4.12 Kishkindhakanda - Dvadasha Sargah

ॐ

4.12 ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡ - ದ್ವಾದಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ದ್ವಾದಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಏತಚ್ಚ ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಸುಗ್ರೀವೇಣ ಸುಭಾಷಿತಮ್ ।

ಪ್ರತ್ಯಯಾರ್ಥಂ ಮಹಾತೇಜಾ ರಾಮೋ ಜಗ್ರಾಹ ಕಾರ್ಮುಕಮ್ ॥ 1 ॥

ಸ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಧನುರ್ಘೋರಂ ಶರಮೇಕಂ ಚ ಮಾನದಃ ।

ಸಾಲಮುದ್ದಿಶ್ಯ ಚಿಕ್ಷೇಪ ಜ್ಯಾಸ್ವನೈಃ ಪೂರಯನ್ದಿಶಃ ॥ 2 ॥

ಸ ವಿಸೃಷ್ಟೋ ಬಲವತಾ ಬಾಣಸ್ಸ್ವರ್ಣಪರಿಷ್ಕೃತಃ ।

ಭಿತ್ತ್ವಾ ಸಾಲಾನ್ ಗಿರಿಪ್ರಸ್ಥಂ ಸಪ್ತ ಭೂಮಿಂ ವಿವೇಶ ಹ ॥ 3 ॥

ಪ್ರವಿಷ್ಟಶ್ಚ ಮುಹೂರ್ತೇನ ಧರಾಂ ಭಿತ್ತ್ವಾ ಮಹಾಜವಃ ।

ನಿಷ್ಪತ್ಯ ಚ ಪುನಸ್ತೂರ್ಣಂ ಸ್ವತೂಣೀಂ ಪ್ರವಿವೇಶ ಹ ॥ 4 ॥

ತಾನ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸಪ್ತ ನಿರ್ಭಿನ್ನಾನ್ಸಾಲಾನ್ವಾನರಪುಙ್ಗವಃ ।

ರಾಮಸ್ಯ ಶರವೇಗೇನ ವಿಸ್ಮಯಂ ಪರಮಂ ಗತಃ ॥ 5 ॥

ಸ ಮೂರ್ಧ್ನಾ ನ್ಯಪತದಭ್ಮೌ ಪ್ರಲಮ್ಬೀಕೃತಭೂಷಣಃ ।

ಸುಗ್ರೀವಃ ಪರಮಪ್ರೀತೋ ರಾಘವಾಯ ಕೃತಾಞ್ಜಲಿಃ ॥ 6 ॥

ಇದಂ ಚೋವಾಚ ಧರ್ಮಜ್ಞಂ ಕರ್ಮಣಾ ತೇನ ಹರ್ಷಿತಃ ।

ರಾಮಂ ಸರ್ವಾಸ್ತ್ರವಿದುಷಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಶೂರಮವಸ್ಥಿತಮ್ ॥ 7 ॥

ಸೇನ್ದ್ರಾನಪಿ ಸುರಾನ್ಸರ್ವಾಂಸ್ತ್ವಂ ಬಾಣೈಃ ಪುರುಷರ್ಷಭ ।

ಸಮರ್ಥಸ್ಸಮರೇ ಹನ್ತುಂ ಕಿಂ ಪುನ ರ್ವಾಲಿನಂ ಪ್ರಭೋ ॥ 8 ॥

ಯೇನ ಸಪ್ತಮಹಾಸಾಲಾ ಗಿರಿರ್ಭೂಮಿಶ್ಚ ದಾರಿತಾಃ ।

ಬಾಣೇನೈಕೇನ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ಸ್ಥಾತಾ ತೇ ಕೋ ರಣಾಗ್ರತಃ ॥ 9 ॥

ಅದ್ಯ ಮೇ ವಿಗತಶ್ಶೋಕಃ ಪ್ರೀತಿರದ್ಯ ಪರಾ ಮಮ ।

ಸುಹೃದಂ ತ್ವಾಂ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ಮಹೇನ್ದ್ರವರುಣೋಪಮಮ್ ॥ 10 ॥

