3.31 Aranyakanda - Ekatrimsha Sargah

ॐ

3.31 ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡ - ಏಕತ್ರಿಂಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಏಕತ್ರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ತ್ವರಮಾಣಸ್ತತೋ ಗತ್ವಾ ಜನಸ್ಥಾನಾದಕಮ್ಪನಃ ।

ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಲಙ್ಕಾಂ ವೇಗೇನ ರಾವಣಂ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 1 ॥

ಜನಸ್ಥಾನಸ್ಥಿತಾ ರಾಜನ್ರಾಕ್ಷಸಾ ಬಹವೋ ಹತಾಃ ।

ಖರಶ್ಚ ನಿಹತಸ್ಸಙ್ಖ್ಯೇ ಕಥಞ್ಚಿದಹಮಾಗತಃ ॥ 2 ॥

ಏವಮುಕ್ತೋ ದಶಗ್ರೀವಃ ಕ್ರುದ್ಧ ಸ್ಸಂರಕ್ತಲೋಚನಃ ।

ಅಕಮ್ಪನಮುವಾಚೇದಂ ನಿರ್ದಹನ್ನಿವ ಚಕ್ಷುಷಾ ॥ 3 ॥

ಕೇನ ರಮ್ಯಂ ಜನಸ್ಥಾನಂ ಹತಂ ಮಮ ಪರಾಸುನಾ ।

ಕೋ ಹಿ ಸರ್ವೇಷು ಲೋಕೇಷು ಗತಿಂ ಚಾಧಿಗಮಿಷ್ಯತಿ ॥ 4 ॥

ನ ಹಿ ಮೇ ವಿಪ್ರಿಯಂ ಕೃತ್ವಾ ಶಕ್ಯಂ ಮಘವತಾ ಸುಖಮ್ ।

ಪ್ರಾಪ್ತುಂ ವೈಶ್ರವಣೇನಾಪಿ ನ ಯಮೇನ ನ ವಿಷ್ಣುನಾ ॥ 5 ॥

ಕಾಲಸ್ಯ ಚಾಪ್ಯಹಂ ಕಾಲೋ ದಹೇಯಮಪಿ ಪಾವಕಮ್ ।

ಮೃತ್ಯುಂ ಮರಣಧರ್ಮೇಣ ಸಂಯೋಜಯಿತುಮುತ್ಸಹೇ ॥ 6 ॥

ದಹೇಯಮಪಿ ಸಙ್ಕೃದ್ಧಸ್ತೇಜಸಾಽದಿತ್ಯಪಾವಕೌ ।

ವಾತಸ್ಯ ತರಸಾ ವೇಗಂ ನಿಹನ್ತುಮಹಮುತ್ಸಹೇ ॥ 7 ॥

ತಥಾ ಕ್ರುದ್ಧಂ ದಶಗ್ರೀವಂ ಕೃತಾಞ್ಜಲಿರಕಮ್ಪನಃ ।

ಭಯಾತ್ಸನ್ದಿಗ್ಧಯಾ ವಾಚಾ ರಾವಣಂ ಯಾಚತೇಽಭಯಮ್ ॥ 8 ॥

ದಶಗ್ರೀವೋಽಭಯಂ ತಸ್ಮೈ ಪ್ರದದೌ ರಕ್ಷಸಾಂ ವರಃ ।

ಸ ವಿಸ್ರಬ್ಧೋಽಬ್ರವೀದ್ವಾಕ್ಯಮಸನ್ದಿಗ್ಧಮಕಮ್ಪನಃ ॥ 9 ॥

ಪುತ್ರೋ ದಶರಥಸ್ಯಾಸ್ತಿ ಸಿಂಹಸಂಹನನೋ ಯುವಾ ।

ರಾಮೋ ನಾಮ ವೃಷಸ್ಕನ್ಧೋ ವೃತ್ತಾಯತಮಹಾಭುಜಃ ॥ 10 ॥

ವೀರಃ ಪೃಥುಯಶಾಶ್ಶ್ರೀಮಾನತುಲ್ಯಬಲವಿಕ್ರಮಃ ।

ಹತಂ ತೇನ ಜನಸ್ಥಾನಂ ಖರಶ್ಚ ಸಹ ದೂಷಣಃ ॥ 11 ॥

ಅಕಮ್ಪನವಚ ಶ್ರುತ್ವಾ ರಾವಣೋ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪಃ ।

ನಾಗೇನ್ದ್ರ ಇವ ನಿಶ್ವಸ್ಯ ವಚನಂ ಚೇದಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 12 ॥

