2.99 Ayodhyakanda - Ekonashatatama Sargah

ॐ

2.99 ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡ - ಏಕೋನಶತತಮ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಏಕೋನಶತತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ನಿವಿಷ್ಟಾಯಾಂ ತು ಸೇನಾಯಾಮುತ್ಸುಕೋ ಭರತಸ್ತದಾ ।

ಜಗಾಮ ಭ್ರಾತರಂ ದ್ರಷ್ಟುಂ ಶತ್ರುಘ್ನಮನುದರ್ಶಯನ್ ॥ 1 ॥

ಋಷಿಂ ವಸಿಷ್ಠಂ ಸನ್ದಿಶ್ಯ ಮಾತೃರ್ಮೇ ಶೀಘ್ರಮಾನಯ ।

ಇತಿ ತ್ವರಿತಮಗ್ರೇ ಸ ಜಗಾಮ ಗುರುವತ್ಸಲಃ ॥ 2 ॥

ಸುಮನ್ತ್ರಸ್ತ್ವಪಿ ಶತ್ರುಘ್ನಮದೂರಾದನ್ವಪದ್ಯತ ।

ರಾಮದರ್ಶನಜಸ್ತರ್ಷೋ ಭರತಸ್ಯೇವ ತಸ್ಯ ಚ ॥ 3 ॥

ಗಚ್ಛನ್ನೇವಾಥ ಭರತಸ್ತಾಪಸಾಲಯ ಸಂಸ್ಥಿತಾಮ್ ।

ಭ್ರಾತುಃ ಪರ್ಣಕುಟೀಂ ಶ್ರೀಮಾನುಟಜಂ ಚ ದದರ್ಶ ಹ ॥ 4 ॥

ಶಾಲಾಯಾಸ್ತ್ವಗ್ರತ ಸ್ತಸ್ಯಾ ದದರ್ಶ ಭರತ ಸ್ತದಾ ।

ಕಾಷ್ಠಾನಿ ಚಾವಭಗ್ನಾನಿ ಪುಷ್ಪಾಣ್ಯುಪಚಿತಾನಿ ಚ ॥ 5 ॥

ಸ ಲಕ್ಷ್ಮಣಸ್ಯ ರಾಮಸ್ಯ ದದರ್ಶಾಽಶ್ರಮಮೀಯುಷಃ ।

ಕೃತಂ ವೃಕ್ಷೇಷ್ವಭಿಜ್ಞಾನಂ ಕುಶಚೀರೈಃ ಕ್ವಚಿತ್ಕ್ವಚಿತ್ ॥ 6 ॥

ದದರ್ಶ ವನೇ ತಸ್ಮಿನ್ಮಹತ ಸ್ಸಞ್ಚಯಾನ್ಕೃತಾನ್ ।

ಮೃಗಾಣಾಂ ಮಹಿಷಾಣಾಂ ಚ ಕರೀಷೈ ಶಶೀತಕಾರಣಾತ್ ॥ 7 ॥

ಗಚ್ಛನ್ನೇವ ಮಹಾಬಾಹುರ್ದ್ಯುತಿಮಾನ್ಭರತ ಸ್ತದಾ ।

ಶತ್ರುಘ್ನಂ ಚಾಬ್ರವೀದ್ಧೃಷ್ಟಸ್ತಾನಮಾತ್ಯಾಂಶ್ಚ ಸರ್ವಶಃ ॥ 8 ॥

ಮನ್ಯೇ ಪ್ರಾಪ್ತಾಃ ಸ್ಮ ತಂ ದೇಶಂ ಭರದ್ವಾಜೋ ಯಮಬ್ರವೀತ್ ।

ನಾತಿದೂರೇ ಹಿ ಮನ್ಯೇಽಹಂ ನದೀಂ ಮನ್ದಾಕಿನೀಮಿತಃ ॥ 9 ॥

ಉಚ್ಚೈರ್ಬದ್ಧಾನಿ ಚೀರಾಣಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನ ಭವೇದಯಮ್ ।

