3.13 Aranyakanda - Trayodasha Sargah

ॐ

3.13 ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡ - ತ್ರಯೋದಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ತ್ರಯೋದಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ರಾಮ ಪ್ರೀತೋಽಸ್ಮಿ ಭದ್ರಂ ತೇ ಪರಿತುಷ್ಟೋಽಸ್ಮಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ।

ಅಭಿವಾದಯಿತುಂ ಯನ್ಮಾಂ ಪ್ರಾಪ್ತೌ ಸ್ಥ ಸ್ಸಹ ಸೀತಯಾ ॥ 1 ॥

ಅಧ್ವಶ್ರಮೇಣ ವಾಂ ಖೇದೋ ಬಾಧತೇ ಪ್ರಚುರಶ್ರಮಃ ।

ವ್ಯಕ್ತಮುತ್ಕಣ್ಠತೇ ವಾಪಿ ಮೈಥಿಲೀ ಜನಕಾತ್ಮಜಾ ॥ 2 ॥

ಏಷಾ ಹಿ ಸುಕುಮಾರೀ ಚ ದುಃಖೈಶ್ಚ ನ ವಿಮಾನಿತಾ ।

ಪ್ರಾಜ್ಯದೋಷಂ ವನಂ ಪ್ರಾಪ್ತಾ ಭರ್ತೃಸ್ನೇಹಪ್ರಚೋದಿತಾ ॥ 3 ॥

ಯಥೈಷಾ ರಮತೇ ರಾಮ ಇಹ ಸೀತಾ ತಥಾ ಕುರು ।

ದುಷ್ಕರಂ ಕೃತವತ್ಯೇಷಾ ವನೇ ತ್ವಾಮನುಗಚ್ಛತೀ ॥ 4 ॥

ಏಷಾ ಹಿ ಪ್ರಕೃತಿಃ ಸ್ತ್ರೀಣಾಮಾಸೃಷ್ಟೇ ರಘುನನ್ದನ ।

ಸಮಸ್ಥಮನುರಜ್ಯಾನ್ತಿ ವಿಷಮಸ್ಥಂ ತ್ಯಜನ್ತಿ ಚ ॥ 5 ॥

ಶತಹ್ರದಾನಾಂ ಲೋಲತ್ವಂ ಶಸ್ತ್ರಾಣಾಂ ತೀಕ್ಷ್ಣತಾಂ ತಥಾ ।

ಗರೂಡಾನಿಲಯೋಶ್ಶೈಘ್ರ್ಯಮನುಗಚ್ಛನ್ತಿ ಯೋಷಿತಃ ॥ 6 ॥

ಇಯಂ ತು ಭವತೋ ಭಾರ್ಯಾ ದೋಷೈರೇತೈರ್ವಿವರ್ಜಿತಾ ।

ಶ್ಲಾಘ್ಯಾ ಚ ವ್ಯಪದೇಶ್ಯಾ ಚ ಯಥಾ ದೇವೀ ಹ್ಯರುನ್ಧತೀ ॥ 7 ॥

