3.5 Aranyakanda - Panchama Sargah

ॐ

3.5 ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡ - ಪಞ್ಚಮ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಪಞ್ಚಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಹತ್ವಾ ತು ತಂ ಭೀಮಬಲಂ ವಿರಾಧಂ ರಾಕ್ಷಸಂ ವನೇ ।

ತತಸ್ಸೀತಾಂ ಪರಿಷ್ವಜ್ಯ ಸಮಾಶ್ವಾಸ್ಯ ಚ ವೀರ್ಯವಾನ್ ॥ 1 ॥

ಅಬ್ರವೀಲ್ಲಕ್ಷ್ಮಣಂ ರಾಮೋ ಭ್ರಾತರಂ ದೀಪ್ತತೇಜಸಮ್ ।

ಕಷ್ಟಂ ವನಮಿದಂ ದುರ್ಗಂ ನ ಚ ಸ್ಮ ವನಗೋಚರಾಃ ॥ 2 ॥

ಅಭಿಗಚ್ಛಾಮಹೇ ಶೀಘ್ರಂ ಶರಭಙ್ಗಂ ತಪೋಧನಮ್ ।

ಆಶ್ರಮಂ ಶರಭಙ್ಗಸ್ಯ ರಾಘವೋಽಭಿಜಗಾಮ ಹ ॥ 3 ॥

ತಸ್ಯ ದೇವಪ್ರಭಾವಸ್ಯ ತಪಸಾ ಭಾವಿತಾತ್ಮನಃ ।

ಸಮೀಪೇ ಶರಭಙ್ಗಸ್ಯ ದದರ್ಶ ಮಹದದ್ಭುತಮ್ ॥ 4 ॥

ವಿಭ್ರಾಜಮಾನಂ ವಪುಷಾ ಸೂರ್ಯವೈಶ್ವಾನರೋಪಮಮ್ ।

ಅವರುಹ್ಯರಥೋತ್ಸಙ್ಗಾದಾಕಾಶೇ ವಿಬುಧಾನುಗಮ ॥ 5 ॥

ಅಸಂಸ್ಪೃಶನ್ತಂ ವಸುಧಾಂ ದದರ್ಶ ವಿಬುಧೇಶ್ವರಮ್ ।

ಸುಪ್ರಭಾಭರಣಂ ದೇವಂ ವಿರಜೋಽಮ್ಬರಧಾರಿಣಮ್ ॥ 6 ॥

ತದ್ವಿಧೈರೇವ ಬಹುಭಿಃ ಪೂಜ್ಯಮಾನಂ ಮಹಾತ್ಮಭಿಃ ।

ಹರಿಭಿರ್ವಾಜಿಭಿರ್ಯುಕ್ತಮನ್ತರಿಕ್ಷಗತಂ ರಥಮ್ ॥ 7 ॥

ದದರ್ಶಾದೂರತಸ್ತಸ್ಯ ತರುಣಾದಿತ್ಯಸನ್ನಿಭಮ್ ।

ಪಾಣ್ಡುರಾಭ್ರಘನಪ್ರಖ್ಯಂ ಚನ್ದ್ರಮಣ್ಡಲಸನ್ನಿಭಮ್ ॥ 8 ॥

ಅಪಶ್ಯದ್ವಿಮಲಂ ಛತ್ರಂ ಚಿತ್ರಮಾಲ್ಯೋಪಶೋಭಿತಮ್ ।

ಚಾಮರವ್ಯಜನೇ ಚಾಗ್ರ್ಯೇ ರುಕ್ಮದಣ್ಡೇ ಮಹಾಧನೇ ॥ 9 ॥

ಗೃಹೀತೇ ವರನಾರೀಭ್ಯಾಂ ಧೂಯಮಾನೇ ಚ ಮೂರ್ಧನಿ ।

ಗನ್ಧರ್ವಾಮರಸಿದ್ಧಾಶ್ಚ ಬಹವಃ ಪರಮರ್ಷಯಃ ॥ 10 ॥

ಅನ್ತರಿಕ್ಷಗತಂ ದೇವಂ ವಾಗ್ಭಿರಗ್ಯ್ರಾಭಿರೀಡಿರೇ ।

ಸಹ ಸಮ್ಭಾಷಮಾಣೇ ತು ಶರಭಙ್ಗೇನ ವಾಸವೇ ॥ 11 ॥

ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಶತಕ್ರತುಂ ತತ್ರ ರಾಮೋ ಲಕ್ಷ್ಮಣಮಬ್ರವೀತ್ ।

