3.20 Aranyakanda - Vimsha Sargah

ॐ

3.20 ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡ - ವಿಂಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ವಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ತತಶ್ಶೂರ್ಪಣಖಾ ಘೋರಾ ರಾಘವಾಶ್ರಮಮಾಗತಾ ।

ರಾಕ್ಷಸಾನಾಚಚಕ್ಷೇ ತೌ ಭ್ರಾತರೌ ಸಹ ಸೀತಯಾ ॥ 1 ॥

ತೇ ರಾಮಂ ಪರ್ಣಶಾಲಾಯಾಮುಪವಿಷ್ಟಂ ಮಹಾಬಲಮ್ ।

ದದೃಶುಸ್ಸೀತಯಾ ಸಾರ್ಧಂ ವೈದೇಹ್ಯಾ ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನ ಚ ॥ 2 ॥

ತಾನ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರಾಘವಶ್ಶ್ರೀಮಾನಾಗತಾಂಸ್ತಾಂ ಚ ರಾಕ್ಷಸೀಮ್ ।

ಅಬ್ರವೀದ್ಭ್ರಾತರಂ ರಾಮೋ ಲಕ್ಷ್ಮಣಂ ದೀಪ್ತತೇಜಸಮ್ ॥ 3 ॥

ಮುಹೂರ್ತಂ ಭವ ಸೌಮಿತ್ರೇ ಸೀತಾಯಾಃ ಪ್ರತ್ಯನನ್ತರಃ ।

ಇಮಾನಸ್ಯಾ ವಧಿಷ್ಯಾಮಿ ಪದವೀಮಾಗತಾನಿಹ ॥ 4 ॥

ವಾಕ್ಯಮೇತತ್ತತಶ್ಶ್ರುತ್ವಾ ರಾಮಸ್ಯ ವಿದಿತಾತ್ಮನಃ ।

ತಥೇತಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣೋ ವಾಕ್ಯಂ ರಾಮಸ್ಯ ಪ್ರತ್ಯಪೂಜಯತ್ ॥ 5 ॥

ರಾಘವೋಽಪಿ ಮಹಚ್ಚಾಪಂ ಚಾಮೀಕರವಿಭೂಷಿತಮ್ ।

ಚಕಾರ ಸಜ್ಯಂ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ತಾನಿ ರಕ್ಷಾಂಸಿ ಚಾಬ್ರವೀತ್ ॥ 6 ॥

ಪುತ್ರೌ ದಶರಥಸ್ಯಾವಾಂ ಭ್ರಾತರೌ ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣೌ ।

ಪ್ರವಿಷ್ಟೌ ಸೀತಯಾ ಸಾರ್ಧಂ ದುಶ್ಚರಂ ದಣ್ಡಕಾವನಮ್ ॥ 7 ॥

ಫಲಮೂಲಾಶನೌ ದಾನ್ತೌ ತಾಪಸೌ ಧರ್ಮಚಾರಿಣೌ ।

ವಸನ್ತೌ ದಣ್ಡಕಾರಣ್ಯೇ ಕಿಮರ್ಥಮುಪಹಿಂಸಥ ॥ 8 ॥

ಯುಷ್ಮಾನ್ಪಾಪಾತ್ಮಕಾನ್ಹನ್ತುಂ ವಿಪ್ರಕಾರಾನ್ಮಹಾಹವೇ ।

ಋಷೀಣಾಂ ತು ನಿಯೋಗೇನ ಪ್ರಾಪ್ತೋಽಹಂ ಸಶರಾಯುಧಃ ॥ 9 ॥

ತಿಷ್ಠತೈವಾತ್ರ ಸನ್ತುಷ್ಟಾ ನೋಪಾವರ್ತಿತುಮರ್ಹಥ ।

ಯದಿ ಪ್ರಾಣೈರಿಹಾರ್ಥೋ ವಾ ನಿವರ್ತಧ್ವಂ ನಿಶಾಚರಾಃ ॥ 10 ॥

ತಸ್ಯ ತದ್ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ರಾಕ್ಷಸಾಸ್ತೇ ಚತುರ್ದಶ ।

