3.50 Aranyakanda - Panchasha Sargah

ॐ

3.50 ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡ - ಪಞ್ಚಾಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಪಞ್ಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ತಂ ಶಬ್ದಮವಸುಪ್ತಸ್ತು ಜಟಾಯುರಥ ಶುಶ್ರುವೇ ।

ನಿರೀಕ್ಷ್ಯ ರಾವಣಂ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ವೈದೇಹೀಂ ಚ ದದರ್ಶ ಸಃ ॥ 1 ॥

ತತಃ ಪರ್ವತಕೂಟಾಭಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣತುಣ್ಡಃ ಖಗೋತ್ತಮಃ ।

ವನಸ್ಪತಿಗತಶ್ಶ್ರೀಮಾನ್ವ್ಯಾಜಹಾರ ಶುಭಾಂ ಗಿರಮ್ ॥ 2 ॥

ದಶಗ್ರೀವ ಸ್ಥಿತೋ ಧರ್ಮೇ ಪುರಾಣೇ ಸತ್ಯಸಂಶ್ರಯಃ ।

ಜಟಾಯುರ್ನಾಮ ನಾಮ್ನಾಹಂ ಗೃಧ್ರರಾಜೋ ಮಹಾಬಲಃ ॥ 3 ॥

ರಾಜಾ ಸರ್ವಸ್ಯ ಲೋಕಸ್ಯ ಮಹೇನ್ದ್ರವರುಣೋಪಮಃ ।

ಲೋಕಾನಾಂ ಚ ಹಿತೇ ಯುಕ್ತೋ ರಾಮೋ ದಶರಥಾತ್ಮಜಃ ॥ 4 ॥

ತಸ್ಯೈಷಾ ಲೋಕನಾಥಸ್ಯ ಧರ್ಮಪತ್ನೀ ಯಶಸ್ವಿನೀ ।

ಸೀತಾ ನಾಮ ವರಾರೋಹಾ ಯಾಂ ತ್ವಂ ಹರ್ತುಮಿಹೇಚ್ಛಸಿ ॥ 5 ॥

ಕಥಂ ರಾಜಾಸ್ಥಿತೋ ಧರ್ಮೇ ಪರದಾರಾನ್ಪರಾಮೃಶೇತ್ ।

ರಕ್ಷಣೀಯಾ ವಿಶೇಷೇಣ ರಾಜದಾರಾ ಮಹಾಬಲ ॥ 6 ॥

ನಿವರ್ತಯ ಮತಿಂ ನೀಚಾಂ ಪರದಾರಾಭಿಮರ್ಶನಾತ್ ।

ನ ತತ್ಸಮಾಚರೇದ್ಧೀರೋ ಯತ್ಪರೋಽಸ್ಯ ವಿಗರ್ಹಯೇತ್ ॥ 7 ॥

ಯಥಾತ್ಮನಸ್ತಥಾನ್ಯೇಷಾಂ ದಾರಾ ರಕ್ಷ್ಯಾ ವಿಪಶ್ಚಿತಾ ।

ಧರ್ಮಮರ್ಥಂ ವಾ ಕಾಮಂ ವಾ ಶಿಷ್ಟಾಶ್ಶಾಸ್ತ್ರೇಷ್ವನಾಗತಮ್ ॥ 8 ॥

ವ್ಯವಸ್ಯನ್ತ್ಯನು ರಾಜಾನಂ ಧರ್ಮಂ ಪೌಲಸ್ತ್ಯನನ್ದನ ।

ರಾಜಾ ಧರ್ಮಸ್ಯ ಕಾಮಸ್ಯ ದ್ರವ್ಯಾಣಾಂ ಚೋತ್ತಮೋ ನಿಧಿಃ ॥ 9 ॥

ಧರ್ಮಶ್ಶುಭಂ ವಾ ಪಾಪಂ ವಾ ರಾಜಮೂಲಂ ಪ್ರವರ್ತತೇ ।

ಪಾಪಸ್ವಭಾವಶ್ಚಪಲಃ ಕಥಂ ತ್ವಂ ರಕ್ಷಸಾಂ ವರ ॥ 10 ॥

ಐಶ್ವರ್ಯಮಭಿಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತೋ ವಿಮಾನಮಿವ ದುಷ್ಕೃತಿಃ ।

