4.37 Kishkindhakanda - Saptatrimsha Sargah

ॐ

4.37 ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡ - ಸಪ್ತತ್ರಿಂಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಸಪ್ತತ್ರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತು ಸುಗ್ರೀವೋ ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನ ಮಹಾತ್ಮನಾ ।

ಹನೂಮನ್ತಂ ಸ್ಥಿತಂ ಪಾರ್ಶ್ವೇ ಸಚಿವನ್ತ್ವಿದಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 1 ॥

ಮಹೇನ್ದ್ರಹಿಮವದ್ವಿನ್ಧ್ಯಕೈಲಾಸಶಿಖರೇಷು ಚ ।

ಮನ್ದರೇ ಪಾಣ್ಡುಶಿಖರೇ ಪಞ್ಚಶೈಲೇಷು ಯೇ ಸ್ಥಿತಾಃ ॥ 2 ॥

ತರುಣಾದಿತ್ಯವರ್ಣೇಷು ಭ್ರಾಜಮಾನೇಷು ಸರ್ವತಃ ।

ಪರ್ವತೇಷು ಸಮುದ್ರಾನ್ತೇ ಪಶ್ಚಿಮಾಯಾಂ ಚ ಯೇ ದಿಶಿ ॥ 3 ॥

ಆದಿತ್ಯಭವನೇ ಚೈವ ಗಿರೌ ಸನ್ಧ್ಯಾಭ್ರಸನ್ನಿಭೇ ।

ಪದ್ಮಾತಾಲವನಂ ಭೀಮಂ ಸಂಶ್ರಿತಾ ಹರಿಪುಙ್ಗವಾಃ ॥ 4 ॥

ಅಞ್ಜನಾಮ್ಬುದಸಙ್ಕಾಶಾಃ ಕುಞ್ಜರಪ್ರತಿಮೌಜಸಃ ।

ಅಞ್ಜನೇ ಪರ್ವತೇ ಚೈವ ಯೇ ವಸನ್ತಿ ಪ್ಲವಙ್ಗಮಾಃ ॥ 5 ॥

ಮನಶ್ಶಿಲಾ ಗುಹಾವಾಸಾ ವಾನರಾಃ ಕನಕಪ್ರಭಾಃ ।

ಮೇರುಪಾರ್ಶ್ವಗತಾಶ್ಚೈವ ಯೇ ಧೂಮ್ರಗಿರಿಂ ಸಂಶ್ರಿತಾಃ ॥ 6 ॥

ತರುಣಾದಿತ್ಯವರ್ಣಾಶ್ಚ ಪರ್ವತೇ ಯೇ ಮಹಾರುಣೇ ।

ಪಿಬನ್ತೋ ಮಧುಮೈರೇಯಂ ಭೀಮವೇಗಾಃ ಪ್ಲವಙ್ಗಮಾಃ ॥ 7 ॥

ವನೇಷು ಚ ಸುರಮ್ಯೇಷು ಸುಗನ್ಧಿಷು ಮಹತ್ಸು ಚ ।

ತಾಪಸಾನಾಂ ಚ ರಮ್ಯೇಷು ವನಾನ್ತೇಷು ಸಮನ್ತತಃ ॥ 8 ॥

ತಾಂಸ್ತಾಂ ಸ್ತ್ವಮಾನಯ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ಸರ್ವವಾನರಾನ್ ।

