4.14 Kishkindhakanda - Chaturdasha Sargah

ॐ

4.14 ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡ - ಚತುರ್ದಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಚತುರ್ದಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಸರ್ವೇ ತೇ ತ್ವರಿತಂ ಗತ್ವಾ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಂ ವಾಲಿ ಪಾಲಿತಾಮ್ ।

ವೃಕ್ಷೈರಾತ್ಮಾನಮಾವೃತ್ಯ ವ್ಯತಿಷ್ಠನ್ ಗಹನೇ ವನೇ ॥ 1 ॥

ವಿಚಾರ್ಯ ಸರ್ವತೋ ದೃಷ್ಟಿಂ ಕಾನನೇ ಕಾನನಪ್ರಿಯಃ ।

ಸುಗ್ರೀವೋ ವಿಪುಲಗ್ರೀವಃ ಕ್ರೋಧಮಾಹಾರಯದ್ಭೃಶಮ್ ॥ 2 ॥

ತತಸ್ಸ ನಿನದಂ ಘೋರಂ ಕೃತ್ವಾ ಯುದ್ಧಾಯ ಚಾಹ್ವಯತ್ ।

ಪರಿವಾರೈಃ ಪರಿವೃತೋ ನಾದೈರ್ಭಿನ್ದನ್ನಿವಾಮ್ಬರಮ್ ॥ 3 ॥

ಗರ್ಜನ್ನಿವ ಮಹಾಮೇಘೋ ವಾಯುವೇಗಪುರಸ್ಸರಃ ।

ಅಥ ಬಾಲಾರ್ಕಸದೃಶೋ ದೃಪ್ತಸಿಂಹಗತಿಸ್ತದಾ ॥ 4 ॥

ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರಾಮಂ ಕ್ರಿಯಾದಕ್ಷಂ ಸುಗ್ರೀವೋ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್ ।

ಹರಿವಾಗುರಯಾ ವ್ಯಾಪ್ತಾಂ ತಪ್ತಕಾಞ್ಚನತೋರಣಾಮ್ ।

ಪ್ರಾಪ್ತಾಃ ಸ್ಮ ಧ್ವಜಯನ್ತ್ರಾಢ್ಯಾಂ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಂ ವಾಲಿನಃ ಪುರೀಮ್ ॥ 5 ॥

ಪ್ರತಿಜ್ಞಾ ಯಾ ತ್ವಯಾ ವೀರ ಕೃತಾ ವಾಲಿವಧೇ ಪುರಾ ।

ಸಫಲಾಂ ಕುರು ತಾಂ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ಲತಾಂ ಕಾಲ ಇವಾಗತಃ ॥ 6 ॥

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತು ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಸುಗ್ರೀವೇಣ ಸ ರಾಘವಃ ।

ತಮೇವೋವಾಚ ವಚನಂ ಸುಗ್ರೀವಂ ಶತ್ರುಸೂದನಃ ॥ 7 ॥

ಕೃತಾಭಿಜ್ಞಾನಚಿಹ್ನಸ್ತ್ವ ಮನಯಾ ಗಜಸಾಹ್ವಯಾ ।

ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನ ಸಮುತ್ಪಾಟ್ಯ ಯೈಷಾ ಕಣ್ಠೇ ಕೃತಾ ತವ ॥ 8 ॥

ಶೋಭಸೇಽಹ್ಯಧಿಕಂ ವೀರ ಲತಯಾ ಕಣ್ಠಸಕ್ತಯಾ ।

ವಿಪರೀತ ಇವಾಕಾಶೇ ಸೂರ್ಯೋ ನಕ್ಷತ್ರಮಾಲಯಾ ॥ 9 ॥

ಅದ್ಯ ವಾಲಿಸಮುತ್ಥಂ ತೇ ಭಯಂ ವೈರಂ ಚ ವಾನರ ।

ಏಕೇನಾಹಂ ಪ್ರಮೋಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಬಾಣಮೋಕ್ಷೇಣ ಸಂಯುಗೇ ॥ 10 ॥

