3.71 Aranyakanda - Ekasaptatitama Sargah

ॐ

3.71 ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡ - ಏಕಸಪ್ತತಿತಮ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಏಕಸಪ್ತತಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಪುರಾ ರಾಮ ಮಹಾಬಾಹೋ ಮಹಾಬಲಪರಾಕ್ರಮ ।

ರೂಪಮಾಸೀನ್ಮಮಾ ಚಿನ್ತ್ಯಂ ತ್ರಿಷು ಲೋಕೇಷು ವಿಶ್ರುತಮ್ ॥ 1 ॥

ಯಥಾ ಸೋಮಸ್ಯ ಶಕ್ರಸ್ಯ ಸೂರ್ಯಸ್ಯ ಚ ಯಥಾ ವಪುಃ ।

ಸೋಽಹಂ ರೂಪಮಿದಂ ಕೃತ್ವಾ ಲೋಕವಿತ್ರಾಸನಂ ಮಹತ್ ॥ 2 ॥

ಋಷೀನ್ವನಗತಾನ್ರಾಮ ತ್ರಾಸಯಾಮಿ ತತಸ್ತತಃ ।

ತತಸ್ಸ್ಥೂಲಶಿರಾ ನಾಮ ಮಹರ್ಷಿಃ ಕೋಪಿತೋ ಮಯಾ ॥ 3 ॥

ಸಞ್ಚಿನ್ವನ್ವಿವಿಧಂ ವನ್ಯಂ ರೂಪೇಣಾನೇನ ಧರ್ಷಿತಃ ।

ತೇನಾಹಮುಕ್ತಃ ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯೈವಂ ಘೋರಶಾಪಾಭಿಧಾಯಿನಾ ॥ 4 ॥

ಏತದೇವ ನೃಶಂಸಂ ತೇ ರೂಪಮಸ್ತು ವಿಗರ್ಹಿತಮ್ ।

ಸ ಮಯಾ ಯಾಚಿತಃ ಕ್ರುದ್ಧಶ್ಶಾಪಸ್ಯೋನ್ತೋ ಭವೇದಿತಿ ॥ 5 ॥

ಅಭಿಶಾಪಕೃತಸ್ಯೇತಿ ತೇನೇದಂ ಭಾಷಿತಂ ವಚಃ ।

ಯದಾ ಛಿತ್ತ್ವಾ ಭುಜೌ ರಾಮಸ್ತ್ವಾಂ ದಹೇದ್ವಿಜನೇ ವನೇ ॥ 6 ॥

ತದಾ ತ್ವಂ ಪ್ರಾಪ್ಸ್ಯಸೇ ರೂಪಂ ಸ್ವಮೇವ ವಿಪುಲಂ ಶುಭಮ್ ।

ಶ್ರಿಯಾ ವಿರಾಜಿತಂ ಪುತ್ರಂ ದನೋಸ್ತ್ವಂ ವಿದ್ಧಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ॥ 7 ॥