ಸಾಮದಾನಾದಿಭಿಃ ಸ್ಸರ್ವೈರಾಶು ಪ್ರೇಷಯ ವಾನರಾನ್ ॥ 9 ॥

ಪ್ರೇಷಿತಾಃ ಪ್ರಥಮಂ ಯೇ ಚ ಮಯಾದೂತಾ ಮಹಾಜವಾಃ ।

ತ್ವರಣಾರ್ಥಂ ತು ಭೂಯಸ್ತ್ವಂ ಹರೀನ್ ಸಮ್ಪ್ರೇಷಯಾಪರಾನ್ ॥ 10 ॥

ಯೇ ಪ್ರಸಕ್ತಾಶ್ಚ ಕಾಮೇಷು ದೀರ್ಘಸೂತ್ರಾಶ್ಚ ವಾನರಾಃ ।

ಇಹಾಽನಯಸ್ವ ತಾನ್ ಸರ್ವಾನ್ ಶೀಘ್ರಂ ತು ಮಮ ಶಾಸನಾತ್ ॥ 11 ॥

ಅಹೋಭಿರ್ದಶಭಿರ್ಯೇ ಚ ನಾಗಚ್ಛನ್ತಿ ಮಮಾಜ್ಞಯಾ ।

ಹನ್ತವ್ಯಾಸ್ತೇ ದುರಾತ್ಮಾನೋ ರಾಜಶಾಸನದೂಷಕಾಃ ॥ 12 ॥

ಶತಾನ್ಯಥ ಸಹಸ್ರಾಣಾಂ ಕೋಟ್ಯಶ್ಚ ಮಮ ಶಾಸನಾತ್ ।

ಪ್ರಯಾನ್ತು ಕಪಿಸಿಂಹಾನಾಂ ದಿಶೋ ಮಮ ಮತೇ ಸ್ಥಿತಾಃ ॥ 13 ॥

ಮೇಘಪರ್ವತಸಙ್ಕಾಶಾಶ್ಛಾದಯನ್ತ ಇವಾಮ್ಬರಮ್ ।

ಘೋರರೂಪಾಃ ಕಪಿಶ್ರೇಷ್ಠಾ ಯಾನ್ತು ಮಚ್ಛಾಸನಾದಿತಃ ॥ 14 ॥

ತೇ ಗತಿಜ್ಞಾ ಗತಿಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ಸರ್ವವಾನರಾಃ ।

ಆನಯನ್ತು ಹರೀನ್ ಸರ್ವಾಂಸ್ತ್ವರಿತಾ ಶಸನಾನ್ಮಮ ॥ 15 ॥

ತಸ್ಯ ವಾನರ ರಾಜಸ್ಯ ಶ್ರುತ್ವಾ ವಾಯುಸುತೋ ವಚಃ ।

ದಿಕ್ಷು ಸರ್ವಾಸು ವಿಕ್ರಾನ್ತಾನ್ಪ್ರೇಷಯಾಮಾಸ ವಾನರಾನ್ ॥ 16 ॥

ತೇ ಪದಂ ವಿಷ್ಣುವಿಕ್ರಾನ್ತಂ ಪತತ್ರಿಜ್ಯೋತಿರಧ್ವಗಾಃ ।

ಪ್ರಯಾತಾಃ ಪ್ರಹಿತಾ ರಾಜ್ಞಾ ಹರಯಸ್ತತ್ಕ್ಷಣೇನ ವೈ ॥ 17 ॥

ತೇ ಸಮುದ್ರೇಷು ಗಿರಿಷು ವನೇಷು ಚ ಸರಸ್ಸು ಚ ।

ವಾನರಾ ವಾನರಾನ್ಸರ್ವಾನ್ರಾಮಹೇತೋರಚೋದಯನ್ ॥ 18 ॥

ಮೃತ್ಯುಕಾಲೋಪಮಸ್ಯಾಽಜ್ಞಾಂ ರಾಜರಾಜಸ್ಯ ವಾನರಾಃ ।

ಸುಗ್ರೀವಸ್ಯಾಯಯು ಶ್ಶ್ರುತ್ವಾ ಸುಗ್ರೀವಭಯದರ್ಶಿನಃ ॥ 19 ॥

ತತಸ್ತೇಽಞ್ಜನಸಙ್ಕಾಶಾ ಗಿರೇಸ್ತಸ್ಮಾನ್ಮಹಾಜವಾಃ ।

ತಿಸ್ರಃ ಕೋಟ್ಯಃ ಪ್ಲವಙ್ಗಾನಾಂ ನಿರ್ಯಯುರ್ಯತ್ರ ರಾಘವಃ ॥ 20 ॥