ಅಭಿಜ್ಞಾನಕೃತಃ ಪನ್ಥಾ ಅಕಾಲೇ ಗನ್ತುಮಿಚ್ಛತಾ ॥ 10 ॥

ಇದಂ ಚೋದಾತ್ತದನ್ತಾನಾಂ ಕುಞ್ಜರಾಣಾಂ ತರಸ್ವಿನಾಮ್ ।

ಶೈಲಪಾರ್ಶ್ವೇ ಪರಿಕ್ರಾನ್ತಮನ್ಯೋನ್ಯಮಭಿಗರ್ಜತಾಮ್ ॥ 11 ॥

ಯಮೇವಾಧಾತುಮಿಚ್ಛನ್ತಿ ತಾಪಸಾ ಸ್ಸತತಂ ವನೇ ।

ತಸ್ಯಾಸೌ ದೃಶ್ಯತೇ ಧೂಮ ಸ್ಸಙ್ಕುಲಃ ಕೃಷ್ಣವರ್ತ್ಮನಃ ॥ 12 ॥

ಅತ್ರಾಹಂ ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರಂ ಗುರುಸತ್ಕಾರಕಾರಿಣಮ್ ।

ಆರ್ಯಂ ದ್ರಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಸಂಹೃಷ್ಟೋ ಮಹರ್ಷಿಮಿವ ರಾಘವಮ್ ॥ 13 ॥

ಅಥ ಗತ್ವಾ ಮುಹೂರ್ತನ್ತು ಚಿತ್ರಕೂಟಂ ಸ ರಾಘವಃ ।

ಮನ್ದಾಕಿನೀಮನುಪ್ರಾಪ್ತಸ್ತಂ ಜನಂ ಚೇದಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 14 ॥

ಜಗತ್ಯಾಂ ಪುರಷವ್ಯಾಘ್ರ ಆಸ್ತೇ ವೀರಾಸನೇ ರತಃ ।

ಜನೇನ್ದ್ರೋ ನಿರ್ಜನಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಧಿಙ್ಮೇ ಜನ್ಮ ಸಜೀವಿತಮ್ ॥ 15 ॥

ಮತ್ಕೃತೇ ವ್ಯಸನಂ ಪ್ರಾಪ್ತೋ ಲೋಕನಾಥೋ ಮಹಾದ್ಯುತಿಃ ।

ಸರ್ವಾನ್ಕಾಮಾನ್ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ವನೇ ವಸತಿ ರಾಘವಃ ॥ 16 ॥