ತಮದ್ಯೈವ ಪ್ರಿಯಾರ್ಥಂ ಮೇ ವೈರಿಣಂ ಭ್ರಾತೃರೂಪಿಣಮ್ ।

ವಾಲಿನಂ ಜಹಿ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ಮಯಾ ಬದ್ಧೋಽಯಮಞ್ಜಲಿಃ ॥ 11 ॥

ತತೋ ರಾಮಃ ಪರಿಷ್ವಜ್ಯ ಸುಗ್ರೀವಂ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನಮ್ ।

ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞೋ ಲಕ್ಷ್ಮಣಾನುಗತಂ ವಚಃ ॥ 12 ॥

ಅಸ್ಮಾದ್ಗಚ್ಛೇಮ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಂ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ಗಚ್ಛ ತ್ವಮಗ್ರತಃ ।

ಗತ್ವಾ ಚಾಹ್ವಯ ಸುಗ್ರೀವ ವಾಲಿನಂ ಭ್ರಾತೃಗನ್ಧಿನಮ್ ॥ 13 ॥

ಸರ್ವೇ ತೇ ತ್ವರಿತಂ ಗತ್ವಾ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಂ ವಾಲಿನಃ ಪುರೀಮ್ ।

ವೃಕ್ಷೈರಾತ್ಮಾನಮಾವೃತ್ಯ ವ್ಯತಿಷ್ಠನ್ಗಹನೇ ವನೇ ॥ 14 ॥

ಸುಗ್ರೀವೋ ವ್ಯನದದ್ಘೋರಂ ವಾಲಿನೋಽಽಹ್ವಾನಕಾರಣಾತ್ ।

ಗಾಢಂ ಪರಿಹಿತೋ ವೇಗಾನ್ನಾದೈರ್ಭಿನ್ದನ್ನಿವಾಮ್ಬರಮ್ ॥ 15 ॥

ತಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ನಿನದಂ ಭ್ರಾತುಃ ಕ್ರುದ್ಧೋ ವಾಲೀ ಮಹಾಬಲಃ ।