ಸ ಸುರೇನ್ದ್ರೇಣ ಸಂಯುಕ್ತೋ ರಾಮಸ್ಸರ್ವಾಮರೈಸ್ಸಹ ।

ಉಪಯಾತೋ ಜನಸ್ಥಾನಂ ಬ್ರೂಹಿ ಕಚ್ಚಿದಕಮ್ಪನ ॥ 13 ॥

ರಾವಣಸ್ಯ ಪುನರ್ವಾಕ್ಯಂ ನಿಶಮ್ಯ ತದಕಮ್ಪನಃ ।

ಆಚಚಕ್ಷೇ ಬಲಂ ತಸ್ಯ ವಿಕ್ರಮಂ ಚ ಮಹಾತ್ಮನಃ ॥ 14 ॥

ರಾಮೋ ನಾಮ ಮಹಾತೇಜಾ ಶ್ರೇಷ್ಠಸ್ಸರ್ವಧನುಷ್ಮತಾಮ್ ।

ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಗುಣಸಮ್ಪನ್ನಃ ಪುರನ್ದರಸಮೋ ಯುಧಿ ॥ 15 ॥

ತಸ್ಯಾನುರೂಪೋ ಬಲವಾನ್ರಕ್ತಾಕ್ಷೋ ದನ್ದುಭಿಸ್ವನಃ ।

ಕನೀಯಾನ್ಲಕ್ಷ್ಮಣೋ ನಾಮ ಭ್ರಾತಾ ಶಶಿನಿಭಾನನಃ ॥ 16 ॥

ಸ ತೇನ ಸಹ ಸಂಯುಕ್ತಃ ಪಾವಕೇನಾನಿಲೋ ಯಥಾ ।

ಶ್ರೀಮಾನ್ರಾಜವರಸ್ತೇನ ಜನಸ್ಥಾನಂ ನಿಪಾತಿತಮ್ ॥ 17 ॥

ನೈವ ದೇವಾ ಮಹಾತ್ಮಾನೋ ನಾತ್ರ ಕಾರ್ಯಾ ವಿಚಾರಣಾ ।

ಶರಾ ರಾಮೇಣ ತೂತ್ಸೃಷ್ಟಾ ರುಕ್ಮಪುಙ್ಖಾಃ ಪತತ್ರಿಣಃ ॥ 18 ॥

ಸರ್ಪಾಃ ಪಞ್ಚಾನನಾ ಭೂತ್ವಾ ಭಕ್ಷಯನ್ತಿ ಸ್ಮ ರಾಕ್ಷಸಾನ್ ।

ಯೇನ ಯೇನ ಚ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ರಾಕ್ಷಸಾ ಭಯಕರ್ಶಿತಾಃ ॥ 19 ॥

ತೇನ ತೇನ ಸ್ಮ ಪಶ್ಯನ್ತಿ ರಾಮಮೇವಾಗ್ರತಃ ಸ್ಥಿತಮ್ ।

ಇತ್ಥಂ ವಿನಾಶಿತಂ ತೇನ ಜನಸ್ಥಾನಂ ತವಾನಘ ॥ 20 ॥

ಅಕಮ್ಪನವಚಶ್ರುತ್ವಾ ರಾವಣೋ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್ ।

ಜನಸ್ಥಾನಂ ಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ಹನ್ತುಂ ರಾಮಂ ಸಲಕ್ಷ್ಮಣಮ್ ॥ 21 ॥

