4.17 Kishkindhakanda - Saptadasha Sargah

ॐ

4.17 ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡ - ಸಪ್ತದಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಸಪ್ತದಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ತತಶ್ಶರೇಣಾಭಿಹತೋ ರಾಮೇಣ ರಣಕರ್ಕಶಃ ।

ಪಪಾತ ಸಹಸಾ ವಾಲೀ ನಿಕೃತ್ತ ಇವ ಪಾದಪಃ ॥ 1 ॥

ಸ ಭೂಮೌ ನ್ಯಸ್ತಸರ್ವಾಙ್ಗಸ್ತಪ್ತಕಾಞ್ಚನಭೂಷಣಃ ।

ಅಪತದ್ದೇವರಾಜಸ್ಯ ಮುಕ್ತರಶ್ಮಿರಿವ ಧ್ವಜಃ ॥ 2 ॥

ತಸ್ಮಿನ್ನಿಪತಿತೇ ಭೂಮೌ ವಾನರಾಣಾಂ ಗಣೇಶ್ವರೇ ।

ನಷ್ಟಚನ್ದ್ರಮಿವ ವ್ಯೋಮ ನ ವ್ಯರಾಜತ ಭೂತಲಮ್ ॥ 3 ॥

ಭೂಮೌ ನಿಪತಿತಸ್ಯಾಪಿ ತಸ್ಯ ದೇಹಂ ಮಹಾತ್ಮನಃ ।

ನ ಶ್ರೀರ್ಜಹಾತಿ ನ ಪ್ರಾಣಾ ನ ತೇಜೋ ನ ಪರಾಕ್ರಮಃ ॥ 4 ॥

ಶಕ್ರದತ್ತಾ ವರಾ ಮಾಲಾ ಕಾಞ್ಚನೀ ವಜ್ರಭೂಷಿತಾ ।

ದಧಾರ ಹರಿಮುಖ್ಯಸ್ಯ ಪ್ರಾಣಾಂಸ್ತೇಜ್ಶಿಯಂ ಚ ಸಾ ॥ 5 ॥

ಸ ತಯಾ ಮಾಲಯಾ ವೀರೋ ಹೇಮಯಾ ಹರಿಯೂಥಪಃ ।

ಸನ್ಧ್ಯಾನುಗತಪರ್ಯನ್ತಃ ಪಯೋಧರ ಇವಾಭವತ್ ॥ 6 ॥

ತಸ್ಯ ಮಾಲಾ ಚ ದೇಹಶ್ಚ ಮರ್ಮಘಾತೀ ಚ ಯಶ್ಶರಃ ।

ತ್ರಿಧೇವ ರಚಿತಾ ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ ಪತಿತಸ್ಯಾಪಿ ಶೋಭತೇ ॥ 7 ॥

ತದಸ್ತ್ರಂ ತಸ್ಯ ವೀರಸ್ಯ ಸ್ವರ್ಗಮಾರ್ಗಪ್ರಭಾವನಮ್ ।

ರಾಮಬಾಣಾಸನಕ್ಷಿಪ್ತಮಾವಹತ್ಪರಮಾಂ ಗತಿಮ್ ॥ 8 ॥

ತಂ ತದಾ ಪತಿತಂ ಸಙ್ಖ್ಯೇ ಗತಾರ್ಚಿಷಮಿವಾನಲಮ್ ।

ಬಹುಮಾನ್ಯ ಚ ತಂ ವೀರ ವೀಕ್ಷಮಾಣಂ ಶನೈರಿವ ॥ 9 ॥

ಯಯಾತಿಮಿವ ಪುಣ್ಯಾನ್ತೇ ದೇವಲೋಕಾದಿಹಚ್ಯುತಮ್ ।

ಆದಿತ್ಯಮಿವ ಕಾಲೇನ ಯುಗಾನ್ತೇ ಭುವಿ ಪಾತಿತಮ್ ॥ 10 ॥

ಮಹೇನ್ದ್ರಮಿವ ದುರ್ಧರ್ಷಮ್ಮುಪೇನ್ದ್ರಮಿವ ದುಸ್ಸಹಮ್ ।

ಮಹೇನ್ದ್ರಪುತ್ರಂ ಪತಿತಂ ವಾಲಿನಂ ಹೇಮಮಾಲಿನಮ್ ॥ 11 ॥

ಸಿಂಹೋರಸ್ಕಂ ಮಹಾಬಾಹುಂ ದೀಪ್ತಾಸ್ಯಂ ಹರಿಲೋಚನಮ್ ।

ಲಕ್ಷ್ಮಣಾನುಗತೋ ರಾಮೋ ದದರ್ಶೋಪಸಸರ್ಪ ಚ ॥ 12 ॥

ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರಾಘವಂ ವಾಲೀ ಲಕ್ಷ್ಮಣಂ ಚ ಮಹಾಬಲಮ್ ।