ಅಲಙ್ಕೃತೋಽಯಂ ದೇಶಶ್ಚ ಯತ್ರ ಸೌಮಿತ್ರಿಣಾ ಸಹ ।

ವೈದೇಹ್ಯಾ ಚಾನಯಾ ರಾಮ ವತ್ಸ್ಯಸಿ ತ್ವಮರಿನ್ದಮ ॥ 8 ॥

ಏವಮುಕ್ತಸ್ಸಮುನಿನಾ ರಾಘವಸ್ಸಂಯತಾಞ್ಜಲಿಃ ।

ಉವಾಚ ಪ್ರಶ್ರಿತಂ ವಾಕ್ಯಮೃಷಿಂ ದೀಪ್ತಮಿವಾನಲಮ್ ॥ 9 ॥

ಧನ್ಯೋಽಸ್ಮ್ಯನುಗೃಹೀತೋಽಸ್ಮಿ ಯಸ್ಯ ಮೇ ಮುನಿಪುಙ್ಗವಃ ।

ಗುಣೈಸ್ಸಭ್ರಾತೃಭಾರ್ಯಸ್ಯ ವರದಃ ಪರಿತುಷ್ಯತಿ ॥ 10 ॥

ಕಿನ್ತು ವ್ಯಾದಿಶ ಮೇ ದೇಶಂ ಸೋದಕಂ ಬಹುಕಾನನಮ್ ।

ಯತ್ರಾಶ್ರಮಪದಂ ಕೃತ್ವಾ ವಸೇಯಂ ನಿರತಸ್ಸುಖಮ್ ॥ 11 ॥

ತತೋಽಬ್ರವೀನ್ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠಶ್ಶ್ರುತ್ವಾ ರಾಮಸ್ಯ ತದ್ವಚಃ ।

ಧ್ಯಾತ್ವಾ ಮುಹೂರ್ತಂ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಧೀರೋ ಧೀರತರಂ ವಚಃ ॥ 12 ॥

ಇತೋ ದ್ವಿಯೋಜನೇ ತಾತ ಬಹುಮೂಲಫಲೋದಕಃ ।

ದೇಶೋ ಬಹುಮೃಗಶ್ಶ್ರೀಮಾನ್ಪಞ್ಚವಟ್ಯಭಿವಿಶ್ರುತಃ ॥ 13 ॥

ತತ್ರ ಗತ್ವಾಽಽಶ್ರಮಪದಂ ಕೃತ್ವಾ ಸೌಮಿತ್ರಿಣಾ ಸಹ ।

ರಮಸ್ವ ತ್ವಂ ಪಿತುರ್ವಾಕ್ಯಂ ತಥೋಕ್ತಮನುಪಾಲಯನ್ ॥ 14 ॥

ಕಾಲೋಽಯಂ ಗತಭೂಯಿಷ್ಠೋ ಯಃ ಕಾಲ ಸ್ತವ ರಾಘವ ।

ಸಮಯೋ ಯೋ ನರೇನ್ದ್ರೇಣ ಕೃತೋ ದಶರಥೇನ ತೇ ॥ 15 ॥

ತೀರ್ಣಪ್ರತಿಜ್ಞಃ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ಸುಖಂ ರಾಜ್ಯೇ ನಿವತ್ಸ್ಯಸಿ ।