ಇತಿ ಲೋಕಸಮಾಕ್ರುಷ್ಟಃ ಪಾದೇಷ್ವದ್ಯ ಪ್ರಸಾದಯನ್ ।

ರಾಮಸ್ಯ ನಿಪತಿಷ್ಯಾಮಿ ಸೀತಾಯಾ ಲಕ್ಷ್ಮಣಸ್ಯ ಚ ॥ 17 ॥

ಏವಂ ಸಂವಿಲಪಂ ಸ್ತಸ್ಮಿನ್ವನೇ ದಶರಥಾತ್ಮಜಃ ।

ದದರ್ಶ ಮಹತೀಂ ಪುಣ್ಯಾಂ ಪರ್ಣಶಾಲಾಂ ಮನೋರಮಾಮ್ ॥ 18 ॥

ಸಾಲತಾಲಾಶ್ವಕರ್ಣಾನಾಂ ಪರ್ಣೈರ್ಬಹುಭಿರಾವೃತಾಮ್ ।

ವಿಶಾಲಾಂ ಮೃದುಭಿಸ್ತೀರ್ಣಾಂ ಕುಶೈರ್ವೇದಿಮಿವಾಧ್ವರೇ ॥ 19 ॥

ಶಕ್ರಾಯುಧನಿಕಾಶೈಶ್ಚ ಕಾರ್ಮುಕೈರ್ಭಾರಸಾಧನೈಃ ।

ರುಕ್ಮಪೃಷ್ಠೈರ್ಮಹಾಸಾರೈ ಶ್ಶೋಭಿತಾಂ ಶತ್ರುಬಾಧಕೈಃ ॥ 20 ॥

ಅರ್ಕ ರಶ್ಮಿ ಪ್ರತೀಕಾಶೈರ್ಘೋರೈಸ್ತೂಣೀಗತೈಶ್ಶರೈಃ ।

ಶೋಭಿತಾಂ ದೀಪ್ತವದನೈ ಸ್ಸರ್ಪೈರ್ಭೋಗವತೀಮಿವ ॥ 21 ॥

ಮಹಾರಜತವಾಸೋಭ್ಯಾಮಸಿಭ್ಯಾಂ ಚ ವಿರಾಜಿತಾಮ್ ।

ರುಕ್ಮಬಿನ್ದುವಿಚಿತ್ರಾಭ್ಯಾಂ ಚರ್ಮಭ್ಯಾಂ ಚಾಪಿ ಶೋಭಿತಾಮ್ ॥ 22 ॥

ಗೋಧಾ ಅನ್ಗುಲಿತ್ರೈರ್ ಆಸಾಕ್ತೈಃ ಚಿತ್ರೈಃ ಕಾನ್ಚನ ಭೂಷಿತೈಃ ।

ಅರಿ ಸಮ್ಘೈರ್ ಅನಾಧೃಷ್ಯಾಂ ಮೃಗೈಃ ಸಿಮ್ಹ ಗುಹಾಂ ಇವ ॥ 23 ॥

ಏವಂ ಸಂವಿಲಪಂ ಸ್ತಸ್ಮಿನ್ವನೇ ದಶರಥಾತ್ಮಜಃ ।

ದದರ್ಶ ಮಹಾತೀಂ ಪುಣ್ಯಾಂ ಪರ್ಣಶಾಲಾಂ ಮನೋರಮಾಮ್ ॥ 24 ॥

ಸಾಲತಾಲಾಶ್ವಕರ್ಣಾನಾಂ ಪರ್ಣೈರ್ಬಹುಭಿರಾವೃತಾಮ್ ।

ವಿಶಾಲಾಂ ಮೃದುಭಿಸ್ತೀರ್ಣಾಂ ಕುಶೈರ್ವೇದಿಮಿವಾಧ್ವರೇ ॥ 25 ॥

ಶಕ್ರಾಯುಧನಿಕಾಶೈಶ್ಚ ಕಾರ್ಮುಕೈರ್ಭಾರಸಾಧನೈಃ ।

ರುಕ್ಮಪೃಷ್ಠೈರ್ಮಹಾಸಾರೈ ಶ್ಶೋಭಿತಾಂ ಶತ್ರುಬಾಧಕೈಃ ॥ 26 ॥

ಅರ್ಕ ರಶ್ಮಿ ಪ್ರತೀಕಾಶೈರ್ಘೋರೈಸ್ತೂಣೀಗತೈಶ್ಶರೈಃ ।

ಶೋಭಿತಾಂ ದೀಪ್ತವದನೈ ಸ್ಸರ್ಪೈರ್ಭೋಗವತೀಮಿವ ॥ 27 ॥

ಮಹಾರಜತವಾಸೋಭ್ಯಾಮಸಿಭ್ಯಾಂ ಚ ವಿರಾಜಿತಾಮ್ ।

ರುಕ್ಮಬಿನ್ದುವಿಚಿತ್ರಾಭ್ಯಾಂ ಚರ್ಮಭ್ಯಾಂ ಚಾಪಿ ಶೋಭಿತಾಮ್ ॥ 28 ॥

ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಭರತಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ದುಹ್ಖ ಮೋಹ ಪರಿಪ್ಲುತಃ ।

