4.35 Kishkindhakanda - Panchatrimsha Sargah

ॐ

4.35 ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡ - ಪಞ್ಚತ್ರಿಂಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಪಞ್ಚತ್ರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ತಥಾ ಬ್ರುವಾಣಂ ಸೌಮಿತ್ರಿಂ ಪ್ರದೀಪ್ತಮಿವ ತೇಜಸಾ ।

ಅಬ್ರವೀಲ್ಲಕ್ಷ್ಮಣಂ ತಾರಾ ತಾರಾಧಿಪನಿಭಾನನಾ ॥ 1 ॥

ನೈವಂ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ವಕ್ತವ್ಯೋ ನಾಯಂ ಪರುಷಮರ್ಹತಿ ।

ಹರೀಣಾಮೀಶ್ವರಶ್ಶ್ರೋತುಂ ತವ ವಕ್ತ್ರಾದ್ವಿಶೇಷತಃ ॥ 2 ॥

ನೈವಾಕೃತಜ್ಞಸ್ಸುಗ್ರೀವೋ ನ ಶಠೋ ನಾಪಿ ದಾರುಣಃ ।

ನೈವಾನೃತಕಥೋ ವೀರ ನ ಜಿಹ್ಮಶ್ಚ ಕಪೀಶ್ವರಃ ॥ 3 ॥

ಉಪಕಾರಂ ಕೃತಂ ವೀರೋ ನಾಪ್ಯಯಂ ವಿಸ್ಮೃತಃ ಕಪಿಃ ।

ರಾಮೇಣ ವೀರ ಸುಗ್ರೀವೋ ಯದನ್ಯೈರ್ದುಷ್ಕರಂ ರಣೇ ॥ 4 ॥

ರಾಮಪ್ರಸಾದಾತ್ಕೀರ್ತಿಞ್ಚ ಕಪಿರಾಜ್ಯಂ ಚ ಶಾಶ್ವತಮ್ ।

ಪ್ರಾಪ್ತವಾನಿಹ ಸುಗ್ರೀವೋ ರುಮಾಂ ಮಾಂ ಚ ಪರನ್ತಪ ॥ 5 ॥

ಸುದುಃಖಂ ಶಯಿತಃ ಪೂರ್ವಂ ಪ್ರಾಪ್ಯೇದಂ ಸುಖಮುತ್ತಮಮ್ ।

ಪ್ರಾಪ್ತಕಾಲಂ ನ ಜಾನೀತೇ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೋ ಯಥಾ ಮುನಿಃ ॥ 6 ॥

ಘೃತಾಚ್ಯಾಂ ಕಿಲ ಸಂಸಕ್ತೋ ದಶವರ್ಷಾಣಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ।

ಅಹೋಽಮನ್ಯತ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೋ ಮಹಾಮುನಿಃ ॥ 7 ॥

ಸ ಹಿ ಪ್ರಾಪ್ತಂ ನ ಜಾನೀತೇ ಕಾಲಂ ಕಾಲವಿದಾಂ ವರಃ ।

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೋ ಮಹಾತೇಜಾಃ ಕಿಂ ಪುನರ್ಯಃ ಪೃಥಗ್ಜನಃ ॥ 8 ॥

ದೇಹಧರ್ಮಂ ಗತಸ್ಯಾಸ್ಯ ಪರಿಶ್ರಾನ್ತಸ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ।

