3.75 Aranyakanda - Panchasaptatitama Sargah

ॐ

3.75 ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡ - ಪಞ್ಚಸಪ್ತತಿತಮ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಪಞ್ಚಸಪ್ತತಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ದಿವಂ ತು ತಸ್ಯಾಂ ಯಾತಾಯಾಂ ಶಬರ್ಯಾಂ ಸ್ವೇನ ತೇಜಸಾ ।

ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನ ಸಹ ಭ್ರಾತ್ರಾ ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ರಾಘವಃ ॥ 1 ॥

ಸ ಚಿನ್ತಯಿತ್ವಾ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಪ್ರಭಾವಂ ತಂ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ ।

ಹಿತಕಾರಿಣಮೇಕಾಗ್ರಂ ಲಕ್ಷ್ಮಣಂ ರಾಘವೋಽಬ್ರವೀತ್ ॥ 2 ॥

ದೃಷ್ಟೋಽಯಮಾಶ್ರಮಸ್ಸೌಮ್ಯ ಬಹ್ವಾಶ್ಚರ್ಯೋ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ ।

ವಿಶ್ವಸ್ತಮೃಗಶಾರ್ದೂಲೋ ನಾನಾವಿಹಗಸೇವಿತಃ ॥ 3 ॥

ಸಪ್ತಾನಾಂ ಚ ಸಮುದ್ರಾಣಾಮೇಷು ತೀರ್ಥೇಷು ಲಕ್ಷ್ಮಣ ।

ಉಪಸ್ಪೃಷ್ಟಂ ಚ ವಿಧಿವತ್ಪಿತರಶ್ಚಾಪಿ ತರ್ಪಿತಾಃ ॥ 4 ॥

ಪ್ರಣಷ್ಟಮಶುಭಂ ತತ್ತತ್ಕಲ್ಯಾಣಂ ಸಮುಪಸ್ಥಿತಮ್ ।

ತೇನ ತತ್ತ್ವೇನ ಹೃಷ್ಟಂ ಮೇ ಮನೋ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಸಮ್ಪ್ರತಿ ॥ 5 ॥

ಹೃದಯೇ ಹಿ ನರವ್ಯಾಘ್ರ ಶುಭಮಾವಿರ್ಭವಿಷ್ಯತಿ ।

ತದಾಗಚ್ಛ ಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ಪಮ್ಪಾಂ ತಾಂ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನಾಮ್ ॥ 6 ॥

ಋಷ್ಯಮೂಕೋ ಗಿರಿರ್ಯತ್ರ ನಾತಿದೂರೇ ಪ್ರಕಾಶತೇ ।

ಯಸ್ಮಿನ್ವಸತಿ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಸುಗ್ರೀವೋಂಽಶುಮತಸ್ಸುತಃ ॥ 7 ॥

ನಿತ್ಯಂ ವಾಲಿಭಯಾತ್ತ್ರಸ್ತಶ್ಚತುರ್ಭಿಸ್ಸಹ ವಾನರೈಃ ।

ಅಭಿತ್ವರೇ ಚ ತಂ ದ್ರಷ್ಟುಂ ಸುಗ್ರೀವಂ ವಾನರರ್ಷಭಮ್ ॥ 8 ॥

ತದಧೀನಂ ಹಿ ಮೇ ಸೌಮ್ಯ ಸೀತಾಯಾಃ ಪರಿಮಾರ್ಗಣಮ್ ।

ಏವಂ ಬ್ರುವಾಣಂ ತಂ ಧೀರಂ ರಾಮಂ ಸೌಮಿತ್ರಿರಬ್ರವೀತ್ ॥ 9 ॥

ಗಚ್ಛಾವಸ್ತ್ವರಿತಂ ತತ್ರ ಮಮಾಪಿ ತ್ವರತೇ ಮನಃ ।

ಆಶ್ರಮಾತ್ತು ತತ ಸ್ತಸ್ಮಾನ್ನಿಷ್ಕ್ರಮ್ಯ ಸ ವಿಶಾಮ್ಪತಿಃ ॥ 10 ॥

ಆಜಗಾಮ ತತಃ ಪಮ್ಪಾಂ ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನ ಸಹ ಪ್ರಭುಃ ।