ಕಾಮಂ ಸ್ವಭಾವೋ ಯೋ ಯಸ್ಯ ನ ಶಕ್ಯಃ ಪರಿಮಾರ್ಜಿತುಮ್ ॥ 11 ॥

ನ ಹಿ ದುಷ್ಟಾತ್ಮನಾಮಾರ್ಯಮಾವಸತ್ಯಾಲಯೇ ಚಿರಮ್ ।

ವಿಷಯೇ ವಾ ಪುರೇ ವಾ ತೇ ಯದಾ ರಾಮೋ ಮಹಾಬಲಃ ॥ 12 ॥

ನಾಪರಾಧ್ಯತಿ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಕಥಂ ತಸ್ಯಾಪರಾಧ್ಯಸಿ ।

ಯದಿ ಶೂರ್ಪಣಖಾಹೇತೋರ್ಜನಸ್ಥಾನಗತಃ ಖರಃ ॥ 13 ॥

ಅತಿವೃತ್ತೋ ಹತಃ ಪೂರ್ವಂ ರಾಮೇಣಾಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ್ಮಣಾ ।

ಅತ್ರ ಬ್ರೂಹಿ ಯಥಾತತ್ತ್ವಂ ಕೋ ರಾಮಸ್ಯ ವ್ಯತಿಕ್ರಮಃ ॥ 14 ॥

ಯಸ್ಯ ತ್ವಂ ಲೋಕನಾಥಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾಂ ಹೃತ್ವಾ ಗಮಿಷ್ಯಸಿ ।

ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ವಿಸೃಜ ವೈದೇಹೀಂ ಮಾ ತ್ವಾ ಘೋರೇಣ ಚಕ್ಷುಷಾ ॥ 15 ॥