ರಾಮೋಽಥ ರಥಮುದ್ದಿಶ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮಣಾಯಪ್ರದರ್ಶಯನ್ ॥ 12 ॥

ಅರ್ಚಿಷ್ಮನ್ತಂ ಶ್ರಿಯಾ ಜುಷ್ಟಮದ್ಭುತಂ ಪಶ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ।

ಪ್ರತಪನ್ತಮಿವಾದಿತ್ಯಮನ್ತರಿಕ್ಷಗತಂ ರಥಮ್ ॥ 13 ॥

ಯೇ ಹಯಾಃ ಪುರುಹೂತಸ್ಯ ಪುರಾ ಶಕ್ರಸ್ಯ ನಶ್ಶ್ರುತಾಃ ।

ಅನ್ತರಿಕ್ಷಗತಾ ದಿವ್ಯಾಸ್ತ ಇಮೇ ಹರಯೋ ಧ್ರುವಮ್ ॥ 14 ॥

ಇಮೇ ಚ ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರಾ ಯೇ ತಿಷ್ಠ್ನ್ತ್ಯಭಿತೋ ರಥಮ್ ।

ಶತಂ ಶತಂ ಕುಣ್ಡಲಿನೋ ಯುವಾನಃ ಖಙ್ಗಪಾಣಯಃ ॥ 15 ॥

ವಿಸ್ತೀರ್ಣವಿಪುಲೋರಸ್ಕಾಃ ಪರಿಘಾಯತಬಾಹವಃ ।

ಶೋಣಾಂಶುವಸನಾಸ್ಸರ್ವೇ ವ್ಯಾಧ್ರಾ ಇವ ದುರಾಸದಾಃ ॥ 16 ॥

ಉರೋದೇಶೇಷು ಸರ್ವೇಷಾಂ ಹಾರಾ ಜ್ವಲನಸನ್ನಿಭಾಃ ।

ರೂಪಂ ಬಿಭ್ರತಿ ಸೌಮಿತ್ರೇ ಪಞ್ಚವಿಂಶತಿವಾರ್ಷಿಕಮ್ ॥ 17 ॥

ಏತದ್ದಿ ಕಿಲ ದೇವಾನಾಂ ವಯೋ ಭವತಿ ನಿತ್ಯದಾ ।

ಯಥೇಮೇ ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರಾ ದೃಶ್ಯನ್ತೇ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನಾಃ ॥ 18 ॥

ಇಹೈವ ಸಹ ವೈದೇಹ್ಯಾ ಮುಹೂರ್ತಂ ತಿಷ್ಠ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ।

ಯಾವಜ್ಜಾನಾಮ್ಯಹಂ ವ್ಯಕ್ತಂ ಕ ಏಷ ದ್ಯುತಿಮಾನ್ರಥೇ ॥ 19 ॥

ತಮೇವಮುಕ್ತ್ವಾ ಸೌಮಿತ್ರಿಮಿಹೈವ ಸ್ಥೀಯತಾಮಿತಿ ।

ಅಭಿಚಕ್ರಾಮ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ಶ್ಶರಭಙ್ಗಾಶ್ರಮಂ ಪ್ರತಿ ॥ 20 ॥

ತತಸ್ಸಮಭಿಗಚ್ಛನ್ತಂ ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ರಾಮಂ ಶಚೀಪತಿಃ ।

ಶರಭಙ್ಗಮನುಪ್ರಾಪ್ಯ ವಿವಿಕ್ತ ಇದಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 21 ॥