ಸ ದದರ್ಶ ತತಃ ಪುಣ್ಯಾಮುದಾರಜನಸೇವಿತಾಮ್ ॥ 11 ॥

ನಾನಾದ್ರುಮಲತಾಕೀರ್ಣಾಂ ಪಮ್ಪಾಂ ಪಾನೀಯವಾಹಿನೀಮ್ ।

ಪದ್ಮೈಸ್ಸೌಗನ್ಧಿಕೈಸ್ತಾಮ್ರಾಂ ಶುಕ್ಲಾಂ ಕುಮುದಮಣ್ಡಲೈಃ ॥ 12 ॥

ನೀಲಾಂ ಕುವಲಯೋದ್ಘಾಟೈರ್ಬಹುವರ್ಣಾಂ ಕುಥಾಮಿವ ।

ಸ ತಾಮಾಸಾದ್ಯ ವೈ ರಾಮೋ ದೂರಾದುದಕವಾಹಿನೀಮ್ ॥ 13 ॥

ಮತಙ್ಗಸರಸಂ ನಾಮ ಹ್ರದಂ ಸಮವಗಾಹತ ।

ಅರವಿನ್ದೋತ್ಪಲವತೀಂ ಪದ್ಮಸೌಗನ್ಧಿಕಾಯುತಾಮ್ ॥ 14 ॥

ಪುಷ್ಪಿತಾಮ್ರವಣೋಪೇತಾಂ ಬರ್ಹಿಣೋದ್ಘುಷ್ಟನಾದಿತಾಮ್ ।

ತಿಲಕೈರ್ಬೀಜಪೂರೈಶ್ಚ ಧವೈಶ್ಶುಕ್ಲದ್ರುಮೈಸ್ತಥಾ ॥ 15 ॥

ಪುಷ್ಪಿತೈಃ ಕರವೀರೈಶ್ಚ ಪುನ್ನಾಗೈಶ್ಚ ಸುಪುಷ್ಪಿತೈಃ ।

ಮಾಲತೀಕುನ್ದಗುಲ್ಮೈಶ್ಚ ಭಾಣ್ಡೀರೈರ್ನಿಚುಲೈಸ್ತಥಾ ॥ 16 ॥

ಅಶೋಕೈಸ್ಸಪ್ತಪರ್ಣೈಶ್ಚ ಕೇತಕೈರತಿಮುಕ್ತಕೈಃ ।

ಅನ್ಯೈಶ್ಚ ವಿವಿಧೈರ್ವೃಕ್ಷೈಃ ಪ್ರಮದಾಮಿವ ಭೂಷಿತಾಮ್ ॥ 17 ॥

ಸಮೀಕ್ಷಮಾಣೌ ಪುಷಪಾಢ್ಯಂ ಸರ್ವತೋ ವಿಪುಲದ್ರುಮಮ್ ।

ಕೋಯಷ್ಟಿಕೈಶ್ಚಾರ್ಜುನಕೈಶ್ಶತಪತ್ರೈಶ್ಚ ಕೀರಕೈಃ ॥ 18 ॥

ಏತೈಶ್ಚಾನ್ಯೈಶ್ಚ ವಿಹಗೈರ್ನಾದಿತಂ ತು ವನಂ ಮಹತ್ ।

ತತೋ ಜಗ್ಮತುರವ್ಯಗ್ರೌ ರಾಘವೌ ಸುಸಮಾಹಿತೌ ॥ 19 ॥

ತದ್ವನಂ ಚೈವ ಸರಸಃ ಪಶ್ಯನ್ತೈ ಶಕುನೈರ್ಯುತಮ್ ।

ಸ ದದರ್ಶ ತತಃ ಪಮ್ಪಾಂ ಶೀತವಾರಿನಿಧಿಂ ಶುಭಾಮ್ ॥ 20 ॥

ತಿಲಕಾಶೋಕಪುನ್ನಾಗವಕುಲೋದ್ದಾಲಕಾಶಿನೀಮ್ ।

ಸ ರಾಮೋ ವಿವಿಧಾನ್ವೃಕ್ಷಾನ್ಸರಾಂಸಿ ವಿವಿಧಾನಿ ಚ ॥ 21 ॥

ಪಶ್ಯನ್ಕಾಮಾಭಿಸನ್ತಪ್ತೋ ಜಗಾಮ ಪರಮಂ ಹ್ರದಮ್ ।

ಪುಷ್ಪಿತೋಪವನೋಪೇತಾಂ ಸಾಲಚಮ್ಪಕಶೋಭಿತಾಮ್ ॥ 22 ॥

ಷಟ್ಪದೌಘಸಮಾವಿಷ್ಟಾಂ ಶ್ರೀಮತೀಮತುಲಪ್ರಭಾಮ್ ।

ಸ್ಫಟಿಕೋಪಮತೋಯಾಢ್ಯಾಂ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣವಾಲುಕಸನ್ತತಾಮ್ ॥ 23 ॥

