2.96 Ayodhyakanda - Shannavatitama Sargah

ॐ

2.96 ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡ - ಷಣ್ಣವತಿತಮ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಷಣ್ಣವತಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ತಾಂ ತಥಾ ದರ್ಶಯಿತ್ವಾ ತು ಮೈಥಿಲೀಂ ಗಿರಿನಿಮ್ನಗಾಮ್ ।

ನಿಷಸಾದ ಗಿರಿಪ್ರಸ್ಥೇ ಸೀತಾಂ ಮಾಂಸೇನ ಛನ್ದಯನ್ ॥ 1 ॥

ಇದಂ ಮೇಧ್ಯಮಿದಂ ಸ್ವಾದು ನಿಷ್ಟಪ್ತಮಿದಮಗ್ನಿನಾ ।

ಏವಮಾಸ್ತೇ ಸ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಸೀತಯಾ ಸಹ ರಾಘವಃ ॥ 2 ॥

ತಥಾ ತತ್ರಾಽಸತಸ್ತಸ್ಯ ಭರತಸ್ಯೌಪಯಾಯಿನಃ ।

ಸೈನ್ಯರೇಣುಶ್ಚ ಶಬ್ದಶ್ಚ ಪ್ರಾದುರಾಸ್ತಾಂ ನಭಸ್ಪೃಶೌ ॥ 3 ॥

ಏತಸ್ಮಿನ್ನನ್ತರೇ ತ್ರಸ್ತಾ ಶ್ಶಬ್ದೇನ ಮಹತಾ ತತಃ ।

ಅರ್ದಿತಾ ಯೂಥಪಾ ಮತ್ತಾ ಸ್ಸಯೂಥಾ ದುದ್ರುವುರ್ದಿಶಃ ॥ 4 ॥

ಸ ತಂ ಸೈನ್ಯಸಮುದ್ಧೂತಂ ಶಬ್ದಂ ಶುಶ್ರಾವ ರಾಘವಃ ।

ತಾಂ ಶ್ಚ ವಿಪ್ರದ್ರುತಾನ್ಸರ್ವಾನ್ಯೂಥಪಾನನ್ವವೈಕ್ಷತ ॥ 5 ॥

ತಾಂಶ್ಚ ವಿದ್ರುವತೋ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತಂ ಚ ಶ್ರುತ್ವಾ ಚ ನಿಸ್ವನಮ್ ।

ಉವಾಚ ರಾಮ ಸ್ಸೌಮಿತ್ರಿಂ ಲಕ್ಷ್ಮಣಂ ದೀಪ್ತತೇಜಸಮ್ ॥ 6 ॥

ಹನ್ತ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಪಶ್ಯೇಹ ಸುಮಿತ್ರಾಸುಪ್ರಜಾಸ್ತ್ವಯಾ ।

ಭೀಮಸ್ತನಿತಗಮ್ಭೀರಸ್ತುಮುಲಃ ಶ್ರೂಯತೇ ಸ್ವನಃ ॥ 7 ॥

ಗಜಯೂಥಾನಿ ವಾಽರಣ್ಯೇ ಮಹಿಷಾ ವಾ ಮಹಾವನೇ ।

ವಿತ್ರಾಸಿತಾ ಮೃಗಾ ಸ್ಸಿಂಹೈ ಸ್ಸಹಸಾ ಪ್ರದ್ರುತಾ ದಿಶಃ ॥ 8 ॥

ರಾಜಾ ವಾ ರಾಜಪುತ್ರೋ ವಾ ಮೃಗಯಾಮಟತೇ ವನೇ ।

ಅನ್ಯದ್ವಾ ಶ್ವಾಪದಂ ಕಿಞ್ಚಿತ್ಸೌಮಿತ್ರೇ ಜ್ಞಾತುಮರ್ಹಸಿ ॥ 9 ॥

ಸುದುಶ್ಚರೋ ಗಿರಿಶ್ಚಾಯಂ ಪಕ್ಷಿಣಾಮಪಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ।

ಸರ್ವಮೇತದ್ಯಥಾತತ್ತ್ವಮಚಿರಾತ್ ಜ್ಞಾತುಮರ್ಹಸಿ ॥ 10 ॥

ಸ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಸ್ಸನ್ತ್ವರಿತ ಸ್ಸಾಲಮಾರುಹ್ಯ ಪುಷ್ಪಿತಮ್ ।