ಅಥೈವಮುಕ್ತೇ ವಚನೇ ಪ್ರೋವಾಚೇದಮಕಮ್ಪನಃ ।

ಶೃಣು ರಾಜನ್ಯಥಾವೃತ್ತಂ ರಾಮಸ್ಯ ಬಲಪೌರುಷಮ್ ॥ 22 ॥

ಅಸಾಧ್ಯಃ ಕುಪಿತೋ ರಾಮೋ ವಿಕ್ರಮೇಣ ಮಹಾಯಶಾಃ ।

ಆಪಗಾಯಾಸ್ಸುಪೂರ್ಣಾಯಾ ವೇಗಂ ಪರಿಹರೇಚ್ಛರೈಃ ॥ 23 ॥

ಸತಾರಗ್ರಹನಕ್ಷತ್ರಂ ನಭಶ್ಚಾಪ್ಯವಸಾದಯೇತ್ ।

ಅಸೌ ರಾಮಸ್ತು ಸೀದನ್ತೀಂ ಶ್ರೀಮಾನಭ್ಯುದ್ಧರೇನ್ಮಹೀಮ್ ॥ 24 ॥

ಭಿತ್ತ್ವಾ ವೇಲಾಂ ಸಮುದ್ರಸ್ಯ ಲೋಕಾನಾಪ್ಲಾವಯೇದ್ವಿಭುಃ ।

ವೇಗಂ ವಾಪಿ ಸಮುದ್ರಸ್ಯ ವಾಯುಂ ವಾ ವಿಧಮೇಚ್ಛರೈಃ ॥ 25 ॥

ಸಂಹೃತ್ಯ ವಾ ಪುನರ್ಲೋಕಾನ್ವಿಕ್ರಮೇಣ ಮಹಾಯಶಾಃ ।

ಶಕ್ತಸ್ಸಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರಃ ಸ್ರಷ್ಟುಂ ಪುನರಪಿ ಪ್ರಜಾಃ ॥ 26 ॥

ನ ಹಿ ರಾಮೋ ದಶಗ್ರೀವ ಶಕ್ಯೋ ಜೇತುಂ ತ್ವಯಾ ಯುಧಿ ।

ರಕ್ಷಸಾಂ ವಾಪಿ ಲೋಕೇನ ಸ್ವರ್ಗಃ ಪಾಪಜನೈರಿವ ॥ 27 ॥

ನ ತಂ ವಧ್ಯಮಹಂ ಮನ್ಯೇ ಸರ್ವೈರ್ದೇವಾಸುರೈರಪಿ ।

ಅಯಂ ತಸ್ಯ ವಧೋಪಾಯಸ್ತನ್ಮಮೈಕಮನಾಶ್ಶೃಣು ॥ 28 ॥

ಭಾರ್ಯಾ ತಸ್ಯೋತ್ತಮಾ ಲೋಕೇ ಸೀತಾ ನಾಮ ಸುಮಧ್ಯಮಾ ।

ಶ್ಯಾಮಾ ಸಮವಿಭಕ್ತಾಙ್ಗೀ ಸ್ತ್ರೀರತ್ನಂ ರತ್ನಭೂಷಿತಾ ॥ 29 ॥

ನೈವ ದೇವೀ ನ ಗನ್ಧರ್ವೀ ನಾಪ್ಸರಾ ನಾಪಿ ದಾನವೀ ।

ತುಲ್ಯಾ ಸೀಮನ್ತಿನೀ ತಸ್ಯಾ ಮಾನುಷೀಷು ಕುತೋ ಭವೇತ್ ॥ 30 ॥

ತಸ್ಯಾಪಹರ ಭಾರ್ಯಾನ್ತ್ವಂ ಪ್ರಮಥ್ಯ ತು ಮಹಾವನೇ ।

ಸೀತಯಾ ರಹಿತಃ ಕಾಮೀ ರಾಮೋ ಹಾಸ್ಯತಿ ಜೀವಿತಮ್ ॥ 31 ॥

ಅರೋಚಯತ ತದ್ವಾಕ್ಯಂ ರಾವಣೋ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪಃ ।

ಚಿನ್ತಯಿತ್ವಾ ಮಹಾಬಾಹುರಕಮ್ಪನಮುವಾಚ ಹ ॥ 32 ॥

ಬಾಢಂ ಕಾಲ್ಯಂ ಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ಹ್ಯೇಕಸ್ಸಾರಥಿನಾ ಸಹ ।