ಇಹೋಪಯಾತ್ಯಸೌ ರಾಮೋ ಯಾವನ್ಮಾಂ ನಾಭಿಭಾಷತೇ ।

ನಿಷ್ಠಾಂ ನಯತು ತಾವತ್ತು ತತೋ ಮಾ ದ್ರಷ್ಟುಮರ್ಹತಿ ॥ 22 ॥

ಜಿತವನ್ತಂ ಕೃತಾರ್ಥಂ ಹಿ ತದಾಹಮಚಿರಾದಿಮಮ್ ।

ಕರ್ಮ ಹ್ಯನೇನ ಕರ್ತವ್ಯಂ ಮಹದನ್ಯೈಸ್ಸುದುಷ್ಕರಮ್ ॥ 23 ॥

ಇತಿ ವಜ್ರೀ ತಮಾಮನ್ತ್ರ್ಯ ಮಾನಯಿತ್ವಾ ಚ ತಾಪಸಮ್ ।

ರಥೇನ ಹಯಯುಕ್ತೇನ ಯಯೌ ದಿವಮರಿನ್ದಮಃ ॥ 24 ॥

ಪ್ರಯಾತೇ ತು ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷೇ ರಾಘವಸ್ಸಪರಿಚ್ಛದಃ ।

ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಮುಪಾಸೀನಂ ಶರಭಙ್ಗಮುಪಾಗಮತ್ ॥ 25 ॥

ತಸ್ಯ ಪಾದೌ ಚ ಸಙ್ಗೃಹ್ಯ ರಾಮಸ್ಸೀತಾ ಚ ಲಕ್ಷ್ಮಣಃ ।

ನಿಷೇದುಸ್ಸಮನುಜ್ಞಾತಾ ಲಬ್ಧವಾಸಾ ನಿಮನ್ತ್ರಿತಾಃ ॥ 26 ॥

ತತಶ್ಶಕ್ರೋಪಯಾನಂ ತು ಪರ್ಯಪೃಚ್ಛತ್ಸ ರಾಘವಃ ।

ಶರಭಙ್ಗಶ್ಚ ತತ್ಸರ್ಯಂ ರಾಘವಾಯ ನ್ಯವೇದಯತ್ ॥ 27 ॥

ಮಾಮೇಷ ವರದೋ ರಾಮ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಂ ನಿನೀಷತಿ ।

ಜಿತಮುಗ್ರೇಣ ತಪಸಾ ದುಷ್ಪ್ರಾಪಮಕೃತಾತ್ಮಭಿಃ ॥ 28 ॥

ಅಹಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ನರವ್ಯಾಘ್ರ ವರ್ತಮಾನಮದೂರತಃ ।

ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಂ ನ ಗಚ್ಛಾಮಿ ತ್ವಾಮದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪ್ರಿಯಾತಿಥಿಮ್ ॥ 29 ॥

ತ್ವಯಾಽಹಂ ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರ ಧಾರ್ಮಿಕೇಣ ಮಹಾತ್ಮನಾ ।

ಸಮಾಗಮ್ಯ ಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ತ್ರಿದಿವಂ ದೇವಸೇವಿತಮ್ ॥ 30 ॥

ಅಕ್ಷಯಾ ನರಶಾರ್ದೂಲ ಮಯಾ ಲೋಕಾ ಜಿತಾಶ್ಶುಭಾ ।

ಬ್ರಾಹ್ಮ್ಯಾಶ್ಚ ನಾಕಪೃಷ್ಠ್ಯಾಶ್ಚ ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಣೀಷ್ವ ಮಾಮಕಾನ್ ॥ 31 ॥

