3.3 Aranyakanda - Tritiya Sargah

ॐ

3.3 ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡ - ತೃತೀಯ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ತೃತೀಯಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಲಕ್ಷ್ಮಣಶ್ಶ್ರೀಮಾನ್ವಿರಾಧೇ ಪ್ರಹಸನ್ನಿವ ।

ಕೋಭವಾನ್ವನಮಭ್ಯೇತ್ಯ ಚರಿಷ್ಯಸಿ ಯಥಾಸುಖಮ್ ॥ 1 ॥

ಅಥೋವಾಚ ಪುನರ್ವಾಕ್ಯಂ ವಿರಾಧಃ ಪೂರಯನ್ವನಮ್ ।

ಪೃಚ್ಛತೋ ಮಮ ಹಿ ಬ್ರೂತಂ ಕೌ ಯುವಾಂ ಕ್ವ ಗಮಿಷ್ಯಥಃ ॥ 2 ॥

. ।

ತಮುವಾಚ ತತೋ ರಾಮೋ ರಾಕ್ಷಸಂ ಜ್ವಲಿತಾನನಮ್ ।

ಪೃಚ್ಛನ್ತಂ ಸುಮಹಾತೇಜಾ ಇಕ್ಷ್ವಾಕುಕುಲಮಾತ್ಮನಃ ॥ 3 ॥

ಕ್ಷತ್ರಿಯೌ ವೃತ್ತಸಮ್ಪನ್ನೌ ವಿದ್ಧಿ ನೌ ವನಗೋಚರೌ ।

ತ್ವಾಂ ತು ವೇದಿತುಮಿಚ್ಛಾವಃ ಕಸ್ತ್ವಂ ಚರಸಿ ದಣ್ಡಕಾನ್ ॥ 4 ॥

ತಮುವಾಚ ವಿರಾಧಸ್ತು ರಾಮಂ ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಮ್ ।

ಹನ್ತ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ತೇ ರಾಜನ್ನಿಬೋಧ ಮಮ ರಾಘವ ॥ 5 ॥

ಪುತ್ರಃ ಕಿಲ ಜಯಸ್ಯಾಹಂ ಮಾತಾ ಮಮ ಶತಹ್ರದಾ ।

ವಿರಾಧ ಇತಿ ಮಾಮಾಹುಃ ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ಸರ್ವರಾಕ್ಷಸಾಃ ॥ 6 ॥

ತಪಸಾ ಚಾಭಿಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಾ ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ಹಿ ಪ್ರಸಾದಜಾ ।