ಆನಯಿಷ್ಯಾಮಿ ವೈದೇಹೀಮಿಮಾಂ ಹೃಷ್ಟೋ ಮಹಾಪುರೀಮ್ ॥ 33 ॥

ಅಥೈವಮುಕ್ತ್ವಾ ಪ್ರಯಯೌ ಖರಯುಕ್ತೇನ ರಾವಣಃ ।

ರಥೇನಾದಿತ್ಯವರ್ಣೇನ ದಿಶಸ್ಸರ್ವಾಃ ಪ್ರಕಾಶಯನ್ ॥ 34 ॥

ಸ ರಥೋ ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ನಕ್ಷತ್ರಪಥಗೋ ಮಹಾನ್ ।

ಸಞ್ಚಾರ್ಯಮಾಣಶ್ಶುಶುಭೇ ಜಲದೇ ಚನ್ದ್ರಮಾ ಇವ ॥ 35 ॥

ಸ ಮಾರೀಚಾಶ್ರಮಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ತಾಟಕೇಯಮುಪಾಗಮತ್ ।

ಮಾರೀಚೇನಾರ್ಚಿತೋ ರಾಜಾ ಭಕ್ಷ್ಯಭೋಜ್ಯೈರಮಾನುಷೈಃ ॥ 36 ॥

ತಂ ಸ್ವಯಂ ಪೂಜಯಿತ್ವಾ ತು ಆಸನೇನೋದಕೇನ ಚ ।

ಅರ್ಥೋಪಹಿತಯಾ ವಾಚಾ ಮಾರೀಚೋ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 37 ॥

ಕಚ್ಚಿತ್ಸುಕುಶಲಂ ರಾಜನ್ಲೋಕಾನಾಂ ರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರ ।

ಆಶಙ್ಕೇ ನಾಥ ಜಾನೇ ತ್ವಂ ಯತಸ್ತೂರ್ಣಮಿಹಾಗತಃ ॥ 38 ॥

ಏವಮುಕ್ತೋ ಮಹಾತೇಜಾ ಮಾರೀಚೇನ ಸ ರಾವಣಃ ।

ತತಃ ಪಶ್ಚಾದಿದಂ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀದ್ವಾಕ್ಯಕೋವಿದಃ ॥ 39 ॥

ಆರಕ್ಷೋ ಮೇ ಹತಸ್ತಾತ ರಾಮೇಣಾಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ್ಮಣಾ ।

ಜನಸ್ಥಾನಮವಧ್ಯ ತತ್ಸರ್ವಂ ಯುಧಿ ನಿಪಾತಿತಮ್ ॥ 40 ॥

ತಸ್ಯ ಮೇ ಕುರು ಸಾಚಿವ್ಯಂ ತಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾಪಹಾರಣೇ ।

ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರವಚಶ್ಶ್ರುತ್ವಾ ಮಾರೀಚೋ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 41 ॥

ಆಖ್ಯಾತಾ ಕೇನ ಸೀತಾ ಸಾ ಮಿತ್ರರೂಪೇಣ ಶತ್ರುಣಾ ।

ತ್ವಯಾ ರಾಕ್ಷಸಶಾರ್ದೂಲ ಕೋ ನ ನನ್ದತಿ ನನ್ದಿತಃ ॥ 42 ॥

ಸೀತಾಮಿಹಾನಯಸ್ವೇತಿ ಕೋ ಬ್ರವೀತಿ ಬ್ರವೀಹಿ ಮೇ ।

ರಕ್ಷೋಲೋಕಸ್ಯ ಸರ್ವಸ್ಯ ಕಶ್ಶೃಙ್ಗಂ ಛೇತ್ತುಮಿಚ್ಛತಿ ॥ 43 ॥

ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಯತಿ ಕಶ್ಚ ತ್ವಾಂ ಸ ಚ ಶತ್ರುರಸಂಶಯಃ ।