ಅಸ್ತಂ ಗಚ್ಛತಿ ಯತ್ರಾರ್ಕಸ್ತಸ್ಮಿನ್ಗಿರಿವರೇ ಸ್ಥಿತಾಃ ।

ಸನ್ತಪ್ತ ಹೇಮಮಹಾಭಾಸಸ್ತಸ್ಮಾತ್ಕೋಟ್ಯೋ ದಶ ಚ್ಯುತಾಃ ॥ 21 ॥

ಕೈಲಾಸಶಿಖರೇಭ್ಯಶ್ಚ ಸಿಂಹಕೇಸರವರ್ಚಸಾಮ್ ।

ತತಃ ಕೋಟಿಸಹಸ್ರಾಣಿ ವಾನರಾಣಾಮುಪಾಗಮನ್ ॥ 22 ॥

ಫಲಮೂಲೇನ ಜೀವನ್ತೋ ಹಿಮವನ್ತಮುಪಾಶ್ರಿತಾಃ ।

ತೇಷಾಂ ಕೋಟಿಸಹಸ್ರಾಣಾಂ ಸಹಸ್ರಂ ಸಮವರ್ತತ ॥ 23 ॥

ಅಙ್ಗಾರಕಸಮಾನಾನಾಂ ಭೀಮಾನಾಂ ಭೀಮಕರ್ಮಣಾಮ್ ।

ವಿನ್ಧ್ಯಾದ್ವಾನರಕೋಟೀನಾಂ ಸಹಸ್ರಾಣ್ಯಪತನ್ದ್ರುತಮ್ ॥ 24 ॥

ಕ್ಷೀರೋದವೇಲಾನಿಲಯಾಸ್ತಮಾಲವನವಾಸಿನಃ ।

ನಾರಿಕೇಲಾಶನಾಶ್ಚೈವ ತೇಷಾಂ ಸಙ್ಖ್ಯಾ ನ ವಿದ್ಯತೇ ॥ 25 ॥

ವನೇಭ್ಯೋ ಗಹ್ವರೇಭ್ಯಶ್ಚ ಸರಿದ್ಭ್ಯಶ್ಚ ಮಹಾಜವಾ ।

ಆಗಚ್ಛದ್ವಾನರೀ ಸೇನಾ ಪಿಬನ್ತೀವ ದಿವಾಕರಮ್ ॥ 26 ॥

ಯೇ ತು ತ್ವರಯಿತುಂ ಯಾತಾ ವಾನರಾಸ್ಸರ್ವವಾನರಾನ್ ।

ತೇ ವೀರಾ ಹಿಮವಚ್ಛೈಲಂ ದದೃಶುಸ್ತಂ ಮಹಾದ್ರುಮಮ್ ॥ 27 ॥

ತಸ್ಮಿನ್ಗಿರಿವರೇ ರಮ್ಯೇ ಯಜ್ಞೋ ಮಾಹೇಶ್ವರಃ ಪುರಾ ।

ಸರ್ವದೇವಮನಸ್ತೋಷೋ ಬಭೌ ದಿವ್ಯೋ ಮನೋಹರಃ ॥ 28 ॥

ಅನ್ನನಿಷ್ಯನ್ದಜಾತಾನಿ ಮೂಲಾನಿ ಚ ಫಲಾನಿ ಚ ।

ಅಮೃತಾಸ್ವಾದಕಲ್ಪಾನಿ ದದೃಶುಸ್ತತ್ರ ವಾನರಾಃ ॥ 29 ॥

ತದನ್ನಸಮ್ಭವಂ ದಿವ್ಯಂ ಫಲಮೂಲಂ ಮನೋಹರಮ್ ।

ಯಃ ಕಶ್ಚಿತ್ಸಕೃದಶ್ನಾತಿ ಮಾಸಂ ಭವತಿ ತರ್ಪಿತಃ ॥ 30 ॥

ತಾನಿ ಮೂಲಾನಿ ದಿವ್ಯಾನಿ ಫಲಾನಿ ಚ ಫಲಾಶನಾಃ ।

ಔಷಧಾನಿ ಚ ದಿವ್ಯಾನಿ ಜಗೃಹುರ್ಹರಿಯೂಥಪಾಃ ॥ 31 ॥

ತಸ್ಮಾಚ್ಚ ಯಜ್ಞಾಯತನಾತ್ಪುಷ್ಪಾಣಿ ಸುರಭೀಣಿ ಚ ।

ಆನಿನ್ಯುರ್ವಾನರಾ ಗತ್ವಾ ಸುಗ್ರೀವಪ್ರಿಯಕಾರಣಾತ್ ॥ 32 ॥

ತೇ ತು ಸರ್ವೇ ಹರಿವರಾಃ ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ಸರ್ವವಾನರಾನ್ ।