ಮಮ ದರ್ಶಯ ಸುಗ್ರೀವ ವೈರಿಣಂ ಭ್ರಾತೃರೂಪಿಣಮ್ ।

ವಾಲೀ ವಿನಿಹತೋ ಯಾವದ್ವನೇ ಪಾಂಸುಷು ವೇಷ್ಟತೇ ॥ 11 ॥

ಯದಿ ದೃಷ್ಟಿಪಥಂ ಪ್ರಾಪ್ತೋ ಜೀವನ್ಸ ವಿನಿವರ್ತತೇ ।

ತತೋ ದೋಷೇಣ ಮಾ ಗಚ್ಛೇತ್ಸದ್ಯೋ ಗರ್ಹೇಚ್ಚ ಮಾ ಭವಾನ್ ॥ 12 ॥

ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಂ ಸಪ್ತ ತೇ ಸಾಲಾ ಮಯಾ ಬಾಣೇನ ದಾರಿತಾಃ ।

ತೇನಾವೇಹಿ ಬಲೇನಾದ್ಯ ವಾಲಿನಂ ನಿಹತಂ ಮಯಾ ॥ 13 ॥

ಅನೃತಂ ನೋಕ್ತಪೂರ್ವಂ ಮೇ ವೀರ ಕೃಚ್ಛ್ರೇಽಪಿ ತಿಷ್ಟತಾ ।

ಧರ್ಮಲೋಭಪರೀತೇನ ನ ಚ ವಕ್ಷ್ಯೇ ಕಥಞ್ಚನ ॥ 14 ॥

ಸಫಲಾಂ ಚ ಕರಿಷ್ಯಾಮಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾಂ ಜಹಿ ಸಮ್ಭ್ರಮಮ್ ।

ಪ್ರಸೂತಂ ಕಲಮಂ ಕ್ಷೇತ್ರೇ ವರ್ಷೇಣೇವ ಶತಕ್ರತುಃ ॥ 15 ॥

ತದಾಹ್ವಾನನಿಮಿತ್ತಂ ತ್ವಂ ವಾಲಿನೋ ಹೇಮಮಾಲಿನಃ ।

ಸುಗ್ರೀವ ಕುರು ತಂ ಶಬ್ದಂ ನಿಷ್ಪತೇದ್ಯೇನ ವಾನರಃ ॥ 16 ॥

ಜಿತಕಾಶೀ ಬಲಶ್ಲಾಘೀ ತ್ವಯಾ ಚಾಧರ್ಷಿತಃ ಪುರಾ ।

ನಿಷ್ಪತಿಷ್ಯತ್ಯಸಙ್ಗೇನ ವಾಲೀ ಸ ಪ್ರಿಯಸಂಯುಗಃ ॥ 17 ॥

ರಿಪೂಣಾಂ ಧರ್ಷಿಣ ಶೂರಾ ಮರ್ಷಯನ್ತಿ ನ ಸಂಯುಗೇ ।

ಜಾನನ್ತಸ್ತು ಸ್ವಕಂ ವೀರ್ಯಂ ಸ್ತ್ರೀಸಮಕ್ಷಂ ವಿಶೇಷತಃ ॥ 18 ॥

ಸ ತು ರಾಮವಚಶ್ಶ್ರುತ್ವಾ ಸುಗ್ರೀವೋ ಹೇಮಪಿಙ್ಗಲಃ ।

ನನರ್ದ ಕ್ರೂರನಾದೇನ ವಿನಿರ್ಭಿನ್ದನ್ನಿವಾಮ್ಬರಮ್ ॥ 19 ॥

ತಸ್ಯ ಶಬ್ದೇನ ವಿತ್ರಸ್ತಾ ಗಾವೋ ಯಾನ್ತಿ ಹತಪ್ರಭಾಃ ।

ರಾಜದೋಷಪರಾಮೃಷ್ಟಾಃ ಕುಲಸ್ತ್ರಿಯ ಇವಾಕುಲಾಃ ॥ 20 ॥

ದ್ರವನ್ತಿ ಚ ಮೃಗಾಶ್ಶೀಘ್ರಂ ಭಗ್ನಾ ಇವ ರಣೇ ಹಯಾಃ ।

ಪತನ್ತಿ ಚ ಖಗಾ ಭೂಮೌ ಕ್ಷೀಣಪುಣ್ಯಾ ಇವ ಗ್ರಹಾಃ ॥ 21 ॥

ತತಸ್ಸಜೀಮೂತಗಣಪ್ರಣಾದೋ ನಾದಂ ಹ್ಯಮುಞ್ಚತ್ತ್ವರಯಾ ಪ್ರತೀತಃ ।

ಸೂರ್ಯಾತ್ಮಜಶ್ಶೌರ್ಯವಿವೃದ್ಧತೇಜಾಃ ಸರಿತ್ಪತಿರ್ವಾಽನಿಲಚಞ್ಚಲೋರ್ಮಿಃ ॥ 22 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡೇ ಚತುರ್ದಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |

atha caturdaśassargaḥ |

sarve te tvaritaṃ gatvā kiṣkindhāṃ vāli pālitām |

vṛkṣairātmānamāvṛtya vyatiṣṭhan gahane vane || 1 ||

vicārya sarvato dṛṣṭiṃ kānane kānanapriyaḥ |

sugrīvo vipulagrīvaḥ krodhamāhārayadbhṛśam || 2 ||

tatassa ninadaṃ ghoraṃ kṛtvā yuddhāya cāhvayat |

parivāraiḥ parivṛto nādairbhindannivāmbaram || 3 ||

garjanniva mahāmegho vāyuvegapurassaraḥ |

atha bālārkasadṛśo dṛptasiṃhagatistadā || 4 ||

dṛṣṭvā rāmaṃ kriyādakṣaṃ sugrīvo vākyamabravīt |

harivāgurayā vyāptāṃ taptakāñcanatoraṇām |

prāptāḥ sma dhvajayantrāḍhyāṃ kiṣkindhāṃ vālinaḥ purīm || 5 ||

pratijñā yā tvayā vīra kṛtā vālivadhe purā |

saphalāṃ kuru tāṃ kṣipraṃ latāṃ kāla ivāgataḥ || 6 ||

evamuktastu dharmātmā sugrīveṇa sa rāghavaḥ |

tamevovāca vacanaṃ sugrīvaṃ śatrusūdanaḥ || 7 ||

kṛtābhijñānacihnastva manayā gajasāhvayā |

lakṣmaṇena samutpāṭya yaiṣā kaṇṭhe kṛtā tava || 8 ||

śobhase'hyadhikaṃ vīra latayā kaṇṭhasaktayā |

viparīta ivākāśe sūryo nakṣatramālayā || 9 ||

adya vālisamutthaṃ te bhayaṃ vairaṃ ca vānara |

ekenāhaṃ pramokṣyāmi bāṇamokṣeṇa saṃyuge || 10 ||

mama darśaya sugrīva vairiṇaṃ bhrātṛrūpiṇam |

vālī vinihato yāvadvane pāṃsuṣu veṣṭate || 11 ||

yadi dṛṣṭipathaṃ prāpto jīvansa vinivartate |

tato doṣeṇa mā gacchetsadyo garhecca mā bhavān || 12 ||

pratyakṣaṃ sapta te sālā mayā bāṇena dāritāḥ |

tenāvehi balenādya vālinaṃ nihataṃ mayā || 13 ||

anṛtaṃ noktapūrvaṃ me vīra kṛcchre'pi tiṣṭatā |

dharmalobhaparītena na ca vakṣye kathañcana || 14 ||

saphalāṃ ca kariṣyāmi pratijñāṃ jahi sambhramam |

prasūtaṃ kalamaṃ kṣetre varṣeṇeva śatakratuḥ || 15 ||

tadāhvānanimittaṃ tvaṃ vālino hemamālinaḥ |

sugrīva kuru taṃ śabdaṃ niṣpatedyena vānaraḥ || 16 ||

jitakāśī balaślāghī tvayā cādharṣitaḥ purā |

niṣpatiṣyatyasaṅgena vālī sa priyasaṃyugaḥ || 17 ||

ripūṇāṃ dharṣiṇa śūrā marṣayanti na saṃyuge |

jānantastu svakaṃ vīryaṃ strīsamakṣaṃ viśeṣataḥ || 18 ||

sa tu rāmavacaśśrutvā sugrīvo hemapiṅgalaḥ |

nanarda krūranādena vinirbhindannivāmbaram || 19 ||

tasya śabdena vitrastā gāvo yānti hataprabhāḥ |

rājadoṣaparāmṛṣṭāḥ kulastriya ivākulāḥ || 20 ||

dravanti ca mṛgāśśīghraṃ bhagnā iva raṇe hayāḥ |

patanti ca khagā bhūmau kṣīṇapuṇyā iva grahāḥ || 21 ||

tatassajīmūtagaṇapraṇādo nādaṃ hyamuñcattvarayā pratītaḥ |

sūryātmajaśśauryavivṛddhatejāḥ saritpatirvā'nilacañcalormiḥ || 22 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe caturdaśassargaḥ ||