ಅಶೀವಿಷಮುಖಾದ್ದಂಷ್ಟ್ರಾಮುದ್ಧರ್ತುಂ ಚೇಚ್ಛತಿ ತ್ವಯಾ ॥ 44 ॥

ಕರ್ಮಣಾ ಕೇನ ಕೇನಾಸಿ ಕಾಪಥಂ ಪ್ರತಿಪಾದಿತಃ ।

ಸುಖಸುಪ್ತಸ್ಯ ತೇ ರಾಜನ್ ಪ್ರಹೃತಂ ಕೇನ ಮೂರ್ಧನಿ ॥ 45 ॥

ವಿಶುದ್ಧವಂಶಾಭಿಜನಾಗ್ರಹಸ್ತ ಸ್ತೇಜೋಮದಸ್ಸಂಸ್ಥಿತದೋರ್ವಿಷಾಣಃ ।

ಉದೀಕ್ಷಿತುಂ ರಾವಣ ನೇಹ ಯುಕ್ತಃ ಸ ಸಂಯುಗೇ ರಾಘವಗನ್ಧಹಸ್ತೀ ॥ 46 ॥

ಅಸೌ ರಣಾನ್ತಃ ಸ್ಥಿತಿಸನ್ಧಿವಾಲೋ ವಿದಗ್ಧರಕ್ಷೋಮೃಗಹಾ ನೃಸಿಂಹಃ ।

ಸುಪ್ತಸ್ತ್ವಯಾ ಬೋಧಯಿತುಂ ನ ಯುಕ್ತಃ ಶರಾಙ್ಗಪೂರ್ಣೋ ನಿಶಿತಾಸಿದಂಷ್ಟ್ರಃ ॥ 47 ॥

ಚಾಪಾಪಹಾರೇ ಭುಜವೇಗಪಙ್ಕೇ ಶರೋರ್ಮಿಮಾಲೇ ಸುಮಹಾಹವೌಘೇ ।

ನ ರಾಮಪಾತಾಲಮುಖೇಽತಿಘೋರೇ ಪ್ರಸ್ಕನ್ದಿತುಂ ರಾಕ್ಷಸರಾಜ ಯುಕ್ತಮ್ ॥ 48 ॥

ಪ್ರಸೀದ ಲಙ್ಕೇಶ್ವರ ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರ ಲಙ್ಕಾಂ ಪ್ರಸನ್ನೋ ಭವ ಸಾಧು ಗಚ್ಛ ।

ತ್ವಂ ಸ್ವೇಷು ದಾರೇಷು ರಮಸ್ವ ನಿತ್ಯಂ ರಾಮಸ್ಸಭಾರ್ಯೋ ರಮತಾಂ ವನೇಷು ॥ 49 ॥

ಏವಮುಕ್ತೋ ದಶಗ್ರೀವೋ ಮಾರೀಚೇನ ಸ ರಾವಣಃ ।

ನ್ಯವರ್ತತ ಪುರೀಂ ಲಙ್ಕಾಂ ವಿವೇಶ ಚ ಗೃಹೋತ್ತಮಮ್ ॥ 50 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡೇ ಏಕತ್ರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |

atha ekatriṃśassargaḥ |

tvaramāṇastato gatvā janasthānādakampanaḥ |

praviśya laṅkāṃ vegena rāvaṇaṃ vākyamabravīt || 1 ||

janasthānasthitā rājanrākṣasā bahavo hatāḥ |

kharaśca nihatassaṅkhye kathañcidahamāgataḥ || 2 ||

evamukto daśagrīvaḥ kruddha ssaṃraktalocanaḥ |

akampanamuvācedaṃ nirdahanniva cakṣuṣā || 3 ||

kena ramyaṃ janasthānaṃ hataṃ mama parāsunā |

ko hi sarveṣu lokeṣu gatiṃ cādhigamiṣyati || 4 ||

na hi me vipriyaṃ kṛtvā śakyaṃ maghavatā sukham |

prāptuṃ vaiśravaṇenāpi na yamena na viṣṇunā || 5 ||

kālasya cāpyahaṃ kālo daheyamapi pāvakam |

mṛtyuṃ maraṇadharmeṇa saṃyojayitumutsahe || 6 ||

daheyamapi saṅkṛddhastejasā'dityapāvakau |

vātasya tarasā vegaṃ nihantumahamutsahe || 7 ||

tathā kruddhaṃ daśagrīvaṃ kṛtāñjalirakampanaḥ |

bhayātsandigdhayā vācā rāvaṇaṃ yācate'bhayam || 8 ||

daśagrīvo'bhayaṃ tasmai pradadau rakṣasāṃ varaḥ |

sa visrabdho'bravīdvākyamasandigdhamakampanaḥ || 9 ||

putro daśarathasyāsti siṃhasaṃhanano yuvā |

rāmo nāma vṛṣaskandho vṛttāyatamahābhujaḥ || 10 ||

vīraḥ pṛthuyaśāśśrīmānatulyabalavikramaḥ |

hataṃ tena janasthānaṃ kharaśca saha dūṣaṇaḥ || 11 ||

akampanavaca śrutvā rāvaṇo rākṣasādhipaḥ |

nāgendra iva niśvasya vacanaṃ cedamabravīt || 12 ||

sa surendreṇa saṃyukto rāmassarvāmaraissaha |

upayāto janasthānaṃ brūhi kaccidakampana || 13 ||

rāvaṇasya punarvākyaṃ niśamya tadakampanaḥ |

ācacakṣe balaṃ tasya vikramaṃ ca mahātmanaḥ || 14 ||

rāmo nāma mahātejā śreṣṭhassarvadhanuṣmatām |

divyāstraguṇasampannaḥ purandarasamo yudhi || 15 ||

tasyānurūpo balavānraktākṣo dandubhisvanaḥ |

kanīyānlakṣmaṇo nāma bhrātā śaśinibhānanaḥ || 16 ||

sa tena saha saṃyuktaḥ pāvakenānilo yathā |

śrīmānrājavarastena janasthānaṃ nipātitam || 17 ||

naiva devā mahātmāno nātra kāryā vicāraṇā |

śarā rāmeṇa tūtsṛṣṭā rukmapuṅkhāḥ patatriṇaḥ || 18 ||

sarpāḥ pañcānanā bhūtvā bhakṣayanti sma rākṣasān |

yena yena ca gacchanti rākṣasā bhayakarśitāḥ || 19 ||

tena tena sma paśyanti rāmamevāgrataḥ sthitam |

itthaṃ vināśitaṃ tena janasthānaṃ tavānagha || 20 ||

akampanavacaśrutvā rāvaṇo vākyamabravīt |

janasthānaṃ gamiṣyāmi hantuṃ rāmaṃ salakṣmaṇam || 21 ||

athaivamukte vacane provācedamakampanaḥ |

śṛṇu rājanyathāvṛttaṃ rāmasya balapauruṣam || 22 ||

asādhyaḥ kupito rāmo vikrameṇa mahāyaśāḥ |

āpagāyāssupūrṇāyā vegaṃ parihareccharaiḥ || 23 ||

satāragrahanakṣatraṃ nabhaścāpyavasādayet |

asau rāmastu sīdantīṃ śrīmānabhyuddharenmahīm || 24 ||

bhittvā velāṃ samudrasya lokānāplāvayedvibhuḥ |

vegaṃ vāpi samudrasya vāyuṃ vā vidhameccharaiḥ || 25 ||

saṃhṛtya vā punarlokānvikrameṇa mahāyaśāḥ |

śaktassapuruṣavyāghraḥ sraṣṭuṃ punarapi prajāḥ || 26 ||