ನಿಶ್ಚಕ್ರಾಮ ಸುಸಂರಬ್ಧೋ ಭಾಸ್ಕರೋಽಸ್ತತಟಾದಿವ ॥ 16 ॥

ತತಸ್ಸುತುಮುಲಂ ಯುದ್ಧಂ ವಾಲಿಸುಗ್ರೀವಯೋರಭೂತ್ ।

ಗಗನೇ ಗ್ರಹಯೋರ್ಘೋರಂ ಬುಧಾಙ್ಗಾರಕಯೋರಿವ ॥ 17 ॥

ತಲೈರಶನಿಕಲ್ಪೈಶ್ಚ ವಜ್ರಕಲ್ಪೈಶ್ಚ ಮುಷ್ಟಿಭಿಃ ।

ಜಘ್ನತುಸ್ಸಮರೇಽನ್ಯೋನ್ಯಂ ಭ್ರಾತರೌ ಕ್ರೋಧಮೂರ್ಛಿತೌ ॥ 18 ॥

ತತೋ ರಾಮೋ ಧನುಷ್ಪಾಣಿಸ್ತಾವುಭೌ ಸಮುದೀಕ್ಷ್ಯತು ।

ಅನ್ಯೋನ್ಯಸದೃಶೌ ವೀರಾವುಭೌ ದೇವಾವಿವಾಶ್ವಿನೌ ॥ 19 ॥

ಯನ್ನಾವಗಚ್ಛತ್ಸುಗ್ರೀವಂ ವಾಲಿನಂ ವಾಪಿ ರಾಘವಃ ।

ತತೋ ನ ಕೃತವಾನ್ಬುದ್ಧಿಂ ಮೋಕ್ತುಮನ್ತಕರಂ ಶರಮ್ ॥ 20 ॥

ಏತಸ್ಮಿನ್ನನ್ತರೇ ಭಗ್ನಸ್ಸುಗ್ರೀವಸ್ತೇನ ವಾಲಿನಾ ।

ಅಪಶ್ಯನ್ರಾಘವಂ ನಾಥಮೃಶ್ಯಮೂಕಂ ಪ್ರದುದ್ರುವೇ ॥ 21 ॥

ಕ್ಲಾನ್ತೋ ರುಧಿರಸಿಕ್ತಾಙ್ಗಃ ಪ್ರಹಾರೈರ್ಜರ್ಝರೀಕೃತಃ ।

ವಾಲಿನಾಽಭಿದ್ರುತಃ ಕ್ರೋಧಾತ್ಪ್ರವಿವೇಶ ಮಹಾವನಮ್ ॥ 22 ॥

ತಂ ಪ್ರವಿಷ್ಟಂ ವನಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವಾಲೀ ಶಾಪಭಯಾರ್ದಿತಃ ।

ಮುಕ್ತೋ ಹ್ಯಸಿ ತ್ವಮಿತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಸ ನಿವೃತ್ತೋ ಮಹಾದ್ಯುತಿಃ ॥ 23 ॥

ರಾಘವೋಽಸಿ ಸಹ ಭ್ರಾತ್ರಾ ಸಹ ಚೈವ ಹನೂಮತಾ ।

ತದೇವ ವನಮಾಗಚ್ಛತ್ಸುಗ್ರೀವೋ ಯತ್ರ ವಾನರಃ ॥ 24 ॥

ತಂ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯಾಗತಂ ರಾಮಂ ಸುಗ್ರೀವಸ್ಸಹಲಕ್ಷ್ಮಣಮ್ ।

ಹ್ರೀಮಾನ್ದೀನಮುವಾಚೇದಂ ವಸುಧಾಮವಲೋಕಯನ್ ॥ 25 ॥

ಆಹ್ವಯಸ್ವೇತಿ ಮಾಮುಕ್ತ್ವಾ ದರ್ಶಯಿತ್ವಾ ಚ ವಿಕ್ರಮಮ್ ।

ವೈರಿಣಾ ಘಾತಯಿತ್ವಾ ಚ ಕಿಮಿದಾನೀಂ ತ್ವಯಾ ಕೃತಮ್ ॥ 26 ॥

ತಾಮೇನ ವೇಲಾಂ ವಕ್ತವ್ಯಂ ತ್ವಯಾ ರಾಘವ ತತ್ತ್ವತಃ ।

ವಾಲಿನಂ ನ ನಿಹನ್ಮೀತಿ ತತೋ ನಾಹಮಿತೋ ವ್ರಜೇ ॥ 27 ॥

ತಸ್ಯ ಚೈವಂ ಬ್ರುವಾಣಸ್ಯ ಸುಗ್ರೀವಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ ।