ಸಞ್ಚೋದಯಿತ್ವಾ ತ್ವರಿತಾ ಯೂಥಾನಾಂ ಜಗ್ಮುರಗ್ರತಃ ॥ 33 ॥

ತೇ ತು ತೇನ ಮುಹೂರ್ತೇನ ಯೂಥಪಾಶ್ಶೀಘ್ರಗಾಮಿನಃ ।

ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಂ ತ್ವರಯಾ ಪ್ರಾಪ್ತಾ ಸ್ಸುಗ್ರೀವೋ ಯತ್ರ ವಾನರಃ ॥ 34 ॥

ತೇ ಗೃಹೀತ್ವೌಷಧೀಸ್ಸರ್ವಾಃ ಫಲಮೂಲಂ ಚ ವಾನರಾಃ ।

ತಂ ಪ್ರತಿಗ್ರಾಹಯಾಮಾಸುರ್ವಚನಂ ಚೇದಮಬ್ರುವನ್ ॥ 35 ॥

ಸರ್ವೇ ಪರಿಗತಾಶ್ಶೈಲಾಸ್ಸಮುದ್ರಾಶ್ಚ ವನಾನಿ ಚ ।

ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ವಾನರಾಸ್ಸರ್ವೇ ಶಾಸನಾದುಪಯಾನ್ತಿ ತೇ ॥ 36 ॥

ಏವಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ತತೋ ಹೃಷ್ಟ ಸ್ಸುಗ್ರೀವಃ ಪ್ಲವಗಾಧಿಪಃ ।

ಪ್ರತಿಜಗ್ರಾಹ ತತ್ಪ್ರತೀತಸ್ತೇಷಾಂ ಸರ್ವಮುಪಾಯನಮ್ ॥ 37 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡೇ ಸಪ್ತತ್ರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |

atha saptatriṃśassargaḥ |

evamuktastu sugrīvo lakṣmaṇena mahātmanā |

hanūmantaṃ sthitaṃ pārśve sacivantvidamabravīt || 1 ||

mahendrahimavadvindhyakailāsaśikhareṣu ca |

mandare pāṇḍuśikhare pañcaśaileṣu ye sthitāḥ || 2 ||

taruṇādityavarṇeṣu bhrājamāneṣu sarvataḥ |

parvateṣu samudrānte paścimāyāṃ ca ye diśi || 3 ||

ādityabhavane caiva girau sandhyābhrasannibhe |

padmātālavanaṃ bhīmaṃ saṃśritā haripuṅgavāḥ || 4 ||

añjanāmbudasaṅkāśāḥ kuñjarapratimaujasaḥ |

añjane parvate caiva ye vasanti plavaṅgamāḥ || 5 ||

manaśśilā guhāvāsā vānarāḥ kanakaprabhāḥ |

merupārśvagatāścaiva ye dhūmragiriṃ saṃśritāḥ || 6 ||

taruṇādityavarṇāśca parvate ye mahāruṇe |

pibanto madhumaireyaṃ bhīmavegāḥ plavaṅgamāḥ || 7 ||

vaneṣu ca suramyeṣu sugandhiṣu mahatsu ca |

tāpasānāṃ ca ramyeṣu vanānteṣu samantataḥ || 8 ||

tāṃstāṃ stvamānaya kṣipraṃ pṛthivyāṃ sarvavānarān |

sāmadānādibhiḥ ssarvairāśu preṣaya vānarān || 9 ||

preṣitāḥ prathamaṃ ye ca mayādūtā mahājavāḥ |

tvaraṇārthaṃ tu bhūyastvaṃ harīn sampreṣayāparān || 10 ||

ye prasaktāśca kāmeṣu dīrghasūtrāśca vānarāḥ |

ihā'nayasva tān sarvān śīghraṃ tu mama śāsanāt || 11 ||

ahobhirdaśabhirye ca nāgacchanti mamājñayā |

hantavyāste durātmāno rājaśāsanadūṣakāḥ || 12 ||

śatānyatha sahasrāṇāṃ koṭyaśca mama śāsanāt |

prayāntu kapisiṃhānāṃ diśo mama mate sthitāḥ || 13 ||

meghaparvatasaṅkāśāśchādayanta ivāmbaram |

ghorarūpāḥ kapiśreṣṭhā yāntu macchāsanāditaḥ || 14 ||

te gatijñā gatiṃ jñātvā pṛthivyāṃ sarvavānarāḥ |

ānayantu harīn sarvāṃstvaritā śasanānmama || 15 ||

tasya vānara rājasya śrutvā vāyusuto vacaḥ |

dikṣu sarvāsu vikrāntānpreṣayāmāsa vānarān || 16 ||

te padaṃ viṣṇuvikrāntaṃ patatrijyotiradhvagāḥ |

prayātāḥ prahitā rājñā harayastatkṣaṇena vai || 17 ||

te samudreṣu giriṣu vaneṣu ca sarassu ca |

vānarā vānarānsarvānrāmahetoracodayan || 18 ||

mṛtyukālopamasyā'jñāṃ rājarājasya vānarāḥ |

sugrīvasyāyayu śśrutvā sugrīvabhayadarśinaḥ || 19 ||

tataste'ñjanasaṅkāśā girestasmānmahājavāḥ |

tisraḥ koṭyaḥ plavaṅgānāṃ niryayuryatra rāghavaḥ || 20 ||

astaṃ gacchati yatrārkastasmingirivare sthitāḥ |

santapta hemamahābhāsastasmātkoṭyo daśa cyutāḥ || 21 ||

kailāsaśikharebhyaśca siṃhakesaravarcasām |

tataḥ koṭisahasrāṇi vānarāṇāmupāgaman || 22 ||

phalamūlena jīvanto himavantamupāśritāḥ |

teṣāṃ koṭisahasrāṇāṃ sahasraṃ samavartata || 23 ||

aṅgārakasamānānāṃ bhīmānāṃ bhīmakarmaṇām |

vindhyādvānarakoṭīnāṃ sahasrāṇyapatandrutam || 24 ||

kṣīrodavelānilayāstamālavanavāsinaḥ |

nārikelāśanāścaiva teṣāṃ saṅkhyā na vidyate || 25 ||

vanebhyo gahvarebhyaśca saridbhyaśca mahājavā |

āgacchadvānarī senā pibantīva divākaram || 26 ||

ye tu tvarayituṃ yātā vānarāssarvavānarān |

te vīrā himavacchailaṃ dadṛśustaṃ mahādrumam || 27 ||

tasmingirivare ramye yajño māheśvaraḥ purā |

sarvadevamanastoṣo babhau divyo manoharaḥ || 28 ||

annaniṣyandajātāni mūlāni ca phalāni ca |

amṛtāsvādakalpāni dadṛśustatra vānarāḥ || 29 ||

tadannasambhavaṃ divyaṃ phalamūlaṃ manoharam |

yaḥ kaścitsakṛdaśnāti māsaṃ bhavati tarpitaḥ || 30 ||

tāni mūlāni divyāni phalāni ca phalāśanāḥ |

auṣadhāni ca divyāni jagṛhurhariyūthapāḥ || 31 ||

tasmācca yajñāyatanātpuṣpāṇi surabhīṇi ca |

āninyurvānarā gatvā sugrīvapriyakāraṇāt || 32 ||

te tu sarve harivarāḥ pṛthivyāṃ sarvavānarān |

sañcodayitvā tvaritā yūthānāṃ jagmuragrataḥ || 33 ||

te tu tena muhūrtena yūthapāśśīghragāminaḥ |

kiṣkindhāṃ tvarayā prāptā ssugrīvo yatra vānaraḥ || 34 ||

te gṛhītvauṣadhīssarvāḥ phalamūlaṃ ca vānarāḥ |

taṃ pratigrāhayāmāsurvacanaṃ cedamabruvan || 35 ||

sarve parigatāśśailāssamudrāśca vanāni ca |

pṛthivyāṃ vānarāssarve śāsanādupayānti te || 36 ||

evaṃ śrutvā tato hṛṣṭa ssugrīvaḥ plavagādhipaḥ |

pratijagrāha tatpratītasteṣāṃ sarvamupāyanam || 37 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe saptatriṃśassargaḥ ||