ಅಬ್ರವೀತ್ಪ್ರಶ್ರಿತಂ ವಾಕ್ಯಂ ಪರುಷಂ ಧರ್ಮಸಂಹಿತಮ್ ॥ 13 ॥

ತ್ವಂ ನರಾಧಿಪತೇಃ ಪುತ್ರಃ ಪ್ರಥಿತಃ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನಃ ಕುಲೀನಸ್ಸತ್ತ್ವಸಮ್ಪನ್ನ ಸ್ತೇಜಸ್ವೀ ಚರಿತವ್ರತಃ ॥ 14 ॥

ಪರಾಙ್ಮುಖವಧಂ ಕೃತ್ವಾ ಕೋಽತ್ರ ಪ್ರಾಪ್ತಸ್ತ್ವಯಾ ಗುಣಃ ।

ಯದಹಂ ಯುದ್ಧಸಂರಬ್ಧಶ್ಶರೇಣೋರಸಿ ತಾಡಿತಃ ॥ 15 ॥

ರಾಮಃ ಕರುಣವೇದೀ ಚ ಪ್ರಜಾನಾಂ ಚ ಹಿತೇ ರತಃ ।

ಸಾನುಕ್ರೋಶೋ ಜಿತೋತ್ಸಾಹಸ್ಸಮಯಜ್ಞೋ ದೃಢವ್ರತಃ ॥ 16 ॥

ಇತಿ ತೇ ಸರ್ವಭೂತಾನಿ ಕಥಯನ್ತಿ ಯಶೋ ಭುವಿ ॥ 17 ॥

ದಮಶ್ಶಮಃ ಕ್ಷಮಾ ಧರ್ಮೋ ಧೃತಿಸ್ಸತ್ಯಂ ಪರಾಕ್ರಮಃ ।

ಪಾರ್ಥಿವಾನಾಂ ಗುಣಾ ರಾಜನ್ದಣ್ಡಶ್ಚಾಪ್ಯಪರಾಧಿಷು ॥ 18 ॥

ತಾನ್ಗುಣಾನ್ಸಮ್ಪ್ರಧಾರ್ಯಾಹಮಗ್ರ್ಯಂ ಚಾಭಿಜನಂ ತವ ।

ತಾರಯಾ ಪ್ರತಿಷಿದ್ಧೋಽಪಿ ಸುಗ್ರೀವೇಣ ಸಮಾಗತಃ ॥ 19 ॥

ನ ಮಾಮನ್ಯೇನ ಸಮ್ರಬ್ಧಂ ಪ್ರಮತ್ತಂ ಯೋದ್ಧು ಮರ್ಹಸಿ ।

ಇತಿ ಮೇ ಬುದ್ಧಿರುತ್ಪನ್ನಾ ಬಭೂವಾದರ್ಶನೇ ತವ ॥ 20 ॥

ನ ತ್ವಾಂ ವಿನಿಹತಾತ್ಮಾನಂ ಧರ್ಮಧ್ವಜಮಧಾರ್ಮಿಕಮ್ ।

ಜಾನೇ ಪಾಪಸಮಾಚಾರಂ ತೃಣೈಃ ಕೂಪಮಿವಾವೃತಮ್ ॥ 21 ॥

ಸತಾಂ ವೇಷಧರಂ ಪಾಪಂ ಪ್ರಚ್ಛನ್ನಮಿವ ಪಾವಕಮ್ ।

ನಾಹಂ ತ್ವಾಮಭಿಜಾನಾಮಿ ಧರ್ಮಚ್ಛದ್ಮಾಭಿಸಂವೃತಮ್ ॥ 22 ॥

ವಿಷಯೇ ವಾ ಪುರೇ ವಾ ತೇ ಯದಾ ಪಾಪಂ ಕರೋಮ್ಯಹಮ್ ।

ನ ಚ ತ್ವಾಮವಜಾನೇ ಚ ಕಸ್ಮಾತ್ತ್ವಂ ಹಂಸ್ಯಕಿಲ್ಬಿಷಮ್ ॥ 23 ॥

ಫಲಮೂಲಾಶನಂ ನಿತ್ಯಂ ವಾನರಂ ವನಗೋಚರಮ್ ।