ದಹೇದ್ದಹನಭೂತೇನ ವೃತ್ರಮಿನ್ದ್ರಾಶನಿರ್ಯಥಾ ।

ಸರ್ಪಮಾಶೀವಿಷಂ ಬದ್ಧ್ವಾ ವಸ್ತ್ರಾನ್ತೇ ನಾವಬುಧ್ಯಸೇ ॥ 16 ॥

ಗ್ರೀವಾಯಾಂ ಪ್ರತಿಸಕ್ತಂ ಚ ಕಾಲಪಾಶಂ ನ ಪಶ್ಯಸಿ ।

ಸ ಭಾರಸ್ಸೌಮ್ಯ ಭರ್ತವ್ಯೋ ಯೋ ನರಂ ನಾವಸಾದಯೇತ್ ॥ 17 ॥

ತದನ್ನಮಪಿ ಭೋಕ್ತವ್ಯಂ ಜೀರ್ಯತೇ ಯದನಾಮಯಮ್ ।

ಯತ್ಕೃತ್ವಾ ನ ಭವೇದ್ಧರ್ಮೋ ನ ಕೀರ್ತಿರ್ನ ಯಶೋ ಭುವಿ ॥ 18 ॥

ಶರೀರಸ್ಯ ಭವೇತ್ಖೇದಃ ಕಸ್ತತ್ಕರ್ಮ ಸಮಾಚರೇತ್ ।

ಷಷ್ಟಿರ್ವರ್ಷಸಹಸ್ರಾಣಿ ಮಮ ಜಾತಸ್ಯ ರಾವಣ ॥ 19 ॥

ಪಿತೃಪೈತಾಮಹಂ ರಾಜ್ಯಂ ಯಥಾವದನುತಿಷ್ಠತಃ ।

ವೃದ್ಧೋಽಹಂ ತ್ವಂ ಯುವಾ ಧನ್ವೀ ಸಶರಃ ಕವಚೀ ರಥೀ ॥ 20 ॥

ತಥಾಪ್ಯಾದಾಯ ವೈದೇಹೀಂ ಕುಶಲೀ ನ ಗಮಿಷ್ಯಸಿ ।

ನ ಶಕ್ತಸ್ತ್ವಂ ಬಲಾದ್ಧರ್ತುಂ ವೈದೇಹೀಂ ಮಮ ಪಶ್ಯತಃ ॥ 21 ॥

ಹೇತುಭಿರ್ನ್ಯಾಯಸಂಸಿದ್ಧೈದ್ಧೃವಾಂ ವೇದಶ್ರುತೀಮಿವ ।

ಯುದ್ಧ್ಯಸ್ವ ಯದಿ ಶೂರೋಽಸಿ ಮುಹೂರ್ತಂ ತಿಷ್ಠ ರಾವಣ ॥ 22 ॥

ಶಯಿಷ್ಯಸೇ ಹತೋ ಭೂಮೌ ಯಥಾಪೂರ್ವಂ ಖರಸ್ತಥಾ ।

ಅಸಕೃತ್ಸಂಯುಗೇ ಯೇನ ನಿಹತಾ ದೈತ್ಯದಾನವಾಃ ॥ 23 ॥

ನಚಿರಾಚ್ಚೀರವಾಸಾಸ್ತ್ವಾಂ ರಾಮೋ ಯುಧಿ ವಧಿಷ್ಯತಿ ।

ಕಿಂ ನು ಶಕ್ಯಂ ಮಯಾ ಕರ್ತುಂ ಗತೌದೂರಂ ನೃಪಾತ್ಮಜೌ ॥ 24 ॥

ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ತ್ವಂ ನಶ್ಯಸೇ ನೀಚ ತಯೋರ್ಭೀತೋ ನ ಸಂಶಯಃ ।

ನ ಹಿ ಮೇ ಜೀವಮಾನಸ್ಯ ನಯಿಷ್ಯಸಿ ಶುಭಾಮಿಮಾಮ್ ॥ 25 ॥

ಸೀತಾಂ ಕಮಲಪತ್ರಾಕ್ಷೀಂ ರಾಮಸ್ಯ ಮಹಿಷೀಂ ಪ್ರಿಯಾಮ್ ।

ಅವಶ್ಯಂ ತು ಮಯಾ ಕಾರ್ಯಂ ಪ್ರಿಯಂ ತಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ ॥ 26 ॥

ಜೀವಿತೇನಾಪಿ ರಾಮಸ್ಯ ತಥಾ ದಶರಥಸ್ಯ ಚ ।

ತಿಷ್ಠ ತಿಷ್ಠ ದಶಗ್ರೀವ ಮುಹೂರ್ತಂ ಪಶ್ಯ ರಾವಣ ॥ 27 ॥

ಯುದ್ಧಾತಿಥ್ಯಂ ಪ್ರದಾಸ್ಯಾಮಿ ಯಥಾಪ್ರಾಣಂ ನಿಶಾಚರ ।

ವೃನ್ತಾದಿವ ಫಲಂ ತ್ವಾಂ ತು ಪಾತಯೇಯಂ ರಥೋತ್ತಮಾತ್ ॥ 28 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡೇ ಪಞ್ಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |

atha pañcāśassargaḥ |

taṃ śabdamavasuptastu jaṭāyuratha śuśruve |

nirīkṣya rāvaṇaṃ kṣipraṃ vaidehīṃ ca dadarśa saḥ || 1 ||

tataḥ parvatakūṭābhastīkṣṇatuṇḍaḥ khagottamaḥ |

vanaspatigataśśrīmānvyājahāra śubhāṃ giram || 2 ||

daśagrīva sthito dharme purāṇe satyasaṃśrayaḥ |

jaṭāyurnāma nāmnāhaṃ gṛdhrarājo mahābalaḥ || 3 ||

rājā sarvasya lokasya mahendravaruṇopamaḥ |

lokānāṃ ca hite yukto rāmo daśarathātmajaḥ || 4 ||

tasyaiṣā lokanāthasya dharmapatnī yaśasvinī |

sītā nāma varārohā yāṃ tvaṃ hartumihecchasi || 5 ||

kathaṃ rājāsthito dharme paradārānparāmṛśet |

rakṣaṇīyā viśeṣeṇa rājadārā mahābala || 6 ||

nivartaya matiṃ nīcāṃ paradārābhimarśanāt |

na tatsamācareddhīro yatparo'sya vigarhayet || 7 ||

yathātmanastathānyeṣāṃ dārā rakṣyā vipaścitā |

dharmamarthaṃ vā kāmaṃ vā śiṣṭāśśāstreṣvanāgatam || 8 ||

vyavasyantyanu rājānaṃ dharmaṃ paulastyanandana |

rājā dharmasya kāmasya dravyāṇāṃ cottamo nidhiḥ || 9 ||

dharmaśśubhaṃ vā pāpaṃ vā rājamūlaṃ pravartate |

pāpasvabhāvaścapalaḥ kathaṃ tvaṃ rakṣasāṃ vara || 10 ||

aiśvaryamabhisamprāpto vimānamiva duṣkṛtiḥ |

kāmaṃ svabhāvo yo yasya na śakyaḥ parimārjitum || 11 ||

na hi duṣṭātmanāmāryamāvasatyālaye ciram |

viṣaye vā pure vā te yadā rāmo mahābalaḥ || 12 ||

nāparādhyati dharmātmā kathaṃ tasyāparādhyasi |

yadi śūrpaṇakhāhetorjanasthānagataḥ kharaḥ || 13 ||

ativṛtto hataḥ pūrvaṃ rāmeṇākliṣṭakarmaṇā |

atra brūhi yathātattvaṃ ko rāmasya vyatikramaḥ || 14 ||

yasya tvaṃ lokanāthasya bhāryāṃ hṛtvā gamiṣyasi |

kṣipraṃ visṛja vaidehīṃ mā tvā ghoreṇa cakṣuṣā || 15 ||

daheddahanabhūtena vṛtramindrāśaniryathā |

sarpamāśīviṣaṃ baddhvā vastrānte nāvabudhyase || 16 ||

grīvāyāṃ pratisaktaṃ ca kālapāśaṃ na paśyasi |

sa bhārassaumya bhartavyo yo naraṃ nāvasādayet || 17 ||

tadannamapi bhoktavyaṃ jīryate yadanāmayam |

yatkṛtvā na bhaveddharmo na kīrtirna yaśo bhuvi || 18 ||

śarīrasya bhavetkhedaḥ kastatkarma samācaret |

ṣaṣṭirvarṣasahasrāṇi mama jātasya rāvaṇa || 19 ||

pitṛpaitāmahaṃ rājyaṃ yathāvadanutiṣṭhataḥ |

vṛddho'haṃ tvaṃ yuvā dhanvī saśaraḥ kavacī rathī || 20 ||

tathāpyādāya vaidehīṃ kuśalī na gamiṣyasi |

na śaktastvaṃ balāddhartuṃ vaidehīṃ mama paśyataḥ || 21 ||

hetubhirnyāyasaṃsiddhaiddhṛvāṃ vedaśrutīmiva |

yuddhyasva yadi śūro'si muhūrtaṃ tiṣṭha rāvaṇa || 22 ||

śayiṣyase hato bhūmau yathāpūrvaṃ kharastathā |

asakṛtsaṃyuge yena nihatā daityadānavāḥ || 23 ||

nacirāccīravāsāstvāṃ rāmo yudhi vadhiṣyati |

kiṃ nu śakyaṃ mayā kartuṃ gataudūraṃ nṛpātmajau || 24 ||

kṣipraṃ tvaṃ naśyase nīca tayorbhīto na saṃśayaḥ |

na hi me jīvamānasya nayiṣyasi śubhāmimām || 25 ||

sītāṃ kamalapatrākṣīṃ rāmasya mahiṣīṃ priyām |

avaśyaṃ tu mayā kāryaṃ priyaṃ tasya mahātmanaḥ || 26 ||

jīvitenāpi rāmasya tathā daśarathasya ca |

tiṣṭha tiṣṭha daśagrīva muhūrtaṃ paśya rāvaṇa || 27 ||

yuddhātithyaṃ pradāsyāmi yathāprāṇaṃ niśācara |

vṛntādiva phalaṃ tvāṃ tu pātayeyaṃ rathottamāt || 28 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe pañcāśassargaḥ ||