ಕರುಣಂ ದೀನಯಾ ವಾಚಾ ರಾಘವಃ ಪುನರಬ್ರವೀತ್ ॥ 28 ॥

ಸುಗ್ರೀವ ಶ್ರೂಯಾತಾಂ ತಾತ ಕ್ರೋಧಶ್ಚ ವ್ಯಪನೀಯತಾಮ್ ।

ಕಾರಣಂ ಯೇನ ಬಾಣೋಽಯಂ ನ ಮಯಾ ಸ ವಿಸರ್ಜಿತಃ ॥ 29 ॥

ಅಲಙ್ಕಾರೇಣ ವೇಷೇಣ ಪ್ರಮಾಣೇನ ಗತೇನ ಚ ।

ತ್ವಂ ಚ ಸುಗ್ರೀವ ವಾಲೀ ಚ ಸದೃಶೌ ಸ್ಥಃ ಪರಸ್ಪರಮ್ ॥ 30 ॥

ಸ್ವರೇಣ ವರ್ಚಸಾ ಚೈವ ಪ್ರೇಕ್ಷಿತೇನ ಚ ವಾನರ ।

ವಿಕ್ರಮೇಣ ಚ ವಾಕ್ಯೈಶ್ಚ ವ್ಯಕ್ತಿಂ ವಾಂ ನೋಪಲಕ್ಷಯೇ ॥ 31 ॥

ತತೋಽಹಂ ರೂಪಸಾದೃಶ್ಯಾನ್ಮೋಹಿತೋ ವಾನರೋತ್ತಮ ।

ನೋತ್ಸೃಜಾಮಿ ಮಹಾವೇಗಂ ಶರಂ ಶತ್ರುನಿಬರ್ಹಣಮ್ ॥ 32 ॥

ಜೀವಿತಾನ್ತಕರಂ ಘೋರಂ ಸಾದೃಶ್ಯಾತ್ತು ವಿಶಙ್ಕಿತಃ ।

ಮೂಲಘಾತೋ ನ ನೌ ಸ್ಯಾದ್ಧಿ ದ್ವಯೋರಪಿ ಕೃತೋ ಮಯಾ ॥ 33 ॥

ತ್ವಯಿ ವೀರೇ ವಿಪನ್ನೇ ಹಿ ಅಜ್ಞಾನಾಲ್ಲಾಘವಾನ್ಮಯಾ ।

ಮೌಢ್ಯಂ ಚ ಮಮ ಬಾಲ್ಯಂ ಚ ಖ್ಯಾಪಿತಂ ಸ್ಯಾತ್ಕಪೀಶ್ವರ ॥ 34 ॥

ದತ್ತಾಭಯವಧೋ ನಾಮ ಪಾತಕಂ ಮಹದುಚ್ಯತೇ ।

ಅಹಂ ಚ ಲಕ್ಷ್ಮಣಶ್ಚೈವ ಸೀತಾ ಚ ವರವರ್ಣಿನೀ ॥ 35 ॥

ತ್ವದಧೀನಾ ವಯಂ ಸರ್ವೇ ವನೇಽಸ್ಮಿನ್ ಶರಣಂ ಭವಾನ್ ।

ತಸ್ಮಾದ್ಯುಧ್ಯಸ್ವ ಭೂಯಸ್ತ್ವಂ ಮಾ ಮಾ ಶಙ್ಕೇಶ್ಚ ವಾನರ ॥ 36 ॥

ಏತನ್ಮುಹೂರ್ತೇ ಸುಗ್ರೀವ ಪಶ್ಯ ವಾಲಿನಮಾಹವೇ ।

ನಿರಸ್ತಮಿಷುಣೈಕೇನ ವೇಷ್ಟಮಾನಂ ಮಹೀತಲೇ ॥ 37 ॥

ಅಭಿಜ್ಞಾನಂ ಕುರುಷ್ವ ತ್ವಮಾತ್ಮನೋ ವಾನರೇಶ್ವರ ।

ಯೇನ ತ್ವಾಮಭಿಜಾನೀಯಾಂ ದ್ವನ್ದ್ವಯುದ್ಧಮುಪಾಗತಮ್ ॥ 38 ॥

ಗಜಪುಷ್ಪೀಮಿಮಾಂ ಫುಲ್ಲಾಮುತ್ಪಾಟ್ಯ ಶುಭಲಕ್ಷಣಾಮ್ ।

ಕುರು ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಕಣ್ಠೇಽಸ್ಯ ಸುಗ್ರೀವಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ ॥ 39 ॥

ತತೋ ಗಿರಿತಟೇ ಜಾತಾಮುತ್ಪಾಟ್ಯ ಕುಸುಮಾಕುಲಾಮ್ ।

ಲಕ್ಷ್ಮಣೋ ಗಜಪುಷ್ಪೀಂ ತಾಂ ತಸ್ಯ ಕಣ್ಠೇ ವ್ಯಸರ್ಜಯತ್ ॥ 40 ॥

ಸ ತಯಾ ಶುಶುಭೇ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಲತಯಾ ಕಣ್ಠಸಕ್ತಯಾ ।