ಅಭ್ಯಧಾವತ ಧರ್ಮ ಆತ್ಮಾ ಭರತಃ ಕೈಕಯೀ ಸುತಃ ॥ 29 ॥

ಪ್ರಾಗುದಕ್ಪ್ರವಣಾಂ ವೇದಿಂ ವಿಶಾಲಾಂ ದೀಪ್ತಪಾವಕಾಮ್ ।

ದದರ್ಶ ಭರತಸ್ತತ್ರ ಪುಣ್ಯಾಂ ರಾಮನಿವೇಶನೇ ॥ 30 ॥

ನಿರೀಕ್ಷ್ಯ ಸ ಮುಹೂರ್ತಂ ತು ದದರ್ಶ ಭರತೋ ಗುರುಮ್ ।

ಉಟಜೇ ರಾಮಮಾಸೀನಂ ಜಟಾಮಣ್ಡಲಧಾರಿಣಮ್ ॥ 31 ॥

ತಂ ತು ಕೃಷ್ಣಾಜಿನಧರಂ ಚೀರವಲ್ಕಲವಾಸಸಮ್ ।

ದದರ್ಶ ರಾಮಮಾಸೀನಮಭಿತಃ ಪಾವಕೋಪಮಮ್ ॥ 32 ॥

ಸಿಂಹಸ್ಕನ್ಧಂ ಮಹಾಬಾಹುಂ ಪುಣ್ಡರೀಕನಿಭೇಕ್ಷಣಮ್ ।

ಪೃಥಿವ್ಯಾಸ್ಸಾಗರಾನ್ತಾಯಾಃ ಭರ್ತಾರಂ ಧರ್ಮಚಾರಿಣಮ್ ॥ 33 ॥

ಉಪವಿಷ್ಟಂ ಮಹಾಬಾಹುಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಣಮಿವ ಶಾಶ್ವತಮ್ ।

ಸ್ಥಣ್ಡಿಲೇ ದರ್ಭಸಂಸ್ತೀರ್ಣೇ ಸೀತಯಾ ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನ ಚ ॥ 34 ॥

ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಭರತ ಶ್ಶ್ರೀಮಾನ್ ದುಃಖಶೋಕಪರಿಪ್ಲುತಃ ।

ಅಭ್ಯಧಾವತ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಭರತಃ ಕೈಕೇಯೀ ಸುತಃ ॥ 35 ॥

ದೃಷ್ಟ್ವೈವ ವಿಲಲಾಪಾಽರ್ತೋ ಬಾಷ್ಪಸನ್ದಿಗ್ಧಯಾ ಗಿರಾ ।

ಅಶಕ್ನುವನ್ ಧಾರಯಿತುಂ ಧೈರ್ಯಾದ್ವಚನಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 36 ॥