na hi rāmo daśagrīva śakyo jetuṃ tvayā yudhi |

rakṣasāṃ vāpi lokena svargaḥ pāpajanairiva || 27 ||

na taṃ vadhyamahaṃ manye sarvairdevāsurairapi |

ayaṃ tasya vadhopāyastanmamaikamanāśśṛṇu || 28 ||

bhāryā tasyottamā loke sītā nāma sumadhyamā |

śyāmā samavibhaktāṅgī strīratnaṃ ratnabhūṣitā || 29 ||

naiva devī na gandharvī nāpsarā nāpi dānavī |

tulyā sīmantinī tasyā mānuṣīṣu kuto bhavet || 30 ||

tasyāpahara bhāryāntvaṃ pramathya tu mahāvane |

sītayā rahitaḥ kāmī rāmo hāsyati jīvitam || 31 ||

arocayata tadvākyaṃ rāvaṇo rākṣasādhipaḥ |

cintayitvā mahābāhurakampanamuvāca ha || 32 ||

bāḍhaṃ kālyaṃ gamiṣyāmi hyekassārathinā saha |

ānayiṣyāmi vaidehīmimāṃ hṛṣṭo mahāpurīm || 33 ||

athaivamuktvā prayayau kharayuktena rāvaṇaḥ |

rathenādityavarṇena diśassarvāḥ prakāśayan || 34 ||

sa ratho rākṣasendrasya nakṣatrapathago mahān |

sañcāryamāṇaśśuśubhe jalade candramā iva || 35 ||

sa mārīcāśramaṃ prāpya tāṭakeyamupāgamat |

mārīcenārcito rājā bhakṣyabhojyairamānuṣaiḥ || 36 ||

taṃ svayaṃ pūjayitvā tu āsanenodakena ca |

arthopahitayā vācā mārīco vākyamabravīt || 37 ||

kaccitsukuśalaṃ rājanlokānāṃ rākṣaseśvara |

āśaṅke nātha jāne tvaṃ yatastūrṇamihāgataḥ || 38 ||

evamukto mahātejā mārīcena sa rāvaṇaḥ |

tataḥ paścādidaṃ vākyamabravīdvākyakovidaḥ || 39 ||

ārakṣo me hatastāta rāmeṇākliṣṭakarmaṇā |

janasthānamavadhya tatsarvaṃ yudhi nipātitam || 40 ||

tasya me kuru sācivyaṃ tasya bhāryāpahāraṇe |

rākṣasendravacaśśrutvā mārīco vākyamabravīt || 41 ||

ākhyātā kena sītā sā mitrarūpeṇa śatruṇā |

tvayā rākṣasaśārdūla ko na nandati nanditaḥ || 42 ||

sītāmihānayasveti ko bravīti bravīhi me |

rakṣolokasya sarvasya kaśśṛṅgaṃ chettumicchati || 43 ||

protsāhayati kaśca tvāṃ sa ca śatrurasaṃśayaḥ |

aśīviṣamukhāddaṃṣṭrāmuddhartuṃ cecchati tvayā || 44 ||

karmaṇā kena kenāsi kāpathaṃ pratipāditaḥ |

sukhasuptasya te rājan prahṛtaṃ kena mūrdhani || 45 ||

viśuddhavaṃśābhijanāgrahasta stejomadassaṃsthitadorviṣāṇaḥ |

udīkṣituṃ rāvaṇa neha yuktaḥ sa saṃyuge rāghavagandhahastī || 46 ||

asau raṇāntaḥ sthitisandhivālo vidagdharakṣomṛgahā nṛsiṃhaḥ |

suptastvayā bodhayituṃ na yuktaḥ śarāṅgapūrṇo niśitāsidaṃṣṭraḥ || 47 ||

cāpāpahāre bhujavegapaṅke śarormimāle sumahāhavaughe |

na rāmapātālamukhe'tighore praskandituṃ rākṣasarāja yuktam || 48 ||

prasīda laṅkeśvara rākṣasendra laṅkāṃ prasanno bhava sādhu gaccha |

tvaṃ sveṣu dāreṣu ramasva nityaṃ rāmassabhāryo ramatāṃ vaneṣu || 49 ||

evamukto daśagrīvo mārīcena sa rāvaṇaḥ |

nyavartata purīṃ laṅkāṃ viveśa ca gṛhottamam || 50 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ekatriṃśassargaḥ ||