ಮಾಮಿಹಾಪ್ರತಿಯುಧ್ಯನ್ತಮನ್ಯೇನ ಚ ಸಮಾಗತಮ್ ॥ 24 ॥

ತ್ವಂ ನರಾಧಿಪತೇಃ ಪುತ್ರಃ ಪ್ರತೀತಃ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನಃ ।

ಲಿಙ್ಗಮಪ್ಯಸ್ತಿ ತೇ ರಾಜನನ್ದೃಶ್ಯತೇ ಧರ್ಮಸಂಹಿತಮ್ ॥ 25 ॥

ಕಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯಕುಲೇ ಜಾತ್ಶೃತವಾನ್ನಷ್ಟಸಂಶಯಃ ।

ಧರ್ಮಲಿಙ್ಗಪ್ರತಿಚ್ಛನ್ನ ಕ್ರೂರಂ ಕರ್ಮ ಸಮಾಚರೇತ್ ॥ 26 ॥

ರಾಮ ರಾಜಕುಲೇ ಜಾತೋ ಧರ್ಮವಾನಿತಿ ವಿಶ್ರುತಃ ॥ 27 ॥

ಅಭವ್ಯೋ ಭವ್ಯರೂಪೇಣ ಕಿಮರ್ಥಂ ಪರಿಧಾವಸಿ ।

ಸಾಮ ದಾನಂ ಕ್ಷಮಾ ಧರ್ಮಸ್ಸತ್ಯಂ ಧೃತಿಪರಾಕ್ರಮೌ ।

ಪಾರ್ಥಿವಾನಾಂ ಗುಣಾ ರಾಜನ್ ದಣ್ಡಶ್ಚಾಪ್ಯಪರಾಧಿಷು ॥ 28 ॥

ವಯಂ ವನಚರಾ ರಾಮ ಮೃಗಾ ಮೂಲಫಲಾಶನಾಃ ।

ಏಷಾ ಪ್ರಕೃತಿರಸ್ಮಾಕಂ ಪುರುಷಸ್ತ್ವಂ ನರೇಶ್ವರಃ ॥ 29 ॥

ಭೂಮಿರ್ಹಿರಣ್ಯಂ ರೂಪ್ಯಂ ಚ ವಿಗ್ರಹೇ ಕಾರಣಾನಿ ಚ ।

ಅತ್ರ ಕಸ್ತೇ ವನೇ ಲೋಭೋ ಮದೀಯೇಷು ಫಲೇಷು ವಾ ॥ 30 ॥

ನಯಶ್ಚ ವಿನಯಶ್ಚೋಭೌ ನಿಗ್ರಹಾನುಗ್ರಹಾವಪಿ ॥ 31 ॥

ರಾಜವೃತ್ತಿರಸಙ್ಕೀರ್ಣಾ ನ ನೃಪಾಃ ಕಾಮವೃತ್ತಯಃ ।

ತ್ವಂ ತು ಕಾಮಪ್ರಧಾನಶ್ಚ ಕೋಪನಶ್ಚಾನವಸ್ಥಿತಃ ॥ 32 ॥

ರಾಜವೃತ್ತೇಶ್ಚ ಸಙ್ಕೀಣಶ್ಶರಾಸನಪರಾಯಣಃ ।

ನ ತೇಽಸ್ತ್ಯಪಚಿತಿರ್ಧರ್ಮೇ ನಾರ್ಥೇ ಬುದ್ಧಿರವಸ್ಥಿತಾ ॥ 33 ॥

ಇನ್ದ್ರಿಯೈಃ ಕಾಮವೃತ್ತಸ್ಸನ್ಕೃಷ್ಯಸೇ ಮನುಜೇಶ್ವರ ।

ಹತ್ವಾ ಬಾಣೇನ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ಮಾಮಿಹಾನಪರಾಧಿನಮ್ ॥ 34 ॥

