3.19 Aranyakanda - Ekonavimsha Sargah

ॐ

3.19 ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡ - ಏಕೋನವಿಂಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಏಕೋನವಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ತಾಂ ತಥಾ ಪತಿತಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವಿರೂಪಾಂ ಶೋಣಿತೋಕ್ಷಿತಾಮ್ ।

ಭಗಿನೀಂ ಕ್ರೋಧಸನ್ತಪ್ತಃ ಖರಃ ಪಪ್ರಚ್ಛ ರಾಕ್ಷಸಃ ॥ 1 ॥

ಉತ್ತಿಷ್ಠ ತಾವದಾಖ್ಯಾಹಿ ಪ್ರಮೋಹಂ ಜಹಿ ಸಮ್ಭ್ರಮಮ್ ।

ವ್ಯಕ್ತಮಾಖ್ಯಾಹಿ ಕೇನ ತ್ವಮೇವಂ ರೂಪಾ ವಿರೂಪಿತಾ ॥ 2 ॥

ಕಃ ಕೃಷ್ಣಸರ್ಪಮಾಸೀನಮಾಶೀವಿಷಮನಾಗಸಮ್ ।

ತುದತ್ಯಭಿಸಮಾಪನ್ನಮಙ್ಗುಲ್ಯಗ್ರೇಣ ಲೀಲಯಾ ॥ 3 ॥

ಕಃ ಕಾಲಪಾಶಂ ಸಮಾಸಜ್ಯ ಕಣ್ಠೇ ಮೋಹಾನ್ನ ಬುಧ್ಯತೇ ।

ಯಸ್ತ್ವಾಮದ್ಯ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ಪೀತವಾನ್ವಿಷಮುತ್ತಮಮ್ ॥ 4 ॥

ಬಲವಿಕ್ರಮಸಮ್ಪನ್ನಾ ಕಾಮಗಾ ಕಾಮರೂಪಿಣೀ ।

ಇಮಾಮವಸ್ಥಾಂ ನೀತಾ ತ್ವಂ ಕೇನಾನ್ತಕಸಮಾಗತಾ ॥ 5 ॥

ದೇವಗನ್ಧರ್ವಭೂತಾನಾಮೃಷೀಣಾಂ ಚ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ ।

ಕೋಽಯಮೇವಂ ವಿರೂಪಾಂ ತ್ವಾಂ ಮಹಾವೀರ್ಯಶ್ಚಕಾರ ಹ ॥ 6 ॥

ನ ಹಿ ಪಶ್ಯಾಮ್ಯಹಂ ಲೋಕೇ ಯಃ ಕುರ್ಯಾನ್ಮಮ ವಿಪ್ರಿಯಮ್ ।

ಅಮರೇಷು ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷಂ ಮಹೇನ್ದ್ರಂ ಪಾಕಶಾಸನಮ್ ॥ 7 ॥

ಅದ್ಯಾಹಂ ಮಾರ್ಗಣೈಃ ಪ್ರಾಣಾನಾದಾಸ್ಯೇ ಜೀವಿತಾನ್ತಕೈಃ ।

ಸಲಿಲೇ ಕ್ಷೀರಮಾಸಕ್ತಂ ನಿಷ್ಪಿಬನ್ನಿವ ಸಾರಸಃ ॥ 8 ॥

ನಿಹತಸ್ಯ ಮಯಾ ಸಙ್ಖ್ಯೇ ಶರಸಙ್ಕೃತ್ತಮರ್ಮಣಃ ।

ಸಫೇನಂ ರುಧಿರಂ ರಕ್ತಂ ಮೇದಿನೀ ಕಸ್ಯ ಪಾಸ್ಯತಿ ॥ 9 ॥

ಕಸ್ಯ ಪತ್ರರಥಾಃ ಕಾಯಾನ್ಮಾಂಸಮುತ್ಕೃತ್ಯ ಸಙ್ಗತಾಃ ।

ಪ್ರಹೃಷ್ಟಾ ಭಕ್ಷಯಿಷ್ಯನ್ತಿ ನಿಹತಸ್ಯ ಮಯಾ ರಣೇ ॥ 10 ॥

ತಂ ನ ದೇವಾ ನ ಗನ್ಧರ್ವಾ ನ ಪಿಶಾಚಾ ನ ರಾಕ್ಷಸಾಃ ।

ಮಯಾಪಕೃಷ್ಟಂ ಕೃಪಣಂ ಶಕ್ತಾಸ್ತ್ರಾತುಂ ಮಹಾಹವೇ ॥ 11 ॥

ಉಪಲಭ್ಯ ಶನೈಸ್ಸಞ್ಜ್ಞಾಂ ತಂ ಮೇ ಶಂಸಿತುಮರ್ಹಸಿ ।

ಯೇನ ತ್ವಂ ದುರ್ವಿನೀತೇನ ವನೇ ವಿಕ್ರಮ್ಯ ನಿರ್ಜಿತಾ ॥ 12 ॥

ಇತಿ ಭ್ರಾತುರ್ವಚಶ್ಶ್ರುತ್ವಾ ಕ್ರುದ್ಧಸ್ಯ ಚ ವಿಶೇಷತಃ ।

ತತಶ್ಶೂರ್ಪಣಖಾ ವಾಕ್ಯಂ ಸಬಾಷ್ಪಮಿದಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 13 ॥