ಅವಿತೃಪ್ತಸ್ಯ ಕಾಮೇಷು ಕಾಮಂ ಕ್ಷನ್ತುಮಿಹಾರ್ಹಸಿ ॥ 9 ॥

ನ ಚ ರೋಷವಶಂ ತಾತ ಗನ್ತುಮರ್ಹಸಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ।

ನಿಶ್ಚಯಾರ್ಥಮವಿಜ್ಞಾಯ ಸಹಸಾ ಪ್ರಾಕೃತೋ ಯಥಾ ॥ 10 ॥

ಸತ್ತ್ವಯುಕ್ತಾ ಹಿ ಪುರುಷಾಸ್ತ್ವದ್ವಿಧಾಃ ಪುರುಷರ್ಷಭ ।

ಅವಿಮೃಶ್ಯ ನ ರೋಷಸ್ಯ ಸಹಸಾ ಯಾನ್ತಿ ವಶ್ಯತಾಮ್ ॥ 11 ॥

ಪ್ರಸಾದಯೇ ತ್ವಾಂ ಧರ್ಮಜ್ಞ ಸುಗ್ರೀವಾರ್ಥೇ ಸಮಾಹಿತಾ ।

ಮಹಾನ್ರೋಷಸಮುತ್ಪನ್ನ ಸ್ಸಂರಮ್ಭಸ್ತ್ಯಜ್ಯತಾಮಯಮ್ ॥ 12 ॥

ರುಮಾಂ ಮಾಂ ಕಪಿ ರಾಜ್ಯಂ ಚ ಧನಧಾನ್ಯವಸೂನಿ ಚ ।

ರಾಮಪ್ರಿಯಾರ್ಥಂ ಸುಗ್ರೀವಸ್ತ್ಯಜೇದಿತಿ ಮತಿರ್ಮಮ ॥ 13 ॥

ಸಮಾನೇಷ್ಯತಿ ಸುಗ್ರೀವ ಸ್ಸೀತಯಾ ಸಹ ರಾಘವಮ್ ।

ಶಶಾಙ್ಕಮಿವ ರೋಹಿಣ್ಯಾ ನಿಹತ್ವಾ ರಾವಣಂ ರಣೇ ॥ 14 ॥

ಶತಕೋಟಿಸಹಸ್ರಾಣಿ ಲಙ್ಕಾಯಾಂ ಕಿಲ ರಾಕ್ಷಸಾಃ ।

ಆಯುತಾನಿ ಚ ಷಟ್ತ್ರಿಂಶತ್ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಶತಾನಿ ಚ ॥ 15 ॥

ಅಹತ್ವಾ ತಾಂಶ್ಚ ದುರ್ಧರ್ಷಾನ್ರಾಕ್ಷಸಾನ್ಕಾಮರೂಪಿಣಃ ।

ನ ಶಕ್ಯೋ ರಾವಣೋ ಹನ್ತುಂ ಯೇನ ಸಾ ಮೈಥಿಲೀ ಹೃತಾ ॥ 16 ॥

ತೇ ನ ಶಕ್ಯಾ ರಣೇ ಹನ್ತುಮಸಹಾಯೇನ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ।

ರಾವಣಃ ಕ್ರೂರಕರ್ಮಾ ಚ ಸುಗ್ರೀವೇಣ ವಿಶೇಷತಃ ॥ 17 ॥

ಏವಮಾಖ್ಯಾತವಾನ್ವಾಲೀ ಸ ಹ್ಯಭಿಜ್ಞೋ ಹರೀಶ್ವರಃ ।

ಆಗಮಸ್ತು ನ ಮೇ ವ್ಯಕ್ತಶ್ಶ್ರವಾತ್ತಸ್ಮಾದ್ಬ್ರವೀಮ್ಯಹಮ್ ॥ 18 ॥

ತ್ವತ್ಸಹಾಯನಿಮಿತ್ತಂ ವೈ ಪ್ರೇಷಿತಾ ಹರಿಪುಙ್ಗವಾಃ ।

ಆನೇತುಂ ವಾನರಾನ್ಯುದ್ಧೇ ಸುಬಹೂನ್ಹರಿಯೂಧಪಾನ್ ॥ 19 ॥

ತಾಂಶ್ಚ ಪ್ರತೀಕ್ಷಮಾಣೋಽಯಂ ವಿಕ್ರಾನ್ತಾತ್ಸುಮಹಾಬಲಾನ್ ।

ರಾಘವಸ್ಯಾರ್ಥಸಿಧ್ಯರ್ಥಂ ನ ನಿರ್ಯಾತಿ ಹರೀಶ್ವರಃ ॥ 20 ॥

ಕೃತಾ ತು ಸಂಸ್ಥಾ ಸೌಮಿತ್ರೇ ಸುಗ್ರೀವೇಣ ಪುರಾ ಯಥಾ ।

ಅದ್ಯ ತೈರ್ವಾನರೈಸ್ಸರ್ವೈರಾಗನ್ತವ್ಯಂ ಮಹಾಬಲೈಃ ॥ 21 ॥

ಋಕ್ಷಕೋಟಿಸಹಸ್ರಾಣಿ ಗೋಲಾಙ್ಗೂಲಶತಾನಿ ಚ ।

ಅದ್ಯ ತ್ವಾಮುಪಯಾಸ್ಯನ್ತಿ ಜಹಿ ಕೋಪಮರಿನ್ದಮ ।

ಕೋಟ್ಯೋಽನೇಕಾಸ್ತು ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ಕಪೀನಾಂ ದೀಪ್ತತೇಜಸಾಮ್ ॥ 22 ॥

