3.38 Aranyakanda - Ashtatrimsha Sargah

ॐ

3.38 ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡ - ಅಷ್ಟತ್ರಿಂಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಅಷ್ಟತ್ರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಕದಾಚಿದಪ್ಯಹಂ ವೀರ್ಯಾತ್ಪರ್ಯಟನ್ಪೃಥಿವೀಮಿಮಾಮ್ ।

ಬಲಂ ನಾಗಸಹಸ್ರಸ್ಯ ಧಾರಯನ್ಪರ್ವತೋಪಮಃ ॥ 1 ॥

ನೀಲಜೀಮೂತಸಙ್ಕಾಶಸ್ತಪ್ತಕಾಞ್ಚನಕುಣ್ಡಲಃ ।

ಭಯಂ ಲೋಕಸ್ಯ ಜನಯನ್ಕಿರೀಟೀ ಪರಿಘಾಯುಧಃ ॥ 2 ॥

ವ್ಯಚರಂ ದಣ್ಡಕಾರಣ್ಯೇ ಋಷಿಮಾಂಸಾನಿ ಭಕ್ಷಯನ್ ।

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೋಽಥ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಮದ್ವಿತ್ರಸ್ತೋ ಮಹಾಮುನಿಃ ॥ 3 ॥

ಸ್ವಯಂ ಗತ್ವಾ ದಶರಥಂ ನರೇನ್ದ್ರಮಿದಮಬ್ರವೀತ್ ।

ಅದ್ಯ ರಕ್ಷತು ಮಾಂ ರಾಮಃ ಪರ್ವಕಾಲೇ ಸಮಾಹಿತಃ ॥ 4 ॥

ಮಾರೀಚಾನ್ಮೇ ಭಯಂ ಘೋರಂ ಸಮುತ್ಪನ್ನಂ ನರೇಶ್ವರ ।

ಇತ್ಯೇವಮುಕ್ತೋ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ರಾಜಾ ದಶರಥಸ್ತದಾ ॥ 5 ॥

ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಮಹಾಭಾಗಂ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಂ ಮಹಾಮುನಿಮ್ ।

ಬಾಲೋ ದ್ವಾದಶವರ್ಷೋಽಯಮಕೃತಾಸ್ತ್ರಶ್ಚ ರಾಘವಃ ॥ 6 ॥

ಕಾಮಂ ತು ಮಮ ಯತ್ಸೈನ್ಯಂ ಮಯಾ ಸಹ ಗಮಿಷ್ಯತಿ ।

ಬಲೇನ ಚತುರಙ್ಗೇಣ ಸ್ವಯಮೇತ್ಯ ನಿಶಾಚರಾನ್ ॥ 7 ॥

ವಧಿಷ್ಯಾಮಿ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಶತ್ರೂಂಸ್ತೇ ಮನಸೇಪ್ಸಿತಾನ್ ।

ಇತ್ಯೇವಮುಕ್ತಸ್ಸಮುನೀ ರಾಜಾನಮಿದಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 8 ॥

ರಾಮಾನ್ನಾನ್ಯದ್ಬಲಂ ಲೋಕೇ ಪರ್ಯಾಪ್ತಂ ತಸ್ಯ ರಕ್ಷಸಃ ।

ದೇವತಾನಾಮಪಿ ಭವಾನ್ ಸಮರೇಷ್ವಭಿಪಾಲಕಃ ॥ 9 ॥

ಆಸೀತ್ತವ ಕೃತಂ ಕರ್ಮ ತ್ರಿಲೋಕೇ ವಿದಿತಂ ನೃಪ ।

ಕಾಮಮಸ್ತು ಮಹತ್ಸೈನ್ಯಂ ತಿಷ್ಠತ್ವಿಹ ಪರನ್ತಪ ॥ 10 ॥

ಬಾಲೋಽಪ್ಯೇಷ ಮಹಾತೇಜಾಸ್ಸಮರ್ಥಸ್ತಸ್ಯ ನಿಗ್ರಹೇ ।

ಗಮಿಷ್ಯೇ ರಾಮಮಾದಾಯ ಸ್ವಸ್ತಿ ತೇಽಸ್ತು ಪರನ್ತಪ ॥ 11 ॥

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ತು ಸ ಮುನಿಸ್ತಮಾದಾಯ ನೃಪಾತ್ಮಜಮ್ ।

ಜಗಾಮ ಪರಮಪ್ರೀತೋ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಸ್ಸ್ವಮಾಶ್ರಮಮ್ ॥ 12 ॥