ತರುಣೌ ರೂಪಸಮ್ಪನ್ನೌ ಸುಕುಮಾರೌ ಮಹಾಬಲೌ ।

ಪುಣ್ಡರೀಕವಿಶಾಲಾಕ್ಷೌ ಚೀರಕೃಷ್ಣಾಜಿನಾಮ್ಬರೌ ॥ 14 ॥

ಫಲಮೂಲಾಶನೌ ದಾನ್ತೌ ತಾಪಸೌ ಧರ್ಮಚಾರಿಣೌ ।

ಪುತ್ರೌ ದಶರಥಸ್ಯಾಸ್ತಾಂ ಭ್ರಾತರೌ ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣೌ ॥ 15 ॥

ಗನ್ಧರ್ವರಾಜಪ್ರತಿಮೌ ಪಾರ್ಥಿವವ್ಯಞ್ಜನಾನ್ವಿತೌ ।

ದೇವೌ ವಾ ಮಾನುಷೌ ವಾ ತೌ ನ ತರ್ಕಯಿತುಮುತ್ಸಹೇ ॥ 16 ॥

ತರುಣೀ ರೂಪಸಮ್ಪನ್ನಾ ಸರ್ವಾಭರಣಭೂಷಿತಾ ।

ದೃಷ್ಟಾ ತತ್ರ ಮಯಾ ನಾರೀ ತಯೋರ್ಮಧ್ಯೇ ಸುಮಧ್ಯಮಾ ॥ 17 ॥

ತಾಭ್ಯಾಮುಭಾಭ್ಯಾಂ ಸಮ್ಭೂಯ ಪ್ರಮದಾಮಧಿಕೃತ್ಯ ತಾಮ್ ।

ಇಮಾಮವಸ್ಥಾಂ ನೀತಾಹಂ ಯಥಾನಾಥಾಸತೀ ತಥಾ ॥ 18 ॥

ತಸ್ಯಾಶ್ಚಾನೃಜುವೃತ್ತಾಯಾಸ್ತಯೋಶ್ಚ ಹತಯೋರಹಮ್ ।

ಸಫೇನಂ ಪಾತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ರುಧಿರಂ ರಣಮೂರ್ಧನಿ ॥ 19 ॥

ಏಷ ಮೇ ಪ್ರಥಮಃ ಕಾಮಃ ಕೃತಸ್ತಾತ ತ್ವಯಾ ಭವೇತ್ ।

ತಸ್ಯಾಸ್ತಯೋಶ್ಚ ರುಧಿರಂ ಪಿಬೇಯಮಹಮಾಹವೇ ॥ 20 ॥

ಇತಿ ತಸ್ಯಾಂ ಬ್ರುವಾಣಾಯಾಂ ಚತುರ್ದಶ ಮಹಾಬಲಾನ್ ।

ವ್ಯಾದಿದೇಶ ಖರಃ ಕ್ರುದ್ಧೋ ರಾಕ್ಷಸಾನನ್ತಕೋಪಮಾನ್ ॥ 21 ॥

ಮಾನುಷೌ ಶಸ್ತ್ರಸಮ್ಪನ್ನೌ ಚೀರಕೃಷ್ಣಾಜಿನಾಮ್ಬರೌ ।

ಪ್ರವಿಷ್ಟೌ ದಣ್ಡಕಾರಣ್ಯಂ ಘೋರಂ ಪ್ರಮದಯಾ ಸಹ ॥ 22 ॥

ತೌ ಹತ್ವಾ ತಾಂ ಚ ದುರ್ವೃತ್ತಾಮಪಾವರ್ತಿತುಮರ್ಹಥ ।

ಇಯಂ ಚ ರುಧಿರಂ ತೇಷಾಂ ಭಗಿನೀ ಮಮ ಪಾಸ್ಯತಿ ॥ 23 ॥

ಮನೋರಥೋಽಯಮಿಷ್ಟೋಽಸ್ಯಾ ಭಗಿನ್ಯಾ ಮಮ ರಾಕ್ಷಸಾಃ ।

ಶೀಘ್ರಂ ಸಮ್ಪಾದ್ಯತಾಂ ತೌ ಚ ಪ್ರಮಥ್ಯ ಸ್ವೇನ ತೇಜಸಾ ॥ 24 ॥

ಇತಿ ಪ್ರತಿಸಮಾದಿಷ್ಟಾ ರಾಕ್ಷಸಾಸ್ತೇ ಚತುರ್ದಶ ।

ತತ್ರ ಜಗ್ಮುಸ್ತಯಾ ಸಾರ್ಧಂ ಘನಾ ವಾತೇರಿತಾ ಯಥಾ ॥ 25 ॥

ತತಸ್ತು ತೇ ತಂ ಸಮುದಗ್ರತೇಜಸಂ ತಥಾಪಿಽತೀಕ್ಷ್ಣಪ್ರದರಾ ನಿಶಾಚರಾಃ ।

ನ ಶೇಕುರೇನಂ ಸಹಸಾ ಪ್ರಮರ್ದಿತುಂ ವನದ್ವಿಪಾ ದೀಪ್ತಮಿವಾಗ್ನಿಮುತ್ಥಿತಮ್ ॥ 26 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡೇ ಏಕೋನವಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |

atha ekonaviṃśassargaḥ |

tāṃ tathā patitāṃ dṛṣṭvā virūpāṃ śoṇitokṣitām |

bhaginīṃ krodhasantaptaḥ kharaḥ papraccha rākṣasaḥ || 1 ||

uttiṣṭha tāvadākhyāhi pramohaṃ jahi sambhramam |

vyaktamākhyāhi kena tvamevaṃ rūpā virūpitā || 2 ||

kaḥ kṛṣṇasarpamāsīnamāśīviṣamanāgasam |

tudatyabhisamāpannamaṅgulyagreṇa līlayā || 3 ||

kaḥ kālapāśaṃ samāsajya kaṇṭhe mohānna budhyate |

yastvāmadya samāsādya pītavānviṣamuttamam || 4 ||

balavikramasampannā kāmagā kāmarūpiṇī |

imāmavasthāṃ nītā tvaṃ kenāntakasamāgatā || 5 ||

devagandharvabhūtānāmṛṣīṇāṃ ca mahātmanām |

ko'yamevaṃ virūpāṃ tvāṃ mahāvīryaścakāra ha || 6 ||

na hi paśyāmyahaṃ loke yaḥ kuryānmama vipriyam |

amareṣu sahasrākṣaṃ mahendraṃ pākaśāsanam || 7 ||

adyāhaṃ mārgaṇaiḥ prāṇānādāsye jīvitāntakaiḥ |

salile kṣīramāsaktaṃ niṣpibanniva sārasaḥ || 8 ||

nihatasya mayā saṅkhye śarasaṅkṛttamarmaṇaḥ |

saphenaṃ rudhiraṃ raktaṃ medinī kasya pāsyati || 9 ||

kasya patrarathāḥ kāyānmāṃsamutkṛtya saṅgatāḥ |

prahṛṣṭā bhakṣayiṣyanti nihatasya mayā raṇe || 10 ||

taṃ na devā na gandharvā na piśācā na rākṣasāḥ |

mayāpakṛṣṭaṃ kṛpaṇaṃ śaktāstrātuṃ mahāhave || 11 ||

upalabhya śanaissañjñāṃ taṃ me śaṃsitumarhasi |

yena tvaṃ durvinītena vane vikramya nirjitā || 12 ||

iti bhrāturvacaśśrutvā kruddhasya ca viśeṣataḥ |

tataśśūrpaṇakhā vākyaṃ sabāṣpamidamabravīt || 13 ||

taruṇau rūpasampannau sukumārau mahābalau |

puṇḍarīkaviśālākṣau cīrakṛṣṇājināmbarau || 14 ||

phalamūlāśanau dāntau tāpasau dharmacāriṇau |

putrau daśarathasyāstāṃ bhrātarau rāmalakṣmaṇau || 15 ||

gandharvarājapratimau pārthivavyañjanānvitau |

devau vā mānuṣau vā tau na tarkayitumutsahe || 16 ||

taruṇī rūpasampannā sarvābharaṇabhūṣitā |

dṛṣṭā tatra mayā nārī tayormadhye sumadhyamā || 17 ||

tābhyāmubhābhyāṃ sambhūya pramadāmadhikṛtya tām |

imāmavasthāṃ nītāhaṃ yathānāthāsatī tathā || 18 ||

tasyāścānṛjuvṛttāyāstayośca hatayoraham |

saphenaṃ pātumicchāmi rudhiraṃ raṇamūrdhani || 19 ||

eṣa me prathamaḥ kāmaḥ kṛtastāta tvayā bhavet |

tasyāstayośca rudhiraṃ pibeyamahamāhave || 20 ||

iti tasyāṃ bruvāṇāyāṃ caturdaśa mahābalān |

vyādideśa kharaḥ kruddho rākṣasānantakopamān || 21 ||

mānuṣau śastrasampannau cīrakṛṣṇājināmbarau |

praviṣṭau daṇḍakāraṇyaṃ ghoraṃ pramadayā saha || 22 ||

tau hatvā tāṃ ca durvṛttāmapāvartitumarhatha |

iyaṃ ca rudhiraṃ teṣāṃ bhaginī mama pāsyati || 23 ||

manoratho'yamiṣṭo'syā bhaginyā mama rākṣasāḥ |

śīghraṃ sampādyatāṃ tau ca pramathya svena tejasā || 24 ||

iti pratisamādiṣṭā rākṣasāste caturdaśa |

tatra jagmustayā sārdhaṃ ghanā vāteritā yathā || 25 ||

tatastu te taṃ samudagratejasaṃ tathāpi'tīkṣṇapradarā niśācarāḥ |

na śekurenaṃ sahasā pramardituṃ vanadvipā dīptamivāgnimutthitam || 26 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ekonaviṃśassargaḥ ||