ಏವಮುಕ್ತೋ ನರವ್ಯಾಘ್ರಸ್ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಶಾರದಃ ।

ಋಷಿಣಾ ಶರಭಙ್ಗೇಣ ರಾಘವೋ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 32 ॥

ಅಹಮೇವಾಹರಿಷ್ಯಾಮಿ ಸರ್ವಾಂಲ್ಲೋಕಾನ್ಮಹಾಮುನೇ ।

ಆವಾಸಂ ತ್ವಹಮಿಚ್ಛಾಮಿ ಪ್ರದಿಷ್ಟಮಿಹ ಕಾನನೇ ॥ 33 ॥

ರಾಘವೇಣೈವಮುಕ್ತಸ್ತು ಶಕ್ರತುಲ್ಯಬಲೇನ ವೈ ।

ಶರಭಙ್ಗೋ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞಃ ಪುನರೇವಾಬ್ರವೀದ್ವಚಃ ॥ 34 ॥

ಇಹ ರಾಮ ಮಹಾತೇಜಾಸ್ಸುತೀಕ್ಷ್ಣೋ ನಾಮ ಧಾರ್ಮಿಕಃ ।

ವಸತ್ಯರಣ್ಯೇ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಸ ತೇ ಶ್ರೇಯೋ ವಿಧಾಸ್ಯತಿ ॥ 35 ॥

ಸುತೀಕ್ಷ್ಣಮಭಿಗಚ್ಛ ತ್ವಂ ಶುಚೌ ದೇಶೇ ತಪಸ್ವಿನಮ್ ।

ರಮಣೀಯೇ ವನೋದ್ದೇಶೇ ಸ ತೇ ವಾಸಂ ವಿಧಾಸ್ಯತಿ ॥ 36 ॥

ಇಮಾಂ ಮನ್ದಾಕಿನೀಂ ರಾಮ ಪ್ರತಿಸ್ರೋತಾಮನುವ್ರಜ ।

ನದೀಂ ಪುಷ್ಪೋಡುಪವಹಾಂ ತತಸ್ತತ್ರ ಗಮಿಷ್ಯಸಿ ॥ 37 ॥

ಏಷ ಪನ್ಥಾ ನರವ್ಯಾಘ್ರ ಮುಹೂರ್ತಂ ಪಶ್ಯ ತಾತ ಮಾಮ್ ।

ಯಾವಜ್ಜಹಾಮಿ ಗಾತ್ರಾಣಿ ಜೀರ್ಣಾಂ ತ್ವಚಮಿವೋರಗಃ ॥ 38 ॥

ತತೋಽಗ್ನಿಂ ಸ ಸಮಾಧಾಯ ಹುತ್ವಾ ಚಾಜ್ಯೇನ ಮನ್ತ್ರವಿತ್ ।

ಶರಭಙ್ಗೋ ಮಹಾತೇಜಾಃ ಪ್ರವಿವೇಶ ಹುತಾಶನಮ್ ॥ 39 ॥

ತಸ್ಯ ರೋಮಾಣಿ ಕೇಶಾಂಶ್ಚ ತದಾ ವಹ್ನಿರ್ಮಹಾತ್ಮನಃ ।

ಜೀರ್ಣಾಂ ತ್ವಚಂ ತಥಾಽಸ್ಥೀನಿ ಯಚ್ಚ ಮಾಂಸಂ ಸಶೋಣಿತಮ್ ॥ 40 ॥

ಸ ಚ ಪಾವಕಸಙ್ಕಾಶಃ ಕುಮಾರಸ್ಸಮಪದ್ಯತ ।

ಉತ್ಥಾಯಾಗ್ನಿಚಯಾತ್ತಸ್ಮಾಚ್ಛರಭಙ್ಗೋ ವ್ಯರೋಚತ ॥ 41 ॥

ಸ ಲೋಕಾನಾಹಿತಾಗ್ನೀನಾಮೃಷೀಣಾಂ ಚ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ ।

ದೇವಾನಾಂ ಚ ವ್ಯತಿಕ್ರಮ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಂ ವ್ಯರೋಹತ ॥ 42 ॥

ಸ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಾ ಭುವನೇ ದ್ವಿಜರ್ಷಭಃ ಪಿತಾಮಹಂ ಸಾನುಚರಂ ದದರ್ಶ ಹ ।