ಧನ್ಯಸ್ತೇ ಜನಕೋ ರಾಮ ಸ ರಾಜಾ ರಘುನನ್ದನ ॥ 16 ॥

ಯಸ್ತ್ವಯಾ ಜ್ಯೇಷ್ಠಪುತ್ರೇಣ ಯಯಾತಿರಿವ ತಾರಿತಃ ।

ವಿದಿತೋ ಹ್ಯೇಷ ವೃತ್ತಾನ್ತೋ ಮಮ ಸರ್ವಸ್ತವಾನಘ ॥ 17 ॥

ತಪಸಶ್ಚ ಪ್ರಭಾವೇಣ ಸ್ನೇಹಾದ್ದಶರಥಸ್ಯ ಚ ।

ಹೃದಯಸ್ಥಶ್ಚ ತೇ ಛನ್ದೋ ವಿಜ್ಞಾತಸ್ತಪಸಾ ಮಯಾ ॥ 18 ॥

ಇಹಾವಾಸಂ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾಯ ಮಯಾ ಸಹ ತಪೋವನೇ ।

ಅತಶ್ಚ ತ್ವಾಮಹಂ ಬ್ರೂಮಿ ಗಚ್ಛ ಪಞ್ಚವಟೀಮಿತಿ ॥ 19 ॥

ಸ ಹಿ ರಮ್ಯೋ ವನೋದ್ದೇಶೋ ಮೈಥಿಲೀ ತತ್ರ ರಂಸ್ಯತೇ ।

ಸ ದೇಶಶ್ಶ್ಲಾಘನೀಯಶ್ಚ ನಾತಿದೂರೇ ಚ ರಾಘವ ॥ 20 ॥

ಗೋದಾವರ್ಯಾಸ್ಸಮೀಪೇ ಚ ಮೈಥಿಲೀ ತತ್ರ ರಂಸ್ಯತೇ ।

ಪ್ರಾಜ್ಯಮೂಲಫಲಶ್ಚೈವ ನಾನಾದ್ವಿಜಗಣಾಯುತಃ ॥ 21 ॥

ವಿವಿಕ್ತಶ್ಚ ಮಹಾಬಾಹೋ ಪುಣ್ಯೋರಮ್ಯಸ್ತಥೈವ ಚ ।

ಭವಾನಪಿ ಸದಾರಶ್ಚ ಶಕ್ತಶ್ಚ ಪರಿರಕ್ಷಣೇ ।

ಅಪಿ ಚಾತ್ರ ವಸನ್ರಾಮ ತಾಪಸಾನ್ಪಾಲಯಿಷ್ಯಸಿ ॥ 22 ॥

ಏತದಾಲಕ್ಷ್ಯತೇ ವೀರ ಮಧೂಕಾನಾಂ ಮಹದ್ವನಮ್ ।

ಉತ್ತರೇಣಾಸ್ಯ ಗನ್ತವ್ಯಂ ನ್ಯಗ್ರೋಧಮಭಿಗಚ್ಛತಾ ॥ 23 ॥

ತತಃ ಸ್ಥಲಮುಪಾರುಹ್ಯ ಪರ್ವತಸ್ಯಾವಿದೂರತಃ ।

ಖ್ಯಾತಃ ಪಞ್ಚವಟೀತ್ಯೇವ ನಿತ್ಯಪುಷ್ಪಿತಕಾನನಃ ॥ 24 ॥

ಅಗಸ್ತ್ಯೇನೈವಮುಕ್ತಸ್ತು ರಾಮಸ್ಸೌಮಿತ್ರಿಣಾ ಸಹ ।

ಸತ್ಕೃತ್ಯಾಮನ್ತ್ರಯಾಮಾಸ ತಮೃಷಿಂ ಸತ್ಯವಾದಿನಮ್ ॥ 25 ॥

ತೌ ತು ತೇನಾಭ್ಯನುಜ್ಞಾತೌ ಕೃತಪಾದಾಭಿವನ್ದನೌ ।

ತದಾಶ್ರಮಾತ್ಪಞ್ಚವಟೀಂ ಜಗ್ಮತುಸ್ಸೀತಯಾ ಸಹ ॥ 26 ॥

ಗೃಹೀತಚಾಪೌ ತು ನರಾಧಿಪಾತ್ಮಜೌ ವಿಷಕ್ತತೂಣೌ ಸಮರೇಷ್ವಕಾತರೌ ।

ಯಥೋಪದಿಷ್ಟೇನ ಪಥಾ ಮಹರ್ಷಿಣಾ ಪ್ರಜಗ್ಮತುಃ ಪಞ್ಚವಟೀಂ ಸಮಾಹಿತೌ ॥ 27 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡೇ ತ್ರಯೋದಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |

atha trayodaśassargaḥ |

rāma prīto'smi bhadraṃ te parituṣṭo'smi lakṣmaṇa |

abhivādayituṃ yanmāṃ prāptau stha ssaha sītayā || 1 ||

adhvaśrameṇa vāṃ khedo bādhate pracuraśramaḥ |

vyaktamutkaṇṭhate vāpi maithilī janakātmajā || 2 ||

eṣā hi sukumārī ca duḥkhaiśca na vimānitā |

prājyadoṣaṃ vanaṃ prāptā bhartṛsnehapracoditā || 3 ||

yathaiṣā ramate rāma iha sītā tathā kuru |

duṣkaraṃ kṛtavatyeṣā vane tvāmanugacchatī || 4 ||

eṣā hi prakṛtiḥ strīṇāmāsṛṣṭe raghunandana |

samasthamanurajyānti viṣamasthaṃ tyajanti ca || 5 ||

śatahradānāṃ lolatvaṃ śastrāṇāṃ tīkṣṇatāṃ tathā |

garūḍānilayośśaighryamanugacchanti yoṣitaḥ || 6 ||

iyaṃ tu bhavato bhāryā doṣairetairvivarjitā |

ślāghyā ca vyapadeśyā ca yathā devī hyarundhatī || 7 ||

alaṅkṛto'yaṃ deśaśca yatra saumitriṇā saha |

vaidehyā cānayā rāma vatsyasi tvamarindama || 8 ||

evamuktassamuninā rāghavassaṃyatāñjaliḥ |

uvāca praśritaṃ vākyamṛṣiṃ dīptamivānalam || 9 ||

dhanyo'smyanugṛhīto'smi yasya me munipuṅgavaḥ |

guṇaissabhrātṛbhāryasya varadaḥ parituṣyati || 10 ||

kintu vyādiśa me deśaṃ sodakaṃ bahukānanam |

yatrāśramapadaṃ kṛtvā vaseyaṃ niratassukham || 11 ||

tato'bravīnmuniśreṣṭhaśśrutvā rāmasya tadvacaḥ |

dhyātvā muhūrtaṃ dharmātmā dhīro dhīrataraṃ vacaḥ || 12 ||

ito dviyojane tāta bahumūlaphalodakaḥ |

deśo bahumṛgaśśrīmānpañcavaṭyabhiviśrutaḥ || 13 ||

tatra gatvā''śramapadaṃ kṛtvā saumitriṇā saha |

ramasva tvaṃ piturvākyaṃ tathoktamanupālayan || 14 ||

kālo'yaṃ gatabhūyiṣṭho yaḥ kāla stava rāghava |

samayo yo narendreṇa kṛto daśarathena te || 15 ||

tīrṇapratijñaḥ kākutstha sukhaṃ rājye nivatsyasi |

dhanyaste janako rāma sa rājā raghunandana || 16 ||

yastvayā jyeṣṭhaputreṇa yayātiriva tāritaḥ |

vidito hyeṣa vṛttānto mama sarvastavānagha || 17 ||

tapasaśca prabhāveṇa snehāddaśarathasya ca |

hṛdayasthaśca te chando vijñātastapasā mayā || 18 ||

ihāvāsaṃ pratijñāya mayā saha tapovane |

ataśca tvāmahaṃ brūmi gaccha pañcavaṭīmiti || 19 ||

sa hi ramyo vanoddeśo maithilī tatra raṃsyate |

sa deśaśślāghanīyaśca nātidūre ca rāghava || 20 ||

godāvaryāssamīpe ca maithilī tatra raṃsyate |

prājyamūlaphalaścaiva nānādvijagaṇāyutaḥ || 21 ||

viviktaśca mahābāho puṇyoramyastathaiva ca |

bhavānapi sadāraśca śaktaśca parirakṣaṇe |

api cātra vasanrāma tāpasānpālayiṣyasi || 22 ||

etadālakṣyate vīra madhūkānāṃ mahadvanam |

uttareṇāsya gantavyaṃ nyagrodhamabhigacchatā || 23 ||

tataḥ sthalamupāruhya parvatasyāvidūrataḥ |

khyātaḥ pañcavaṭītyeva nityapuṣpitakānanaḥ || 24 ||

agastyenaivamuktastu rāmassaumitriṇā saha |

satkṛtyāmantrayāmāsa tamṛṣiṃ satyavādinam || 25 ||

tau tu tenābhyanujñātau kṛtapādābhivandanau |

tadāśramātpañcavaṭīṃ jagmatussītayā saha || 26 ||

gṛhītacāpau tu narādhipātmajau viṣaktatūṇau samareṣvakātarau |

yathopadiṣṭena pathā maharṣiṇā prajagmatuḥ pañcavaṭīṃ samāhitau || 27 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe trayodaśassargaḥ ||