಾಶ್ವತಮ್ ।

ತ್ವತ್ಪ್ರಸಾದಾನ್ಮಹಾಬಾಹೋ ಪುನಃಪ್ರಾಪ್ತಮಿದಂ ಮಯಾ ॥ 25 ॥

ತವ ದೇವ ಪ್ರಸಾದಾಚ್ಚ ಭ್ರಾತುಶ್ಚ ಜಯತಾಂ ವರ ।

ಕೃತಂ ನ ಪ್ರತಿಕುರ್ಯಾದ್ಯಃ ಪುರುಷಾಣಾಂ ಸ ದೂಷಕಃ ॥ 26 ॥

ಏತೇ ವಾನರಮೂಖ್ಯಾಶ್ಚ ಶತಶಶ್ಶತ್ರುಸೂದನ ।

ಪ್ರಾಪ್ತಾಶ್ಚಾದಾಯ ಬಲಿನಃ ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ಸರ್ವವಾನರಾನ್ ॥ 27 ॥

ಋಕ್ಷಾಶ್ಚಾವಹಿತಾಶ್ಶೂರಾ ಗೋಲಾಙ್ಗೂಲಾಶ್ಚ ರಾಘವ ।

ಕಾನ್ತಾರವನದುರ್ಗಾಣಾಮಭಿಜ್ಞಾ ಘೋರದರ್ಶನಾಃ ॥ 28 ॥

ದೇವಗನ್ಧರ್ವಪುತ್ರಾಶ್ಚ ವಾನರಾಃ ಕಾಮರೂಪಿಣಃ ।

ಸ್ವೈಸ್ಸ್ವೈಃ ಪರಿವೃತಾಸ್ಸೈನ್ಯೈರ್ವರ್ತನ್ತೇ ಪಥಿ ರಾಘವ ॥ 29 ॥

ಶತೈಶ್ಶತಸಹಸ್ರೈಶ್ಚ ವರ್ತನ್ತೇ ಕೋಟಿಭಿಶ್ಚ ಪ್ಲವಙ್ಗಮಾಃ ।

ಅಯುತೈಶ್ಚಾವೃತಾ ವೀರಾಶ್ಶಙ್ಕುಭಿಶ್ಚ ಪರನ್ತಪ ॥ 30 ॥

ಅರ್ಬುದೈರರ್ಬುದಶತೈರ್ಮಧ್ಯೈಶ್ಚಾನ್ತ್ಯೈಶ್ಚ ವಾನರಾಃ ।

ಸಮುದ್ರೈಶ್ಚ ಪರಾರ್ಧೈಶ್ಚ ಹರಯೋ ಹರಿಯೂಥಪಾಃ ॥ 31 ॥

ಆಗಮಿಷ್ಯನ್ತಿ ತೇ ರಾಜನ್ಮಹೇನ್ದ್ರಸಮವಿಕ್ರಮಾಃ ।

ಮೇರುಮನ್ದರಸಙ್ಕಾಶಾ ವಿನ್ಧ್ಯ ಮೇರುಕೃತಾಲಯಾಃ ॥ 32 ॥

ತೇ ತ್ವಾಮಭಿಗಮಿಷ್ಯನ್ತಿ ರಾಕ್ಷಸಂ ಯೇ ಸಬಾನ್ಧವಮ್ ।

ನಿಹತ್ಯ ರಾವಣಂ ಸಖ್ಯೇ ಹ್ಯಾನಯಿಷ್ಯನ್ತಿ ಮೈಥಿಲೀಮ್ ॥ 33 ॥

ತತಸ್ತಮುದ್ಯೋಗಮವೇಕ್ಷ್ಯ ಬುದ್ಧಿಮಾ ನ್ಹರಿಪ್ರವೀರಸ್ಯ ನಿದೇಶವರ್ತಿನಃ ।

ಬಭೂವ ಹರ್ಷಾದ್ವಸುಧಾಧಿಪಾತ್ಮಜಃ ಪ್ರಬುದ್ಧನೀಲೋತ್ಪಲತುಲ್ಯದರ್ಶನಃ ॥ 34 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡೇ ಅಷ್ಟತ್ರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |

atha aṣṭatriṃśassargaḥ |

pratigṛhya ca tatsarvamupāyanamupāhṛtam |

vānarānsāntvayitvā ca sarvāneva vyasarjayat || 1 ||

visarjayitvā sa harīn śūrāṃstānkṛtakarmaṇaḥ |

mene kṛtārthamātmānaṃ rāghavaṃ ca mahābalam || 2 ||

sa lakṣmaṇo bhīmabalaṃ sarvavānarasattamam |

abravītpraśritaṃ vākyaṃ sugrīvaṃ sampraharṣayan || 3 ||

kiṣkindhāyā viniṣkrāma yadi te saumya rocate |

tasya tadvacanaṃ śrutvā lakṣmaṇasya subhāṣitam || 4 ||

sugrīvaḥ paramaprīto vākyametaduvāca ha |

evaṃ bhavatu gacchāvaḥ stheyaṃ tvacchāsane mayā || 5 ||

tamevamuktvā sugrīvo lakṣmaṇaṃ śubhalakṣaṇam |

visarjayāmāsa tadā tārāmanyāśca yoṣitaḥ || 6 ||

etetyuccairharivarānsugrīvassamudāharat |

tasya tadvacanaṃ śrutvā harayaśśīghramāyayuḥ || 7 ||

baddhāñjalipuṭāssarve ye syuḥ strīdarśanakṣamāḥ |

tānuvāca tataḥ prāptānrājā'rkasadṛśaprabhaḥ || 8 ||

upasthāpayata kṣipraṃ śibikāṃ mama vānarāḥ |

śrutvā tu vacanaṃ tasya harayaśśīghravikramāḥ || 9 ||

samupasthāpayāmāsuśśibikāṃ priyadarśanām |

tāmupasthāpitāṃ dṛṣṭvā śibikāṃ vānarādhipaḥ || 10 ||

lakṣmaṇā'ruhyatāṃ śīghramiti saumitrimabravīt |

ityuktvā kāñcanaṃ yānaṃ sugrīvassūryasannibham || 11 ||

bṛhadbhirharibhiryuktamāruroha salakṣmaṇaḥ |

pāṇḍureṇātapatreṇa mriyamāṇena mūrdhani || 12 ||

śuklaiśca vālavyajanairdhūyamānaissamantataḥ |

śaṅkhabherīninādaiśca haribhiścābhivanditaḥ || 13 ||

niryayau prāpya sugrīvo rājyaśriyamanuttamām |

sa vānaraśataistīkṣṇairbahubhi śśastrapāṇibhiḥ || 14 ||

parikīrṇo yayau tatra yatra rāmo vyavasthitaḥ |

sa taṃ deśamanuprāpya śreṣṭhaṃ rāmaniṣevitam || 15 ||

avātaranmahātejā śśibikāyāssalakṣmaṇaḥ |

āsādya ca tato rāmaṃ kṛtāñjalipuṭo'bhavat || 16 ||

kṛtāñjalau sthite tasminvānarāścābhavaṃstathā |

taṭākamiva taṃ dṛṣṭvā rāmaḥ kuḍmalapaṅkajam || 17 ||

vānarāṇāṃ mahatsainyaṃ sugrīve prītimānabhūt |

pādayoḥ patitaṃ mūrdhnā tamutthāpya harīśvaram || 18 ||

premṇā ca bahumānācca rāghavaḥ pariṣasvaje |

pariṣvajya ca dharmātmā niṣīdeti tato'bravīt || 19 ||

niṣaṇṇaṃ taṃ tato dṛṣṭvā kṣitau rāmo'bravīdvacaḥ |

dharmamarthaṃ ca kāmaṃ ca yastu kāle niṣevate || 20 ||

vibhajya satataṃ vīra ssa rājā harisattama |

hitvā dharmaṃ tathā'rthaṃ ca kāmaṃ yastu niṣevate || 21 ||

sa vṛkṣāgre yathā suptaḥ patitaḥ pratibudhyate |

amitrāṇāṃ vadhe yukto mitrāṇāṃ saṅgrahe rataḥ || 22 ||

trivargaphalabhoktā tu rājā dharmeṇa yujyate |

udyogasamayastveṣaprāptaśśatruvināśana || 23 ||

sañcintyatāṃ hi piṅgeśa haribhissaha mantribhiḥ |

evamuktastu sugrīvo rāmaṃ vacanamabravīt || 24 ||

praṇaṣṭā śrīśca kīrtiśca kapirājyaṃ ca śāśvatam |

tvatprasādānmahābāho punaḥprāptamidaṃ mayā || 25 ||

tava deva prasādācca bhrātuśca jayatāṃ vara |

kṛtaṃ na pratikuryādyaḥ puruṣāṇāṃ sa dūṣakaḥ || 26 ||

ete vānaramūkhyāśca śataśaśśatrusūdana |

prāptāścādāya balinaḥ pṛthivyāṃ sarvavānarān || 27 ||

ṛkṣāścāvahitāśśūrā golāṅgūlāśca rāghava |

kāntāravanadurgāṇāmabhijñā ghoradarśanāḥ || 28 ||

devagandharvaputrāśca vānarāḥ kāmarūpiṇaḥ |

svaissvaiḥ parivṛtāssainyairvartante pathi rāghava || 29 ||

śataiśśatasahasraiśca vartante koṭibhiśca plavaṅgamāḥ |

ayutaiścāvṛtā vīrāśśaṅkubhiśca parantapa || 30 ||

arbudairarbudaśatairmadhyaiścāntyaiśca vānarāḥ |

samudraiśca parārdhaiśca harayo hariyūthapāḥ || 31 ||

āgamiṣyanti te rājanmahendrasamavikramāḥ |

merumandarasaṅkāśā vindhya merukṛtālayāḥ || 32 ||

te tvāmabhigamiṣyanti rākṣasaṃ ye sabāndhavam |

nihatya rāvaṇaṃ sakhye hyānayiṣyanti maithilīm || 33 ||

tatastamudyogamavekṣya buddhimā nharipravīrasya nideśavartinaḥ |

babhūva harṣādvasudhādhipātmajaḥ prabuddhanīlotpalatulyadarśanaḥ || 34 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe aṣṭatriṃśassargaḥ ||