ಪಿತಾಮಹಶ್ಚಾಪಿ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ತಂ ದ್ವಿಜಂ ನನನ್ದ ಸುಸ್ವಾಗತಮಿತ್ಯುವಾಚ ಹ ॥ 43 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡೇ ಪಞ್ಚಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |

atha pañcamassargaḥ |

hatvā tu taṃ bhīmabalaṃ virādhaṃ rākṣasaṃ vane |

tatassītāṃ pariṣvajya samāśvāsya ca vīryavān || 1 ||

abravīllakṣmaṇaṃ rāmo bhrātaraṃ dīptatejasam |

kaṣṭaṃ vanamidaṃ durgaṃ na ca sma vanagocarāḥ || 2 ||

abhigacchāmahe śīghraṃ śarabhaṅgaṃ tapodhanam |

āśramaṃ śarabhaṅgasya rāghavo'bhijagāma ha || 3 ||

tasya devaprabhāvasya tapasā bhāvitātmanaḥ |

samīpe śarabhaṅgasya dadarśa mahadadbhutam || 4 ||

vibhrājamānaṃ vapuṣā sūryavaiśvānaropamam |

avaruhyarathotsaṅgādākāśe vibudhānugama || 5 ||

asaṃspṛśantaṃ vasudhāṃ dadarśa vibudheśvaram |

suprabhābharaṇaṃ devaṃ virajo'mbaradhāriṇam || 6 ||

tadvidhaireva bahubhiḥ pūjyamānaṃ mahātmabhiḥ |

haribhirvājibhiryuktamantarikṣagataṃ ratham || 7 ||

dadarśādūratastasya taruṇādityasannibham |

pāṇḍurābhraghanaprakhyaṃ candramaṇḍalasannibham || 8 ||

apaśyadvimalaṃ chatraṃ citramālyopaśobhitam |

cāmaravyajane cāgrye rukmadaṇḍe mahādhane || 9 ||

gṛhīte varanārībhyāṃ dhūyamāne ca mūrdhani |

gandharvāmarasiddhāśca bahavaḥ paramarṣayaḥ || 10 ||

antarikṣagataṃ devaṃ vāgbhiragyrābhirīḍire |

saha sambhāṣamāṇe tu śarabhaṅgena vāsave || 11 ||

dṛṣṭvā śatakratuṃ tatra rāmo lakṣmaṇamabravīt |

rāmo'tha rathamuddiśya lakṣmaṇāyapradarśayan || 12 ||

arciṣmantaṃ śriyā juṣṭamadbhutaṃ paśya lakṣmaṇa |

pratapantamivādityamantarikṣagataṃ ratham || 13 ||

ye hayāḥ puruhūtasya purā śakrasya naśśrutāḥ |

antarikṣagatā divyāsta ime harayo dhruvam || 14 ||

ime ca puruṣavyāghrā ye tiṣṭhntyabhito ratham |

śataṃ śataṃ kuṇḍalino yuvānaḥ khaṅgapāṇayaḥ || 15 ||

vistīrṇavipuloraskāḥ parighāyatabāhavaḥ |

śoṇāṃśuvasanāssarve vyādhrā iva durāsadāḥ || 16 ||

urodeśeṣu sarveṣāṃ hārā jvalanasannibhāḥ |

rūpaṃ bibhrati saumitre pañcaviṃśativārṣikam || 17 ||

etaddi kila devānāṃ vayo bhavati nityadā |

yatheme puruṣavyāghrā dṛśyante priyadarśanāḥ || 18 ||

ihaiva saha vaidehyā muhūrtaṃ tiṣṭha lakṣmaṇa |

yāvajjānāmyahaṃ vyaktaṃ ka eṣa dyutimānrathe || 19 ||

tamevamuktvā saumitrimihaiva sthīyatāmiti |

abhicakrāma kākutstha śśarabhaṅgāśramaṃ prati || 20 ||

tatassamabhigacchantaṃ prekṣya rāmaṃ śacīpatiḥ |