ಯ ಸ್ಸಂಸದಿ ಪ್ರಕೃತಿಭಿರ್ಭವೇದ್ಯುಕ್ತ ಉಪಾಸಿತುಮ್ ।

ವನ್ಯೈರ್ಮೃಗೈರುಪಾಸೀನ ಸ್ಸೋಽಯಮಾಸ್ತೇ ಮಮಾಗ್ರಜಃ ॥ 37 ॥

ವಾಸೋಭಿರ್ಬಹುಸಾಹಸ್ರೈರ್ಯೋ ಮಹಾತ್ಮಾ ಪುರೋಚಿತಃ ।

ಮೃಗಾಜಿನೇ ಸೋಽಯಮಿಹ ಪ್ರವಸ್ತೇ ಧರ್ಮಮಾಚರನ್ ॥ 38 ॥

ಅಧಾರಯದ್ಯೋ ವಿವಿಧಾಶ್ಚಿತ್ರಾಸ್ಸುಮನಸಸ್ತದಾ ।

ಸೋಽಯಂ ಜಟಾಭಾರಮಿಮಂ ವಹತೇ ರಾಘವಃ ಕಥಮ್ ॥ 39 ॥

ಯಸ್ಯ ಯಜ್ಞೈರ್ಯಥಾದಿಷ್ಟೈರ್ಯುಕ್ತೋ ಧರ್ಮಸ್ಯ ಸಞ್ಚಯಃ ।

ಶರೀರಕ್ಲೇಶಸಮ್ಭೂತಂ ಸ ಧರ್ಮಂ ಪರಿಮಾರ್ಗತೇ ॥ 40 ॥

ಚನ್ದನೇನ ಮಹಾರ್ಹೇಣ ಯಸ್ಯಾಙ್ಗಮುಪಸೇವಿತಮ್ ।

ಮಲೇನ ತಸ್ಯಾಙ್ಗಮಿದಂ ಕಥಮಾರ್ಯಸ್ಯ ಸೇವ್ಯತೇ ॥ 41 ॥

ಮನ್ನಿಮಿತ್ತಮಿದಂ ದುಃಖಂ ಪ್ರಾಪ್ತೋ ರಾಮಃ ಸುಖೋಚಿತಃ ।

ಧಿಗ್ಜೀವಿತಂ ನೃಶಂಸಸ್ಯ ಮಮ ಲೋಕವಿಗರ್ಹಿತಮ್ ॥ 42 ॥

ಇತ್ಯೇವಂ ವಿಲಪನ್ದೀನಃ ಪ್ರಸ್ವಿನ್ನಮುಖಪಙ್ಕಜಃ ।

ಪಾದಾವಪ್ರಾಪ್ಯ ರಾಮಸ್ಯ ಪಪಾತ ಭರತೋ ರುದನ್ ॥ 43 ॥

ದುಃಖಾಭಿತಪ್ತೋ ಭರತೋ ರಾಜಪುತ್ರೋ ಮಹಾಬಲಃ ।

ಉಕ್ತ್ವಾಽರ್ಯೇತಿ ಸಕೃದ್ದೀನಂ ಪುನರ್ನೋವಾಚ ಕಿಞ್ಚನ ॥ 44 ॥

ಬಾಷ್ಪಾಭಿಹತಕಣ್ಠಶ್ಚ ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ರಾಮಂ ಯಶಸ್ವಿನಮ್ ।

ಆರ್ಯೇತ್ಯೇವಾಭಿಸಙ್ಕ್ರುಶ್ಯ ವ್ಯಾಹರ್ತುಂ ನಾಶಕತ್ತದಾ ॥ 45 ॥

ಶತ್ರುಘ್ನಶ್ಚಾಪಿ ರಾಮಸ್ಯ ವವನ್ದೇ ಚರಣೌ ರುದನ್ ।

ತಾವುಭೌ ಸ ಸಮಾಲಿಙ್ಗ್ಯ ರಾಮಶ್ಚಾಶ್ರೂಣ್ಯವರ್ತಯತ್ ॥ 46 ॥

ತತಸ್ಸುಮನ್ತ್ರೇಣ ಗುಹೇನ ಚೈವ ಸಮೀಯತು ರಾಜಸುತಾವರಣ್ಯೇ ।

ದಿವಾಕರಶ್ಚೈವ ನಿಶಾಕರಶ್ಚ ಯಥಾಽಮ್ಬರೇ ಶುಕ್ರಬೃಹಸ್ಪತಿಭ್ಯಾಮ್ ॥ 47 ॥

ತಾನ್ಪಾರ್ಥಿವಾನ್ವಾರಣಯೂಥಪಾಭಾನ್ಸಮಾಗತಾಂ ಸ್ತತ್ರ ಮಹತ್ಯರಣ್ಯೇ ।

ವನೌಕಸಸ್ತೇಽಪಿ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ಸರ್ವೇಽಪ್ಯಶ್ರೂಣ್ಯಮುಞ್ಚನ್ಪ್ರವಿಹಾಯ ಹರ್ಷಮ್ ॥ 48 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡೇ ಏಕೋನಶತತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |

atha ekonaśatatamassargaḥ |

niviṣṭāyāṃ tu senāyāmutsuko bharatastadā |

jagāma bhrātaraṃ draṣṭuṃ śatrughnamanudarśayan || 1 ||

ṛṣiṃ vasiṣṭhaṃ sandiśya mātṛrme śīghramānaya |

iti tvaritamagre sa jagāma guruvatsalaḥ || 2 ||

sumantrastvapi śatrughnamadūrādanvapadyata |

rāmadarśanajastarṣo bharatasyeva tasya ca || 3 ||

gacchannevātha bharatastāpasālaya saṃsthitām |

bhrātuḥ parṇakuṭīṃ śrīmānuṭajaṃ ca dadarśa ha || 4 ||

śālāyāstvagrata stasyā dadarśa bharata stadā |

kāṣṭhāni cāvabhagnāni puṣpāṇyupacitāni ca || 5 ||

sa lakṣmaṇasya rāmasya dadarśā'śramamīyuṣaḥ |

kṛtaṃ vṛkṣeṣvabhijñānaṃ kuśacīraiḥ kvacitkvacit || 6 ||

dadarśa vane tasminmahata ssañcayānkṛtān |

mṛgāṇāṃ mahiṣāṇāṃ ca karīṣai śaśītakāraṇāt || 7 ||

gacchanneva mahābāhurdyutimānbharata stadā |

śatrughnaṃ cābravīddhṛṣṭastānamātyāṃśca sarvaśaḥ || 8 ||

manye prāptāḥ sma taṃ deśaṃ bharadvājo yamabravīt |

nātidūre hi manye'haṃ nadīṃ mandākinīmitaḥ || 9 ||

uccairbaddhāni cīrāṇi lakṣmaṇena bhavedayam |

abhijñānakṛtaḥ panthā akāle gantumicchatā || 10 ||

idaṃ codāttadantānāṃ kuñjarāṇāṃ tarasvinām |

śailapārśve parikrāntamanyonyamabhigarjatām || 11 ||

yamevādhātumicchanti tāpasā ssatataṃ vane |

tasyāsau dṛśyate dhūma ssaṅkulaḥ kṛṣṇavartmanaḥ || 12 ||

atrāhaṃ puruṣavyāghraṃ gurusatkārakāriṇam |

āryaṃ drakṣyāmi saṃhṛṣṭo maharṣimiva rāghavam || 13 ||

atha gatvā muhūrtantu citrakūṭaṃ sa rāghavaḥ |

mandākinīmanuprāptastaṃ janaṃ cedamabravīt || 14 ||

jagatyāṃ puraṣavyāghra āste vīrāsane rataḥ |

janendro nirjanaṃ prāpya dhiṅme janma sajīvitam || 15 ||

matkṛte vyasanaṃ prāpto lokanātho mahādyutiḥ |

sarvānkāmānparityajya vane vasati rāghavaḥ || 16 ||

iti lokasamākruṣṭaḥ pādeṣvadya prasādayan |

rāmasya nipatiṣyāmi sītāyā lakṣmaṇasya ca || 17 ||

evaṃ saṃvilapaṃ stasminvane daśarathātmajaḥ |

dadarśa mahatīṃ puṇyāṃ parṇaśālāṃ manoramām || 18 ||

sālatālāśvakarṇānāṃ parṇairbahubhirāvṛtām |

viśālāṃ mṛdubhistīrṇāṃ kuśairvedimivādhvare || 19 ||

śakrāyudhanikāśaiśca kārmukairbhārasādhanaiḥ |

rukmapṛṣṭhairmahāsārai śśobhitāṃ śatrubādhakaiḥ || 20 ||

arka raśmi pratīkāśairghoraistūṇīgataiśśaraiḥ |

śobhitāṃ dīptavadanai ssarpairbhogavatīmiva || 21 ||

mahārajatavāsobhyāmasibhyāṃ ca virājitām |

rukmabinduvicitrābhyāṃ carmabhyāṃ cāpi śobhitām || 22 ||

godhā angulitrair āsāktaiḥ citraiḥ kāncana bhūṣitaiḥ |

ari samghair anādhṛṣyāṃ mṛgaiḥ simha guhāṃ iva || 23 ||

evaṃ saṃvilapaṃ stasminvane daśarathātmajaḥ |

dadarśa mahātīṃ puṇyāṃ parṇaśālāṃ manoramām || 24 ||

sālatālāśvakarṇānāṃ parṇairbahubhirāvṛtām |