ಇನ್ದ್ರಕೋಪಾದಿದಂ ರೂಪಂ ಪ್ರಾಪ್ತಮೇವಂ ರಣಾಜಿರೇ ।

ಅಹಂ ಹಿ ತಪಸೋಗ್ರೇಣ ಪಿತಾಮಹಮತೋಷಯಮ್ ॥ 8 ॥

ದೀರ್ಘಮಾಯುಸ್ಸ ಮೇ ಪ್ರಾದಾತ್ತತೋ ಮಾಂ ವಿಭ್ರಮೋಽಸ್ಪೃಶತ್ ।

ದೀರ್ಘಮಾಯುರ್ಮಯಾ ಪ್ರಾಪ್ತಂ ಕಿಂ ಮೇ ಶಕ್ರಃ ಕರಿಷ್ಯತಿ ॥ 9 ॥

ಇತ್ಯೇವಂ ಬುದ್ಧಿಮಾಸ್ಥಾಯ ರಣೇ ಶಕ್ರಮಧರ್ಷಯಮ್ ।

ತಸ್ಯ ಬಾಹುಪ್ರಯುಕ್ತೇನ ವಜ್ರೇಣ ಶತಪರ್ವಣಾ ॥ 10 ॥

ಸಕ್ಥಿನೀ ಚೈವ ಮೂರ್ಧಾ ಚ ಶರೀರೇ ಸಮ್ಪ್ರವೇಶಿತಮ್ ।

ಸ ಮಯಾ ಯಾಚ್ಯಮಾನಸ್ಸನ್ನಾನಯದ್ಯಮಸಾದನಮ್ ॥ 11 ॥

ಪಿತಾಮಹವಚಸ್ಸತ್ಯಂ ತದಸ್ತ್ವಿತಿ ಮಮಾಬ್ರವೀತ್ ।

ಅನಾಹಾರಃ ಕಥಂ ಶಕ್ತೋ ಭಗ್ನಸಕ್ಥಿಶಿರೋಮುಖಃ ॥ 12 ॥

ವಜ್ರೇಣಾಭಿಹತಃ ಕಾಲಂ ಸುದೀರ್ಘಮಪಿ ಜೀವಿತುಮ್ ।

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತು ಮೇ ಶಕ್ರೋ ಬಾಹೂ ಯೋಜನಮಾಯತೌ ॥ 13 ॥

ಪ್ರಾದಾದಾಸ್ಯಂ ಚ ಮೇ ಕುಕ್ಷೌ ತೀಕ್ಷ್ಣದಂಷ್ಟ್ರಮಕಲ್ಪಯತ್ ।

ಸೋಽಹಂ ಭುಜಾಭ್ಯಾಂ ದೀರ್ಘಾಭ್ಯಾಂ ಸಙ್ಕೃಷ್ಯಾಸ್ಮಿನ್ವನೇ ಚರಾನ್ ॥ 14 ॥

ಸಿಂಹವ್ದಿಪಮೃಗವ್ಯಾಘ್ರಾನ್ ಭಕ್ಷಯಾಮಿ ಸಮನ್ತತಃ ।

ಸ ತು ಮಾಮಬ್ರವೀದಿನ್ದ್ರೋ ಯದಾ ರಾಮಸ್ಸಲಕ್ಷ್ಮಣಃ ॥ 15 ॥

ಛೇತ್ಸ್ಯತೇ ಸಮರೇ ಬಾಹೂ ತದಾ ಸ್ವರ್ಗಂ ಗಮಿಷ್ಯಸಿ ।

ಅನೇನ ವಪುಷಾ ರಾಮ ವನೇಽಸ್ಮಿನ್ರಾಜಸತ್ತಮ ॥ 16 ॥

ಯದ್ಯತ್ಪಶ್ಯಾಮಿ ಸರ್ವಸ್ಯ ಗ್ರಹಣಂ ಸಾಧು ರೋಚಯೇ ।

ಅವಶ್ಯಂ ಗ್ರಹಣಂ ರಾಮೋ ಮನ್ಯೇಽಹಂ ಸಮುಪೈಷ್ಯತಿ ॥ 17 ॥

ಇಮಾಂ ಬುದ್ಧಿಂ ಪುರಸ್ಕೃತ್ಯ ದೇಹನ್ಯಾಸಕೃತಶ್ರಮಃ ।

ಸ ತ್ವಂ ರಾಮೋಽಸಿ ಭದ್ರಂ ತೇ ನಾಹಮನ್ಯೇನ ರಾಘವ ॥ 18 ॥

ಶಕ್ಯೋ ಹನ್ತುಂ ಯಥಾತತ್ತ್ವಮೇವಮುಕ್ತಂ ಮಹರ್ಷಿಣಾ ।

ಅಹಂ ಹಿ ಮತಿಸಾಚಿವ್ಯಂ ಕರಿಷ್ಯಾಮಿ ನರರ್ಷಭ ॥ 19 ॥

ಮಿತ್ರಂ ಚೈವೋಪದೇಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಯುವಾಭ್ಯಾಂ ಸಂಸ್ಕೃತೋಽಗ್ನಿನಾ ।

