3.22 Aranyakanda - Dvavimsha Sargah

ॐ

3.22 ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡ - ದ್ವಾವಿಂಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ದ್ವಾವಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಏವಮಾಧರ್ಷಿತಶ್ಶೂರಶ್ಶೂರ್ಪಣಖ್ಯಾ ಖರಸ್ತತಃ ।

ಉವಾಚ ರಕ್ಷಸಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಖರಃ ಖರತರಂ ವಚಃ ॥ 1 ॥

ತವಾವಮಾನಪ್ರಭವಃ ಕ್ರೋಧೋಽಯಮತುಲೋ ಮಮ ।

ನ ಶಕ್ಯತೇ ಧಾರಯಿತುಂ ಲವಣಾಮ್ಭ ಇವೋಲ್ಬಣಮ್ ॥ 2 ॥

ನ ರಾಮಂ ಗಣಯೇ ವೀರ್ಯಾನ್ಮಾನುಷಂ ಕ್ಷೀಣಜೀವಿತಮ್ ।

ಆತ್ಮದುಶ್ಚರಿತೈಃ ಪ್ರಾಣಾನ್ಹತೋಯೋಽದ್ಯ ವಿಮೋಕ್ಷ್ಯತೇ ॥ 3 ॥

ಬಾಷ್ಪಸ್ಸಂಹ್ರಿಯತಾಮೇಷ ಸಮ್ಭ್ರಮಶ್ಚ ವಿಮುಚ್ಯತಾಮ್ ।

ಅಹಂ ರಾಮಂ ಸಹ ಭ್ರಾತ್ರಾ ನಯಾಮಿ ಯಮಸಾದನಮ್ ॥ 4 ॥

ಪರಶ್ವಥಹತಸ್ಯಾದ್ಯ ಮನ್ದಪ್ರಾಣಸ್ಯ ಸಂಯುಗೇ ।

ರಾಮಸ್ಯ ರುಧಿರಂ ರಕ್ತಮುಷ್ಣಂ ಪಾಸ್ಯಸಿ ರಾಕ್ಷಸಿ ॥ 5 ॥

ಸಾ ಪ್ರಹೃಷ್ಟಾ ವಚಶ್ಶ್ರುತ್ವಾ ಖರಸ್ಯ ವದನಾಚ್ಚ್ಯುತಮ್ ।

ಪ್ರಶಶಂಸ ಪುನರ್ಮೌರ್ಖ್ಯಾದ್ಭ್ರಾತರಂ ರಕ್ಷಸಾಂ ವರಮ್ ॥ 6 ॥

ತಯಾ ಪರುಷಿತಃ ಪೂರ್ವಂ ಪುನರೇವ ಪ್ರಶಂಸಿತಃ ।

ಅಬ್ರವೀದ್ದೂಷಣಂ ನಾಮ ಖರಸ್ಸೇನಾಪತಿಂ ತದಾ ॥ 7 ॥

ಚತುರ್ದಶ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಮಮ ಚಿತ್ತಾನುವರ್ತಿನಾಮ್ ।

ರಕ್ಷಸಾಂ ಭೀಮವೇಗಾನಾಂ ಸಮರೇಷ್ವನಿವರ್ತಿನಾಮ್ ॥ 8 ॥

ನೀಲಜೀಮೂತವರ್ಣಾನಾಂ ಘೋರಾಣಾಂ ಕ್ರೂರಕರ್ಮಣಾಮ್ ।

ಲೋಕಹಿಂಸಾವಿಹಾರಾಣಾಂ ಬಲಿನಾಮುಗ್ರತೇಜಸಾಮ್ ॥ 9 ॥

ತೇಷಾಂ ಶಾರ್ದೂಲದರ್ಪಾಣಾಂ ಮಹಾಸ್ಯಾನಾಂ ಮಹೌಜಸಾಮ್ ।

ಸರ್ವೋದ್ಯೋಗ ಮುದೀರ್ಣಾನಾಂ ರಕ್ಷಸಾಂ ಸೌಮ್ಯ ಕಾರಯ ॥ 10 ॥

ಉಪಸ್ಥಾಪಯ ಮೇ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ರಥಂ ಸೌಮ್ಯ ಧನೂಂಷಿ ಚ ।