ಕಿಂ ವಕ್ಷ್ಯಸಿ ಸತಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಕರ್ಮ ಕೃತ್ವಾ ಜುಗುಪ್ಸಿತಮ್ ।

ರಾಜಹಾ ಬ್ರಹ್ಮಹಾ ಗೋಘ್ನಶ್ಚೋರಃ ಪ್ರಾಣಿವಧೇ ರತಃ ॥ 35 ॥

ನಾಸ್ತಿಕಃ ಪರಿವೇತ್ತಾ ಚ ಸರ್ವೇ ನಿರಯಗಾಮಿನಃ ।

ಸೂಚಕಶ್ಚ ಕದರ್ಯಶ್ಚ ಮಿತ್ರಘ್ನೋ ಗುರುತಲ್ಪಗಃ ॥ 36 ॥

ಲೋಕಂ ಪಾಪಾತ್ಮನಾಮೇತೇ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ ।

ಅಧಾರ್ಯಂ ಚರ್ಮ ಮೇ ಸದ್ಭೀ ರೋಮಾಣ್ಯಸ್ಥಿ ಚ ವರ್ಜಿತಮ್ ।

ಅಭಕ್ಷ್ಯಾಣಿ ಚ ಮಾಂಸಾನಿ ತ್ವದ್ವಿಧೈರ್ಧರ್ಮಚಾರಿಭಿಃ ॥ 37 ॥

ಪಞ್ಚ ಪಞ್ಚ ನಖಾ ಭಕ್ಷ್ಯಾ ಬ್ರಹ್ಮಕ್ಷತ್ರೇಣ ರಾಘವ ॥ 38 ॥

ಶಲ್ಯಕ ಶ್ಶ್ವಾವಿಧೋ ಗೋಧಾ ಶಶಃ ಕೂರ್ಮಶ್ಚ ಪಞ್ಚಮಃ ।

ಚರ್ಮ ಚಾಸ್ಥಿ ಚ ಮೇ ರಾಜನ್ ನಸ್ಪೃಶನ್ತಿ ಮನೀಷಿಣಃ ॥ 39 ॥

ಅಭಕ್ಷ್ಯಾಣಿ ಚ ಮಾಂಸಾನಿ ಸೋಽಹಂ ಪಞ್ಚನಖೋ ಹತಃ ।

ತಾರಯಾ ವಾಕ್ಯಮುಕ್ತೋಽಹಂ ಸತ್ಯಂ ಸರ್ವಜ್ಞಯಾ ಹಿತಮ್ ॥ 40 ॥

ತದತಿಕ್ರಮ್ಯ ಮೋಹೇನ ಕಾಲಸ್ಯ ವಶಮಾಗತಃ ।

ತ್ವಯಾ ನಾಥೇನ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ನ ಸನಾಥಾ ವಸುನ್ಧರಾ ।