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತು ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ದನುನಾ ತೇನ ರಾಘವಃ ॥ 20 ॥

ಇದಂ ಜಗಾದ ವಚನಂ ಲಕ್ಷ್ಮಣಸ್ಯೋಪಶೃಣ್ವತಃ ।

ರಾವಣೇನ ಹೃತಾ ಭಾರ್ಯಾ ಮಮ ಸೀತಾ ಯಶಸ್ಸ್ವಿನೀ ॥ 21 ॥

ನಿಷ್ಕ್ರಾನ್ತಸ್ಯ ಜನಸ್ಥಾನಾತ್ಸಹಭ್ರಾತ್ರಾ ಯಥಾಸುಖಮ್ ।

ನಾಮಮಾತ್ರಂ ತು ಜಾನಾಮಿ ನ ರೂಪಂ ತಸ್ಯ ರಕ್ಷಸಃ ॥ 22 ॥

ನಿವಾಸಂ ವಾ ಪ್ರಭಾವಂ ವಾ ವಯಂ ತಸ್ಯ ನ ವಿದ್ಮಹೇ ।

ಶೋಕಾರ್ತಾನಾಮನಾಥಾನಾಮೇವಂ ವಿಪರಿಧಾವತಾಮ್ ॥ 23 ॥

ಕಾರುಣ್ಯಂ ಸದೃಶಂ ಕರ್ತುಮುಪಕಾರೇ ಚ ವರ್ತತಾಮ್ ।

ಕಾಷ್ಠಾನ್ಯಾದಾಯ ಶುಷ್ಕಾಣಿ ಕಾಲೇ ಭಗ್ನಾನಿ ಕುಞ್ಜರೈಃ ॥ 24 ॥

ಧಕ್ಷ್ಯಾಮಸ್ತ್ವಾಂ ವಯಂ ವೀರ ಶ್ವಭ್ರೇ ಮಹತಿ ಕಲ್ಪಿತೇ ।

ಸ ತ್ವಂ ಸೀತಾಂ ಸಮಾಚಕ್ಷ್ವ ಯೇನ ವಾ ಯತ್ರ ವಾ ಹೃತಾ ॥ 25 ॥

ಕುರು ಕಲ್ಯಾಣಮತ್ಯರ್ಥಂ ಯದಿ ಜಾನಾಸಿ ತತ್ತ್ವತಃ ।

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತು ರಾಮೇಣ ವಾಕ್ಯಂ ದನುರನುತ್ತಮಮ್ ॥ 26 ॥

ಪ್ರೋವಾಚ ಕುಶಲೋ ವಕ್ತುಂ ವಕ್ತಾರಮಪಿ ರಾಘವಮ್ ।

ದಿವ್ಯಮಸ್ತಿ ನ ಮೇ ಜ್ಞಾನಂ ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ ಮೈಥಿಲೀಮ್ ॥ 27 ॥