ಪ್ರೇಕ್ಷಮಾಣೋ ದಿಶ ಸ್ಸರ್ವಾಃ ಪೂರ್ವಾಂ ದಿಶಮುದೈಕ್ಷತ ॥ 11 ॥

ಉದಙ್ಮುಖಃ ಪ್ರೇಕ್ಷಮಾಣೋ ದದರ್ಶ ಮಹತೀಂ ಚಮೂಮ್ ।

ರಥಾಶ್ವಗಜಸಮ್ಬಾಧಾಂ ಯತ್ತೈರ್ಯುಕ್ತಾಂ ಪದಾತಿಭಿಃ ॥ 12 ॥

ತಾಮಶ್ವಗಜಸಮ್ಪೂರ್ಣಾಂ ರಥಧ್ವಜವಿಭೂಷಿತಾಮ್ ।

ಶಶಂಸ ಸೇನಾಂ ರಾಮಾಯ ವಚನಂ ಚೇದಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 13 ॥

ಅಗ್ನಿಂ ಸಂಶಮಯತ್ವಾರ್ಯ ಸ್ಸೀತಾ ಚ ಭಜತಾಂ ಗುಹಾಮ್ ।

ಸಜ್ಯಂ ಕುರುಷ್ವ ಚಾಪಂ ಚ ಶರಾಂಶ್ಚ ಕವಚಂ ತಥಾ ॥ 14 ॥

ತಂ ರಾಮಃ ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರೋ ಲಕ್ಷ್ಮಣಂ ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಹ ।

ಅಙ್ಗಾವೇಕ್ಷಸ್ವ ಸೌಮಿತ್ರೇ ಕಸ್ಯೇಮಾಂ ಮನ್ಯಸೇ ಚಮೂಮ್ ॥ 15 ॥

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತು ರಾಮೇಣ ಲಕ್ಷ್ಮಣೋ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್ ।

ದಿಧಕ್ಷನ್ನಿವ ತಾಂ ಸೇನಾಂ ರುಷಿತಃ ಪಾವಕೋ ಯಥಾ ॥ 16 ॥

ಸಮ್ಪನ್ನಂ ರಾಜ್ಯಮಿಚ್ಛಂಸ್ತು ವ್ಯಕ್ತಂ ಪ್ರಾಪ್ಯಾಭಿಷೇಚನಮ್ ।

ಆವಾಂ ಹನ್ತುಂ ಸಮಭ್ಯೇತಿ ಕೈಕೇಯ್ಯಾ ಭರತಸ್ಸುತಃ ॥ 17 ॥

ಏಷ ವೈ ಸುಮಹಾಞ್ಛ್ರೀಮಾನ್ವಿಟಪೀ ಸಮ್ಪ್ರಕಾಶತೇ ।

ವಿರಾಜತ್ಯುದ್ಗತಸ್ಕನ್ಧಂ ಕೋವಿದಾರಧ್ವಜೋ ರಥೇ ॥ 18 ॥

ಅಸೌ ಹಿ ಸುಮಹಾಸ್ಕನ್ಧೋ ವಿಟಪೀ ಚ ಮಹಾದ್ರುಮಃ ।

ವಿರಾಜತೇ ಮಹಾಸೈನ್ಯೇ ಕೋವಿದಾರಧ್ವಜೋ ರಥೇ ॥ 19 ॥

ಭಜನ್ತ್ಯೇತೇ ಯಥಾಕಾಮಮಶ್ವಾನಾರುಹ್ಯ ಶೀಘ್ರಗಾನ್ ।

ಏತೇ ಭ್ರಾಜನ್ತಿ ಸಂಹೃಷ್ಟಾ ಗಜಾನಾರುಹ್ಯ ಸಾದಿನಃ ॥ 20 ॥

ಗೃಹೀತಧನುಷೌ ಚಾವಾಂ ಗಿರಿಂ ವೀರ ಶ್ರಯಾವಹೈ ।

ಅಥವೇಹೈವ ತಿಷ್ಠಾವ ಸ್ಸನ್ನದ್ಧಾವುದ್ಯತಾಯುಧೌ ॥ 21 ॥

ಅಪಿ ನೌ ವಶಮಾಗಚ್ಛೇತ್ಕೋವಿದಾರಧ್ವಜೋ ರಣೇ ।

ಅಪಿ ದ್ರಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಭರತಂ ಯತ್ಕೃತೇ ವ್ಯಸನಂ ಮಹತ್ ॥ 22 ॥

ತ್ವಯಾ ರಾಘವ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಂ ಸೀತಯಾ ಚ ಮಯಾ ತಥಾ ।

