3.44 Aranyakanda - Chatushchatvarimsha Sargah

ॐ

3.44 ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡ - ಚತುಶ್ಚತ್ವಾರಿಂಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಚತುಶ್ಚತ್ವಾರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ತಥಾ ತು ತಂ ಸಮಾದಿಶ್ಯ ಭ್ರಾತರಂ ರಘುನನ್ದನಃ ।

ಬಬನ್ಧಾಸಿಂ ಮಹಾತೇಜಾ ಜಾಮ್ಬೂನದಮಯತ್ಸರುಮ್ ॥ 1 ॥

ತತ ಸ್ತ್ರ್ಯವನತಂ ಚಾಪಮಾದಾಯಾಽತ್ಮವಿಭೂಷಣಮ್ ।

ಆಬಧ್ಯ ಚ ಕಲಾಪೌ ದ್ವೌ ಜಗಾಮೋದಗ್ರವಿಕ್ರಮಃ ॥ 2 ॥

ತಂ ವಞ್ಚಯಾನೋ ರಾಜೇನ್ದ್ರಮಾಪತನ್ತಂ ನಿರೀಕ್ಷ್ಯವೈ ।

ಬಭೂವಾನ್ತರ್ಹಿತಸ್ತ್ರಾಸಾತ್ಪುನಸ್ಸನ್ದರ್ಶನೇಽಭವತ್ ।

ಚ ॥ 3 ॥

ಬದ್ಧಾಸಿರ್ಧನುರಾದಾಯ ಪ್ರದುದ್ರಾವ ಯತೋ ಮೃಗಃ ।

ತಂ ಸ್ಮ ಪಶ್ಯತಿ ರೂಪೇಣ ದ್ಯೋತಮಾನಮಿವಾಗ್ರತಃ ॥ 4 ॥

ಅವೇಕ್ಷ್ಯಾವೇಕ್ಷ್ಯ ಧಾವನ್ತಂ ಧನುಷ್ಪಾಣಿರ್ಮಹಾವನೇ ।

ಅತಿವೃತ್ತಮಿಷೋಃ ಪಾತಾಲ್ಲೋಭಯಾನಂ ಕದಾಚನ ॥ 5 ॥

ಶಙ್ಕಿತನ್ತು ಸಮುದ್ಭ್ರಾನ್ತಮುತ್ಪತನ್ತಮಿವಾಮ್ಬರೇ ।

ದೃಶ್ಯಮಾನಮದೃಶ್ಯಂ ಚ ವನೋದ್ದೇಶೇಷು ಕೇಷುಚಿತ್ ॥ 6 ॥

ಛಿನ್ನಾಭ್ರೈರಿವ ಸಂವೀತಂ ಶಾರದಂ ಚನ್ದ್ರಮಣ್ಡಲಮ್ ।

ಮುಹುರ್ತಾದೇವ ದದೃಶೇ ಮುಹುರ್ದೂರಾತ್ಪ್ರಕಾಶತೇ ॥ 7 ॥

ದರ್ಶನಾದರ್ಶನಾದೇವಂ ಸೋಽಪಾಕರ್ಷತ ರಾಘವಮ್ ।

ಸುದೂರಮಾಶ್ರಮಸ್ಯಾಸ್ಯ ಮಾರೀಚೋ ಮೃಗತಾಂ ಗತಃ ॥ 8 ॥

ಆಸೀತ್ ಕ್ರುದ್ಧಸ್ತು ಕಾಕುತ್ಸ್ಥೋ ವಿವಶಸ್ತೇನ ಮೋಹಿತಃ ।

ಅಥಾವತಸ್ಥೇ ಸಮ್ಭ್ರಾನ್ತಶ್ಚಾಯಾಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ಶಾದ್ವಲೇ ॥ 9 ॥