ಮಾಲಯೇವ ಬಲಾಕಾನಾಂ ಸಸನ್ಧ್ಯ ಇವ ತೋಯದಃ ॥ 41 ॥

ವಿಭ್ರಾಜಮಾನೋ ವಪುಷಾ ರಾಮವಾಕ್ಯಸಮಾಹಿತಃ ।

ಜಗಾಮ ಸಹ ರಾಮೇಣ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಥಾಂ ವಾಲಿಪಾಲಿತಾಮ್ ॥ 42 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡೇ ದ್ವಾದಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |

atha dvādaśassargaḥ |

etacca vacanaṃ śrutvā sugrīveṇa subhāṣitam |

pratyayārthaṃ mahātejā rāmo jagrāha kārmukam || 1 ||

sa gṛhītvā dhanurghoraṃ śaramekaṃ ca mānadaḥ |

sālamuddiśya cikṣepa jyāsvanaiḥ pūrayandiśaḥ || 2 ||

sa visṛṣṭo balavatā bāṇassvarṇapariṣkṛtaḥ |

bhittvā sālān giriprasthaṃ sapta bhūmiṃ viveśa ha || 3 ||

praviṣṭaśca muhūrtena dharāṃ bhittvā mahājavaḥ |

niṣpatya ca punastūrṇaṃ svatūṇīṃ praviveśa ha || 4 ||

tāndṛṣṭvā sapta nirbhinnānsālānvānarapuṅgavaḥ |

rāmasya śaravegena vismayaṃ paramaṃ gataḥ || 5 ||

sa mūrdhnā nyapatadabhmau pralambīkṛtabhūṣaṇaḥ |

sugrīvaḥ paramaprīto rāghavāya kṛtāñjaliḥ || 6 ||

idaṃ covāca dharmajñaṃ karmaṇā tena harṣitaḥ |

rāmaṃ sarvāstraviduṣāṃ śreṣṭhaṃ śūramavasthitam || 7 ||

sendrānapi surānsarvāṃstvaṃ bāṇaiḥ puruṣarṣabha |

samarthassamare hantuṃ kiṃ puna rvālinaṃ prabho || 8 ||

yena saptamahāsālā girirbhūmiśca dāritāḥ |

bāṇenaikena kākutstha sthātā te ko raṇāgrataḥ || 9 ||

adya me vigataśśokaḥ prītiradya parā mama |

suhṛdaṃ tvāṃ samāsādya mahendravaruṇopamam || 10 ||

tamadyaiva priyārthaṃ me vairiṇaṃ bhrātṛrūpiṇam |

vālinaṃ jahi kākutstha mayā baddho'yamañjaliḥ || 11 ||

tato rāmaḥ pariṣvajya sugrīvaṃ priyadarśanam |

pratyuvāca mahāprājño lakṣmaṇānugataṃ vacaḥ || 12 ||

asmādgacchema kiṣkindhāṃ kṣipraṃ gaccha tvamagrataḥ |

gatvā cāhvaya sugrīva vālinaṃ bhrātṛgandhinam || 13 ||

sarve te tvaritaṃ gatvā kiṣkindhāṃ vālinaḥ purīm |

vṛkṣairātmānamāvṛtya vyatiṣṭhangahane vane || 14 ||

sugrīvo vyanadadghoraṃ vālino''hvānakāraṇāt |

gāḍhaṃ parihito vegānnādairbhindannivāmbaram || 15 ||

taṃ śrutvā ninadaṃ bhrātuḥ kruddho vālī mahābalaḥ |

niścakrāma susaṃrabdho bhāskaro'stataṭādiva || 16 ||

tatassutumulaṃ yuddhaṃ vālisugrīvayorabhūt |

gagane grahayorghoraṃ budhāṅgārakayoriva || 17 ||

talairaśanikalpaiśca vajrakalpaiśca muṣṭibhiḥ |

jaghnatussamare'nyonyaṃ bhrātarau krodhamūrchitau || 18 ||

tato rāmo dhanuṣpāṇistāvubhau samudīkṣyatu |

anyonyasadṛśau vīrāvubhau devāvivāśvinau || 19 ||

yannāvagacchatsugrīvaṃ vālinaṃ vāpi rāghavaḥ |