ಪ್ರಮದಾ ಶೀಲಸಮ್ಪನ್ನಾ ಧೂರ್ತೇನ ಪತಿನಾ ಯಥಾ ॥ 41 ॥

ಶಠೋ ನೈಕೃತಿಕಃ ಕ್ಷುದ್ರೋ ಮಿಥ್ಯಾಪ್ರಶ್ರಿತಮಾನಸಃ ।

ಕಥಂ ದಶರಥೇನ ತ್ವಂ ಜಾತಃ ಪಾಪೋ ಮಹಾತ್ಮನಾ ॥ 42 ॥

ಛಿನ್ನಚಾರಿತ್ರಕಕ್ಷ್ಯೇಣ ಸತಾಂ ಧರ್ಮಾತಿವರ್ತಿನಾ ।

ತ್ಯಕ್ತಧರ್ಮಾಙ್ಕುಶೇನಾಹಂ ನಿಹತೋ ರಾಮಹಸ್ತಿನಾ ॥ 43 ॥

ಅಶುಭಂ ಚಾಪ್ಯಯುಕ್ತಂ ಚ ಸತಾಂ ಚೈವ ವಿಗರ್ಹಿತಮ್ ।

ವಕ್ಷ್ಯಸೇ ಚೇದೃಶಂ ಕೃತ್ವಾ ಸದ್ಭಿಸ್ಸಹ ಸಮಾಗತಃ ॥ 44 ॥

ಉದಾಸೀನೇಷು ಯೋಽಸ್ಮಾಸು ವಿಕ್ರಮಽಸ್ತೇ ಪ್ರಕಾಶಿತಃ ।

ಅಪಕಾರಿಷು ತೇ ರಾಜನ್ನಹಿ ಪಶ್ಯಾಮಿ ವಿಕ್ರಮಮ್ ॥ 45 ॥

ದೃಶ್ಯಮಾನಸ್ತು ಯುದ್ಧ್ಯೇಥಾ ಮಯಾ ಯದಿ ನೃಪಾತ್ಮಜ ।

ಅದ್ಯ ವೈವಸ್ವತಂ ದೇವಂ ಪಶ್ಯೇಸ್ತ್ವಂ ನಿಹತೋ ಮಯಾ ॥ 46 ॥

ತ್ವಯಾಽದೃಶ್ಯೇನ ತು ರಣೇ ನಿಹತೋಽಹಂ ದುರಾಸದಃ ।

ಪ್ರಸುಪ್ತಃ ಪನ್ನಗೇನೇವ ನರಃ ಪಾನವಶಂ ಗತಃ ॥ 47 ॥

ಮಾಮೇವ ಯದಿ ಪೂರ್ವಂ ತ್ವಮೇತದರ್ಥಮಚೋದಯಃ ॥ 48 ॥

ಮೈಥಿಲೀಮಹಮೇಕಾಹ್ನಾ ತವ ಚಾನೀತವಾನ್ಭವೇತ್ ।

ಸುಗ್ರೀವಪ್ರಿಯಕಾಮೇನ ಯದಹಂ ನಿಹತಸ್ತ್ವಯಾ ।

ಕಣ್ಠೇ ಬದ್ಧ್ವಾ ಪ್ರದದ್ಯಾಂ ತೇ ನಿಹತಂ ರಾವಣಂ ರಣೇ ॥ 49 ॥

ನ್ಯಸ್ತಾಂ ಸಾಗರತೋಯೇ ವಾ ಪಾತಾಲೇ ವಾಪಿ ಮೈಥಿಲೀಮ್ ।

ಆನಯೇಯಂ ತವಾದೇಶಾಚ್ಛ್ವೇತಾಮಶ್ವತರೀಮಿವ ॥ 50 ॥

ಯುಕ್ತಂ ಯತ್ಪ್ರಾಪ್ನುಯಾದ್ರಾಜ್ಯಂ ಸುಗ್ರೀವಸ್ಸ್ವರ್ಗತೇ ಮಯಿ ।

ಅಯುಕ್ತಂ ಯದಧರ್ಮೇಣ ತ್ವಯಾಽಹಂ ನಿಹತೋ ರಣೇ ॥ 51 ॥

ಕಾಮಮೇವಂ ವಿಧೋ ಲೋಕಃ ಕಾಲೇನ ವಿನಿಯುಜ್ಯತೇ ।

ಕ್ಷಮಂ ಚೇದ್ಭವತಾ ಪ್ರಾಪ್ತಮುತ್ತರಂ ಸಾಧು ಚಿನ್ತ್ಯತಾಮ್ ॥ 52 ॥

ಇತ್ಯೇವಮುಕ್ತ್ವಾ ಪರಿಶುಷ್ಕವಕ್ತ್ರಃ ಶರಾಭಿಘಾತಾದ್ವ್ಯಥಿತೋ ಮಹಾತ್ಮಾ ।

ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ರಾಮಂ ರವಿಸನ್ನಿಕಾಶಂ ತೂಷ್ಣೀಂ ಬಭೂವಾಮರರಾಜಸೂನುಃ ॥ 53 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡೇ ಸಪ್ತದಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |

atha saptadaśassargaḥ |

tataśśareṇābhihato rāmeṇa raṇakarkaśaḥ |

papāta sahasā vālī nikṛtta iva pādapaḥ || 1 ||

sa bhūmau nyastasarvāṅgastaptakāñcanabhūṣaṇaḥ |

apataddevarājasya muktaraśmiriva dhvajaḥ || 2 ||

tasminnipatite bhūmau vānarāṇāṃ gaṇeśvare |

naṣṭacandramiva vyoma na vyarājata bhūtalam || 3 ||

bhūmau nipatitasyāpi tasya dehaṃ mahātmanaḥ |

na śrīrjahāti na prāṇā na tejo na parākramaḥ || 4 ||

śakradattā varā mālā kāñcanī vajrabhūṣitā |

dadhāra harimukhyasya prāṇāṃstejśiyaṃ ca sā || 5 ||

sa tayā mālayā vīro hemayā hariyūthapaḥ |

sandhyānugataparyantaḥ payodhara ivābhavat || 6 ||

tasya mālā ca dehaśca marmaghātī ca yaśśaraḥ |

tridheva racitā lakṣmīḥ patitasyāpi śobhate || 7 ||

tadastraṃ tasya vīrasya svargamārgaprabhāvanam |

rāmabāṇāsanakṣiptamāvahatparamāṃ gatim || 8 ||

taṃ tadā patitaṃ saṅkhye gatārciṣamivānalam |

bahumānya ca taṃ vīra vīkṣamāṇaṃ śanairiva || 9 ||

yayātimiva puṇyānte devalokādihacyutam |

ādityamiva kālena yugānte bhuvi pātitam || 10 ||

mahendramiva durdharṣammupendramiva dussaham |

mahendraputraṃ patitaṃ vālinaṃ hemamālinam || 11 ||

siṃhoraskaṃ mahābāhuṃ dīptāsyaṃ harilocanam |

lakṣmaṇānugato rāmo dadarśopasasarpa ca || 12 ||

taṃ dṛṣṭvā rāghavaṃ vālī lakṣmaṇaṃ ca mahābalam |

abravītpraśritaṃ vākyaṃ paruṣaṃ dharmasaṃhitam || 13 ||

tvaṃ narādhipateḥ putraḥ prathitaḥ priyadarśanaḥ kulīnassattvasampanna stejasvī caritavrataḥ || 14 ||