ಸ ತಮುನ್ಮಾದಯಾಮಾಸ ಮೃಗರೂಪೋ ನಿಶಾಚರಃ ।

ಮೃಗೈಃ ಪರಿವೃತೋ ವನ್ಯೈರದೂರಾತ್ಪ್ರತ್ಯದೃಶ್ಯತ ॥ 10 ॥

ಗೃಹೀತುಕಾಮಂ ದೃಷ್ಟ್ವೈವಂ ಪುನರೇವಾಭ್ಯಧಾವತ ।

ತತ್ಕ್ಷಣಾದೇವ ಸನ್ತ್ರಾಸಾತ್ಪುನರನ್ತರ್ಹಿತೋಽಭವತ್ ॥ 11 ॥

ಪುನರೇವ ತತೋ ದೂರಾದ್ವೃಕ್ಷಷಣ್ಡಾದ್ವಿನಿಸ್ಸೃತಮ್ ।

ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರಾಮೋ ಮಹಾತೇಜಾಸ್ತಂ ಹನ್ತುಂ ಕೃತನಿಶ್ಚಯಃ ॥ 12 ॥

ಭೂಯಸ್ತು ಶರಮುದ್ಧೃತ್ಯ ಕುಪಿತಸ್ತತ್ರ ರಾಘವಃ ।

ಸೂರ್ಯರಶ್ಮಿಪ್ರತೀಕಾಶಂ ಜ್ವಲನ್ತಮರಿಮರ್ದನಃ ॥ 13 ॥

ಸನ್ಧಾಯ ಸುದೃಢೇ ಚಾಪೇ ವಿಕೃಷ್ಯ ಬಲವದ್ಬಲೀ ।

ತಮೇವ ಮೃಗಮುದ್ದಿಶ್ಯ ಶ್ವಸನ್ತಮಿವ ಪನ್ನಗಮ್ ॥ 14 ॥

ಮುಮೋಚ ಜ್ವಲಿತಂ ದೀಪ್ತಮಸ್ತ್ರಂ ಬ್ರಹ್ಮವಿನಿರ್ಮಿತಮ್ ।

ಶರೀರಂ ಮೃಗರೂಪಸ್ಯ ವಿನಿರ್ಭಿದ್ಯ ಶರೋತ್ತಮಃ ॥ 15 ॥

ಮಾರೀಚಸ್ಯೈವ ಹೃದಯಂ ಬಿಭೇದಾಶನಿಸನ್ನಿಭಃ ।

ತಾಲಮಾತ್ರಮಥೋತ್ಪ್ಲುತ್ಯ ನ್ಯಪತತ್ಸಶರಾತುರಃ ॥ 16 ॥

ವಿನದನ್ಭೈರವಂ ನಾದಂ ಧರಣ್ಯಾಮಲ್ಪಜೀವಿತಃ ।

ಮ್ರಿಯಮಾಣಸ್ತು ಮಾರೀಚೋ ಜಹೌ ತಾಂ ಕೃತ್ರಿಮಾಂ ತನುಮ್ ॥ 17 ॥

ಸ್ಮೃತ್ವಾ ತದ್ವಚನಂ ರಕ್ಷೋ ದಧ್ಯೌ ಕೇನ ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣಮ್ ।

ಇಹ ಪ್ರಸ್ಥಾಪಯೇತ್ಸೀತಾ ಶೂನ್ಯೇ ತಾಂ ರಾವಣೋ ಹರೇತ್ ॥ 18 ॥

ಸ ಪ್ರಾಪ್ತಕಾಲಮಾಜ್ಞಾಯ ಚಕಾರ ಚ ತತ ಸ್ವನಮ್ ।

ಸದೃಶಂ ರಾಘವಸ್ಯೇಹ ಹಾ ಸೀತೇ ಲಕ್ಷ್ಮಣೇತಿ ಚ ॥ 19 ॥

ತೇನ ಮರ್ಮಣಿ ನಿರ್ವಿದ್ಧಂ ಶರೇಣಾನುಪಮೇನ ಹಿ ।

ಮೃಗರೂಪಂ ತು ತತ್ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ರಾಕ್ಷಸಂ ರೂಪಮಾಸ್ಥಿತಃ ॥ 20 ॥