ಶರಾಂಶ್ಚಿತ್ರಾಂಶ್ಚ ಖಙ್ಗಾಂಶ್ಚ ಶಕ್ತೀಶ್ಚ ವಿವಿಧಾಶ್ಶಿತಾಃ ॥ 11 ॥

ಅಗ್ರೇ ನಿರ್ಯಾತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ಪೌಲಸ್ತ್ಯಾನಾಂ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ ।

ವಧಾರ್ಥಂ ದುರ್ವಿನೀತಸ್ಯ ರಾಮಸ್ಯ ರಣಕೋವಿದಃ ॥ 12 ॥

ಇತಿ ತಸ್ಯ ಬ್ರುವಾಣಸ್ಯ ಸೂರ್ಯವರ್ಣಂ ಮಹಾರಥಮ್ ।

ಸದಶ್ವೈಶ್ಶಬಲೈರ್ಯುಕ್ತಮಾಚಚಕ್ಷೇಽಥ ದೂಷಣಃ ॥ 13 ॥

ತಂ ಮೇರುಶಿಖರಾಕಾರಂ ತಪ್ತಕಾಞ್ಚನಭೂಷಣಮ್ ।

ಹೇಮಚಕ್ರಮಸಮ್ಬಾಧಂ ವೈದೂರ್ಯಮಯಕೂಬರಮ್ ॥ 14 ॥

ಮತ್ಸ್ಯೈಃ ಪುಷ್ಪೈರ್ದ್ರುಮೈಶ್ಶೈಲೈಶ್ಚನ್ದ್ರಸೂರ್ಯೈಶ್ಚ ಕಾಞ್ಚನೈಃ ।

ಮಙ್ಗಲೈಃ ಪಕ್ಷಿಸಙ್ಘೈಶ್ಚ ತಾರಾಭಿರಭಿಸಂವೃತಮ್ ॥ 15 ॥

ಧ್ವಜನಿಸ್ತ್ರಿಂಶಸಮ್ಪನ್ನಂ ಕಿಙ್ಕಿಣೀಕವಿರಾಜಿತಮ್ ।

ಸದಶ್ವಯುಕ್ತಂ ಸೋಽಮರ್ಷಾದಾರುರೋಹ ಖರೋ ರಥಮ್ ॥ 16 ॥

ನಿಶಾಮ್ಯ ತು ರಥಸ್ಥಂ ತಂ ರಾಕ್ಷಸಾ ಭೀಮವಿಕ್ರಮಾಃ ।

ತಸ್ಥುಸ್ಸಮ್ಪರಿವಾರ್ಯೈನಂ ದೂಷಣಂ ಚ ಮಹಾಬಲಮ್ ॥ 17 ॥

ಖರಸ್ತು ತಾನ್ಮಹೇಷ್ವಾಸಾನ್ಘೋರವರ್ಮಾಯುಧಧ್ವಜಾನ್ ।

ನಿರ್ಯಾತೇತ್ಯಬ್ರವೀದ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರಥಸ್ಥಸ್ಸರ್ವರಾಕ್ಷಸಾನ್ ॥ 18 ॥