śarabhaṅgamanuprāpya vivikta idamabravīt || 21 ||

ihopayātyasau rāmo yāvanmāṃ nābhibhāṣate |

niṣṭhāṃ nayatu tāvattu tato mā draṣṭumarhati || 22 ||

jitavantaṃ kṛtārthaṃ hi tadāhamacirādimam |

karma hyanena kartavyaṃ mahadanyaissuduṣkaram || 23 ||

iti vajrī tamāmantrya mānayitvā ca tāpasam |

rathena hayayuktena yayau divamarindamaḥ || 24 ||

prayāte tu sahasrākṣe rāghavassaparicchadaḥ |

agnihotramupāsīnaṃ śarabhaṅgamupāgamat || 25 ||

tasya pādau ca saṅgṛhya rāmassītā ca lakṣmaṇaḥ |

niṣedussamanujñātā labdhavāsā nimantritāḥ || 26 ||

tataśśakropayānaṃ tu paryapṛcchatsa rāghavaḥ |

śarabhaṅgaśca tatsaryaṃ rāghavāya nyavedayat || 27 ||

māmeṣa varado rāma brahmalokaṃ ninīṣati |

jitamugreṇa tapasā duṣprāpamakṛtātmabhiḥ || 28 ||

ahaṃ jñātvā naravyāghra vartamānamadūrataḥ |

brahmalokaṃ na gacchāmi tvāmadṛṣṭvā priyātithim || 29 ||

tvayā'haṃ puruṣavyāghra dhārmikeṇa mahātmanā |

samāgamya gamiṣyāmi tridivaṃ devasevitam || 30 ||

akṣayā naraśārdūla mayā lokā jitāśśubhā |

brāhmyāśca nākapṛṣṭhyāśca pratigṛhṇīṣva māmakān || 31 ||

evamukto naravyāghrassarvaśāstra viśāradaḥ |

ṛṣiṇā śarabhaṅgeṇa rāghavo vākyamabravīt || 32 ||

ahamevāhariṣyāmi sarvāṃllokānmahāmune |

āvāsaṃ tvahamicchāmi pradiṣṭamiha kānane || 33 ||

rāghaveṇaivamuktastu śakratulyabalena vai |

śarabhaṅgo mahāprājñaḥ punarevābravīdvacaḥ || 34 ||

iha rāma mahātejāssutīkṣṇo nāma dhārmikaḥ |

vasatyaraṇye dharmātmā sa te śreyo vidhāsyati || 35 ||

sutīkṣṇamabhigaccha tvaṃ śucau deśe tapasvinam |

ramaṇīye vanoddeśe sa te vāsaṃ vidhāsyati || 36 ||

imāṃ mandākinīṃ rāma pratisrotāmanuvraja |

nadīṃ puṣpoḍupavahāṃ tatastatra gamiṣyasi || 37 ||

eṣa panthā naravyāghra muhūrtaṃ paśya tāta mām |

yāvajjahāmi gātrāṇi jīrṇāṃ tvacamivoragaḥ || 38 ||

tato'gniṃ sa samādhāya hutvā cājyena mantravit |

śarabhaṅgo mahātejāḥ praviveśa hutāśanam || 39 ||

tasya romāṇi keśāṃśca tadā vahnirmahātmanaḥ |

jīrṇāṃ tvacaṃ tathā'sthīni yacca māṃsaṃ saśoṇitam || 40 ||

sa ca pāvakasaṅkāśaḥ kumārassamapadyata |

utthāyāgnicayāttasmāccharabhaṅgo vyarocata || 41 ||

sa lokānāhitāgnīnāmṛṣīṇāṃ ca mahātmanām |

devānāṃ ca vyatikramya brahmalokaṃ vyarohata || 42 ||

sa puṇyakarmā bhuvane dvijarṣabhaḥ pitāmahaṃ sānucaraṃ dadarśa ha |

pitāmahaścāpi samīkṣya taṃ dvijaṃ nananda susvāgatamityuvāca ha || 43 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe pañcamassargaḥ ||