ಚಕ್ರೇ ಸ ಸುಮಹಾಕಾಯಂ ಮಾರೀಚೋ ಜೀವಿತಂ ತ್ಯಜನ್ ।

ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪತಿತಂ ಭೂಮೌ ರಾಕ್ಷಸಂ ಘೋರದರ್ಶನಮ್ ॥ 21 ॥

ರಾಮೋ ರುಧಿರಸಿಕ್ತಾಙ್ಗಂ ಚೇಷ್ಟಮಾನಂ ಮಹೀತಲೇ ।

ಜಗಾಮ ಮನಸಾ ಸೀತಾಂ ಲಕ್ಷ್ಮಣಸ್ಯ ವಚಸ್ಸ್ಮರನ್ ॥ 22 ॥

ಮಾರೀಚಸ್ಯ ತು ಮಾಯೈಷಾ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಂ ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನ ತು ।

ತತ್ತಥಾ ಹ್ಯಭವಚ್ಚಾದ್ಯ ಮಾರೀಚೋಽಯಂ ಮಯಾ ಹತಃ ॥ 23 ॥

ಹಾ ಸೀತೇ ಲಕ್ಷ್ಮಣೇತ್ಯೇವಮಾಕ್ರುಶ್ಯ ಚ ಮಹಾಸ್ವರಮ್ ।

ಮಮಾರ ರಾಕ್ಷಸಸ್ಸೋಽಯಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಸೀತಾ ಕಥಂ ಭವೇತ್ ॥ 24 ॥

ಲಕ್ಷ್ಮಣಶ್ಚ ಮಹಾಬಾಹುಃ ಕಾಮವಸ್ಥಾಂ ಗಮಿಷ್ಯತಿ ।

ಇತಿ ಸಞ್ಚಿನ್ತ್ಯ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ರಾಮೋ ಹೃಷ್ಟತನೂರುಹಃ ॥ 25 ॥

ತತ್ರ ರಾಮಂ ಭಯಂ ತೀವ್ರಮಾವಿವೇಶ ವಿಷಾದಜಮ್ ।

ರಾಕ್ಷಸಂ ಮೃಗರೂಪಂ ತಂ ಹತ್ವಾ ಶ್ರುತ್ವಾ ಚ ತತ್ಸ್ವರಮ್ ॥ 26 ॥

ನಿಹತ್ಯ ಪೃಷತಂ ಚಾನ್ಯಂ ಮಾಂಸಮಾದಾಯ ರಾಘವಃ ।

ತ್ವರಮಾಣೋ ಜನಸ್ಥಾನಂ ಸಸಾರಾಭಿಮುಖಸ್ತದಾ ॥ 27 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡೇ ಚತುಶ್ಚತ್ವಾರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |

atha catuścatvāriṃśassargaḥ |

tathā tu taṃ samādiśya bhrātaraṃ raghunandanaḥ |

babandhāsiṃ mahātejā jāmbūnadamayatsarum || 1 ||

tata stryavanataṃ cāpamādāyā'tmavibhūṣaṇam |

ābadhya ca kalāpau dvau jagāmodagravikramaḥ || 2 ||

taṃ vañcayāno rājendramāpatantaṃ nirīkṣyavai |

babhūvāntarhitastrāsātpunassandarśane'bhavat |

ca || 3 ||

baddhāsirdhanurādāya pradudrāva yato mṛgaḥ |

taṃ sma paśyati rūpeṇa dyotamānamivāgrataḥ || 4 ||

avekṣyāvekṣya dhāvantaṃ dhanuṣpāṇirmahāvane |

ativṛttamiṣoḥ pātāllobhayānaṃ kadācana || 5 ||

śaṅkitantu samudbhrāntamutpatantamivāmbare |

dṛśyamānamadṛśyaṃ ca vanoddeśeṣu keṣucit || 6 ||

chinnābhrairiva saṃvītaṃ śāradaṃ candramaṇḍalam |

muhurtādeva dadṛśe muhurdūrātprakāśate || 7 ||

darśanādarśanādevaṃ so'pākarṣata rāghavam |

sudūramāśramasyāsya mārīco mṛgatāṃ gataḥ || 8 ||

āsīt kruddhastu kākutstho vivaśastena mohitaḥ |

athāvatasthe sambhrāntaścāyāmāśritya śādvale || 9 ||

sa tamunmādayāmāsa mṛgarūpo niśācaraḥ |

mṛgaiḥ parivṛto vanyairadūrātpratyadṛśyata || 10 ||

gṛhītukāmaṃ dṛṣṭvaivaṃ punarevābhyadhāvata |

tatkṣaṇādeva santrāsātpunarantarhito'bhavat || 11 ||

punareva tato dūrādvṛkṣaṣaṇḍādvinissṛtam |

dṛṣṭvā rāmo mahātejāstaṃ hantuṃ kṛtaniścayaḥ || 12 ||

bhūyastu śaramuddhṛtya kupitastatra rāghavaḥ |

sūryaraśmipratīkāśaṃ jvalantamarimardanaḥ || 13 ||

sandhāya sudṛḍhe cāpe vikṛṣya balavadbalī |

tameva mṛgamuddiśya śvasantamiva pannagam || 14 ||

mumoca jvalitaṃ dīptamastraṃ brahmavinirmitam |

śarīraṃ mṛgarūpasya vinirbhidya śarottamaḥ || 15 ||

mārīcasyaiva hṛdayaṃ bibhedāśanisannibhaḥ |

tālamātramathotplutya nyapatatsaśarāturaḥ || 16 ||

vinadanbhairavaṃ nādaṃ dharaṇyāmalpajīvitaḥ |

mriyamāṇastu mārīco jahau tāṃ kṛtrimāṃ tanum || 17 ||

smṛtvā tadvacanaṃ rakṣo dadhyau kena tu lakṣmaṇam |

iha prasthāpayetsītā śūnye tāṃ rāvaṇo haret || 18 ||

sa prāptakālamājñāya cakāra ca tata svanam |

sadṛśaṃ rāghavasyeha hā sīte lakṣmaṇeti ca || 19 ||

tena marmaṇi nirviddhaṃ śareṇānupamena hi |

mṛgarūpaṃ tu tattyaktvā rākṣasaṃ rūpamāsthitaḥ || 20 ||

cakre sa sumahākāyaṃ mārīco jīvitaṃ tyajan |

taṃ dṛṣṭvā patitaṃ bhūmau rākṣasaṃ ghoradarśanam || 21 ||

rāmo rudhirasiktāṅgaṃ ceṣṭamānaṃ mahītale |

jagāma manasā sītāṃ lakṣmaṇasya vacassmaran || 22 ||

mārīcasya tu māyaiṣā pūrvoktaṃ lakṣmaṇena tu |

tattathā hyabhavaccādya mārīco'yaṃ mayā hataḥ || 23 ||

hā sīte lakṣmaṇetyevamākruśya ca mahāsvaram |

mamāra rākṣasasso'yaṃ śrutvā sītā kathaṃ bhavet || 24 ||

lakṣmaṇaśca mahābāhuḥ kāmavasthāṃ gamiṣyati |

iti sañcintya dharmātmā rāmo hṛṣṭatanūruhaḥ || 25 ||

tatra rāmaṃ bhayaṃ tīvramāviveśa viṣādajam |

rākṣasaṃ mṛgarūpaṃ taṃ hatvā śrutvā ca tatsvaram || 26 ||

nihatya pṛṣataṃ cānyaṃ māṃsamādāya rāghavaḥ |

tvaramāṇo janasthānaṃ sasārābhimukhastadā || 27 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe catuścatvāriṃśassargaḥ ||