ತವ ಹಿ ಮುಖಮಿದಂ ನಿರೀಕ್ಷ್ಯ ಕೋಪಾತ್ ಕ್ಷತಜನಿಭೇ ನಯನೇ ನಿರೀಕ್ಷಮಾಣಾಃ ।

ಹರಿವರವನಿತಾ ನ ಯಾನ್ತಿ ಶಾನ್ತಿಂ ಪ್ರಥಮಭಯಸ್ಯ ಹಿ ಶಙ್ಕಿತಾಸ್ತು ಸರ್ವಾಃ ॥ 23 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡೇ ಪಞ್ಚತ್ರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |

atha pañcatriṃśassargaḥ |

tathā bruvāṇaṃ saumitriṃ pradīptamiva tejasā |

abravīllakṣmaṇaṃ tārā tārādhipanibhānanā || 1 ||

naivaṃ lakṣmaṇa vaktavyo nāyaṃ paruṣamarhati |

harīṇāmīśvaraśśrotuṃ tava vaktrādviśeṣataḥ || 2 ||

naivākṛtajñassugrīvo na śaṭho nāpi dāruṇaḥ |

naivānṛtakatho vīra na jihmaśca kapīśvaraḥ || 3 ||

upakāraṃ kṛtaṃ vīro nāpyayaṃ vismṛtaḥ kapiḥ |

rāmeṇa vīra sugrīvo yadanyairduṣkaraṃ raṇe || 4 ||

rāmaprasādātkīrtiñca kapirājyaṃ ca śāśvatam |

prāptavāniha sugrīvo rumāṃ māṃ ca parantapa || 5 ||

suduḥkhaṃ śayitaḥ pūrvaṃ prāpyedaṃ sukhamuttamam |

prāptakālaṃ na jānīte viśvāmitro yathā muniḥ || 6 ||

ghṛtācyāṃ kila saṃsakto daśavarṣāṇi lakṣmaṇa |

aho'manyata dharmātmā viśvāmitro mahāmuniḥ || 7 ||

sa hi prāptaṃ na jānīte kālaṃ kālavidāṃ varaḥ |

viśvāmitro mahātejāḥ kiṃ punaryaḥ pṛthagjanaḥ || 8 ||

dehadharmaṃ gatasyāsya pariśrāntasya lakṣmaṇa |

avitṛptasya kāmeṣu kāmaṃ kṣantumihārhasi || 9 ||

na ca roṣavaśaṃ tāta gantumarhasi lakṣmaṇa |

niścayārthamavijñāya sahasā prākṛto yathā || 10 ||

sattvayuktā hi puruṣāstvadvidhāḥ puruṣarṣabha |

avimṛśya na roṣasya sahasā yānti vaśyatām || 11 ||

prasādaye tvāṃ dharmajña sugrīvārthe samāhitā |

mahānroṣasamutpanna ssaṃrambhastyajyatāmayam || 12 ||

rumāṃ māṃ kapi rājyaṃ ca dhanadhānyavasūni ca |

rāmapriyārthaṃ sugrīvastyajediti matirmama || 13 ||

samāneṣyati sugrīva ssītayā saha rāghavam |

śaśāṅkamiva rohiṇyā nihatvā rāvaṇaṃ raṇe || 14 ||

śatakoṭisahasrāṇi laṅkāyāṃ kila rākṣasāḥ |

āyutāni ca ṣaṭtriṃśatsahasrāṇi śatāni ca || 15 ||

ahatvā tāṃśca durdharṣānrākṣasānkāmarūpiṇaḥ |

na śakyo rāvaṇo hantuṃ yena sā maithilī hṛtā || 16 ||

te na śakyā raṇe hantumasahāyena lakṣmaṇa |

rāvaṇaḥ krūrakarmā ca sugrīveṇa viśeṣataḥ || 17 ||

evamākhyātavānvālī sa hyabhijño harīśvaraḥ |

āgamastu na me vyaktaśśravāttasmādbravīmyaham || 18 ||

tvatsahāyanimittaṃ vai preṣitā haripuṅgavāḥ |

ānetuṃ vānarānyuddhe subahūnhariyūdhapān || 19 ||

tāṃśca pratīkṣamāṇo'yaṃ vikrāntātsumahābalān |

rāghavasyārthasidhyarthaṃ na niryāti harīśvaraḥ || 20 ||

kṛtā tu saṃsthā saumitre sugrīveṇa purā yathā |

adya tairvānaraissarvairāgantavyaṃ mahābalaiḥ || 21 ||

ṛkṣakoṭisahasrāṇi golāṅgūlaśatāni ca |

adya tvāmupayāsyanti jahi kopamarindama |

koṭyo'nekāstu kākutstha kapīnāṃ dīptatejasām || 22 ||

tava hi mukhamidaṃ nirīkṣya kopāt kṣatajanibhe nayane nirīkṣamāṇāḥ |

harivaravanitā na yānti śāntiṃ prathamabhayasya hi śaṅkitāstu sarvāḥ || 23 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe pañcatriṃśassargaḥ ||