ತಂ ತದಾ ದಣ್ಡಕಾರಣ್ಯೇ ಯಜ್ಞಮುದ್ದಿಶ್ಯ ದೀಕ್ಷಿತಮ್ ।

ಬಭೂವೋಪಸ್ಥಿತೋ ರಾಮಶ್ಚಿತ್ರಂ ವಿಷ್ಫಾರಯನ್ಧನುಃ ॥ 13 ॥

ಅಜಾತವ್ಯಞ್ಜನಶ್ರೀಮಾನ್ಪದ್ಮಪತ್ರನಿಭೇಕ್ಷಣಃ ।

ಏಕವಸ್ತ್ರಧರೋ ಧನ್ವೀ ಶಿಖೀ ಕನಕಮಾಲಯಾ ॥ 14 ॥

ಶೋಭಯನ್ ದಣ್ಡಕಾರಣ್ಯಂ ದೀಪ್ತೇನ ಸ್ವೇನ ತೇಜಸಾ ।

ಅದೃಶ್ಯತ ತತೋ ರಾಮೋ ಬಾಲಚನ್ದ್ರ ಇವೋದಿತಃ ॥ 15 ॥

ತತೋಽಹಂ ಮೇಘಸಙ್ಕಾಶಸ್ತಪ್ತಕಾಞ್ಚನಕುಣ್ಡಲಃ ।

ಬಲೀ ದತ್ತವರೋದರ್ಪಾದಾಜಗಾಮ ತದಾಶ್ರಮಮ್ ॥ 16 ॥

ತೇನ ದೃಷ್ಟಃ ಪ್ರವಿಷ್ಟೋಽಹಂ ಸಹಸೈವೋದ್ಯತಾಯುಧಃ ।

ಮಾಂ ತು ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಧನುಸ್ಸಜ್ಯಮಸಮ್ಭ್ರಾನ್ತಶ್ಚಕಾರ ಸಃ ॥ 17 ॥

ಅವಜಾನನ್ನಹಂ ಮೋಹಾದ್ಬಾಲೋಽಯಮಿತಿ ರಾಘವಮ್ ।

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಸ್ಯ ತಾಂ ವೇದಿಮಭ್ಯಧಾವಂ ಕೃತತ್ವರಃ ॥ 18 ॥

ತೇನ ಮುಕ್ತಸ್ತತೋ ಬಾಣಃ ಶಿತಶ್ಶತ್ರುನಿಬರ್ಹಣಃ ।

ತೇನಾಹಂ ತ್ವಾಹತಃ ಕ್ಷಿಪ್ತಸ್ಸಮುದ್ರೇ ಶತಯೋಜನೇ ॥ 19 ॥

ನೇಚ್ಛತಾ ತಾತ ಮಾಂ ಹನ್ತುಂ ತದಾ ವೀರೇಣ ರಕ್ಷಿತಃ ।

ರಾಮಸ್ಯ ಶರವೇಗೇನ ನಿರಸ್ತೋಽಹಮಚೇತನಃ ॥ 20 ॥

ಪಾತಿತೋಽಹಂ ತದಾ ತೇನ ಗಮ್ಭೀರೇ ಸಾಗರಾಮ್ಭಸಿ ।

ಪ್ರಾಪ್ಯ ಸಞ್ಜ್ಞಾಂ ಚಿರಾತ್ತಾತ ಲಙ್ಕಾಂ ಪ್ರತಿಗತಃ ಪುರೀಮ್ ॥ 21 ॥

ಏವಮಸ್ಮಿ ತದಾ ಮುಕ್ತಸ್ಸಹಾಯಾಸ್ತು ನಿಪಾತಿತಾಃ ।

ಅಕೃತಾಸ್ತ್ರೇಣ ಬಾಲೇನ ರಾಮೇಣಾಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ್ಮಣಾ ॥ 22 ॥

ತನ್ಮಯಾ ವಾರ್ಯಮಾಣಸ್ತ್ವಂ ಯದಿ ರಾಮೇಣ ವಿಗ್ರಹಮ್ ।

ಕರಿಷ್ಯಸ್ಯಾಪದಂ ಘೋರಾಂ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ಪ್ರಾಪ್ಸ್ಯಸಿ ರಾವಣ ॥ 23 ॥