viśālāṃ mṛdubhistīrṇāṃ kuśairvedimivādhvare || 25 ||

śakrāyudhanikāśaiśca kārmukairbhārasādhanaiḥ |

rukmapṛṣṭhairmahāsārai śśobhitāṃ śatrubādhakaiḥ || 26 ||

arka raśmi pratīkāśairghoraistūṇīgataiśśaraiḥ |

śobhitāṃ dīptavadanai ssarpairbhogavatīmiva || 27 ||

mahārajatavāsobhyāmasibhyāṃ ca virājitām |

rukmabinduvicitrābhyāṃ carmabhyāṃ cāpi śobhitām || 28 ||

taṃ dṛṣṭvā bharataḥ śrīmān duhkha moha pariplutaḥ |

abhyadhāvata dharma ātmā bharataḥ kaikayī sutaḥ || 29 ||

prāgudakpravaṇāṃ vediṃ viśālāṃ dīptapāvakām |

dadarśa bharatastatra puṇyāṃ rāmaniveśane || 30 ||

nirīkṣya sa muhūrtaṃ tu dadarśa bharato gurum |

uṭaje rāmamāsīnaṃ jaṭāmaṇḍaladhāriṇam || 31 ||

taṃ tu kṛṣṇājinadharaṃ cīravalkalavāsasam |

dadarśa rāmamāsīnamabhitaḥ pāvakopamam || 32 ||

siṃhaskandhaṃ mahābāhuṃ puṇḍarīkanibhekṣaṇam |

pṛthivyāssāgarāntāyāḥ bhartāraṃ dharmacāriṇam || 33 ||

upaviṣṭaṃ mahābāhuṃ brahmāṇamiva śāśvatam |

sthaṇḍile darbhasaṃstīrṇe sītayā lakṣmaṇena ca || 34 ||

taṃ dṛṣṭvā bharata śśrīmān duḥkhaśokapariplutaḥ |

abhyadhāvata dharmātmā bharataḥ kaikeyī sutaḥ || 35 ||

dṛṣṭvaiva vilalāpā'rto bāṣpasandigdhayā girā |

aśaknuvan dhārayituṃ dhairyādvacanamabravīt || 36 ||

ya ssaṃsadi prakṛtibhirbhavedyukta upāsitum |

vanyairmṛgairupāsīna sso'yamāste mamāgrajaḥ || 37 ||

vāsobhirbahusāhasrairyo mahātmā purocitaḥ |

mṛgājine so'yamiha pravaste dharmamācaran || 38 ||

adhārayadyo vividhāścitrāssumanasastadā |

so'yaṃ jaṭābhāramimaṃ vahate rāghavaḥ katham || 39 ||

yasya yajñairyathādiṣṭairyukto dharmasya sañcayaḥ |

śarīrakleśasambhūtaṃ sa dharmaṃ parimārgate || 40 ||

candanena mahārheṇa yasyāṅgamupasevitam |

malena tasyāṅgamidaṃ kathamāryasya sevyate || 41 ||

mannimittamidaṃ duḥkhaṃ prāpto rāmaḥ sukhocitaḥ |

dhigjīvitaṃ nṛśaṃsasya mama lokavigarhitam || 42 ||

ityevaṃ vilapandīnaḥ prasvinnamukhapaṅkajaḥ |

pādāvaprāpya rāmasya papāta bharato rudan || 43 ||

duḥkhābhitapto bharato rājaputro mahābalaḥ |

uktvā'ryeti sakṛddīnaṃ punarnovāca kiñcana || 44 ||

bāṣpābhihatakaṇṭhaśca prekṣya rāmaṃ yaśasvinam |

āryetyevābhisaṅkruśya vyāhartuṃ nāśakattadā || 45 ||

śatrughnaścāpi rāmasya vavande caraṇau rudan |

tāvubhau sa samāliṅgya rāmaścāśrūṇyavartayat || 46 ||

tatassumantreṇa guhena caiva samīyatu rājasutāvaraṇye |

divākaraścaiva niśākaraśca yathā'mbare śukrabṛhaspatibhyām || 47 ||

tānpārthivānvāraṇayūthapābhānsamāgatāṃ statra mahatyaraṇye |

vanaukasaste'pi samīkṣya sarve'pyaśrūṇyamuñcanpravihāya harṣam || 48 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ekonaśatatamassargaḥ ||