ಯನ್ನಿಮಿತ್ತಂ ಭವಾನ್ರಾಜ್ಯಾಚ್ಛ್ಯುತೋ ರಾಘವ ಶಾಶ್ವತಾತ್ ॥ 23 ॥

ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತೋಽಯಮರಿರ್ವೀರ ಭರತೋ ವಧ್ಯ ಏವ ಮೇ ।

ಭರತಸ್ಯ ವಧೇ ದೋಷಂ ನಾಹಂ ಪಶ್ಯಾಮಿ ರಾಘವ ।

ಪೂರ್ವಾಪಕಾರಿಣಂ ಹತ್ವಾ ನ ಹ್ಯಧರ್ಮೇಣ ಯುಜ್ಯತೇ ॥ 24 ॥

ಪೂರ್ವಾಪಕಾರೀ ಭರತಸ್ತ್ಯಕ್ತಧರ್ಮಶ್ಚ ರಾಘವ ।

ಏತಸ್ಮಿನ್ನಿಹತೇ ಕೃತ್ಸ್ನಾಮನುಶಾಧಿ ವಸುನ್ಧರಾಮ್ ॥ 25 ॥

ಅದ್ಯ ಪುತ್ರಂ ಹತಂ ಸಙ್ಖ್ಯೇ ಕೈಕೇಯೀ ರಾಜ್ಯಕಾಮುಕಾ ।

ಮಯಾ ಪಶ್ಯೇತ್ಸುದುಃಖಾರ್ತಾ ಹಸ್ತಿಭಗ್ನಮಿವ ದ್ರುಮಮ್ ॥ 26 ॥

ಕೈಕೇಯೀಂ ಚ ವಧಿಷ್ಯಾಮಿ ಸಾನುಬನ್ಧಾಂ ಸಬಾನ್ಧವಾಮ್ ।

ಕಲುಷೇಣಾದ್ಯ ಮಹತಾ ಮೇದಿನೀ ಪರಿಮುಚ್ಯತಾಮ್ ॥ 27 ॥

ಅದ್ಯೇಮಂ ಸಂಯತಂ ಕ್ರೋಧಮಸತ್ಕಾರಂ ಚ ಮಾನದ ।

ಮೋಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಶತ್ರುಸೈನ್ಯೇಷು ಕಕ್ಷೇಷ್ವಿವ ಹುತಾಶನಮ್ ॥ 28 ॥

ಅದ್ಯೈತಚ್ಛಿತ್ರಕೂಟಸ್ಯ ಕಾನನಂ ನಿಶಿತೈ ಶ್ಶರೈಃ ।

ಛಿನ್ದಞ್ಚತ್ರುಶರೀರಾಣಿ ಕರಿಷ್ಯೇ ಶೋಣಿತೋಕ್ಷಿತಮ್ ॥ 29 ॥

ಶರೈರ್ನಿರ್ಭಿನ್ನಹೃದಯಾನ್ಕುಞ್ಜರಾಂಸ್ತುರಗಾಂಸ್ತಥಾ ।

ಶ್ವಾಪದಾಃ ಪರಿಕರ್ಷನ್ತು ನರಾಂಶ್ಚ ನಿಹತಾನ್ಮಯಾ ॥ 30 ॥

ಶರಾಣಾಂ ಧನುಷಶ್ಚಾಹಮನೃಣೋಽಸ್ಮಿನ್ಮಹಾವನೇ ।

ಸಸೈನ್ಯಂ ಭರತಂ ಹತ್ವಾ ಭವಿಷ್ಯಾಮಿ ನ ಸಂಶಯಃ ॥ 31 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡೇ ಷಣ್ಣವತಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |

atha ṣaṇṇavatitamassargaḥ |

tāṃ tathā darśayitvā tu maithilīṃ girinimnagām |

niṣasāda giriprasthe sītāṃ māṃsena chandayan || 1 ||

idaṃ medhyamidaṃ svādu niṣṭaptamidamagninā |

evamāste sa dharmātmā sītayā saha rāghavaḥ || 2 ||

tathā tatrā'satastasya bharatasyaupayāyinaḥ |

sainyareṇuśca śabdaśca prādurāstāṃ nabhaspṛśau || 3 ||

etasminnantare trastā śśabdena mahatā tataḥ |

arditā yūthapā mattā ssayūthā dudruvurdiśaḥ || 4 ||

sa taṃ sainyasamuddhūtaṃ śabdaṃ śuśrāva rāghavaḥ |

tāṃ śca vipradrutānsarvānyūthapānanvavaikṣata || 5 ||

tāṃśca vidruvato dṛṣṭvā taṃ ca śrutvā ca nisvanam |

uvāca rāma ssaumitriṃ lakṣmaṇaṃ dīptatejasam || 6 ||

hanta lakṣmaṇa paśyeha sumitrāsuprajāstvayā |

bhīmastanitagambhīrastumulaḥ śrūyate svanaḥ || 7 ||

gajayūthāni vā'raṇye mahiṣā vā mahāvane |

vitrāsitā mṛgā ssiṃhai ssahasā pradrutā diśaḥ || 8 ||

rājā vā rājaputro vā mṛgayāmaṭate vane |

anyadvā śvāpadaṃ kiñcitsaumitre jñātumarhasi || 9 ||

suduścaro giriścāyaṃ pakṣiṇāmapi lakṣmaṇa |

sarvametadyathātattvamacirāt jñātumarhasi || 10 ||

sa lakṣmaṇa ssantvarita ssālamāruhya puṣpitam |

prekṣamāṇo diśa ssarvāḥ pūrvāṃ diśamudaikṣata || 11 ||

udaṅmukhaḥ prekṣamāṇo dadarśa mahatīṃ camūm |

rathāśvagajasambādhāṃ yattairyuktāṃ padātibhiḥ || 12 ||

tāmaśvagajasampūrṇāṃ rathadhvajavibhūṣitām |

śaśaṃsa senāṃ rāmāya vacanaṃ cedamabravīt || 13 ||

agniṃ saṃśamayatvārya ssītā ca bhajatāṃ guhām |

sajyaṃ kuruṣva cāpaṃ ca śarāṃśca kavacaṃ tathā || 14 ||

taṃ rāmaḥ puruṣavyāghro lakṣmaṇaṃ pratyuvāca ha |

aṅgāvekṣasva saumitre kasyemāṃ manyase camūm || 15 ||

evamuktastu rāmeṇa lakṣmaṇo vākyamabravīt |

didhakṣanniva tāṃ senāṃ ruṣitaḥ pāvako yathā || 16 ||

sampannaṃ rājyamicchaṃstu vyaktaṃ prāpyābhiṣecanam |

āvāṃ hantuṃ samabhyeti kaikeyyā bharatassutaḥ || 17 ||

eṣa vai sumahāñchrīmānviṭapī samprakāśate |

virājatyudgataskandhaṃ kovidāradhvajo rathe || 18 ||

asau hi sumahāskandho viṭapī ca mahādrumaḥ |

virājate mahāsainye kovidāradhvajo rathe || 19 ||

bhajantyete yathākāmamaśvānāruhya śīghragān |

ete bhrājanti saṃhṛṣṭā gajānāruhya sādinaḥ || 20 ||

gṛhītadhanuṣau cāvāṃ giriṃ vīra śrayāvahai |

athavehaiva tiṣṭhāva ssannaddhāvudyatāyudhau || 21 ||

api nau vaśamāgacchetkovidāradhvajo raṇe |

api drakṣyāmi bharataṃ yatkṛte vyasanaṃ mahat || 22 ||

tvayā rāghava samprāptaṃ sītayā ca mayā tathā |

yannimittaṃ bhavānrājyācchyuto rāghava śāśvatāt || 23 ||

samprāpto'yamarirvīra bharato vadhya eva me |

bharatasya vadhe doṣaṃ nāhaṃ paśyāmi rāghava |

pūrvāpakāriṇaṃ hatvā na hyadharmeṇa yujyate || 24 ||

pūrvāpakārī bharatastyaktadharmaśca rāghava |

etasminnihate kṛtsnāmanuśādhi vasundharām || 25 ||

adya putraṃ hataṃ saṅkhye kaikeyī rājyakāmukā |

mayā paśyetsuduḥkhārtā hastibhagnamiva drumam || 26 ||

kaikeyīṃ ca vadhiṣyāmi sānubandhāṃ sabāndhavām |

kaluṣeṇādya mahatā medinī parimucyatām || 27 ||

adyemaṃ saṃyataṃ krodhamasatkāraṃ ca mānada |

mokṣyāmi śatrusainyeṣu kakṣeṣviva hutāśanam || 28 ||

adyaitacchitrakūṭasya kānanaṃ niśitai śśaraiḥ |

chindañcatruśarīrāṇi kariṣye śoṇitokṣitam || 29 ||

śarairnirbhinnahṛdayānkuñjarāṃsturagāṃstathā |

śvāpadāḥ parikarṣantu narāṃśca nihatānmayā || 30 ||

śarāṇāṃ dhanuṣaścāhamanṛṇo'sminmahāvane |

sasainyaṃ bharataṃ hatvā bhaviṣyāmi na saṃśayaḥ || 31 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ṣaṇṇavatitamassargaḥ ||