ತತಸ್ತದ್ ರಾಕ್ಷಸಂ ಸೈನ್ಯಂ ಘೋರಚರ್ಮಾಯುಧಧ್ವಜಮ್ ।

ನಿರ್ಜಗಾಮ ಜನಸ್ಥಾನಾನ್ಮಹಾನಾದಂ ಮಹಾಜವಮ್ ॥ 19 ॥

ಮುದ್ಗರೈಃ ಪಟ್ಟಿಸೈಶ್ಶೂಲೈಸ್ಸುತೀಕ್ಷ್ಣೈಶ್ಚ ಪರಶ್ವಧೈಃ ।

ಖಙ್ಗೈಶ್ಚಕ್ರೈಶ್ಚ ಹಸ್ತಸ್ಥೈರ್ಭ್ರಾಜಮಾನೈಶ್ಚ ತೋಮರೈಃ ॥ 20 ॥

ಶಕ್ತಿಭಿಃ ಪರಿಘೈರ್ಘೋರೈರತಿಮಾತ್ರೈಶ್ಚ ಕಾರ್ಮುಕೈಃ ।

ಗದಾಸಿಮುಸಲೈರ್ವಜ್ರೈರ್ಗೃಹೀತೈರ್ಭೀಮದರ್ಶನೈಃ ॥ 21 ॥

ರಾಕ್ಷಸಾನಾಂ ಸುಘೋರಾಣಾಂ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಚತುರ್ದಶ ।

ನಿರ್ಯಾತಾನಿ ಜನಸ್ಥಾನಾತ್ಖರಚಿತ್ತಾನುವರ್ತಿನಾಮ್ ॥ 22 ॥

ತಾಂಸ್ತ್ವಭಿದ್ರವತೋ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರಾಕ್ಷಸಾನ್ ಭೀಮವಿಕ್ರಮಾನ್ ।

ಖರಸ್ಯಾಪಿ ರಥಃ ಕಿಞ್ಚಿಜ್ಜಗಾಮ ತದನನ್ತರಮ್ ॥ 23 ॥

ತತಸ್ತಾಞ್ಛಬಲಾನಶ್ವಾಸ್ತಪ್ತಕಾಞ್ಚನಭೂಷಿತಾನ್ ।

ಖರಸ್ಯ ಮತಿಮಾಜ್ಞಾಯ ಸಾರಥಿಸ್ಸಮಚೋದಯತ್ ॥ 24 ॥

ಸ ಚೋದಿತೋ ರಥಶ್ಶೀಘ್ರಂ ಖರಸ್ಯ ರಿಪುಘಾತಿನಃ ।

ಶಬ್ದೇನಾಪೂರಯಾಮಾಸ ದಿಶಶ್ಚ ಪ್ರದಿಶಸ್ತದಾ ॥ 25 ॥

ಪ್ರವೃದ್ಧಮನ್ಯುಸ್ತು ಖರಃ ಖರಸ್ವನೋ ರಿಪೋರ್ವಧಾರ್ಥಂ ತ್ವರಿತೋ ಯಥಾನ್ತಕಃ ।

ಅಚೂಚುದತ್ಸಾರಥಿಮುನ್ನದನ್ಘನಂ ಮಹಾಬಲೋ ಮೇಘ ಇವಾಶ್ಮವರ್ಷವಾನ್ ॥ 26 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡೇ ದ್ವಾವಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |

atha dvāviṃśassargaḥ |

evamādharṣitaśśūraśśūrpaṇakhyā kharastataḥ |

uvāca rakṣasāṃ madhye kharaḥ kharataraṃ vacaḥ || 1 ||

tavāvamānaprabhavaḥ krodho'yamatulo mama |

na śakyate dhārayituṃ lavaṇāmbha ivolbaṇam || 2 ||

na rāmaṃ gaṇaye vīryānmānuṣaṃ kṣīṇajīvitam |

ātmaduścaritaiḥ prāṇānhatoyo'dya vimokṣyate || 3 ||

bāṣpassaṃhriyatāmeṣa sambhramaśca vimucyatām |

ahaṃ rāmaṃ saha bhrātrā nayāmi yamasādanam || 4 ||

paraśvathahatasyādya mandaprāṇasya saṃyuge |

rāmasya rudhiraṃ raktamuṣṇaṃ pāsyasi rākṣasi || 5 ||

sā prahṛṣṭā vacaśśrutvā kharasya vadanāccyutam |

praśaśaṃsa punarmaurkhyādbhrātaraṃ rakṣasāṃ varam || 6 ||

tayā paruṣitaḥ pūrvaṃ punareva praśaṃsitaḥ |

abravīddūṣaṇaṃ nāma kharassenāpatiṃ tadā || 7 ||

caturdaśa sahasrāṇi mama cittānuvartinām |

rakṣasāṃ bhīmavegānāṃ samareṣvanivartinām || 8 ||

nīlajīmūtavarṇānāṃ ghorāṇāṃ krūrakarmaṇām |

lokahiṃsāvihārāṇāṃ balināmugratejasām || 9 ||

teṣāṃ śārdūladarpāṇāṃ mahāsyānāṃ mahaujasām |

sarvodyoga mudīrṇānāṃ rakṣasāṃ saumya kāraya || 10 ||

upasthāpaya me kṣipraṃ rathaṃ saumya dhanūṃṣi ca |

śarāṃścitrāṃśca khaṅgāṃśca śaktīśca vividhāśśitāḥ || 11 ||

agre niryātumicchāmi paulastyānāṃ mahātmanām |

vadhārthaṃ durvinītasya rāmasya raṇakovidaḥ || 12 ||

iti tasya bruvāṇasya sūryavarṇaṃ mahāratham |

sadaśvaiśśabalairyuktamācacakṣe'tha dūṣaṇaḥ || 13 ||

taṃ meruśikharākāraṃ taptakāñcanabhūṣaṇam |

hemacakramasambādhaṃ vaidūryamayakūbaram || 14 ||

matsyaiḥ puṣpairdrumaiśśailaiścandrasūryaiśca kāñcanaiḥ |

maṅgalaiḥ pakṣisaṅghaiśca tārābhirabhisaṃvṛtam || 15 ||

dhvajanistriṃśasampannaṃ kiṅkiṇīkavirājitam |

sadaśvayuktaṃ so'marṣādāruroha kharo ratham || 16 ||

niśāmya tu rathasthaṃ taṃ rākṣasā bhīmavikramāḥ |

tasthussamparivāryainaṃ dūṣaṇaṃ ca mahābalam || 17 ||

kharastu tānmaheṣvāsānghoravarmāyudhadhvajān |

niryātetyabravīddṛṣṭvā rathasthassarvarākṣasān || 18 ||

tatastad rākṣasaṃ sainyaṃ ghoracarmāyudhadhvajam |

nirjagāma janasthānānmahānādaṃ mahājavam || 19 ||

mudgaraiḥ paṭṭisaiśśūlaissutīkṣṇaiśca paraśvadhaiḥ |

khaṅgaiścakraiśca hastasthairbhrājamānaiśca tomaraiḥ || 20 ||

śaktibhiḥ parighairghorairatimātraiśca kārmukaiḥ |

gadāsimusalairvajrairgṛhītairbhīmadarśanaiḥ || 21 ||

rākṣasānāṃ sughorāṇāṃ sahasrāṇi caturdaśa |

niryātāni janasthānātkharacittānuvartinām || 22 ||

tāṃstvabhidravato dṛṣṭvā rākṣasān bhīmavikramān |

kharasyāpi rathaḥ kiñcijjagāma tadanantaram || 23 ||

tatastāñchabalānaśvāstaptakāñcanabhūṣitān |

kharasya matimājñāya sārathissamacodayat || 24 ||

sa codito rathaśśīghraṃ kharasya ripughātinaḥ |

śabdenāpūrayāmāsa diśaśca pradiśastadā || 25 ||

pravṛddhamanyustu kharaḥ kharasvano riporvadhārthaṃ tvarito yathāntakaḥ |

acūcudatsārathimunnadanghanaṃ mahābalo megha ivāśmavarṣavān || 26 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe dvāviṃśassargaḥ ||