tato na kṛtavānbuddhiṃ moktumantakaraṃ śaram || 20 ||

etasminnantare bhagnassugrīvastena vālinā |

apaśyanrāghavaṃ nāthamṛśyamūkaṃ pradudruve || 21 ||

klānto rudhirasiktāṅgaḥ prahārairjarjharīkṛtaḥ |

vālinā'bhidrutaḥ krodhātpraviveśa mahāvanam || 22 ||

taṃ praviṣṭaṃ vanaṃ dṛṣṭvā vālī śāpabhayārditaḥ |

mukto hyasi tvamityuktvā sa nivṛtto mahādyutiḥ || 23 ||

rāghavo'si saha bhrātrā saha caiva hanūmatā |

tadeva vanamāgacchatsugrīvo yatra vānaraḥ || 24 ||

taṃ samīkṣyāgataṃ rāmaṃ sugrīvassahalakṣmaṇam |

hrīmāndīnamuvācedaṃ vasudhāmavalokayan || 25 ||

āhvayasveti māmuktvā darśayitvā ca vikramam |

vairiṇā ghātayitvā ca kimidānīṃ tvayā kṛtam || 26 ||

tāmena velāṃ vaktavyaṃ tvayā rāghava tattvataḥ |

vālinaṃ na nihanmīti tato nāhamito vraje || 27 ||

tasya caivaṃ bruvāṇasya sugrīvasya mahātmanaḥ |

karuṇaṃ dīnayā vācā rāghavaḥ punarabravīt || 28 ||

sugrīva śrūyātāṃ tāta krodhaśca vyapanīyatām |

kāraṇaṃ yena bāṇo'yaṃ na mayā sa visarjitaḥ || 29 ||

alaṅkāreṇa veṣeṇa pramāṇena gatena ca |

tvaṃ ca sugrīva vālī ca sadṛśau sthaḥ parasparam || 30 ||

svareṇa varcasā caiva prekṣitena ca vānara |

vikrameṇa ca vākyaiśca vyaktiṃ vāṃ nopalakṣaye || 31 ||

tato'haṃ rūpasādṛśyānmohito vānarottama |

notsṛjāmi mahāvegaṃ śaraṃ śatrunibarhaṇam || 32 ||

jīvitāntakaraṃ ghoraṃ sādṛśyāttu viśaṅkitaḥ |

mūlaghāto na nau syāddhi dvayorapi kṛto mayā || 33 ||

tvayi vīre vipanne hi ajñānāllāghavānmayā |

mauḍhyaṃ ca mama bālyaṃ ca khyāpitaṃ syātkapīśvara || 34 ||

dattābhayavadho nāma pātakaṃ mahaducyate |

ahaṃ ca lakṣmaṇaścaiva sītā ca varavarṇinī || 35 ||

tvadadhīnā vayaṃ sarve vane'smin śaraṇaṃ bhavān |

tasmādyudhyasva bhūyastvaṃ mā mā śaṅkeśca vānara || 36 ||

etanmuhūrte sugrīva paśya vālinamāhave |

nirastamiṣuṇaikena veṣṭamānaṃ mahītale || 37 ||

abhijñānaṃ kuruṣva tvamātmano vānareśvara |

yena tvāmabhijānīyāṃ dvandvayuddhamupāgatam || 38 ||

gajapuṣpīmimāṃ phullāmutpāṭya śubhalakṣaṇām |

kuru lakṣmaṇa kaṇṭhe'sya sugrīvasya mahātmanaḥ || 39 ||

tato giritaṭe jātāmutpāṭya kusumākulām |

lakṣmaṇo gajapuṣpīṃ tāṃ tasya kaṇṭhe vyasarjayat || 40 ||

sa tayā śuśubhe śrīmān latayā kaṇṭhasaktayā |

mālayeva balākānāṃ sasandhya iva toyadaḥ || 41 ||

vibhrājamāno vapuṣā rāmavākyasamāhitaḥ |

jagāma saha rāmeṇa kiṣkinthāṃ vālipālitām || 42 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe dvādaśassargaḥ ||