3.10 Aranyakanda - Dashama Sargah

ॐ

3.10 ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡ - ದಶಮ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ದಶಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ವಾಕ್ಯಮೇತತ್ತು ವೈದೇಹ್ಯಾ ವ್ಯಾಹೃತಂ ಭರ್ತೃಭಕ್ತಯಾ ।

ಶ್ರುತ್ವಾ ಧರ್ಮೇ ಸ್ಥಿತೋ ರಾಮಃ ಪ್ರತ್ಯುವಾಚಾಥ ಮೈಥಿಲೀಮ್ ॥ 1 ॥

ಹಿತಮುಕ್ತಂ ತ್ವಯಾ ದೇವಿ ಸ್ನಿಗ್ಧಯಾ ಸದೃಶಂ ವಚಃ ।

ಕುಲಂ ವ್ಯಪದಿಶನ್ತ್ಯಾ ಚ ಧರ್ಮಜ್ಞೇ ಜನಕಾತ್ಮಜೇ ॥ 2 ॥

ಕಿನ್ತು ವಕ್ಷ್ಯಾಮ್ಯಹಂ ದೇವಿ ತ್ವಯೈವೋಕ್ತಮಿದಂ ವಚಃ ।

ಕ್ಷತ್ರಿಯೈರ್ಧಾರ್ಯತೇ ಚಾಪೋ ನಾರ್ತಶಬ್ದೋ ಭವೇದಿತಿ ॥ 3 ॥

ತೇ ಚಾರ್ತಾ ದಣ್ಡಕಾರಣ್ಯೇ ಮುನಯಸ್ಸಂಶಿತವ್ರತಾಃ ।

ಮಾಂ ಸೀತೇ ಸ್ವಯಮಾಗಮ್ಯ ಶರಣ್ಯಾಶ್ಶರಣಂ ಗತಾಃ ॥ 4 ॥

ವಸನ್ತೋ ಧರ್ಮನಿರತಾ ವನೇ ಮೂಲಫಲಾಶನಾಃ ।

ನ ಲಭನ್ತೇ ಸುಖಂ ಭೀತಾ ರಾಕ್ಷಸೈಃ ಕ್ರೂರಕರ್ಮಭಿಃ ॥ 5 ॥

ಕಾಲೇ ಕಾಲೇ ಚ ನಿರತಾ ನಿಯಮೈರ್ವಿವಿಧೈರ್ವನೇ ।

ಭಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ ರಾಕ್ಷಸೈರ್ಭೀಮೈರ್ನರಮಾಂಸೋಪಜೀವಿಭಿಃ ॥ 6 ॥

ತೇ ಭಕ್ಷ್ಯಮಾಣಾ ಮುನಯೋ ದಣ್ಡಕಾರಣ್ಯವಾಸಿನಃ ।

ಅಸ್ಮಾನಭ್ಯವಪದ್ಯೇತಿ ಮಾಮೂಚುರ್ದ್ವಿಜಸತ್ತಮಾ ॥ 7 ॥

ಮಯಾ ತು ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ತೇಷಾಮೇವಂ ಮುಖಾಚ್ಚ್ಯುತಮ್ ।

ಕೃತ್ವಾ ಚರಣಶುಶ್ರೂಷಾಂ ವಾಕ್ಯಮೇತದುದಾಹೃತಮ್ ॥ 8 ॥

ಪ್ರಸೀದನ್ತು ಭವನ್ತೋ ಮೇ ಹ್ರೀರೇಷಾ ಹಿ ಮಮಾತುಲಾ ।

ಯದೀದೃಶೈರಹಂ ವಿಪ್ರೈರುಪಸ್ಥೇಯೈರುಪಸ್ಥಿತಃ ॥ 9 ॥

ಕಿಂ ಕರೋಮೀತಿ ಚ ಮಯಾ ವ್ಯಾಹೃತಂ ದ್ವಿಜಸನ್ನಿಧೌ ।

ಸರ್ವೈರೇತೈಸ್ಸಮಾಗಮ್ಯ ವಾಗಿಯಂ ಸಮುದಾಹೃತಾ ॥ 10 ॥

ರಾಕ್ಷಸೈರ್ದಣ್ಡಕಾರಣ್ಯೇ ಬಹುಭಿಃ ಕಾಮರೂಪಿಭಿಃ ।

ಅರ್ದಿತಾಸ್ಸ್ಮ ದೃಢಂ ರಾಮ ಭವಾನ್ನಸ್ತತ್ರ ರಕ್ಷತು ॥ 11 ॥

ಹೋಮಕಾಲೇಷು ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಾಃ ಪರ್ವಕಾಲೇಷು ಚಾನಘ ।