ಶಸ್ತ್ರೇಣಾವಧ್ಯತಾ ಲೋಕೇಽಚ್ಛೇದ್ಯಾಭೇದ್ಯತ್ವಮೇವ ಚ ॥ 7 ॥

ಉತ್ಸೃಜ್ಯ ಪ್ರಮದಾಮೇನಾಮನಪೇಕ್ಷೌ ಯಥಾಗತಮ್ ।

ತ್ವರಮಾಣೌ ಪಲಾಯೇಥಾಂ ನ ವಾಂ ಜೀವಿತಮಾದದೇ ॥ 8 ॥

ತಂ ರಾಮಃ ಪ್ರತ್ಯುವಾಚೇದಂ ಕೋಪಸಂರಕ್ತಲೋಚನಃ ।

ರಾಕ್ಷಸಂ ವಿಕೃತಾಕಾರಂ ವಿರಾಧಂ ಪಾಪಚೇತಸಮ್ ॥ 9 ॥

ಕ್ಷುದ್ರ ಧಿಕ್ತ್ವಾಂ ತು ಹೀನಾರ್ಥಂ ಮೃತ್ಯುಮನ್ವೇಷಸೇ ಧ್ರುವಮ್ ।

ರಣೇ ಪ್ರಾಪ್ಸ್ಯಸೇ ಸನ್ತಿಷ್ಠ ನ ಮೇ ಜೀವನ್ ಗಮಿಷ್ಯಾಸಿ ॥ 10 ॥

ತತಃ ಸಜ್ಯಂ ಧನುಃ ಕೃತ್ವಾ ರಾಮಸ್ಸುನಿಶಿತಾಞ್ಛರಾನ್ ।

ಸುಶೀಘ್ರಮಭಿಸನ್ಧಾಯ ರಾಕ್ಷಸಂ ನಿಜಘಾನ ಹ ॥ 11 ॥

ಧನುಷಾ ಜ್ಯಾಗುಣವತಾ ಸಪ್ತ ಬಾಣಾನ್ಮುಮೋಚ ಹ ।

ರುಕ್ಮಪುಙ್ಖಾನ್ಮಹಾವೇಗಾನ್ಸುಪರ್ಣಾನಿಲತುಲ್ಯಗಾನ್ ॥ 12 ॥

ತೇ ಶರೀರಂ ವಿರಾಧಸ್ಯ ಭಿತ್ತ್ವಾಬರ್ಹಿಣವಾಸಸಃ ।

ನಿಪೇತುಶ್ಶೋಣಿತಾದಿಗ್ಧಾ ಧರಣ್ಯಾಂ ಪಾವಕೋಪಮಾಃ ॥ 13 ॥

ಸ ವಿದ್ಧೋ ನ್ಯಸ್ಯ ವೈದೇಹೀಂ ಶೂಲಮುದ್ಯಮ್ಯ ರಾಕ್ಷಸಃ ।

ಅಭ್ಯದ್ರವತ್ಸುಸಙ್ಕೃದ್ಧಸ್ತದಾ ರಾಮಂ ಸಲಕ್ಷ್ಮಣಮ್ ॥ 14 ॥

ಸ ವಿನದ್ಯ ಮಹಾನಾದಂ ಶೂಲಂ ಶಕ್ರಧ್ವಜೋಪಮಮ್ ।

ಪ್ರಗೃಹ್ಯಾಶೋಭತ ತದಾ ವ್ಯಾತ್ತಾನನ ಇವಾನ್ತಕಃ ॥ 15 ॥

ಅಥ ತೌ ಭ್ರಾತರೌ ದೀಪ್ತಂ ಶರವರ್ಷಂ ವವರ್ಷತುಃ ।

ವಿರಾಧೇ ರಾಕ್ಷಸೇ ತಸ್ಮಿನ್ ಕಾಲಾನ್ತಕಯಮೋಪಮೇ ॥ 16 ॥

ಸ ಪ್ರಹಸ್ಯ ಮಹಾರೌದ್ರಃ ಸ್ಥಿತ್ವಾಜೃಮ್ಭತ ರಾಕ್ಷಸಃ ।

ಜೃಮ್ಭಮಾಣಸ್ಯ ತೇ ಬಾಣಾಃ ಕಾಯಾನ್ನಿಷ್ಪೇತುರಾಶುಗಾಃ ॥ 17 ॥

ಸ್ಪರ್ಶಾತ್ತು ವರದಾನೇನ ಪ್ರಾಣಾನ್ಸಮ್ರೋಧ್ಯ ರಾಕ್ಷಸಃ ।