ಊಚುರ್ವಾಚಂ ಸುಸಙ್ಕ್ರುದ್ಧಾ ಬ್ರಹ್ಮಘ್ನಾಶ್ಶೂಲಪಾಣಯಃ ॥ 11 ॥

ಕ್ರೋಧಮುತ್ಪಾದ್ಯ ನೋ ಭರ್ತುಃ ಖರಸ್ಯ ಸುಮಹಾತ್ಮನಃ ।

ತ್ವಮೇವ ಹಾಸ್ಯಸೇ ಪ್ರಾಣಾನದ್ಯಾಸ್ಮಾಭಿರ್ಹತೋ ಯುಧಿ ॥ 12 ॥

ಕಾ ಹಿ ತೇ ಶಕ್ತಿರೇಕಸ್ಯ ಬಹೂನಾಂ ರಣಮೂರ್ಧನೀ ।

ಅಸ್ಮಾಕಮಗ್ರತಃ ಸ್ಥಾತುಂ ಕಿಂ ಪುನರ್ಯೋದ್ದುಮಾಹವೇ ॥ 13 ॥

ಏಹಿ ಬಾಹುಪ್ರಯುಕ್ತೈರ್ನಃ ಪರಿಘೈಶ್ಶೂಲಪಟ್ಟಿಸೈಃ ।

ಪ್ರಾಣಾಂಸ್ತ್ಯಕ್ಷಸಿ ವೀರ್ಯಂ ಚ ಧನುಶ್ಚ ಕರಪೀಡಿತಮ್ ॥ 14 ॥

ಇತ್ಯೇವಮುಕ್ತ್ವಾ ಸಙ್ಕೃದ್ಧಾ ರಾಕ್ಷಸಾಸ್ತೇ ಚತುರ್ದಶ ।

ಚಿಕ್ಷಿಪುಸ್ತಾನಿ ಶೂಲಾನಿ ರಾಘವಂ ಪ್ರತಿ ದುರ್ಜಯಮ್ ॥ 15 ॥

ತಾನಿ ಶೂಲಾನಿ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥಸ್ಸಮಸ್ತಾನಿ ಚತುರ್ದಶ ।

ತಾವದ್ಭಿರೇವ ಚಿಚ್ಛೇದ ಶರೈಃ ಕಾಞ್ಚನಭೂಷಣೈಃ ॥ 16 ॥

ತತಃ ಪಶ್ಚಾನ್ಮಹಾತೇಜಾ ನಾರಾಚಾನ್ಸೂರ್ಯಸನ್ನಿಭಾನ್ ।

ಜಗ್ರಾಹ ಪರಮಕ್ರುದ್ಧಶ್ಚತುರ್ದಶ ಶಿಲಾಶಿತಾನ್ ॥ 17 ॥

ಗೃಹೀತ್ವಾ ಧನುರಾಯಮ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಯಾನುದ್ದಿಶ್ಯ ರಾಕ್ಷಸಾನ್ ।

ಮುಮೋಚ ರಾಘವೋ ಬಾಣಾನ್ವಜ್ರಾನಿವ ಶತಕ್ರತುಃ ॥ 18 ॥

ರುಕ್ಮಪುಙ್ಖಾಶ್ಚ ವಿಶಿಖಾ ದೀಪ್ತಾ ಹೇಮವಿಭೂಷಿತಾಃ ।

ತೇ ಭಿತ್ತ್ವಾ ರಕ್ಷಸಾಂ ವೇಗಾದ್ವಕ್ಷಾಂಸಿ ರುಧಿರಾಪ್ಲುತಾಃ ॥ 19 ॥

ವಿನಿಷ್ಪೇತುಸ್ತದಾ ಭೂಮೌ ನ್ಯಮಜ್ಜನ್ತಾಶನಿಸ್ವನಾಃ ।

ತೇ ಭಿನ್ನಹೃದಯಾ ಭೂಮೌ ಛಿನ್ನಮೂಲಾ ಇವ ದ್ರುಮಾಃ ॥ 20 ॥

ನಿಪೇತುಶ್ಶೋಣಿತಾರ್ದ್ರಾಙ್ಗಾ ವಿಕೃತಾ ವಿಗತಾಸವಃ ।

ತಾನ್ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪತಿತಾನ್ಭೂಮೌ ರಾಕ್ಷಸೀ ಕ್ರೋಧಮೂರ್ಛಿತಾ ॥ 21 ॥

ಪರಿತ್ರಸ್ತಾ ಪುನಸ್ತತ್ರ ವ್ಯಸೃಜದ್ಭೈರವಸ್ವನಾನ್ ।

ಉಪಗಮ್ಯ ಖರಂ ಸಾ ತು ಕಿಞ್ಚಿತ್ಸಂಶುಷ್ಕಶೋಣಿತಾ ॥ 22 ॥

ಪಪಾತ ಪುನರೇವಾರ್ತಾ ಸನಿರ್ಯಾಸೇವ ಸಲ್ಲಕೀ ।

ಪಪಾತ ಪುನರೇವಾರ್ತಾ ಸನಿರ್ಯಾಸೇವ ಸಲ್ಲಕೀ ॥ 23 ॥

ಭ್ರಾತುಸ್ಸಮೀಪೇ ಶೋಕಾರ್ತಾ ಸಸರ್ಜ ನಿನದಂ ಮುಹುಃ ॥ 24 ॥

ಸಸ್ವರಂ ಮುಮುಚೇ ಬಾಷ್ಪಂ ವಿಷಣ್ಣವದನಾ ತದಾ ।

ನಿಪಾತಿತಾನ್ ದೃಶ್ಯ ರಣೇ ತು ರಾಕ್ಷಸಾನ್ ಪ್ರಧಾವಿತಾ ಶೂರ್ಪಣಖಾ ಪುನಸ್ತತಃ ।

ವಧಂ ಚ ತೇಷಾಂ ನಿಖಿಲೇನ ರಕ್ಷಸಾಂ ಶಶಂಸ ಸರ್ವಂ ಭಗಿನೀ ಖರಸ್ಯ ಸಾ ॥ 25 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡೇ ವಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |

atha viṃśassargaḥ |

tataśśūrpaṇakhā ghorā rāghavāśramamāgatā |

rākṣasānācacakṣe tau bhrātarau saha sītayā || 1 ||

te rāmaṃ parṇaśālāyāmupaviṣṭaṃ mahābalam |

dadṛśussītayā sārdhaṃ vaidehyā lakṣmaṇena ca || 2 ||

tāndṛṣṭvā rāghavaśśrīmānāgatāṃstāṃ ca rākṣasīm |

abravīdbhrātaraṃ rāmo lakṣmaṇaṃ dīptatejasam || 3 ||

muhūrtaṃ bhava saumitre sītāyāḥ pratyanantaraḥ |

imānasyā vadhiṣyāmi padavīmāgatāniha || 4 ||

vākyametattataśśrutvā rāmasya viditātmanaḥ |

tatheti lakṣmaṇo vākyaṃ rāmasya pratyapūjayat || 5 ||

rāghavo'pi mahaccāpaṃ cāmīkaravibhūṣitam |

cakāra sajyaṃ dharmātmā tāni rakṣāṃsi cābravīt || 6 ||

putrau daśarathasyāvāṃ bhrātarau rāmalakṣmaṇau |

praviṣṭau sītayā sārdhaṃ duścaraṃ daṇḍakāvanam || 7 ||

phalamūlāśanau dāntau tāpasau dharmacāriṇau |

vasantau daṇḍakāraṇye kimarthamupahiṃsatha || 8 ||

yuṣmānpāpātmakānhantuṃ viprakārānmahāhave |

ṛṣīṇāṃ tu niyogena prāpto'haṃ saśarāyudhaḥ || 9 ||

tiṣṭhataivātra santuṣṭā nopāvartitumarhatha |

yadi prāṇairihārtho vā nivartadhvaṃ niśācarāḥ || 10 ||

tasya tadvacanaṃ śrutvā rākṣasāste caturdaśa |

ūcurvācaṃ susaṅkruddhā brahmaghnāśśūlapāṇayaḥ || 11 ||

krodhamutpādya no bhartuḥ kharasya sumahātmanaḥ |

tvameva hāsyase prāṇānadyāsmābhirhato yudhi || 12 ||

kā hi te śaktirekasya bahūnāṃ raṇamūrdhanī |

asmākamagrataḥ sthātuṃ kiṃ punaryoddumāhave || 13 ||

ehi bāhuprayuktairnaḥ parighaiśśūlapaṭṭisaiḥ |

prāṇāṃstyakṣasi vīryaṃ ca dhanuśca karapīḍitam || 14 ||

ityevamuktvā saṅkṛddhā rākṣasāste caturdaśa |

cikṣipustāni śūlāni rāghavaṃ prati durjayam || 15 ||

tāni śūlāni kākutsthassamastāni caturdaśa |

tāvadbhireva ciccheda śaraiḥ kāñcanabhūṣaṇaiḥ || 16 ||

tataḥ paścānmahātejā nārācānsūryasannibhān |

jagrāha paramakruddhaścaturdaśa śilāśitān || 17 ||

gṛhītvā dhanurāyamya lakṣyānuddiśya rākṣasān |

mumoca rāghavo bāṇānvajrāniva śatakratuḥ || 18 ||

rukmapuṅkhāśca viśikhā dīptā hemavibhūṣitāḥ |

te bhittvā rakṣasāṃ vegādvakṣāṃsi rudhirāplutāḥ || 19 ||

viniṣpetustadā bhūmau nyamajjantāśanisvanāḥ |

te bhinnahṛdayā bhūmau chinnamūlā iva drumāḥ || 20 ||

nipetuśśoṇitārdrāṅgā vikṛtā vigatāsavaḥ |

tān dṛṣṭvā patitānbhūmau rākṣasī krodhamūrchitā || 21 ||

paritrastā punastatra vyasṛjadbhairavasvanān |

upagamya kharaṃ sā tu kiñcitsaṃśuṣkaśoṇitā || 22 ||

papāta punarevārtā saniryāseva sallakī |

papāta punarevārtā saniryāseva sallakī || 23 ||

bhrātussamīpe śokārtā sasarja ninadaṃ muhuḥ || 24 ||

sasvaraṃ mumuce bāṣpaṃ viṣaṇṇavadanā tadā |

nipātitān dṛśya raṇe tu rākṣasān pradhāvitā śūrpaṇakhā punastataḥ |

vadhaṃ ca teṣāṃ nikhilena rakṣasāṃ śaśaṃsa sarvaṃ bhaginī kharasya sā || 25 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe viṃśassargaḥ ||