ಸ ತಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪುನಃ ಪಮ್ಪಾಂ ಪದ್ಮಸೌಗನ್ಘಿಕೈರ್ಯುತಾಮ್ ।

ಇತ್ಯುವಾಚ ತದಾ ವಾಕ್ಯಂ ಲಕ್ಷ್ಮಣಂ ಸತ್ಯವಿಕ್ರಮಃ ॥ 24 ॥

ಅಸ್ಯಾಸ್ತೀರೇ ತು ಪೂರ್ವೋಕ್ತಃ ಪರ್ವತೋ ಧಾತುಮಣ್ಡಿತಃ ।

ಋಷ್ಯಮೂಕ ಇತಿ ಖ್ಯಾತಃ ಪುಣ್ಯಃ ಪುಷ್ಪಿತಪಾದಪಃ ॥ 25 ॥

ಹರೇಃ ಋಕ್ಷರಜೋನಾಮ್ನಃ ಪುತ್ರಸ್ತಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ ।

ಅಧ್ಯಾಸ್ತೇ ತಂ ಮಹಾವೀರ್ಯಸ್ಸುಗ್ರೀವ ಇತಿ ವಿಶ್ರುತಃ ॥ 26 ॥

ಸುಗ್ರೀವಮಭಿಗಚ್ಛ ತ್ವಂ ವಾನರೇನ್ದ್ರಂ ನರರ್ಷಭ ।

ಇತ್ಯುವಾಚ ಪುನರ್ವಾಕ್ಯಂ ಲಕ್ಷ್ಮಣಂ ಸತ್ಯವಿಕ್ರಮಮ್ ॥ 27 ॥

ರಾಜ್ಯಭ್ರಷ್ಟೇನ ದೀನೇನ ತಸ್ಯಾಮಾಸಕ್ತಚೇತಸಾ ।

ಕಥಂ ಮಯಾ ವಿನಾ ಶಕ್ಯಂ ಸೀತಾಂ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಜೀವಿತುಮ್ ॥ 28 ॥

ಇತ್ಯೇವಮುಕ್ತ್ವಾ ಮದನಾಭಿಪೀಡಿತಃ ಸ ಲಕ್ಷ್ಮಣಂ ವಾಕ್ಯಮನನ್ಯಚೇತಸಮ್ ।

ವಿವೇಶ ಪಮ್ಪಾಂ ನಲಿನೀಂ ಮನೋರಮಾಂ ರಘೂತ್ತಮಶ್ಶೋಕವಿಷಾದಯನ್ತ್ರಿತಃ ॥ 29 ॥

ತತೋ ಮಹದ್ವರ್ತ್ಮ ಸುದೂರಸಙ್ಕ್ರಮಂ ಕ್ರಮೇಣ ಗತ್ವಾ ಪ್ರವಿಲೋಕಯನ್ವನಮ್ ।

ದದರ್ಶ ಪಮ್ಪಾಂ ಶುಭದರ್ಶಕಾನನಾಮನೇಕನಾನಾವಿಧಪಕ್ಷಿಜಾಲಕಾಮ್ ॥ 30 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡೇ ಪಞ್ಚಸಪ್ತತಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |

atha pañcasaptatitamassargaḥ |

divaṃ tu tasyāṃ yātāyāṃ śabaryāṃ svena tejasā |

lakṣmaṇena saha bhrātrā cintayāmāsa rāghavaḥ || 1 ||

sa cintayitvā dharmātmā prabhāvaṃ taṃ mahātmanām |

hitakāriṇamekāgraṃ lakṣmaṇaṃ rāghavo'bravīt || 2 ||

dṛṣṭo'yamāśramassaumya bahvāścaryo mahātmanām |

viśvastamṛgaśārdūlo nānāvihagasevitaḥ || 3 ||

saptānāṃ ca samudrāṇāmeṣu tīrtheṣu lakṣmaṇa |

upaspṛṣṭaṃ ca vidhivatpitaraścāpi tarpitāḥ || 4 ||

praṇaṣṭamaśubhaṃ tattatkalyāṇaṃ samupasthitam |

tena tattvena hṛṣṭaṃ me mano lakṣmaṇa samprati || 5 ||

hṛdaye hi naravyāghra śubhamāvirbhaviṣyati |

tadāgaccha gamiṣyāmi pampāṃ tāṃ priyadarśanām || 6 ||

ṛṣyamūko giriryatra nātidūre prakāśate |

yasminvasati dharmātmā sugrīvoṃ'śumatassutaḥ || 7 ||

nityaṃ vālibhayāttrastaścaturbhissaha vānaraiḥ |

abhitvare ca taṃ draṣṭuṃ sugrīvaṃ vānararṣabham || 8 ||

tadadhīnaṃ hi me saumya sītāyāḥ parimārgaṇam |

evaṃ bruvāṇaṃ taṃ dhīraṃ rāmaṃ saumitrirabravīt || 9 ||

gacchāvastvaritaṃ tatra mamāpi tvarate manaḥ |

āśramāttu tata stasmānniṣkramya sa viśāmpatiḥ || 10 ||

ājagāma tataḥ pampāṃ lakṣmaṇena saha prabhuḥ |

sa dadarśa tataḥ puṇyāmudārajanasevitām || 11 ||

nānādrumalatākīrṇāṃ pampāṃ pānīyavāhinīm |

padmaissaugandhikaistāmrāṃ śuklāṃ kumudamaṇḍalaiḥ || 12 ||

nīlāṃ kuvalayodghāṭairbahuvarṇāṃ kuthāmiva |

sa tāmāsādya vai rāmo dūrādudakavāhinīm || 13 ||

mataṅgasarasaṃ nāma hradaṃ samavagāhata |

aravindotpalavatīṃ padmasaugandhikāyutām || 14 ||

puṣpitāmravaṇopetāṃ barhiṇodghuṣṭanāditām |

tilakairbījapūraiśca dhavaiśśukladrumaistathā || 15 ||

puṣpitaiḥ karavīraiśca punnāgaiśca supuṣpitaiḥ |

mālatīkundagulmaiśca bhāṇḍīrairniculaistathā || 16 ||

aśokaissaptaparṇaiśca ketakairatimuktakaiḥ |

anyaiśca vividhairvṛkṣaiḥ pramadāmiva bhūṣitām || 17 ||

samīkṣamāṇau puṣapāḍhyaṃ sarvato vipuladrumam |

koyaṣṭikaiścārjunakaiśśatapatraiśca kīrakaiḥ || 18 ||

etaiścānyaiśca vihagairnāditaṃ tu vanaṃ mahat |

tato jagmaturavyagrau rāghavau susamāhitau || 19 ||

tadvanaṃ caiva sarasaḥ paśyantai śakunairyutam |

sa dadarśa tataḥ pampāṃ śītavārinidhiṃ śubhām || 20 ||

tilakāśokapunnāgavakuloddālakāśinīm |

sa rāmo vividhānvṛkṣānsarāṃsi vividhāni ca || 21 ||

paśyankāmābhisantapto jagāma paramaṃ hradam |

puṣpitopavanopetāṃ sālacampakaśobhitām || 22 ||

ṣaṭpadaughasamāviṣṭāṃ śrīmatīmatulaprabhām |

sphaṭikopamatoyāḍhyāṃ ślakṣṇavālukasantatām || 23 ||

sa tāṃ dṛṣṭvā punaḥ pampāṃ padmasauganghikairyutām |

ityuvāca tadā vākyaṃ lakṣmaṇaṃ satyavikramaḥ || 24 ||

asyāstīre tu pūrvoktaḥ parvato dhātumaṇḍitaḥ |

ṛṣyamūka iti khyātaḥ puṇyaḥ puṣpitapādapaḥ || 25 ||

hareḥ ṛkṣarajonāmnaḥ putrastasya mahātmanaḥ |

adhyāste taṃ mahāvīryassugrīva iti viśrutaḥ || 26 ||

sugrīvamabhigaccha tvaṃ vānarendraṃ nararṣabha |

ityuvāca punarvākyaṃ lakṣmaṇaṃ satyavikramam || 27 ||

rājyabhraṣṭena dīnena tasyāmāsaktacetasā |

kathaṃ mayā vinā śakyaṃ sītāṃ lakṣmaṇa jīvitum || 28 ||

ityevamuktvā madanābhipīḍitaḥ sa lakṣmaṇaṃ vākyamananyacetasam |

viveśa pampāṃ nalinīṃ manoramāṃ raghūttamaśśokaviṣādayantritaḥ || 29 ||

tato mahadvartma sudūrasaṅkramaṃ krameṇa gatvā pravilokayanvanam |

dadarśa pampāṃ śubhadarśakānanāmanekanānāvidhapakṣijālakām || 30 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe pañcasaptatitamassargaḥ ||