parāṅmukhavadhaṃ kṛtvā ko'tra prāptastvayā guṇaḥ |

yadahaṃ yuddhasaṃrabdhaśśareṇorasi tāḍitaḥ || 15 ||

rāmaḥ karuṇavedī ca prajānāṃ ca hite rataḥ |

sānukrośo jitotsāhassamayajño dṛḍhavrataḥ || 16 ||

iti te sarvabhūtāni kathayanti yaśo bhuvi || 17 ||

damaśśamaḥ kṣamā dharmo dhṛtissatyaṃ parākramaḥ |

pārthivānāṃ guṇā rājandaṇḍaścāpyaparādhiṣu || 18 ||

tānguṇānsampradhāryāhamagryaṃ cābhijanaṃ tava |

tārayā pratiṣiddho'pi sugrīveṇa samāgataḥ || 19 ||

na māmanyena samrabdhaṃ pramattaṃ yoddhu marhasi |

iti me buddhirutpannā babhūvādarśane tava || 20 ||

na tvāṃ vinihatātmānaṃ dharmadhvajamadhārmikam |

jāne pāpasamācāraṃ tṛṇaiḥ kūpamivāvṛtam || 21 ||

satāṃ veṣadharaṃ pāpaṃ pracchannamiva pāvakam |

nāhaṃ tvāmabhijānāmi dharmacchadmābhisaṃvṛtam || 22 ||

viṣaye vā pure vā te yadā pāpaṃ karomyaham |

na ca tvāmavajāne ca kasmāttvaṃ haṃsyakilbiṣam || 23 ||

phalamūlāśanaṃ nityaṃ vānaraṃ vanagocaram |

māmihāpratiyudhyantamanyena ca samāgatam || 24 ||

tvaṃ narādhipateḥ putraḥ pratītaḥ priyadarśanaḥ |

liṅgamapyasti te rājanandṛśyate dharmasaṃhitam || 25 ||

kaḥ kṣatriyakule jātśṛtavānnaṣṭasaṃśayaḥ |

dharmaliṅgapraticchanna krūraṃ karma samācaret || 26 ||

rāma rājakule jāto dharmavāniti viśrutaḥ || 27 ||

abhavyo bhavyarūpeṇa kimarthaṃ paridhāvasi |

sāma dānaṃ kṣamā dharmassatyaṃ dhṛtiparākramau |

pārthivānāṃ guṇā rājan daṇḍaścāpyaparādhiṣu || 28 ||

vayaṃ vanacarā rāma mṛgā mūlaphalāśanāḥ |

eṣā prakṛtirasmākaṃ puruṣastvaṃ nareśvaraḥ || 29 ||

bhūmirhiraṇyaṃ rūpyaṃ ca vigrahe kāraṇāni ca |

atra kaste vane lobho madīyeṣu phaleṣu vā || 30 ||

nayaśca vinayaścobhau nigrahānugrahāvapi || 31 ||

rājavṛttirasaṅkīrṇā na nṛpāḥ kāmavṛttayaḥ |

tvaṃ tu kāmapradhānaśca kopanaścānavasthitaḥ || 32 ||

rājavṛtteśca saṅkīṇaśśarāsanaparāyaṇaḥ |

na te'styapacitirdharme nārthe buddhiravasthitā || 33 ||

indriyaiḥ kāmavṛttassankṛṣyase manujeśvara |

hatvā bāṇena kākutstha māmihānaparādhinam || 34 ||

kiṃ vakṣyasi satāṃ madhye karma kṛtvā jugupsitam |

rājahā brahmahā goghnaścoraḥ prāṇivadhe rataḥ || 35 ||

nāstikaḥ parivettā ca sarve nirayagāminaḥ |

sūcakaśca kadaryaśca mitraghno gurutalpagaḥ || 36 ||

lokaṃ pāpātmanāmete gacchante nātra saṃśayaḥ |

adhāryaṃ carma me sadbhī romāṇyasthi ca varjitam |

abhakṣyāṇi ca māṃsāni tvadvidhairdharmacāribhiḥ || 37 ||

pañca pañca nakhā bhakṣyā brahmakṣatreṇa rāghava || 38 ||

śalyaka śśvāvidho godhā śaśaḥ kūrmaśca pañcamaḥ |

carma cāsthi ca me rājan naspṛśanti manīṣiṇaḥ || 39 ||

abhakṣyāṇi ca māṃsāni so'haṃ pañcanakho hataḥ |

tārayā vākyamukto'haṃ satyaṃ sarvajñayā hitam || 40 ||

tadatikramya mohena kālasya vaśamāgataḥ |

tvayā nāthena kākutstha na sanāthā vasundharā |

pramadā śīlasampannā dhūrtena patinā yathā || 41 ||

śaṭho naikṛtikaḥ kṣudro mithyāpraśritamānasaḥ |

kathaṃ daśarathena tvaṃ jātaḥ pāpo mahātmanā || 42 ||

chinnacāritrakakṣyeṇa satāṃ dharmātivartinā |

tyaktadharmāṅkuśenāhaṃ nihato rāmahastinā || 43 ||

aśubhaṃ cāpyayuktaṃ ca satāṃ caiva vigarhitam |

vakṣyase cedṛśaṃ kṛtvā sadbhissaha samāgataḥ || 44 ||

udāsīneṣu yo'smāsu vikrama'ste prakāśitaḥ |

apakāriṣu te rājannahi paśyāmi vikramam || 45 ||

dṛśyamānastu yuddhyethā mayā yadi nṛpātmaja |

adya vaivasvataṃ devaṃ paśyestvaṃ nihato mayā || 46 ||

tvayā'dṛśyena tu raṇe nihato'haṃ durāsadaḥ |

prasuptaḥ pannageneva naraḥ pānavaśaṃ gataḥ || 47 ||

māmeva yadi pūrvaṃ tvametadarthamacodayaḥ || 48 ||

maithilīmahamekāhnā tava cānītavānbhavet |

sugrīvapriyakāmena yadahaṃ nihatastvayā |

kaṇṭhe baddhvā pradadyāṃ te nihataṃ rāvaṇaṃ raṇe || 49 ||

nyastāṃ sāgaratoye vā pātāle vāpi maithilīm |

ānayeyaṃ tavādeśācchvetāmaśvatarīmiva || 50 ||

yuktaṃ yatprāpnuyādrājyaṃ sugrīvassvargate mayi |

ayuktaṃ yadadharmeṇa tvayā'haṃ nihato raṇe || 51 ||

kāmamevaṃ vidho lokaḥ kālena viniyujyate |

kṣamaṃ cedbhavatā prāptamuttaraṃ sādhu cintyatām || 52 ||

ityevamuktvā pariśuṣkavaktraḥ śarābhighātādvyathito mahātmā |

samīkṣya rāmaṃ ravisannikāśaṃ tūṣṇīṃ babhūvāmararājasūnuḥ || 53 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe saptadaśassargaḥ ||