ಯಸ್ತಾಂ ಜ್ಞಾಸ್ಯತಿ ತಂ ವಕ್ಷ್ಯೇ ದಗ್ಧಸ್ಸ್ವಂ ರೂಪಮಾಸ್ಥಿತಃ ।

ಅದಗ್ಧಸ್ಯ ತು ವಿಜ್ಞಾತುಂ ಶಕ್ತಿರಸ್ತಿ ನ ಮೇ ಪ್ರಭೋ ॥ 28 ॥

ರಾಕ್ಷಸಂ ತಂ ಮಹಾವೀರ್ಯಂ ಸೀತಾ ಯೇನ ಹೃತಾ ತವ ।

ವಿಜ್ಞಾನಂ ಹಿ ಮಮ ಭ್ರಷ್ಟಂ ಶಾಪದೋಷೇಣ ರಾಘವ ॥ 29 ॥

ಸ್ವಕೃತೇನ ಮಯಾ ಪ್ರಾಪ್ತಂ ರೂಪಂ ಲೋಕವಿಗರ್ಹಿತಮ್ ।

ಕಿಂ ತು ಯಾವನ್ನ ಯಾತ್ಯಸ್ತಂ ಸವಿತಾ ಶ್ರಾನ್ತವಾಹನಃ ॥ 30 ॥

ತಾವನ್ಮಾಮವಟೇ ಕ್ಷಿಪ್ತ್ವಾ ದಹ ರಾಮ ಯಥಾವಿಧಿ ।

ದಗ್ಧಸ್ತ್ವಯಾಹಮವಟೇ ನ್ಯಾಯೇನ ರಘುನನ್ಧನ ॥ 31 ॥

ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ತಮಹಂ ವೀರ ಯಸ್ತಂ ಜ್ಞಾಸ್ಯತಿ ರಾಕ್ಷಸಮ್ ।

ತೇನ ಸಖ್ಯಂ ಚ ಕರ್ತವ್ಯಂ ನ್ಯಾಯ್ಯವೃತ್ತೇನ ರಾಘವ ॥ 32 ॥

ಕಲ್ಪಯಿಷ್ಯತಿ ತೇ ಪ್ರೀತಸ್ಸಾಹಾಯ್ಯಂ ಲಘುವಿಕ್ರಮಃ ।

ನ ಹಿ ತಸ್ಯಾಸ್ತ್ಯವಿಜ್ಞಾತಂ ತ್ರಿಷು ಲೇಕೇಷು ರಾಘವ ॥ 33 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡೇ ಏಕಸಪ್ತತಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |

atha ekasaptatitamassargaḥ |

purā rāma mahābāho mahābalaparākrama |

rūpamāsīnmamā cintyaṃ triṣu lokeṣu viśrutam || 1 ||

yathā somasya śakrasya sūryasya ca yathā vapuḥ |

so'haṃ rūpamidaṃ kṛtvā lokavitrāsanaṃ mahat || 2 ||

ṛṣīnvanagatānrāma trāsayāmi tatastataḥ |

tatassthūlaśirā nāma maharṣiḥ kopito mayā || 3 ||

sañcinvanvividhaṃ vanyaṃ rūpeṇānena dharṣitaḥ |

tenāhamuktaḥ prekṣyaivaṃ ghoraśāpābhidhāyinā || 4 ||

etadeva nṛśaṃsaṃ te rūpamastu vigarhitam |

sa mayā yācitaḥ kruddhaśśāpasyonto bhavediti || 5 ||

abhiśāpakṛtasyeti tenedaṃ bhāṣitaṃ vacaḥ |

yadā chittvā bhujau rāmastvāṃ dahedvijane vane || 6 ||

tadā tvaṃ prāpsyase rūpaṃ svameva vipulaṃ śubham |

śriyā virājitaṃ putraṃ danostvaṃ viddhi lakṣmaṇa || 7 ||

indrakopādidaṃ rūpaṃ prāptamevaṃ raṇājire |

ahaṃ hi tapasogreṇa pitāmahamatoṣayam || 8 ||

dīrghamāyussa me prādāttato māṃ vibhramo'spṛśat |

dīrghamāyurmayā prāptaṃ kiṃ me śakraḥ kariṣyati || 9 ||

ityevaṃ buddhimāsthāya raṇe śakramadharṣayam |

tasya bāhuprayuktena vajreṇa śataparvaṇā || 10 ||

sakthinī caiva mūrdhā ca śarīre sampraveśitam |

sa mayā yācyamānassannānayadyamasādanam || 11 ||

pitāmahavacassatyaṃ tadastviti mamābravīt |

anāhāraḥ kathaṃ śakto bhagnasakthiśiromukhaḥ || 12 ||

vajreṇābhihataḥ kālaṃ sudīrghamapi jīvitum |

evamuktastu me śakro bāhū yojanamāyatau || 13 ||

prādādāsyaṃ ca me kukṣau tīkṣṇadaṃṣṭramakalpayat |

so'haṃ bhujābhyāṃ dīrghābhyāṃ saṅkṛṣyāsminvane carān || 14 ||

siṃhavdipamṛgavyāghrān bhakṣayāmi samantataḥ |

sa tu māmabravīdindro yadā rāmassalakṣmaṇaḥ || 15 ||

chetsyate samare bāhū tadā svargaṃ gamiṣyasi |

anena vapuṣā rāma vane'sminrājasattama || 16 ||

yadyatpaśyāmi sarvasya grahaṇaṃ sādhu rocaye |

avaśyaṃ grahaṇaṃ rāmo manye'haṃ samupaiṣyati || 17 ||

imāṃ buddhiṃ puraskṛtya dehanyāsakṛtaśramaḥ |

sa tvaṃ rāmo'si bhadraṃ te nāhamanyena rāghava || 18 ||

śakyo hantuṃ yathātattvamevamuktaṃ maharṣiṇā |

ahaṃ hi matisācivyaṃ kariṣyāmi nararṣabha || 19 ||

mitraṃ caivopadekṣyāmi yuvābhyāṃ saṃskṛto'gninā |

evamuktastu dharmātmā danunā tena rāghavaḥ || 20 ||

idaṃ jagāda vacanaṃ lakṣmaṇasyopaśṛṇvataḥ |

rāvaṇena hṛtā bhāryā mama sītā yaśassvinī || 21 ||

niṣkrāntasya janasthānātsahabhrātrā yathāsukham |

nāmamātraṃ tu jānāmi na rūpaṃ tasya rakṣasaḥ || 22 ||

nivāsaṃ vā prabhāvaṃ vā vayaṃ tasya na vidmahe |

śokārtānāmanāthānāmevaṃ viparidhāvatām || 23 ||

kāruṇyaṃ sadṛśaṃ kartumupakāre ca vartatām |

kāṣṭhānyādāya śuṣkāṇi kāle bhagnāni kuñjaraiḥ || 24 ||

dhakṣyāmastvāṃ vayaṃ vīra śvabhre mahati kalpite |

sa tvaṃ sītāṃ samācakṣva yena vā yatra vā hṛtā || 25 ||

kuru kalyāṇamatyarthaṃ yadi jānāsi tattvataḥ |

evamuktastu rāmeṇa vākyaṃ danuranuttamam || 26 ||

provāca kuśalo vaktuṃ vaktāramapi rāghavam |

divyamasti na me jñānaṃ nābhijānāmi maithilīm || 27 ||

yastāṃ jñāsyati taṃ vakṣye dagdhassvaṃ rūpamāsthitaḥ |

adagdhasya tu vijñātuṃ śaktirasti na me prabho || 28 ||

rākṣasaṃ taṃ mahāvīryaṃ sītā yena hṛtā tava |

vijñānaṃ hi mama bhraṣṭaṃ śāpadoṣeṇa rāghava || 29 ||

svakṛtena mayā prāptaṃ rūpaṃ lokavigarhitam |

kiṃ tu yāvanna yātyastaṃ savitā śrāntavāhanaḥ || 30 ||

tāvanmāmavaṭe kṣiptvā daha rāma yathāvidhi |

dagdhastvayāhamavaṭe nyāyena raghunandhana || 31 ||

vakṣyāmi tamahaṃ vīra yastaṃ jñāsyati rākṣasam |

tena sakhyaṃ ca kartavyaṃ nyāyyavṛttena rāghava || 32 ||

kalpayiṣyati te prītassāhāyyaṃ laghuvikramaḥ |

na hi tasyāstyavijñātaṃ triṣu lekeṣu rāghava || 33 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ekasaptatitamassargaḥ ||