ಕ್ರೀಡಾರತಿವಿಧಿಜ್ಞಾನಾಂ ಸಮಾಜೋತ್ಸವಶಾಲಿನಾಮ್ ।

ರಕ್ಷಸಾಂ ಚೈವ ಸನ್ತಾಪಮನರ್ಥಂ ಚಾಹರಿಷ್ಯಸಿ ॥ 24 ॥

ಹರ್ಮ್ಯಪ್ರಾಸಾದಸಮ್ಬಾಧಾಂ ನಾನಾರತ್ನವಿಭೂಷಿತಾಮ್ ।

ದ್ರಕ್ಷ್ಯಸಿ ತ್ವಂ ಪುರೀಂ ಲಙ್ಕಾಂ ವಿನಷ್ಟಾಂ ಮೈಥಿಲೀಕೃತೇ ॥ 25 ॥

ಅಕುರ್ವನ್ತೋಽಪಿ ಪಾಪಾನಿ ಶುಚಯಃ ಪಾಪಸಂಶ್ರಯಾತ್ ।

ಪರಪಾಪೈರ್ವಿನಶ್ಯನ್ತಿ ಮತ್ಸ್ಯಾ ನಾಗಹ್ರದೇ ಯಥಾ ॥ 26 ॥

ದಿವ್ಯಚನ್ದನದಿಗ್ಧಾಙ್ಗಾನ್ದಿವ್ಯಾಭರಣಭೂಷಿತಾನ್ ।

ದ್ರಕ್ಷ್ಯಸ್ಯಭಿಹತಾನ್ಭೂಮೌ ತವ ದೋಷಾತ್ತು ರಾಕ್ಷಸಾನ್ ॥ 27 ॥

ಹೃತದಾರಾನ್ ಸದಾರಾಂಶ್ಚ ದಶ ವಿದ್ರವತೋ ದಿಶಃ ।

ಹತಶೇಷಾನಶರಣಾನ್ದ್ರಕ್ಷ್ಯಸಿ ತ್ವಂ ನಿಶಾಚರಾನ್ ॥ 28 ॥

ಶರಜಾಲಪರಿಕ್ಷಿಪ್ತಾಮಗ್ನಿಜ್ವಾಲಾಸಮಾವೃತಾಮ್ ।

ಪ್ರದಗ್ಧಭವನಾಂ ಲಙ್ಕಾಂ ದ್ರಕ್ಷ್ಯಸಿ ತ್ವಂ ನ ಸಂಶಯಃ ॥ 29 ॥

ಪರದಾರಾಭಿಮರ್ಶಾತ್ತು ನಾನ್ಯತ್ಪಾಪತರಂ ಮಹತ್ ।

ಪ್ರಮದಾನಾಂ ಸಹಸ್ರಂ ಚ ತವ ರಾಜನ್ಪರಿಗ್ರಹಃ ॥ 30 ॥

ಭವ ಸ್ವದಾರನಿರತಸ್ವಕುಲಂ ರಕ್ಷ ರಾಕ್ಷಸ ।

ಮಾನಮೃದ್ಧಿಂ ಚ ರಾಜ್ಯಂ ಚ ಜೀವಿತಂ ಚೇಷ್ಟಮಾತ್ಮನಃ ॥ 31 ॥

ಕಲತ್ರಾಣಿ ಚ ಸೌಮ್ಯಾನಿ ಮಿತ್ರವರ್ಗಂ ತಥೈವ ಚ ।

ಯದೀಚ್ಛಸಿ ಚಿರಂ ಭೋಕ್ತಂ ಮಾ ಕೃಥಾ ರಾಮವಿಪ್ರಿಯಮ್ ॥ 32 ॥

ನಿವಾರ್ಯಮಾಣಸ್ಸುಹೃದಾ ಮಯಾ ಭೃಶಂ ಪ್ರಸಹ್ಯ ಸೀತಾಂ ಯದಿ ಧರ್ಷಯಿಷ್ಯಸಿ ।

ಗಮಿಷ್ಯಸಿ ಕ್ಷೀಣಬಲಸ್ಸಬಾನ್ಧವೋ ಯಮಕ್ಷಯಂ ರಾಮಶರಾತ್ತಜೀವಿತಃ ॥ 33 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡೇ ಅಷ್ಟತ್ರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |

atha aṣṭatriṃśassargaḥ |

kadācidapyahaṃ vīryātparyaṭanpṛthivīmimām |

balaṃ nāgasahasrasya dhārayanparvatopamaḥ || 1 ||

nīlajīmūtasaṅkāśastaptakāñcanakuṇḍalaḥ |

bhayaṃ lokasya janayankirīṭī parighāyudhaḥ || 2 ||

vyacaraṃ daṇḍakāraṇye ṛṣimāṃsāni bhakṣayan |

viśvāmitro'tha dharmātmā madvitrasto mahāmuniḥ || 3 ||

svayaṃ gatvā daśarathaṃ narendramidamabravīt |

adya rakṣatu māṃ rāmaḥ parvakāle samāhitaḥ || 4 ||

mārīcānme bhayaṃ ghoraṃ samutpannaṃ nareśvara |

ityevamukto dharmātmā rājā daśarathastadā || 5 ||

pratyuvāca mahābhāgaṃ viśvāmitraṃ mahāmunim |

bālo dvādaśavarṣo'yamakṛtāstraśca rāghavaḥ || 6 ||

kāmaṃ tu mama yatsainyaṃ mayā saha gamiṣyati |

balena caturaṅgeṇa svayametya niśācarān || 7 ||

vadhiṣyāmi muniśreṣṭha śatrūṃste manasepsitān |

ityevamuktassamunī rājānamidamabravīt || 8 ||

rāmānnānyadbalaṃ loke paryāptaṃ tasya rakṣasaḥ |

devatānāmapi bhavān samareṣvabhipālakaḥ || 9 ||

āsīttava kṛtaṃ karma triloke viditaṃ nṛpa |

kāmamastu mahatsainyaṃ tiṣṭhatviha parantapa || 10 ||

bālo'pyeṣa mahātejāssamarthastasya nigrahe |

gamiṣye rāmamādāya svasti te'stu parantapa || 11 ||

evamuktvā tu sa munistamādāya nṛpātmajam |

jagāma paramaprīto viśvāmitrassvamāśramam || 12 ||

taṃ tadā daṇḍakāraṇye yajñamuddiśya dīkṣitam |

babhūvopasthito rāmaścitraṃ viṣphārayandhanuḥ || 13 ||

ajātavyañjanaśrīmānpadmapatranibhekṣaṇaḥ |

ekavastradharo dhanvī śikhī kanakamālayā || 14 ||

śobhayan daṇḍakāraṇyaṃ dīptena svena tejasā |

adṛśyata tato rāmo bālacandra ivoditaḥ || 15 ||

tato'haṃ meghasaṅkāśastaptakāñcanakuṇḍalaḥ |

balī dattavarodarpādājagāma tadāśramam || 16 ||

tena dṛṣṭaḥ praviṣṭo'haṃ sahasaivodyatāyudhaḥ |

māṃ tu dṛṣṭvā dhanussajyamasambhrāntaścakāra saḥ || 17 ||

avajānannahaṃ mohādbālo'yamiti rāghavam |

viśvāmitrasya tāṃ vedimabhyadhāvaṃ kṛtatvaraḥ || 18 ||

tena muktastato bāṇaḥ śitaśśatrunibarhaṇaḥ |

tenāhaṃ tvāhataḥ kṣiptassamudre śatayojane || 19 ||

necchatā tāta māṃ hantuṃ tadā vīreṇa rakṣitaḥ |

rāmasya śaravegena nirasto'hamacetanaḥ || 20 ||

pātito'haṃ tadā tena gambhīre sāgarāmbhasi |

prāpya sañjñāṃ cirāttāta laṅkāṃ pratigataḥ purīm || 21 ||

evamasmi tadā muktassahāyāstu nipātitāḥ |

akṛtāstreṇa bālena rāmeṇākliṣṭakarmaṇā || 22 ||

tanmayā vāryamāṇastvaṃ yadi rāmeṇa vigraham |

kariṣyasyāpadaṃ ghorāṃ kṣipraṃ prāpsyasi rāvaṇa || 23 ||

krīḍāratividhijñānāṃ samājotsavaśālinām |

rakṣasāṃ caiva santāpamanarthaṃ cāhariṣyasi || 24 ||

harmyaprāsādasambādhāṃ nānāratnavibhūṣitām |

drakṣyasi tvaṃ purīṃ laṅkāṃ vinaṣṭāṃ maithilīkṛte || 25 ||

akurvanto'pi pāpāni śucayaḥ pāpasaṃśrayāt |

parapāpairvinaśyanti matsyā nāgahrade yathā || 26 ||

divyacandanadigdhāṅgāndivyābharaṇabhūṣitān |

drakṣyasyabhihatānbhūmau tava doṣāttu rākṣasān || 27 ||

hṛtadārān sadārāṃśca daśa vidravato diśaḥ |

hataśeṣānaśaraṇāndrakṣyasi tvaṃ niśācarān || 28 ||

śarajālaparikṣiptāmagnijvālāsamāvṛtām |

pradagdhabhavanāṃ laṅkāṃ drakṣyasi tvaṃ na saṃśayaḥ || 29 ||

paradārābhimarśāttu nānyatpāpataraṃ mahat |

pramadānāṃ sahasraṃ ca tava rājanparigrahaḥ || 30 ||

bhava svadāraniratasvakulaṃ rakṣa rākṣasa |

mānamṛddhiṃ ca rājyaṃ ca jīvitaṃ ceṣṭamātmanaḥ || 31 ||

kalatrāṇi ca saumyāni mitravargaṃ tathaiva ca |

yadīcchasi ciraṃ bhoktaṃ mā kṛthā rāmavipriyam || 32 ||

nivāryamāṇassuhṛdā mayā bhṛśaṃ prasahya sītāṃ yadi dharṣayiṣyasi |

gamiṣyasi kṣīṇabalassabāndhavo yamakṣayaṃ rāmaśarāttajīvitaḥ || 33 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe aṣṭatriṃśassargaḥ ||