ಧರ್ಷಯನ್ತಿ ಸುದುರ್ಧರ್ಷಾ ರಾಕ್ಷಸಾಃ ಪಿಶಿತಾಶನಾಃ ॥ 12 ॥

ರಾಕ್ಷಸೈರ್ಧರ್ಷಿತಾನಾಂ ಚ ತಾಪಸಾನಾಂ ತಪಸ್ವಿನಾಮ್ ।

ಗತಿಂ ಮೃಗಯಮಾಣಾನಾಂ ಭವಾನ್ನಃ ಪರಮಾ ಗತಿಃ ॥ 13 ॥

ಕಾಮಂ ತಪಃಪ್ರಭಾವೇನ ಶಕ್ತಾ ಹನ್ತುಂ ನಿಶಾಚರಾನ್ ।

ಚಿರಾರ್ಜಿತಂ ತು ನೇಚ್ಛಾಮಸ್ತಪಃ ಖಣ್ಡಯಿತುಂ ವಯಮ್ ॥ 14 ॥

ಬಹುವಿಘ್ನಂ ತಪೋ ನಿತ್ಯಂ ದುಶ್ಚರಂ ಚೈವ ರಾಘವ ।

ತೇನ ಶಾಪಂ ನ ಮುಞ್ಚಾಮೋ ಭಕ್ಷ್ಯಮಾಣಾಶ್ಚ ರಾಕ್ಷಸೈಃ ॥ 15 ॥

ತದರ್ಧ್ಯಮಾನಾನ್ರಕ್ಷೋಭಿರ್ದಣ್ಡಕಾರಣ್ಯವಾಸಿಭಿಃ ।

ರಕ್ಷ ನಸ್ತ್ವಂ ಸಹ ಭ್ರಾತ್ರಾ ತ್ವನ್ನಾಥಾ ಹಿ ವಯಂ ವನೇ ॥ 16 ॥

ಮಯಾ ಚೈತದ್ವಚಶ್ಶ್ರುತ್ವಾ ಕಾರ್ತ್ಸ್ನ್ಯೇನ ಪರಿಪಾಲನಮ್ ।

ಋಷೀಣಾಂ ದಣ್ಡಕಾರಣ್ಯೇ ಸಂಶ್ರುತಂ ಜನಕಾತ್ಮಜೇ ॥ 17 ॥

ಸಂಶ್ರುತ್ಯ ಚ ನ ಶಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಜೀವಮಾನಃ ಪ್ರತಿಶ್ರವಮ್ ।

ಮುನೀನಾಮನ್ಯಥಾ ಕರ್ತುಂ ಸತ್ಯಮಿಷ್ಟಂ ಹಿ ಮೇ ಸದಾ ॥ 18 ॥

ಅಪ್ಯಹಂ ಜೀವಿತಂ ಜಹ್ಯಾಂ ತ್ವಾಂ ವಾ ಸೀತೇ ಸಲಕ್ಷ್ಮಣಾಮ್ ।

ನ ತು ಪ್ರತಿಜ್ಞಾಂ ಸಂಶ್ರುತ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಭ್ಯೋ ವಿಶೇಷತಃ ॥ 19 ॥

ತದವಶ್ಯಂ ಮಯಾ ಕಾರ್ಯಮೃಷೀಣಾಂ ಪರಿಪಾಲನಮ್ ।

ಅನುಕ್ತೇನಾಪಿ ವೈದೇಹಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾಯ ತು ಕಿಂ ಪುನಃ ॥ 20 ॥

ಮಮ ಸ್ನೇಹಾಚ್ಚ ಸೌಹಾರ್ದಾದಿದಮುಕ್ತನ್ತ್ವಯಾಽನಘೇ ।

ಪರಿತುಷ್ಟೋಽಸ್ಮ್ಯಹಂ ಸೀತೇ ನ ಹ್ಯನಿಷ್ಟೋಽನುಶಿಷ್ಯತೇ ॥ 21 ॥

ಸದೃಶಂ ಚಾನುರೂಪಂ ಚ ಕುಲಸ್ಯ ತವ ಚಾತ್ಮನಃ ।

ಸಧರ್ಮಚಾರಿಣೀ ಮೇ ತ್ವಂ ಪ್ರಾಣೇಭ್ಯೋಽಪಿ ಗರೀಯಸೀ ॥ 22 ॥

ಇತ್ಯೇವಮುಕ್ತ್ವಾ ವಚನಂ ಮಹಾತ್ಮಾ ಸೀತಾಂ ಪ್ರಿಯಾಂ ಮೈಥಿಲರಾಜಪುತ್ರೀಮ್ ।

ರಾಮೋ ಧನುಷ್ಮಾನ್ಸಹ ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನ ಜಗಾಮ ರಮ್ಯಾಣಿ ತಪೋವನಾನಿ ॥ 23 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡೇ ದಶಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |

atha daśamassargaḥ |

vākyametattu vaidehyā vyāhṛtaṃ bhartṛbhaktayā |

śrutvā dharme sthito rāmaḥ pratyuvācātha maithilīm || 1 ||

hitamuktaṃ tvayā devi snigdhayā sadṛśaṃ vacaḥ |

kulaṃ vyapadiśantyā ca dharmajñe janakātmaje || 2 ||

kintu vakṣyāmyahaṃ devi tvayaivoktamidaṃ vacaḥ |

kṣatriyairdhāryate cāpo nārtaśabdo bhavediti || 3 ||

te cārtā daṇḍakāraṇye munayassaṃśitavratāḥ |

māṃ sīte svayamāgamya śaraṇyāśśaraṇaṃ gatāḥ || 4 ||

vasanto dharmaniratā vane mūlaphalāśanāḥ |

na labhante sukhaṃ bhītā rākṣasaiḥ krūrakarmabhiḥ || 5 ||

kāle kāle ca niratā niyamairvividhairvane |

bhakṣyante rākṣasairbhīmairnaramāṃsopajīvibhiḥ || 6 ||

te bhakṣyamāṇā munayo daṇḍakāraṇyavāsinaḥ |

asmānabhyavapadyeti māmūcurdvijasattamā || 7 ||

mayā tu vacanaṃ śrutvā teṣāmevaṃ mukhāccyutam |

kṛtvā caraṇaśuśrūṣāṃ vākyametadudāhṛtam || 8 ||

prasīdantu bhavanto me hrīreṣā hi mamātulā |

yadīdṛśairahaṃ viprairupastheyairupasthitaḥ || 9 ||

kiṃ karomīti ca mayā vyāhṛtaṃ dvijasannidhau |

sarvairetaissamāgamya vāgiyaṃ samudāhṛtā || 10 ||

rākṣasairdaṇḍakāraṇye bahubhiḥ kāmarūpibhiḥ |

arditāssma dṛḍhaṃ rāma bhavānnastatra rakṣatu || 11 ||

homakāleṣu samprāptāḥ parvakāleṣu cānagha |

dharṣayanti sudurdharṣā rākṣasāḥ piśitāśanāḥ || 12 ||

rākṣasairdharṣitānāṃ ca tāpasānāṃ tapasvinām |

gatiṃ mṛgayamāṇānāṃ bhavānnaḥ paramā gatiḥ || 13 ||

kāmaṃ tapaḥprabhāvena śaktā hantuṃ niśācarān |

cirārjitaṃ tu necchāmastapaḥ khaṇḍayituṃ vayam || 14 ||

bahuvighnaṃ tapo nityaṃ duścaraṃ caiva rāghava |

tena śāpaṃ na muñcāmo bhakṣyamāṇāśca rākṣasaiḥ || 15 ||

tadardhyamānānrakṣobhirdaṇḍakāraṇyavāsibhiḥ |

rakṣa nastvaṃ saha bhrātrā tvannāthā hi vayaṃ vane || 16 ||

mayā caitadvacaśśrutvā kārtsnyena paripālanam |

ṛṣīṇāṃ daṇḍakāraṇye saṃśrutaṃ janakātmaje || 17 ||

saṃśrutya ca na śakṣyāmi jīvamānaḥ pratiśravam |

munīnāmanyathā kartuṃ satyamiṣṭaṃ hi me sadā || 18 ||

apyahaṃ jīvitaṃ jahyāṃ tvāṃ vā sīte salakṣmaṇām |

na tu pratijñāṃ saṃśrutya brāhmaṇebhyo viśeṣataḥ || 19 ||

tadavaśyaṃ mayā kāryamṛṣīṇāṃ paripālanam |

anuktenāpi vaidehi pratijñāya tu kiṃ punaḥ || 20 ||

mama snehācca sauhārdādidamuktantvayā'naghe |

parituṣṭo'smyahaṃ sīte na hyaniṣṭo'nuśiṣyate || 21 ||

sadṛśaṃ cānurūpaṃ ca kulasya tava cātmanaḥ |

sadharmacāriṇī me tvaṃ prāṇebhyo'pi garīyasī || 22 ||

ityevamuktvā vacanaṃ mahātmā sītāṃ priyāṃ maithilarājaputrīm |

rāmo dhanuṣmānsaha lakṣmaṇena jagāma ramyāṇi tapovanāni || 23 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe daśamassargaḥ ||