ವಿರಾಧಃ ಶೂಲಮುದ್ಯಮ್ಯ ರಾಘವಾವಭ್ಯಧಾವತ ॥ 18 ॥

ತಚ್ಛೂಲಂ ವಜ್ರಸಙ್ಕಾಶಂ ಗಗನೇ ಜ್ವಲನೋಪಮಮ್ ।

ದ್ವಾಭ್ಯಾಂ ಶರಾಭ್ಯಾಂ ಚಿಚ್ಛೇದ ರಾಮಃ ಶಸ್ತ್ರಭೃತಾಂವರಃ ॥ 19 ॥

ತದ್ರಾಮವಿಶಿಖಚ್ಛಿನ್ನಂ ಶೂಲಂ ತಸ್ಯಕರಾದ್ಭುವಿ ।

ಪಪಾತಾಶನಿನಾ ಛಿನ್ನಂ ಮೇರೋರಿವ ಶಿಲಾತಲಮ್ ॥ 20 ॥

ತೌ ಖಡ್ಗೌ ಕ್ಷಿಪ್ರಮುದ್ಯಮ್ಯ ಕೃಷ್ಣಸರ್ಪೋಪಮೌಶುಭೌ ।

ತೂರ್ಣಮಾಪೇತತುಸ್ತಸ್ಯ ತದಾ ಪ್ರಹರತಾಂ ಬಲಾತ್ ॥ 21 ॥

ಸ ವಧ್ಯಮಾನಃ ಸುಭೃಶಂ ಭುಜಾಭ್ಯಾಂ ಪರಿರಭ್ಯತೌ ।

ಅಪ್ರಕಮ್ಪ್ಯೌ ನರವ್ಯಾಘ್ರೌ ರೌದ್ರಃ ಪ್ರಸ್ಥಾತುಮೈಚ್ಛತ ॥ 22 ॥

ತಸ್ಯಾಭಿಪ್ರಾಯಮಾಜ್ಞಾಯ ರಾಮೋ ಲಕ್ಷ್ಮಣಮಬ್ರವೀತ್ ।

ವಹತ್ವಯಮಲಂ ತಾವತ್ಪಥಾಽನೇನ ತು ರಾಕ್ಷಸಃ ॥ 23 ॥

ಯಥಾ ಚೇಚ್ಛತಿ ಸೌಮಿತ್ರೇ ತಥಾ ವಹತು ರಾಕ್ಷಸಃ ।

ಅಯಮೇವ ಹಿ ನಃ ಪನ್ಥಾ ಯೇನ ಯಾತಿ ನಿಶಾಚರಃ ॥ 24 ॥

ಸ ತು ಸ್ವಬಲವೀರ್ಯೇಣ ಸಮುತ್ಕ್ಷಿಪ್ಯ ನಿಶಾಚರಃ ।

ಬಾಲಾವಿವ ಸ್ಕನ್ಧಗತೌ ಚಕಾರಾತಿಬಲೋದ್ಧತಃ ॥ 25 ॥

ತಾವಾರೋಪ್ಯ ತತಃ ಸ್ಕನ್ಧಂ ರಾಘವೌ ರಜನೀಚರಃ ।

ವಿರಾಧೋ ವಿನದನ್ಘೋರಂ ಜಗಾಮಾಭಿಮುಖೋ ವನಮ್ ॥ 26 ॥

ವನಂ ಮಹಾಮೇಘನಿಭಂ ಪ್ರವಿಷ್ಟೋ ದ್ರುಮೈರ್ಮಹದ್ಭಿರ್ವಿವಿಧೈರುಪೇತಮ್ ।

ನಾನಾವಿಧೈಃ ಪಕ್ಷಿಕುಲೈರ್ವಿಚಿತ್ರಂ ಶಿವಾಯುತಂ ವ್ಯಾಲಮೃಗೈರ್ವಿಕೀರ್ಣಮ್ ॥ 27 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡೇ ತೃತೀಯಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |

atha tṛtīyassargaḥ |

ityuktvā lakṣmaṇaśśrīmānvirādhe prahasanniva |

kobhavānvanamabhyetya cariṣyasi yathāsukham || 1 ||

athovāca punarvākyaṃ virādhaḥ pūrayanvanam |

pṛcchato mama hi brūtaṃ kau yuvāṃ kva gamiṣyathaḥ || 2 ||

. |

tamuvāca tato rāmo rākṣasaṃ jvalitānanam |

pṛcchantaṃ sumahātejā ikṣvākukulamātmanaḥ || 3 ||

kṣatriyau vṛttasampannau viddhi nau vanagocarau |

tvāṃ tu veditumicchāvaḥ kastvaṃ carasi daṇḍakān || 4 ||

tamuvāca virādhastu rāmaṃ satyaparākramam |

hanta vakṣyāmi te rājannibodha mama rāghava || 5 ||

putraḥ kila jayasyāhaṃ mātā mama śatahradā |

virādha iti māmāhuḥ pṛthivyāṃ sarvarākṣasāḥ || 6 ||

tapasā cābhisamprāptā brahmaṇo hi prasādajā |

śastreṇāvadhyatā loke'cchedyābhedyatvameva ca || 7 ||

utsṛjya pramadāmenāmanapekṣau yathāgatam |

tvaramāṇau palāyethāṃ na vāṃ jīvitamādade || 8 ||

taṃ rāmaḥ pratyuvācedaṃ kopasaṃraktalocanaḥ |

rākṣasaṃ vikṛtākāraṃ virādhaṃ pāpacetasam || 9 ||

kṣudra dhiktvāṃ tu hīnārthaṃ mṛtyumanveṣase dhruvam |

raṇe prāpsyase santiṣṭha na me jīvan gamiṣyāsi || 10 ||

tataḥ sajyaṃ dhanuḥ kṛtvā rāmassuniśitāñcharān |

suśīghramabhisandhāya rākṣasaṃ nijaghāna ha || 11 ||

dhanuṣā jyāguṇavatā sapta bāṇānmumoca ha |

rukmapuṅkhānmahāvegānsuparṇānilatulyagān || 12 ||

te śarīraṃ virādhasya bhittvābarhiṇavāsasaḥ |

nipetuśśoṇitādigdhā dharaṇyāṃ pāvakopamāḥ || 13 ||

sa viddho nyasya vaidehīṃ śūlamudyamya rākṣasaḥ |

abhyadravatsusaṅkṛddhastadā rāmaṃ salakṣmaṇam || 14 ||

sa vinadya mahānādaṃ śūlaṃ śakradhvajopamam |

pragṛhyāśobhata tadā vyāttānana ivāntakaḥ || 15 ||

atha tau bhrātarau dīptaṃ śaravarṣaṃ vavarṣatuḥ |

virādhe rākṣase tasmin kālāntakayamopame || 16 ||

sa prahasya mahāraudraḥ sthitvājṛmbhata rākṣasaḥ |

jṛmbhamāṇasya te bāṇāḥ kāyānniṣpeturāśugāḥ || 17 ||

sparśāttu varadānena prāṇānsamrodhya rākṣasaḥ |

virādhaḥ śūlamudyamya rāghavāvabhyadhāvata || 18 ||

tacchūlaṃ vajrasaṅkāśaṃ gagane jvalanopamam |

dvābhyāṃ śarābhyāṃ ciccheda rāmaḥ śastrabhṛtāṃvaraḥ || 19 ||

tadrāmaviśikhacchinnaṃ śūlaṃ tasyakarādbhuvi |

papātāśaninā chinnaṃ meroriva śilātalam || 20 ||

tau khaḍgau kṣipramudyamya kṛṣṇasarpopamauśubhau |

tūrṇamāpetatustasya tadā praharatāṃ balāt || 21 ||

sa vadhyamānaḥ subhṛśaṃ bhujābhyāṃ parirabhyatau |

aprakampyau naravyāghrau raudraḥ prasthātumaicchata || 22 ||

tasyābhiprāyamājñāya rāmo lakṣmaṇamabravīt |

vahatvayamalaṃ tāvatpathā'nena tu rākṣasaḥ || 23 ||

yathā cecchati saumitre tathā vahatu rākṣasaḥ |

ayameva hi naḥ panthā yena yāti niśācaraḥ || 24 ||

sa tu svabalavīryeṇa samutkṣipya niśācaraḥ |

bālāviva skandhagatau cakārātibaloddhataḥ || 25 ||

tāvāropya tataḥ skandhaṃ rāghavau rajanīcaraḥ |

virādho vinadanghoraṃ jagāmābhimukho vanam || 26 ||

vanaṃ mahāmeghanibhaṃ praviṣṭo drumairmahadbhirvividhairupetam |

nānāvidhaiḥ pakṣikulairvicitraṃ śivāyutaṃ vyālamṛgairvikīrṇam || 27 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe tṛtīyassargaḥ ||